VÀ ĐÁNH TAN QUÂN XÂM LƯỢC XIÊM
IV. TÂY SƠN ĐÁNH TAN QUÂN THANH
I – Mục tiêu bài học : 1 . Kiến thức :
- Học sinh nắm tài thao lược của bộ chỉ huy nghĩa quân đặc biệt là Quan Trung và Ngô Thì Nhậm .
- Chiến thắng Ngọc Hồi–Đống Đa 2. Tư tưởng :
- Giáo dục lòng yêu nước và tự hào về trang sử vẻ vang của dân tộc ta trong việc phá quân Thanh 3 . Kó naêng :
- Sử dụng lược đồ, đánh giá sự kiện lịch sử II . Chuẩn bị của thầy và trò
III . Các hoạt động dạy và học : 1 . Kiểm tra bài cũ : ( 5’)
* Hỏi:
- Quá trình tiêu diệt Trịnh – Lê của nghĩa quân Tây Sơn ?
* Đáp án:
- Tiêu diệt thành Phú Xuân→tiến ra Bắc diệt Trịnh - Ra Bắc lần 2, tự tay xây dựng chính quyền 2 . Giới thiệu bài mới :
Hàng năm vào mùng 5 tết, người Bình Định tổ chức khởi nghĩa chiến thắng Ngọc Hồi–Đống Đa 3 . Hoạt động dạy và học
TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Kiến thức cơ bản 1. Hoạt động 1: Kế họach của ta khi quân Thanh tràn vào 1. Quân Thanh xâm
lược nước ta Gv: Cho hs đọc (SGK)
H1: Sau khi Nguyeón Hueọ thu phuùc được Bắc Hà, Lê Chiêu Thống có hành động gì ?
H2: Nhà Thanh có bỏ qua cơ hội này khoâng ?
Hs: Đọc (SGK)
Hs: Sai người sang cầu cứu nhà Thanh .
Hs: Lập tức đưa quân sang xâm lược nước ta
a. Hòan cảnh:
- Leâ Chieâu Thoáng sang cầu cứu quân Thanh
Gv: Nhà Thanh có âm mưu xâm lược nước ta từ trước, nhân cơ hội này lập tức cử 29 vạn quân sang xâm lược nước ta .
H3: Quân Thanh kéo vào nước ta với một lực lượng như thế nào ?
H4: Có nhận xét gì về sự chuẩn bị của quân Thanh cho cuộc xâm lược nước ta ?
H5: Có suy nghĩ gì về bè lủ Lê Chiêu Thoáng ?
H6: Trước thế mạnh của giặc quân Tây Sơn đã hành động như thế nào ? H7: Vì sao quân ta rút quân khỏi Thaêng Long ?
Gv: Cho hs quan sát lược đồ phòng tuyến Tam Điệp Diện Sơn (Vị trí –đặt điểm) và phân tích tác dụng phòng tuyến Tam Điệp–Biện Sơn ⇒tạo thế liên kết thủy bộ rất vững chắc.
(Quân bộ đóng ở Tam Điệp thị xã Tam Điệp–Ninh Bình, Quân thủy đóng ở Biện sơn–bán đảo cửa Bạng Thanh Hóa
Hs: Bốn đạo quân tiến vào nước ta (29 vạn quân)
+ Một: Tôn Sĩ Nghị và Hứa Thế Hanh theo đường Lạng Sơn vào Thăng Long .
+ Hai: Sầm Nghi Đống từ Cao Baèng→Thaêng Long
+ Ba: Ô Đại Kinh qua Tuyên Quang-đóng ở Sơn Tây
+ Bốn: Qua Quảng Ninh đóng ở Hải Dương
Hs: Chuẩn bị chu đáo: Lực lượng mạnh cả bộ, kị, thủy binh, tướng giặc là những tướng giỏi, hiếu chiến, hăm hở và được bè lủ Lê Chiêu Thống dẫn đường, ủng hộ lương thực)
Hs: + Vua bán nước hèn hạ, nhục nhã
+ Vì quyền lợi cá nhân mà bán rẻ tổ quốc, gây dau khổ cho nhaân daân
Hs: +Rút khỏi Thăng Long + Lập phòng tuyến Tam Điệp –Bieọn Sụn
Hs: Để bảo tòan lực lượng→là một kế họach sáng suốt, chu đáo chứ không phải là do hèn nhát, sợ giặc .
- Làm xiêu lòng giặc và xây dựng phòng tuyến đợi thời cơ
- Naêm 1788 Toân Só Nghò đem 29 vạn quân tiến vào nước ta
b. Chuaồn bũ cuỷa nghúa quaân
- Trước thế mạnh của giặc quân Tây Sơn rút khỏi Thăng Long. Lập phòng tuyến Tam Điệp – Bieọn Sụn
10’
H8: Vì sao nghĩa quân lập phòng tuyến Tam ẹieọp –Bieọn Sụn ?
Gv: Giới Thiệu về Ngô Thì Nhậm →Một viên quan thời Trịnh đã nhận thấy chính nghĩa và được Nguyễn Huệ tin dùng H9: Thái độ của quân Thanh khi vào nước ta như thế nào ? còn Lê Chiêu Thoáng ra sao ?
(SGK) →chủ quan kiêu ngạo
Hs: + Tạo thế liên kết thủy bộ vững chắc .
+Làm bàn đạp để hội quaân→tieán ra Thaêng Long tieõu dieọt quaõn Thanh
2. Họat động 2: Diễn biến cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Thanh
2. Quang Trung đại phá quaân Thanh
Gv: Nguyễn Huệ đang ở Phú Xuân, nghe tin lập tức lên ngôi vua và tiến quân ra Baéc .
H1: Vì sao lúc này Nguyễn Huệ lên ngôi vua ? có ý nghĩa gì ?
(khẳng định chủ quyền dân tộc, cho quân Thanh biết rằng nước ta là một nước có chuû
Gv: Cho hs chỉ bản đồ về các đường tiến quaân cuûa Quang Trung ra Baéc
Lưu ý: Vừa tiến quân, vừa tuyển quân để bổ sung lực lượng và đây là cuộc hành quaân thaàn toác
H2: Nhận xét về lời tuyên thệ của Quang Trung ?
(Tinh thần quyết tâm chống giặc ngọai xâm, bảo vệ đất nước )
H3: Sau khi hội quân tại Tam Điệp Quang Trung dự định đánh quân Thanh vào thời gian nào ? Vì sao ?
Gv: Phân tích thời cơ đánh giặc
Hs: Đọc (SGK)
Hs: Ổn định lòng dân và tập hợp lực lượng quần chúng đánh giặc→tạo nên sức mạnh đòan kết .
- Tới Nghệ An dừng lại tuyển binh→ra lời dụ “Quân Thanh xâm lược...”
- Tới Thanh Hóa tiếp tục tuyển quân và mở cuộc duyệt quân lớn→đọc lời tuyeõn theọ
“Đánh cho để dài tóc ...
Nam quốc anh hùng chi hữu chuû”
Hs: Đánh địch vào dịp tết kỉ dậu vì khi mới vào Thăng Long chuùng chuû quan, kieâu ngạo và dịp tết chúng sẽ lơ là không đề phòng →chúng sẽ bị bất ngờ
- Tháng 11.1788 Nguyễn Huệ lên ngôi Hòang Đế lấy hiệu là Quang Trung và tiến quân ra Bắc .
- Giữa tháng chạp 1788 Quang Trung hội quân ở Tam Điệp và quyết tâm đánh giặc trong dịp tết nguyên đáng .
10’
Gv: Sử dụng lược đồ tiến quân ra Bắc và lược đồ chiến thắng Ngọc Hồi–Đống ẹa
H4: Chiến thắng Ngọc Hồi–Đống Đa có ý nghĩa như thế nào ?
(Cửa ngõ vào kinh thành Thăng Long được mở)
H5: Tại sao tấn công đồn Ngọc hồi và Đống Đa cùng một lúc ?
Gv: Quang Trung chỉ đạo các đạo quân phải hiệp đồng tác chiến, đánh cùng 1 luùc thì Toân Só Nghò seõ boái roái khoâng kòp điều quân tiếp viện cho mặt trận phía Nam được
Hs: Lên bảng chỉ trên lược đồ về 5 đạo quân của Quang Trung tiến ra Bắc và diễn biến
- Dieãn bieán : (SGK) + Trận Gián Khẩu + Trận Hà Hồi + Trận Ngọc Hồi + Trận Đống Đa - Kết quả:
Sau 5 ngày đêm nghĩa quân Tây Sơn đã quét sạch 29 vạn quân Thanh ra khỏi đất nước
3. Hoạt động 3: Tìm hiểu nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa của phong trào Tây Sơn đối với dân tộc
3. Nguyeân nhaân thaéng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sôn
H1: Suoát 17 naêm (1771-1789) nghóa quân Tây Sơn đã thu lại được những thắng lợi nào ?
H2: Những thắng lợi này có ý nghĩa như thế nào ?
H3: Vì sao nghĩa quân Tây Sơn lại giành nhiều thắng lợi như vậy ?
Gv: Phaân tích
Hs: Lật đổ các tập đoàn phong kieán: Nguyeãn, Trònh, Leâ
- Xoá bỏ sự chia cắt đất nước, lập lại thống nhất .
- Đánh tan quân xâm lược Xiêm, Thanh→bảo vệ tổ quốc Hs: Tiêu biểu cho ý chí, sức mạnh, sự sáng tạo và truyền thống yêu nước bất khuất cuả dân tộc ta
a. YÙ nghóa
- Lật đổ các tập đoàn phong kieán
- Lập lại thống nhất đất nước
- Đánh đuổi ngoại xâm bảo vệ độc lập dân tộc b. Nguyeân nhaân:
- Được nhân dân ủng hộ - Sự lãnh đạo tài tình sáng suốt cuả Quang Trung và và bộ chỉ huy nghóa quaân
4. Củng cố, bài tập:
- Aâm mưu xâm lược của nhà Thanh - Kế hoạch đối phó cuả ta
- Diễn biến, kết qủa, ý nghĩa của kháng chiến chống quân Thanh
* Bài tập:
1. Nhận xét gì về tài chỉ huy của Quang Trung ?
2. Lập niên biểu về những hoạt động của phong trào Tây Sơn từ năm 1771 – 1789 ? 5. Ruựt kinh nghieọm:
Tuần 28 Ngày soạn 26 – 3 – 2006
Tieát 57
Bài 26 : QUANG TRUNG XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC
I – Mục tiêu bài học : 1 . Kiến thức :
- Học sinh thấy được những việc làm của Quang Trung góp phần vào việc ổn định và phát triển xã hội, bảo vệ tổ quốc
3. Tư tưởng :
- Biết ơn về người anh hùng áo vải Quang Trung 3 . Kó naêng :
- Phân tích, đánh giá nhân vật lịch sử II . Chuẩn bị của thầy và trò
1. Thầy : - Bài giảng, tài liệu tham khảo - Aûnh tượng đài Quang Trung - Caõu chuyeọn veà Quang Trung 2. Trò : - Tham khảo bài mới
- Chuẩn bị bài soạn
III . Các hoạt động dạy và học : 1 . Kiểm tra bài cũ : ( 5’)
* Hỏi:
- Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn ?
* Đáp án:
- Ý nghĩa , Nguyên nhân thắng lợi 2 . Giới thiệu bài mới :
Nhắc lại sự khủng hoảng kinh tế – xã hội của những chính quyền trước đó→thấy những khó khăn mà Quang Trung phải bắt tay vào xây dựng .
3 . Hoạt động dạy và học
TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Kiến thức cơ bản 1. Hoạt động 1: Tìm hiểu về các chính sách xây dựng kinh tế,
phát triển văn hoá dân tộc của Quang Trung
1. Phuùc hoài kinh teỏ xaõy dựng văn hoá dân tộc Gv: Cho hs đọc (SGK)
* Thảo luận nhóm
Nội dung: Quang Trung có những chính sách gì để phục hồi, phát triển kinh tế ổn định xã hội và phát triển văn hoá dân tộc ?
Hs: Đọc (SGK) Các nhóm thảo luận - Kinh teá :
+ Noõng nghieọp:
+ Coõng thửụng nghieọp + Văn hoá, giáo dục
+ Tổ chức bộ máy nhà nước
a. Kinh teá :
* Noõng nghieọp
- Ban hành chiếu khuyến noâng
- Giảm nhẹ tô thuế
- Thực hiện chế độ quân ủieàn
15’
20’
H1: Nhận xét gì về chính sách phát triển nông nghiệp cuả Quang Trung ?
H2: Tại sao “mở cửa ải thông thương chợ buá” thì công thương nghiệp được phát triển ?
H3: Chiếu lập học nói lên hoài bảo gì cuûa Quang Trung ?
H4: Viện Sùng chính có nhiệm vụ gì ? Gv: Bảo vệ các di sản văn hoá dân tộc và phong trào vố nghệ thuật dân gian cổ truyeàn .
H5: Việc sử dụng chữ Nôm có ý nghĩa như thế nào ?
H6: Các chính sách này có tác dụng như thế nào ?
Hs: Chăm lo quyền lợi nông dân, khuyến khích họ trở về quê làm ăn, chia ruộng đất coâng baèng .
Hs: Hàng hoá được lưu thông→đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân Hs: Bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài đóng góp xây dựng đất nước
Hs: Dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm ... do Nguyễn Thiếp đứng đầu .
Hs: Thể hiện ý thức, tinh thần dân tộc sâu sắc của Quang Trung
* Coõng thửụng nghieọp - Giảm thuế
- mở cửa ải thông thương chơ buá
* Văn hoá, giáo dục - Ban hành chiếu lập học - Mở trường dạy học ở các huyện xã
- Đề cao chữ Nôm - Lập viện Sùng chính
⇒Nhờ những chính sách trên mà kinh tế được phục hồi nhanh chóng, xã hội daàn daàn oồn ủũnh
2. Hoạt động 2: Chủ trương xây dựng quốc phòng và đặt ngoại giao cuûa Quang Trung .
2. Chính sách quốc Phòng, ngoại giao Gv: Cho hs đọc (SGK)
H1: Tình hình đất nước ta sau khi thống nhất như thế nào ?
(an ninh bị đe dọa)
H2: Trước âm mưu xâm lược của kẻ thù, Quang Trung có những chính sách về quân sự như thế nào ?
H3: Để củng cố nền độc lập trong nước Quang Trung đã làm gì ?
Hs: Đọc (SGK) Hs: + Phiá Bắc :Lê Duy Chỉ + Phiá Nam : Nguyễn Aùnh cầu viện Pháp và chiếm Gia ẹũnh .
Hs: Dọn dẹp Lê Duy Chỉ ở Cao Baèng
- Tiêu diệt Nguyễn Aùnh lấy lại Gia Định
* Aõm mửu cuỷa keỷ thuứ - Lê Duy Chỉ lén lút hoạt động ở vùng biên giới phía Baéc .
- Nguyễn Aùnh cầu cứu tư bản Pháp chiếm Gia Định
* Chuỷ trửụng cuỷa Quang Trung
- Quân sự
+ Thực hiện chế độ quân dòch
H4: Kế hoạch đánh Gia Định cuả Quang Trung có thực hiện được hay khoâng ? Vì sao ? ?
⇒Đây là một tổn thất lớn cho triều đại Tây Sơn cho cả nước . Quang Toản kế vị, bất lực không dẹp loạn Nguyễn Aùnh .
H5: Công lao của Nguyễn Huệ đối với đất nước ?
Gv: Giới thiệu tượng đài Quang Trung .
Hs: Kế hoạch đang thực hiện giữa chừng thì Quang Trung maát (16/9/1792)
Hs: Thống nhất đất nước Đánh đuổi quân xâm lược Xiêm,Thanh giữ vững độc lập Cuỷng coỏ, oồn ủũnh kinh teỏ, chớnh trị, văn hoá, xã hội
+ Xây dựng lại lực lượng quân đội
- Ngoại giao :
Đặt quan hệ hoà hiếu với nhà Thanh .
4 Cuûng coá:
- Chính sách Quang Trung phát triển đất nước sau khi thống nhất - Cuộc đời, sự nghiệp của Quang Trung
5. Ruựt kinh nghieọm:
Tuần 29 Ngày soạn 1 – 4 – 2006
Tieát 58
BÀI TẬP LỊCH SỬ (chương v )
I – Mục tiêu bài học :
1 . Kiến thức : Học sinh nắm những kiến thức cơ bản chương V và diễn biến trên bản đồ 2. Kỉ năng : Rèn luyện kỉ năng trình bày diễn biến trên bản đồ
3. Tư tưởng : Giáo dục tính tự lập II . Chuẩn bị của thầy và trò
1. Thầy : - Bài tập: Tự luận và trắc nghiệm Những bản đồ về khu Tây Sơn 2. Trò : Kiến thức đã học
III. Các hoạt động dạy và học :
1. Kiểm tra bài cũ: Nêu chủ trương xây dựng quốc phòng, ngoại giao cuả Quang Trung 2. Đáp án : - Quân sự