( Cuoái 1426 → Cuoái 1427 )
I – Mục tiêu bài học : 1 . Kiến thức :
- Diễn biến trận Tốt động – Chúc Động, Chi Lăng – Xương Giang, Kết quả – Ý nghĩa
2. Tư tưởng :
- Giáo dục học sinh lòng yêu nước, tự hào dân tộc 3 . Kó naêng :
- Sử dụng bản đồ, trình bày diễn biến - Đánh giá sự kiện lịch sử
II . Chuẩn bị của thầy và trò 1. Thaày :
- Bài giảng
- Bản đồ chiến thắng Tốt động – Chúc động ; Chi Lăng – Xương Giang
- Tư liệu tham khảo về Hội thề Đông quan (dẩn theo Nguyễn Trãi, toàn tập, tr 573) 2. Trò :
- Tham khảo nội bài học
+ Diễn biến Tốt động – Chúc động , Chi lăng – Xương giang trên bản đồ + Tìm hiểu nguyên nhân, ý nghĩa lịch sử
III . Các hoạt động dạy và học : 1 . Kiểm tra bài cũ : ( 5’)
* Hỏi:
- Tóm tắt diễn biến giai đoạn từ 1424 đến 1426 ?
* Đáp án: Giải phóng Nghệ An – Tân Bình – Thuận Hoá và tiến quân ra Bắc . 2 . Giới thiệu bài mới :
Sau nhiều năm gian lao, thử thách, khởi nghĩa vẫn giành thế chủ động và bước vào giai đoạn toàn thắng ( 1426 – 1427 ) giai đoạn này diễn ra như thế nào ?
3 . Hoạt động dạy và học
TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Kiến thức cơ bản 1. Hoạt động 1: Qua lược đồ trình bày trận Tốt Động – Chúc
Động diễn ra như thế nào ?
1. Trận Tốt động – Chúc động ( cuối 1426) Gv: Cho hs tìm hiểu nội dung (SGK) và
xác định vị trí Tốt động – Chúc động Hs: Đọc (SGK) và xác định vị trí Tốt động – Chúc động
15’
H1: Trận Tốt động – Chúc động diễn ra trong hoàn cảnh như thế nào ?
H2: Sau khi vào Đông quan Vương Thông có âm mưu gì ?
Gv: Cho hs xác định vị trí trên bản đồ .
⇒Với mong muốn giành thế chủ động→Vương Thông tiến quân vào Thanh Hoá trước hết phải đánh vào Cao Bộ .
H3: Trước âm mưu của địch ta có chủ trương như thế nào ?
Gv: Cho hs lên bảng trình bày diễn biến trên bản đồ
Gv: Chuự yự veà aõm mửu cuỷa Vửụng Thông khi đánh vào Cao Bộ và nghệ thuật đặt phục binh của bộ chỉ huy nghóa quaân Lam sôn
H4: Kết quả trận Tốt động – Chúc động ?
Gv: Trong “Bình ngô đại cáo”
Nguyễn Trãi đã tổng kết trận chiến Tốt động, Chúc động bằng 2 câu thơ H5: Vì sao trận thắng này được coi là có ý nghĩa chiến lược của khởi nghĩa Lam Sơn ?
Gv: Sau thắng lợi này nghĩa quân vây hãm thành Đông Quan và giải phóng nhiều quận huyện khác→ta giành thế chủ động .
Hs: Lực lượng quân Minh tăng lên 10 vạn do viện binh sang
Hs: Để giành thế chủ động→tấn công lực lượng chủ lực của ta ở Cao Bộ
- Hs: Đặt phục binh để tiêu diệt ủũch
-Hs: Lên bảng trình bày
→Âm mưu đánh Cao Bộ để dọn đường tiến vào Thanh Hoá . - Ta chặng đánh→tạo bất ngờ tiêu diệt lực lượng địch
Hs: 1 vạn tên bị bắt sống Hs: Đọc to rõ 2 câu thơ
⇒Thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và địch
+ Mưu đồ chủ động phản công của địch bị thất bại hoàn toàn .
a. Hoàn cảnh :
- Tháng 10.1426 Vương Thông cùng 5 vạn quân đến Đông Quan .
- Nhằm giành thế chủ động, quân Minh tập trung lực lượng lớn tiến đánh quân chủ lực của ta ở Cao Bộ (Chương Mỹ - Hà Tây)
- Ta đặt phục binh ở Tốt động, Chúc động
b. Dieãn bieán :
- Tháng 11. 1426 Vương Thoâng cho quaân tieán veà hướng Cao Bộ và tiến vào Thanh Hoá đã lọt vào phuùc kớch cuỷa ta .
- Nghĩa quân từ mọi phía xoõng ra tieõu dieọt ủũch
c. Kết quả :
- 5 Vạn tên bị tử thương - Vương Thông phải rút chạy về Đông Quan
2. Hoạt động 2: Rèn luyện kĩ năng sử dụng bản đồ, tường thuật diễn biến khởi nghĩa của học sinh
2. Trận Chi lăng – Xương giang (10.1427)
Gv: Cho học sinh đọc (SGK)
H1: Sau thất bại Tốt động - Chúc động, quân Minh có phản ứng như thế nào ?
Gv:
+Đạo 1: Liễu Thăng từ Quãng Tây theo hướng Lam Sơn
+ Đạo 2: Mộc Thanh từ Vân Nam theo hướng Hà Giang .
⇒Cho hs xác định hướng hành quân trên bản đồ .
H2: Trước tình hình đó ta có chủ trửụng gỡ ?
H3: Tại sao ta lại tập trung lực lượng tiêu diệt quân Liễu Thăng trước mà không đánh quân Đông Quan ?
Gv: ⇒Chủ trương rất đúng, đánh trước khi quân Minh tràn vào nước ta . Gv: Sử dụng lược đồ kết hợp trình bày
Gọi 1 học sinh lên bảng trình bày dieãn bieán .
H4: Nghe tin Lieãu Thaêng cheát. Quaân Minh phản ứng như thế nào ?
1 Học sinh đọc to nội dung (SGK)
- Hs: Tieỏp tuùc taờng vieọn binh hổ trợ cho Vương Thông
- Hs: + Tập trung xây dựng lực lượng mạnh
+ Tiêu diệt lực lượng Liễu Thăng trước
⇒Bởi vì: Diệt được hơn 10 vạn binh cuûa quaân Lieãu Thaêng thì Vương Thông buộc phải đầu hàng, nếu thành Đông Quan chưa hạ mà 10 vạn quân Liễu Thăng tiếp ứng cho Vương Thông thì tình hình khó khăn phức tạp hơn .
- Nghĩa quân ta do tướng Trần Lựu chỉ huy vừa đánh, vừa lui nhử địch vào trận địa, nghĩa quân mai phục do tướng Lê Sát , Lửu Nhaõn Chuự chổ huy →dieọt hơn 1 vạn tên, Liễu Thăng chết tại trận
Hs: Tiếp tục tiến vào lãnh thổ nước ta
* Chuaồn bũ:
Tháng 10.1427 15 vạn vieọn binh do Lieóu Thaờng, Mộc Thanh chỉ huy tiến vào nước ta
- Bộ chỉ huy quyết định tập trung lực lượng tiêu diệt lực lượng quân Liễu Thăng trước .
* Dieãn bieán :
- Ngày 8.10.1427 Liễu Thăng dẫn quân tiến vào nước ta đã bị phục kích và giết chết tại ải Chi Lăng ( Lạng Sơn)
- Lửụng Minh leõn thay chấn chỉnh đội ngũ, tiến xuoỏng Xửụng Giang
H5: trước tình hình đó ta có chủ trửụng gỡ ?
Gv: Tại đây ta tiêu diệt 3 vạn tên, Lương Minh chết tại trận,thượng thư bộ binh Lý Khánh phải thắt cổ tự tử
Gv: Lê Lợi sai tướng đem chiến lợi phẩm ở Chi lăng đến doanh trại Mộc thạnh
H6: Nghe tin Lieãu Thaêng bò gieát, Mộc Thạnh phản ứng như thế nào?
Gv: Cho hs đọc đoạn trích (SGK)
“Bình Ngô Đại Cáo”
H7:Kết quả trận đánh như thế nào
?
Gv: Ngày 3.1.1428 Vương Thông rút quân khỏi nước ta. Đất nước sạch bóng quân thù
Hs: Phá thành Xương Giang trước khi quân Tổng binh Lương Minh đến→chủ trương rất đúng ủaộn
Hs: Rút quân về nước
- Học sinh đọc
- Hs: Ta thắng lợi vẻ vang
và bị phục kích ở Cần Trạm, Phố cát .
- Số còn lại co cụm giữa cánh đồng Xương Giang và bị ta tiêu diệt gần hết
- Mộc Thanh vội vã rút quân về nước .
* Kết quả:
- Lieóu Thaờng, Lửụng Minh bị tử trận, hàng vạn teõn ủũch bũ cheỏt .
- Vương Thông xin hoà, mở Hội thề Đông quan, rút khỏi nước ta
3. Hoạt động 3: Tìm hiểu về nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử khởi nghĩa Lam Sơn
3. Nguyeân nhaân thaéng lợi và ý nghĩa lịch sử Gv: Sau khi đất nước giải phóng
Nguyễn Trãi đã viết “Bình ngô đại cáo” →Tuyên bố với toàn dân về việc đánh đuổi quân Minh .
Gv: Gọi hs dọc đoạn chữ in nghiêng (SGK – 91)
→Được coi là bản Tuyên ngôn độc lập lần thứ 2 của dân tộc ta ở thế kỉ XV H1: Tại sao cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi ?
→ Được coi là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ 2 của dân tộc ta .
- Hs: Đọc phần in nghiêng
Hs: Do toàn dân đồng lòng đánh giặc (không phân biệt nam nữ, già trẻ
*Nguyên nhân thắng lợi :
- Cuộc khởi nghĩa được nhaân daân khaép nôi uûng hộ .
- Sự lãnh đạo tài tình của bộ tham mưu đứng đầu là Lê Lợi và Nguyễn Trãi
Gv: Tinh thần yêu nước của toàn dân và sự tài tình của bộ tham mưu đưa ra đường lối chiến lược đúng đắn .
H2: Khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi có ý nghĩa lịch sử gì ?
Gv: Thời kỳ phát triển mới cho đất nước – dân tộc Việt Nam thời Lê sơ
- Hs: Kết thúc 20 năm đô hộ tàn bạo của quân Minh .
Mở ra thời kỳ phát triển mới cho đất nước
* YÙ nghóa :
- Nền độc lập dân tộc được bảo vệ .
- Mở ra thời kỳ phát triển mới cho đất nước 4. Củng cố, dặn dò:
- Diễn biến, kết quả trận Tốt động – Chúc động, Chi lăng - Xương giang - Bài Bình Ngô Đại Cáo
- Nguyên nhân thắng lợi :
+ Ủng hộ của nhân dân về mọi mặt + Xây dựng khối đoàn kết trong toàn dân + Sự tài giỏi của bộ tham mưu
- Ý nghĩa lịch sử Dặn dò: Học sinh tham khảo:
- Tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê sơ - Tổ chức quân đội, luật pháp
5. Ruựt kinh nghieọm:
Tuần 20 Ngày soạn: 20 – 1 – 2006
Tieát 40