II. Giai đoạn thứ hai (1076 – 1077)
Gv: cho hs đọc (SGK) từ “Sau khi rút quân ...dài khoảng 100km”
Hs thảo luận nhóm
H1: Sau khi từ Ung châu rút về nước, nhà Lý đã chuẩn bị cho cuộc kháng chiến như thế nào ?
Gv: Cho các nhóm trình bày→rút ra kết luận.
Gv: Dùng “Lược đồ trận chiến tại phòng tuyến Như nguyệt”
H2: Tại sao Lý Thường Kiệt chọn sông Như nguyệt để xây dựng phòng tuyến chống quân xâm lược ?
Gv: Mô tả phòng tuyến :
→ Phòng tuyến do Lý Thường Kiệt chỉ huy, đạo quân chủ lực án ngữ ở đây chặn quân bộ của địch H3: Sau khi thất bại nặng ở Ung châu, nhà Tống đã phản ứng gì ?
Gv: Dùng lược đồ
Hs: đọc (SGK) 6 nhóm thảo luận
Cho địa phương ráo riết chuẩn bị bố phòng
+Các tù trưởng Mai phục vùng biên giới
+Lyự Keỏ Nguyeõn chổ huy 1 đạo quân thủy đóng ở Đông kênh (mạn Đông bắc)
+ Xây dựng phòng tuyến soõng Nhử nguyeọt do Lyự Thường Kiệt chỉ huy
- Hs : Có vị trí quan trọng:
án ngữ mọi con đường từ phía bắc chạy về Thăng long , được đắp bằng đất cao, vững chắc có mấy dậu tre dày đặc bên ngoài
- Hs : Tống rất căm giận tập trung lực lượng lớn (10 vạn quân bộ, 1 vạn ngựa chiến, 20 vạn dân phu) sang xâm lược nước ta dù gặp rất nhiều khó khăn .
Hs: tham khảo (SGK) và lên trình bày diễn biến trên lược đồ .
1. Kháng chiến bùng nổ a. Chuẩn bị kháng chiến - Cho các tù trưởng mai phục gần vùng biên giới - Cử Lý Kế Nguyên đem quân phòng giữ ở Đông keânh .
-Xây dựng phòng tuyến ở bờ Nam sông Như nguyệt (soâng Caàu)
b. Kháng chiến bùng nổ
- Cuoái naêm 1076 quaân Toỏng do Trieọu Tieỏt, Quách quỳ chỉ huy ồ ạt tiến vào nước ta theo 2 đường thuỷ, bộ vượt ải Nam quan qua Lạng Sơn tràn vào nước ta và bị chặn đánh tại bờ Nam soõng Nhử nguyeọt .
Gv: Quân thuỷ do Hoà Mâu dẫn đầu→tiếp ứng đã bị Lý Kế Nguyên đánh 10 trậzn không tiến vào đất liền được
⇒Đại quân Tống khi qua biên giới bị chặn đóng ở 1 số nơi→nhằm tiêu hao sinh lực địch (Thân Canh Phúc) H4: Vì sao ta lại nhanh chóng chặn được cuộc hành quân mạnh cuỷa ủũch ?
Hs: + Ta chuaồn bũ kú
+ Tinh thaàn ủũch ủang hoang mang
- Quân thuỷ bị đạo quân Lý Kế Nguyên chặn đánh tơi bời ở vùng biển Quảng Ninh
2. Hoạt đồng 2: Tìm hiểu về diễn biến trận Như nguyệt và cách đánh giặc độc đáo của Lý Thường Kiệt
2. Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như nguyệt Gv : Sử dụng lược đồ, giới thiệu
các kí hiệu
Gv: Chờ mãi không thấy quân thủy đến, cho quân đóng bè, Quách Quỳ 2 lần vượt sang nhưng đều thất bại
H1: Câu nói của Quách Quỳ “Ai bàn đánh sẽ chém” nói lên điều gì
?
Gv: Động viên tinh thần chiến đấu Lý Thường Kiệt cho ra đời bài thơ thaàn
Và đêm đêm khi 2 bên ngừng chiến cho người ra đền Trương Hống, Trương hát (tướng của Triệu Quang Phục) để ngâm
Gv : Cho hs đọc bài thơ thần “ Nam quốc Sơn Hà”→nêu ý chí bài thơ ? Gv: Cuoỏi muứa xuaõn 1077: Lyự Thường Kiệt tấn công vào trận tuyến địch.Ban đêm quân ta lặng lẽ vượt sông Như nguyệt đánh vào các doanh trại Tống thua to mười phần chết 5 – 6 →chúng khó khăn tuyệt vọng
- Hs quan sát lược đồ:
Hs: Địch rơi vào thế tuyệt vọng, tiến thoái lưỡng nan, không dám nghĩ đến vượt sông, mà bắt đầu củng cố phòng ngự. Quân mỗi ngày chán nản, mệt mỏi chết daàn
Hs: Bài thơ nhắc lại nhiều laàn meùnh meừ vang xa, taờng sức mạnh quyết chiến, khẳng định nước ta độc lập→uy hiếp tinh thần giặc
* Dieãn bieán:
- Quách Quỳ 2 lần tấn công mạnh vào phòng tuyeỏn Nhử nguyeọt, nhửng đều bị đẩy lùi
- Cuoỏi muứa xuaõn 1077 Lyự Thường Kiệt mở cuốc tấn công lớn vào trận tuyến cuỷa ủũch. Quaõn Toỏng thua to và lâm vào thế khó khăn, tuyệt vọng
H2: Cuộc chiến tranh kết thúc như thế nào ?
H3: Nêu cách độc đáo trong đánh giặc của Lý Thường Kiệt ? H4: Tại sao Lý Thường Kiệt lại cử người sang thương lượng, giải hoà với Quách Quỳ ?
Gv : Cách kết thúc chiến tranh rất độc đáo, không tiêu diệt quân thù khi ở thế cùng lực kiệt→thể hiện tinh thầứn nhõn đạo của dõn tộc ta H5: Nguyên nhân thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống ?
H6: Chiến thắng Như nguyệt có ý nghĩa gì đối với lịch sử dân tộc
?
Gv : Khắc sâu hình ảnh Lý Thường Kiệt( Đọc Hs nghe đoạn nói về Lý Thường Kiệt ((SGV)
- Hs: Lý Thường Kiệt chủ trương giảng hoà với Tống.
Quách Quỳ đồng ý, rút quân về nước
Hs: Chủ động tiến đánh,phòng thủ , địch thua, rút lùi, giảng hoà)
- Hs: Để giữ mối quan hệ bang giao hoà hiếu giữa 2 nước sau chiến tranh, không làm tổn thương danh dự nước lớn→đảm bảo độc lập lâu dài .
- Hs: + Tinh thần đoàn kết, yêu nước của cả dân tộc + Sự lãnh đạo tài tình của Lý Thường Kiệt .
→ Đây thực sự là vị tướng tài của dân tộc
- Lý Thường Kiệt cho người sang chủ động giảng hoà với quân Toáng. Quaân Toáng ruùt về nước .
* YÙ nghóa
- Là trận đánh tuyệt vời trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc - Quân Tống phải từ bỏ mộng thôn tính Đại Vieọt .
- Nền độc lập, tự chủ của dân tộc được bảo veọ
4. Củng cố, hướng dẫn học bài
1. Trận Như Nguyệt (1076 –1077) trên đất nước ta ?
2. Trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống, các dân tộc ít người có vai trò như thế nào ? ( góp phần làm nên thắng lợi )
3. Nét độc đáo trong cách đánh giặc của Lý Thường Kiệt ?
4. Nguyên nhân làm nên thắng lợi ? Ý nghĩa lịch sử của chiến thắng này ?
→ Học bài củ, trả lời câu hỏi (SGK)
Vẽ lược đồ trận chiến tại phòng tuyến Như nguyệt , xem lại các nội dung chương I, II →ôn tập 5. Ruựt kinh nghieọm :
Tuần 9 Ngày soạn 21 – 10 – 2005
Tieát 17: