Chương III NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN ( THẾ KỈ XIII – XIV)
I. Nhà Trần thành lập 1.Nhà Lý sụp đổ
Gv: nhắc lại sự thành lập của nhà Lý (1009) trải qua 8 đời vua nhưng đến đời vua thứ 9 →dần suy yếu H1: Nguyên nhân nào làm cho nhà Lý suy yếu ?
Gv: Đời vua thứ 8, Lý huệ Tông chỉ sinh được con gái và mắc bệnh cuồng nên phải nhường ngôi cho con gái (Lý Chiêu Hoàng) nhân cơ hội đó các đại thần trong triều tranh chấp quyền hành, quan lại bóc lột nhân dân, không chăm lo sản xuất nông nghiệp-đời sống của dân Gv: Cho hs dọc phần chữ in nghieâng (SGK)
H2: Việc làm trên của nhà vua dẫn đến hậu quả gì ?
Gv: Các thế lực phong kiến nổi dậy đánh giết lẫn nhau chống triều đình, một số nước phương Nam thỉnh thoảng đem quân cướp phá Đại Việt →nhà Lý càng thêm suy yếu, rối loạn
H3: Trước tình hình đó nhà Lý cần phải làm gì ?
Gv: Đó là cơ hội Trần Thủ Độ buộc Lý chiêu Hoàng phải nhường ngôi cho Trần Cảnh (chồng của Lý Chiêu Hoàng
⇒Nhà Trần được thành lập là cần thiết trong hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ Vì sao ?
Hs: Nhà nước không quan tâm đến đời sống nhân dân
→Vua quan ăn chơi sa đoạ Hs: Mất mùa, hạn hán xảy ra lieõn tuùc .
- Nhân dân đói khổ, bán con làm nô tỳ hay bỏ vào chùa kieỏm soỏng→noồii leõn nhieàu nôi
Hs: Nhà Lý dựa vào thế lực họ Trần để chống thế lực nổi loạn .
→Nhà Lý không còn đủ sức để xây dựng phát triển và bảo vệ tổ quốc
- Từ cuối thế kỉ XII đầu XIII nhà Lý ngày càng suy yeáu :
+ Vua quan aên chôi sa đoạ
+ Mất mùa, lụt lội, hạn hán xảy ra liên tục . + Nhân dân đói khổ nổi dậy đấu tranh
- Tháng 12 – 1226 Lý Chiêu Hoàng phải nhường ngôi cho Trần Cảnh .
Nhà Trần thành lập
2. Hoạt động 2: Tìm hiểu về tổ chức bộ máy nhà nước dưới thời Trần
2. Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập
quyeàn
H1: Sau khi leân naém chính quyeàn nhà Trần đã làm gì ?
Tổ chức thảo luận nhóm
*Nội dung: Dựa vào nội dung (SGK) vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy ở trung ương và địa phương thời Traàn ? ( 5’)
H1: Qua sơ đồ hãy trình bày tổ chức bộ máy nhà nước thời Traàn ?
Gv: →Bộ máy nhà nước thời Trần được tổ chức theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền, 3 cấp (triều đình, đối với hành chính trung gian và cấp hành chính cơ sở
H2: Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần
Gv: Gọi hs đọc (SGK)
→Quý tộc họ Trần được phong vương hầu, ban thái ấp. Quan lại được cấp bổng lộc
Hs: Dẹp yên rối loạn, xây dựng bộ máy nhà nước
- 6 nhóm thảo luận đại diện 2 nhóm lên bảng vẽ→các nhóm lên bổ sung
Hs: Đứng đầu là vua, bên trên có Thái Thượng Hoàng cùng vua quản lý đất nước, bên dưới có các quan văn- võ (họ Trần nắm giữ ) Hs: Cả nước chia làm 12 lộ, + đứng đầu lộ: Chánh phó an phủ sứ
+ Do tri phủ cai quản
+ Do tri chaõu, tri huyeọn quản lý
+ Xã do dân bầu ra
+ Dứng đầu là vua, bên cạnh có các Thái Thượng Hoàng bên dưới có các quan văn võ ( họ Trần)
Hs: Quy củ và đầy đủ hơn
Trung ửụng:
ẹũa phửụng:
- Ngoài ra nhà Trần đặt thêm các chức quan Hà đêâ sứ, Khuyến nông sứ,đồn điền sứ) và 1 số cơ quan (Viện quốc sử, Thái y viện, Tôn nhân phuû...)
Q.vaê
n Q.võ
Thái Thượng Hoàng
Vua
Phuû 12 lộ
Xã Chaâu, huyeọn
8’
H3: Hãy so sánh với bộ máy nhà nước thời Lý, bộ máy nhà nước thời Trần có đặc điểm gì khác ?
Gv: Nhà Trần xây dựng chính quyền dựa theo cơ cấu bộ máy nhà nước thời Lý nhưng có khác và mới hôn
→Nhà nước trung ương được hoàn chỉnh và chặt chẽ hơn .
Hs: Có Thái Thượng Hoàng
+ Các chức quan đều do họ Trần nắm giữ
+ Đặt thêm 1 số chức quan mới→bảo vệ sản xuất + Cả nước chia 12 lộ
⇒ Chế độ quân chủ trung ương tập quyền được hoàn chỉnh và chặt cheõ hôn .
3. Hoạt động 3: Những nét cơ bản về pháp lụât thời Trần 3. Pháp luật thời Trần Gv: Thời Trần, nhà nước rất chú
trọng sửa sang luật pháp và ban hành bộ luật mới
H1: Nhà Trần ban hành bộ luật nào ?
H2: Em có nhận xét gì về hình luật thời Trần và hình thư thời Lý
?
Gv: Nhà Trần rất quan tâm đến pháp luật→có biện pháp tăng cường, hoàn thiện pháp luật→góp phần tích cực có hiệu quả vào việc củng cố vua tôi nhà Trần ổn định xã hội và phát triển kinh tế
⇒Vua quan và dân chưa có sự cách biệt sâu sắc (vua Trần để chuông lớn ở thềm cung điện cho dân gõ khi cần, vua đi thăm các địa phương được dân đón rước ...
Hs: Quốc triều hình luật Hs: Vẫn giống thời Lý nhưng có bổ sung thêm : + Xác nhận và bảo vệ quyền tư hữu tài sản
+ Quy ủũnh cuù theồ vieọc mua bán ruộng đất
- Ban hành bộ luật mới gọi là Quốc triều hình luật .
- Đặt thêm cơ quan thẩm hình viện để xét xử việc kiện cáo .
⇒Pháp luật được hoàn thiện và nghiêm minh 4. Cuûng coá :
- Nhà Trần thành lập→củng cố bộ máy nhà nước
- Xây dựng quân đội, quốc phòng. Xây dựng hệ thống pháp luật 5. Ruựt kinh nghieọm:
Tuần 12 Ngày soạn 14 –11 – 2005
Tieát 23
Bài 13 : NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỈ XIII (Tiếp theo)
I – Mục tiêu bài học : 1 . Kiến thức :
- Nhà Trần thực hiện nhiều biện pháp tích cực để xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, phục hồi và phát triển kinh tế→ quân đội quốc phòng hùng mạnh, kinh tế phát triển
2. Tư tưởng :
- Bồi dưỡng tinh thần đấu tranh chống áp bức bóc lột và tinh thần sáng tạo trong xây dựng đất nước .
- Lòng tự hào dân tộc→kế thừa xây dựng và bảo vệ tổ quốc 3 . Kó naêng :
- Vẽ bản đồ, sử dụng bản đồ
- Phương pháp so sánh, đối chiếu lịch sử II . Chuẩn bị của thầy và trò
1.Thaày : - Bài giảng
- Tranh ảnh (SGK) 2. Trò :
- Tham khảo nội dung bài mới trước, đọc tài liệu về nhà Trần - Chia nhóm 6 thảo luận .
III . Các hoạt động dạy và học : 1 . Kiểm tra bài cũ : ( 5’ )
H1: Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời Trần H2: Pháp luật thời Trần có đặc điểm gì ? Đáp án: Pháp luật được hoàn thiện và nghiêm minh 2 . Giới thiệu bài mới : ( 2’ )
Nhắc lại kiến thức ở phần 1 →dẫn dắt vào bài mới 3 . Hoạt động dạy và học
TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Kiến thức cơ bản 1. Hoạt động 1:Tìm hiểu và rút ra nhận xét về quân đội thời
Traàn