Bằng Việt ) I/Mục tiêu
I. Tìm hiểu phép lập luận phân tích và tổng hợp
*VÝ dô: "Trang phôc”/9 1.T×m hiÓu ph©n tÝch:
*Vấn đề: Ăn mặc chỉnh tề....
*Hai luËn ®iÓm chÝnh:
- Trang phục phải phù hợp với hoàn cảnh tức là tuân thủ những qui tắc ngầm mang tính văn hoá xã hội.
- Trang phục phải phù hợp với đặc điểm, tức là giản dị và hài hoà với môi trờng xung quanh.
*Phép lập luận phân tích, cụ thể là:
+ Luận điểm 1:”Ăn cho mình mặc cho ngời”
- Cô gái 1 mình trong hang sâu...móng tay - Anh thanh niên đi tát nớc...phẳng tắp.
- Đi đám cới không thể...lấm bùn - Đi dự đám tang...nói cời oang oang + LĐ2: "Y phục xứng kì đc”
- Dù mặc đẹp đến đâu...tự xấu đi mà thôi - Xa nay, cái đẹp bao giờ...môi trờng.
từng dẫn chứng cụ thể nêu trên không?
để chốt lại vấn đề, tác giả dùng phép lập luận nào?
Phép lập luận đó thờng đặt ở vị trí nào trong VB?
Vậy vai trò của phép phân tích và tổng hợp
đối với bài văn nghị luận ntn?
(Phép phân tích giúp ta hiểu vấn đề cụ thể ntn? Phép tổng hợp giúp khái quát vấn đề nh thế nào? )
Đọc ghi nhớ?
*H/động 2: Hớng dẫn HS làm bài tập Nêu yêu cầu BT1/10.Chú ý phần gợi ý
đọc VB?
Tác giả đã phân tích nh thế nào để làm sáng tỏ luận điểm "Học vấn không chỉ là chuyện
đọc sách, nhng đọc sách vẫn là 1 con đờng quan trọng của học vấn”
Tìmđọc đoạn "Lí do phải chọn sách để đọc"
BT4:VN
Qua đó, em hiểu phân tích có vai trò ntn trong lËp luËn?
+ Trong văn bản nghi luận, phân tích là 1 thao tác bắt buộc mang tính tất yếu bởi nếu không có phân tích thì không làm tỏ luận
điểm và không thể thuyết phục ngời đọc và ngêi nghe.
+ Mục đích của phân tích và là giúp ngời
đọc, ngời nghe nhận thức đúng, hiểu đúng về vấn đề, do đó nếu đã có phân tích thì đ-
ơng nhiên phải có tổng hợp và ngợc lại. Nói cách khác phân tích và tổng hợp luôn có mối quan hệ bện chứng để làm nên hồn vía cho văn bản nghị luận.
2.Phép tổng hợp: Câu cuối "Thế mới biết, trang phục hợp văn hoá, hợp đạo đức, hợp môi trờng mới là trang phục đẹp.”
3.Vai trò :
+ PhÐp lËp luËn ph©n tÝch gióp ta hiÓu s©u sắc các khía cạnh khác nhau của trang phục
đối với từng ngời, trong từng hoàn cảnh cụ thÓ.
+Phép lập luận tổng hợp giúp ta hiểu ý nghĩa văn hoá và đặc điểm của cách ăn mặc, nghĩa là không thể ăn mặc 1 cách tuỳ tiện, cẩu thả
nh 1 số ngời lầm tởng đó là sở thích và quyền bất khả xâm phạm của mình.
* Ghi nhí:/10 II.Luyện tập:
BT1: Tìm hiẻu kĩ năng phân tích VB "Bàn về đọc sách”, phân tích luận điểm ”Học vấn không chỉ là việc...
- Học vấn là thành quả tích luỹ của nhân loại
để lu giữ và truyền lại cho đời sau.
- Bất kì ai muốn phát triển học thuật cũng phải bắt đầu từ kho tàng quí báu đợc lu giữ
trong sách; Nếu không mọi sự bắt đầu sẽ là con số không ...
- Đọc sách là hởng thụ thành quả về tri thức và kinh nghiệm hàng năm của nhân loại, đó là tiền đề cho sự phát triển học thuật của mọi ngời.
BT2: Tác giả đã phân tích những lí do phải chọn sách để đọc ntn?
1. Bất cứ lĩnh vực học ván nào cũng có sách chất đầy th viện,do đó phải biết chọn sách
để đọc
2. Phải chọn những cuốn sách”cơ bản đích thực”để đọc ,không đọc những cuốn sách vô
thởng vô phạt
3. Đọc sách cũng nh đánh trận,cầnphải
đánh vào thành trì kiên cố, đánh bại quân
địch tinh nhuệ....; tức là phải đọc những cái cơ bản nhất,cần thiết nhất cho công việc và cuộc sống của mình.
BT3: Tác giả đã phân tích tầm quan trọng của đọc sách ntn?
- Tham đọc nhiều mà chỉ liếc qua cốt là để khoe khoang là mình đã đọc nhiều sách nọ sách kia thì chẳng khác gì chuồn chuồn đạp nớc.... thể hiện phẩm chất tầm thờng thấp kÐm.
- Đọc ít mà đọc kĩ thì sẽ tập thành nếp nghĩ sâu xa,trầm ngâm tích luỹ tởng tợng tự do
đến mức làm thay đổi khí chất.
- Có 2 loại sách cần đọc là sách về kiến thức phân tích và sách về kiến thức chuyên
ngành...
4.Củng cố:
Nhắc lại vai trò của phép phân tích và tổng hợp?
Phân tích là gì? tổng hợp là gì?
Bài tập trắc nghiệm: Dòng nào nói đúng nội dung cơ bản của phép lập luận phần tích?
A. Dùng lí lẽ để làm sáng tỏ vấn đề nhằm thuyết phục ngời đọc B. Giới thiệu đặc điểm nội dung và hình thức của sự vật, hiện tợng.
C. TRình bày từng bộ phận, phơng diện của vấn đề nhằm chỉ ra nội dung bên trong của sự vật, hiện tợng.
D. Dùng dẫn chứng để khẳng định vấn đề là đúng đắn.
5. Hớng dẫn về nhà:
- Học và nắm chắc phép Phân tích tổng hợp.
- Làm BT3,4 (GV hớng dẫn nh phàn trình bày ở trên) - Chuẩn bị phần luyện tập phân tích, tổng hợp.
Ngày soạn:24/01/2008 Ngày dạy 25/01/2008:
Tiết 95: Luyện tập phân tích và Tổng hợp
I/Mục tiêu:
Gióp HS
- Có khả năng phân tích và tổng hợp trong lập luận.
- kĩ năng nhận diện văn bản phân tích và tổng hợp.
- Kĩ năng viết văn bản phân tích - tổng hợp.
II/Chuẩn bị:
GV: Nội dung bài.
HS: Phần chuẩn bị . III/Các bớc lên lớp:
1. ổn định tố chức
2. Kiểm tra bài cũ: Nêu nội dung của phép Phân tích - Tổng hợp.
3. Tiến trình các hoạt động:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
*H/động1: Giúp HS nhận diện văn bản ph©n tÝch
GV chiếu văn bản a,b/sgk Yêu cầu HS đọc
Câu hỏi thảo luận
Chỉ ra luận điểm và trình tự phân tích của
§V a, b?
GV chia nhóm : Nhóm 1, 2 đoạn văn A Nhóm 3, 4 đoạn văn B
- Đại diện các nhóm trình bày - Nhóm khác nhận xét
- GV nhận xét bổ sung
*H/động2: Hớng dẫn thực hành phân tích 1 vấn đề
GV có thể dẫn vào vấn đề: Hiện nay chúng ta đang phấn đấu xây dựng 1 xã họi học tập, nghĩa là mọi ngời đều có quyền học tập và có nhu cầu đi học...
Đọc yêu cầu BT2
I.Nhận diện:
1.VÝ dô:
*Đoạn văn A:
a. Luận điểm: "Thơ hay là cả hồn lẫn xác, hay cả bài”
b. Tr×nh tù:
- Cái hay thể hiện ở các diệu xanh: xanh ao, xanh hồ, xanh sóng, xanh tre, xanh trời, xanh bèo ... (Phối hợp các màu xanh khác nhau)
- Cái hay thể hiện ở những cử động: thuyền nhích, sóng gợn tí, đa vèo, tầng mây lơ lửng, con cá động.
- Cái hay thể hiện ở các vần thơ: tử vận hiểm hóc, kết hợp với từ với ngữ tự nhiên, không non Ðp...
*Đoạn văn B:
a. Luận điểm: Mấu chốt của thành đạt là ở
®©u.
b. Tr×nh tù:
- Thứ nhất, do nguyên nhân khách quan (đây là điều kiện cần): gặp thời, hoàn cảnh, điều kiện học tập thuận lợi, tài năng trời phú.
-Thứ 2, do nguyên nhân chủ quan (đây là
ĐK đủ): tinh thần kiên trì phấn đấu, học tập không ,mệt mỏi và không ngừng trau đồi phẩm chất đạo đức tốt đẹp.
II. Thực hành PT 1 vấn đề:
BT2/12: Hiện nay có 1 số HS học qua loa
đối phó, không học thật sự. Em hãy phân tích bản chất của lối học đối phó để nêu lên tác hại của nó.
1. Học qua loa đối phó
a. Biểu hiện của học qua loa:
+ Học không có đầu có đuôi,không đến nơi
đến chốn;Cái gì cũng biết 1 tí nhng không
Câu hỏi thảo luận
1. Thế nào là học qua loa đối phó? Những biểu hiện của nó?
2. Bản chất của lối học đối phó và tác hại của nó?
*H/động 3: Giúp HS thực hành phân tích 1văn bản’
Tại sao phải đọc sách?
Yêu cầu HS dựa vào văn bản "Bàn về đọc sách” của Chu Quang Tiềm
Nêu yêu cầu BT3
GV: đọc sách vô cùng cần thiết phải biết chọn sách mà đọc và phải biết cách đọc mới có hiệu quả.
*Hoạt động 4: Viết đoạn văn tổng hợp.
GV có thể đọc 1 đoạn văn mẫu/22
có kiến thức cơ bản, hệ thống.
+ Học cốt chỉ để khoe mẽ là đã có bằng nọ bằng kia nhng thực ra đầu óc trống rỗng; chỉ quen nghe lỏm, học mót, ăn theo ngời khác;
không dám bày tỏ ý kến của mình về các vấn đề có liên quan.
b. Biểu hiện của học đối phó:
+Học chỉ cốt để thầy cô không của trách,cha mẹ kh rầy la; chỉ lo giải quyết vấn đề trớc mắt nh thi cử, kiểm tra không bị điểm kém.
+ Học dốt nát kiến thức sẽ nông cạn khiến ngời học càng trở nên dốt nát trí trá, h hỏng.
c. Bản chất của lối học đối phó và tác hại của nó.
*Bản chất:
- Có hình thức học tập nh: Cũng đến lớp, cũng đọc sách, cũng có điểm thi, cũng có bằng cấp.
- Không có thực chất: đầu óc rỗng tuếch đến nỗi "ăn không nên đội nói không nên lời”
hỏi cái gì cũng không biết, làm việc gì cũng háng.
*Tác hại:
- Đối với xã hội: Những kẻ học đối phó sẽ trở thành gánh nặng lâu dài cho xã hội về nhiều mặt nh kinh tế, đạo đức, t tởng, lối sèng.
- Đối với bản thân: Những kẻ... sẽ không có hứng thú học tập và do đó hiệu quả học tập ngày càng thấp