Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh.
( “ Vũ trung tuỳ bút” – Phạm Đình Hổ)
I/ Mục tiêu cần đạt:
Gióp HS:
- Thấy đợc cuộc sống xa hoa của vua chúa, sự nhũng nhiễu của quan lại thời Lê-Trịnh và thái
độ phê phán của tác giả.
- Bớc đầu nhận biết đặc trng cơ bản của thể loại tuỳ bút đời xa và đánh giá đợc giá trị nghệ thuật của những dòng ghi chép đầy tính hiện thực này.
II/ Chuẩn bị:
- Thầy: SGV- SGK- Soạn giáo án- Thiết bị dạy học.- T liệu tham khảo ( Thợng kinh kí sự của Lê Hữu Trác)
- Trò: SGK- Soạn bài.- Đọc thêm đoạn trích “ Vào phủ chúa” trích trong Thợng kinh kí sự của Lê Hữu Trác.
Iii/CáC Bớc lên lớp:
1. ổ n định tổ chức : 2. Kiểm tra bài cũ:
HS 1: Sự cần thiết của việc tóm tắt văn bản tự sự? Nêu các bớc tóm tắt văn bản?
HS 2: Trình bày đoạn văn tóm tắt văn bản “ Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh”.
3. Bài mới: GV chữa bài tập về nhà: tóm tắt văn bản “ Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh ” và dẫn dắt vào bài.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động 1: Hớng dẫn Đọc – chú thích văn bản.
GV yêu cầu HS tìm hiểu sơ lợc về tác giả và tác phẩm.
H: Trình bày hiểu biết của em về hoàn cảnh ra đời của tác phÈm?
H: Nêu những nét khái quát về Phạm Đình Hổ và những tác phẩm tiêu biểu của ông?
H: Văn bản đợc viết theo ph-
ơng thức biểu đạt nào?
H: Thuộc thểt loại gì? hãy nhắc lại đặc điểm của thể loại tuú bót?
H: Đoạn trích ghi lại điều gì?
H: Đọc nh thế nào để thể hiện
đợc nội dung văn bản và thái
độ của tác giả?
H: Giải thích nghĩa của các từ thuéc chó thÝch 3,5,7,11,14.
Hoạt động của học sinh HS đọc lại phần chú thích SGK.
HS nêu vài nét khái quát về hoàn cảnh ra đời của tác phÈm qua chó thÝch SGK- 61.62.
- Phản ánh thói ăn chơi xa hoa của chúa Trịnh và thái độ nhũng nhiễu của bọn quan lại dới thời Lê- trịnh.
- Tù sù.
- Tuú bót.
-Ghi lại sự việc con ngời theo cảm hứng chủ quan, không gò bó theo hệ thống kết cấu nhng vẫn tuân thro một t tởng cảm xúc chủ đạo.
- Phản ánh thói ăn chơi xa hoa của chúa Trịnh và thái độ nhũng nhiễu của bọn quan lại dới thời Lê- trịnh
- Giọng kể, nh thủ thỉ tâm tình nh lời oán thán và sự căm phÉn.
*HS tìm hiểu nghĩa của các từ cổ trong phần chú thích SGK.
Ghi bảng
I.Đọc- chú thích.
1. Tác giả, tác phÈm:
SGK- 62,62.
2.Thể loại và ph -
ơng thức biểu đạt:
3. Đọc văn bản
4 Giải thích nghĩa tõ khã.
II. T×m hiÓu néi
Hoạt động 2: Hớng dẫn Đọc- hiểu văn bản.
H: Chuyện trong phủ chúa đợc kể theo ngôi thứ mấy?
H: Tác giả tập trung vào những sự việc nào? mỗi nội dung t-
ơng ứng với đoạn nào trong văn bản?
GV yêu cầu HS đọc phần 1.
H: Tác giả đã diễn tả những thú ăn chơi nào của chúa Trịnh?
H: Những chi tiết nào làm nổi bật lên thú chơi đèn đuốc của chóa?
H: Em cã nhËn xÐt g× vÒ thó chơi đèn đuốc của chúa?
GV gợi ý:
H: Mục đích ? ( phục vụ ai?) H: Chuẩn bị cho thú chơi đèn
®uèc?
H: Việc tổ chức chơi đèn
®uèc?
H: Từ thú chơi đó, em suy nghĩ gì về chúa Trịnh?
H: Cùng với thú chơi đền
đuốc, Trịnh Sâm còn có thú chơi gì?
H: Em suy nghĩ gì về mục đích và cách thức thực hiện thú chơi cây cảnh của chúa?
H: Em cảm nhận thêm điều gì
về cách hởng lạc của chúa?
H: Qua thái độ và hành động của chúa Trịnh, em hiểu gì về vua chóa thêi phong kiÕn?
H: Từ cảnh tợng trong phủ chúa, em liên tởng tới điều gì?
GV đọc cho HS nghe một đoạn trong “ Vào phủ chúa” của Lê Hữu Trác. và bình chuyển ý.
GV yêu cầu HS đọc phần 2.
HS đọc thầm lại văn bản.
- Kể theo ngôi thứ 3.
- Hai sự việc chính:
+ Tõ ®Çu-> bÊt têng: Thó ¨n chơi của chúa Trịnh.
+ Còn lại: Sự tham lam, những nhiễu của bọn quan lại.
HS đọc.
HS liệt kê những thú ăn chơi của chúa Trịnh.
- HS: cho x©y nhiÒu li cung trên Tây Hồ…khúc nhạc.
- Thú chơi đèn tốn kém nhiều tiền của, xô bồ.
- Trịnh Sâm ăn chơi xa hoa nhng lại thiếu văn hoá.
- Vơ vét của quí hiếm của thiên hạ…
- Tạo cho cung điện của mình một cảnh tợng uy nghiêm, sang trọng…
- Chúa thực hiện mục đích chơi cây cảnh của mình bằng những hành động trắng trợn, thô bạo -> dùng quyền lực tớc
đoạt, không ngại tốn kém sức ngêi…
-> Sự hởng thụ không chính
đáng bởi chúa chiếm đoạt tài sản và thú vui của nhân dân.
=> Vua chúa ăn chơi xa xỉ, không lo việc nớc;tham lam, dùng quyền lực để thoả mãn các thú vui thiếu văn hoá…
- Hang hùm, miệng sói-> nơi
đầy uy nghiêm mà không ít nguy hiểm, đồng thời nó báo hiệu ngày tận thế của một triều đại…
dung văn bản :
1.Thú ăn chơi của chúa Trịnh:
* Thú chơi đèn
®uèc.
* Thú chơi cây cảnh.
Vua chúa ăn chơi xa xỉ, không lo việc nớc;tham lam, dùng quyền lực để thoả mãn các thú vui thiếu văn hoá…
H: Đoạn văn bản trên kể lại những sự việc gì? ở đâu? về nh÷ng ai?
H: Tác giả đã dùng phơng thức biểu đạt nào để diễn tả lại điều
đó?
H: Bằng yếu tố thuyết minh, tác giả đã làm nổi bật lên hành
động gì của bọn quan lại trong phủ chúa?
H: Thủ đoạn đó ảnh hởng gì
đến đời sống của nhân dân?
H: Trớc hậu hoạ đó, ngời dân
đã phải đối phó nh thế nào?
Điều đó gợi cho em suy nghĩ g×?
H: Theo em tại sao bọn quan lại trong phủ chúa lại lộng hành nh vậy?
H: Qua đó, em hiểu thêm gì về chế độ phong kiến đơng thời?
H: Kết túc bài tuỳ bút tác giả
ghi lại sự việc gì?
H: Dụng ý của tác giả khi kể lại sự việc đó?
H: Một gia đình quí tộc cũng không tránh khỏi sự sách nhiễu của nhà chúa, điều đó gợi cho ngời đọc nghĩ suy gì?
H: Qua đó, em cảm nhận gì về thái độ và tình cảm của tác giả?
GV bình nâng cao: Thái độ yêu ghét rõ ràng của nhà văn,
ông đứng về phía nhân dân để phản ánh hiện thực xã hội-> t tởng tiến bộ=> Tính nhân văn của tác phẩm…
- Thái độ nhũng nhiễu của bọn quan lại trong phủ chúa sách nhiễu nhân dân, mợn gió bẻ măng, vơ vét của dân.
- ThuyÕt minh.
- Lợi dụng uy quyền của phủ chúa để vơ vét của cải: “Họ dò xem…khiêng ra”
- Thiệt hại đến của cải vật chất và ảnh hởng tới đời sống tinh thần của nhân dân.
- Phá cây cảnh…-> thủ tiêu một nét đẹp , một thú chơi tao nhã …
- Chúa Trịnh làm ngơ trớc hành động trắng trợn của quan lại trong phủ. Của mình.
-> Chủ nào tớ ấy=? Sự tham lam vô độ, sự thối nát của tập
đoàn chúa Trịnh…
=> Từ vua Lê đến chúa Trịnh
đều ăn chơi xa hoa, không chăm lo đến đời sống của nhân dân mà còn đẩy họ vào cảnh khốn cùng bởi su thuế, phu phen và cả những thú chơi tao nhã của họ cũng bị t- ớc đoạt => Chế độ phong kiến bạo tàn ắt sẽ bị sụp đổ bởi làn sóng căm phẫn của nhân dân…mà sau này nghĩa quân Tân Sơn đã lãnh đaọ nhân dân lật đổ chế độ ấy…
- Việc gia đình tác giả đã phải chặt cây lê, cây lựu …
- Gia đình quan lại ngay sát phủ chúa còn bị hoành hành---> khẳng định sự thật
đợc ghi trong bài viết.
- Thái độ trắng trợn của bọn quan lại và sự lộng hành của tập đoàn chúa Trịnh=> Khơi gợi sự đồng cảm- căm thù kẻ tham quan ô lại.
HS tù béc lé:
- Phản ánh chân thực xã hội Việt Nam thời Lê Trịnh: Vua chúa ăn chơi xa đoạ, nhân dân cùng cực…=> Sự cảm thông, thơng xót trớc cảnh khốn cùng của ngời dân…
2. Sù tham lam, nhũng nhiễu của quan lại trong phủ chóa:
- Lợi dụng uy quyền của phủ chúa để vơ vét của cải…
-> thủ tiêu một nét đẹp , một thú chơi tao nhã của nh©n d©n.
=> Sù tham lam vô độ, sự thối nát của tập đoàn chúa Trịnh…
Phản ánh chân thực xã hội Việt nam thời Lê Trịnh: Vua chúa
ăn chơi xa đoạ, nhân dân cùng cùc
Hoạt động 3: Hớng dẫn tổng kÕt( ghi nhí).
H: Yếu tố nghệ thuật nào làm nên sự thành công của đoạn trÝch?
H: Dựa vào văn bản “ Mùa xuân của tôi” trong chơng trình Ngữ văn lớp 7, em hãy chỉ ra nét khác giữa tuỳ bút hiện đại và tuỳ bút cổ ?
H: Đoạn trích đã giúp em hiểu gì về tình cảnh nớc ta thời Lê Trịnh?
H: Từ hành động của chúa Trịnh và bọn quan lại trong phủ chúa em liên tởng tới những câu ca dao nào thể hiện thái độ phản kháng của nhân d©n?
“ Con ơi nhớ lấy câu này
Cớp đêm là giặc, cớp ngày là quan”
H: Qua văn bản, em hiểu gì về Phạm Đình Hổ?
GV yêu cầu HS đọc ghi nhớ.
- Lời kể gợi cảm kết hợp với yếu tố thuyết minh tạo nên sức hấp dẫn cho lời văn.
- Tuỳ bút hiện đại ghi theo dòng cảm xúc của tác giả- tuỳ bút cổ chủ yếu ghi lại sự việc có thật đã xảy ra trong đời sèng…
- Cuộc sống nhân đói khổ bởi sự mục nát của chế độ phong kiÕn…
- Thờ ơ, vô trách nhiệm với nhân dân, tham lam sách nhiễu dân và dùng quyền lực tớc đoạt của dân cả đời sống vËt chÊt lÉn tinh thÇn.
- PĐH là cây bút hiện thực, mỗi trang viết của ông là một bức tranh thu nhỏ của xã hội
đơng thời-> tính nhân văn sâu sắc…
HS đọc ghi nhớ trong SGK.
III. Ghi nhí: SGk
Hoạt động 4: Hớng dẫn HS luyện tập.
IV. Luyện tập:
Bài tập 1: SGK- 63.
GV yêu cầu HS đọc và tìm hiểu nội dung của đoạn trích trong SGK trang 63.
*Định h ớng :
- Hiện thực xã hội phong kiến:
+ Thái độ của vua, chúa, quan lại…
+ Cuộc sống của nhân dân: đời sống vật chất? đời sống tinh thần?
*GV bổ sung thêm t liệu :
- Yêu cầu HS đọc một đoạn trong “Hoàng Lê nhất thống chí” để thấy đợc thái độ hống hách hoang dâm của Đặng Lân, của bọn quan lại…và nỗi oán hờn của nhân dân cùng nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn…
- Yêu cầu HS đọc một đoạn trong “ Vào Trịnh Phủ” trích “ Thợng kinh kí sự” của Lê Hữu Trác để thấy cảnh khu vờn nhà chúa, sự thâm nghiêm trong phủ chúa cũng nh sự d thừa về vật chất gây nên căn bệnh khó chữa của thế tử Trịnh Cán.
=> Sự mục nát của chế độ phong kiến; nỗi hờn căm của nhân dân; t tởng tiến bộ và tinh thần nhân đạo của các nhà nho đơng thời…
4.Củng cố: Bài tập trắc nghiệm:
1.Thể loại của văn bản là:
A.Tiểu thuyết chơng hồi C.Truyền kì
B.Tuỳ bút D.Truyện ngắn
2.ý nào nói đúng nhất thói ăn chơi xa xỉ,vô độ của chúa Trịnh?
A.Chúa cho xây dựng nhiều cung điện ,đình đài B.Chúa bày ra nhiều cuộc dạo chơi ở Tây Hồ
C.Chúa sai nhiều ngời thu mua và cớp đoạt những vật quí trong thiên hạ D.Cả A,B,Cđèu đúng
5.Huớng dẫn về nhà:
-Học và nắm chắc nọi dung bài học -Soạn bài Hoàng Lê Nhất thống chí
-Viết đoạn văn Trình bày cảm nghĩ của mình sau khi học xong vb
5.* Ngày dạy:………… Lớp………. Ngày dạy:…………. Lớp………