CHƯƠNG IV: VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX
BÀI 27 CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN NHÀ NGUYỄN
I. VĂN HỌC NGHỆ THUẬT
I . Mục tiêu.
1. Kiến thức.
- Sự phát triển cao hơn của nền văn học dân tộc với nhiều thể loại phong phú.
- Văn nghệ dân gian phát triển, các thành tựu về hội hoạ dân gian, kiến trúc.
2 . Kỹ năng.
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng miêu tả thành tựu văn hoá, quan sát phân tích trình bày suy nghĩ của mình về các tác phẩm văn học có trong bài học.
3. Tư tưởng..
- Giáo dục cho học sinh thái độ trân trọng ngưỡng mộ, tự hào đối với những thành tựu văn hóa, kho học mà ông cha ta đã sáng tạo, gìn giữ và phát huy các di sản văn hóa.
II. Chuẩn bị.
1. Giáo viên..
- Sách chuẩn kiến thức và kỹ năng, sách giáo khoa, sách giáo viên Lịch Sử 7.
- Tranh ảnh.
- Tài liệu liên quan.
2. Học sinh.
- Học bài cũ.
- Vở ghi, vở soạn, vở bài tập, sách giáo khoa.
III. Tiến trình lên lớp.
1. Ổn định tổ chức.
2. Kiểm tra bài cũ.
? Kể tên các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất thời kì bấy giờ? Và trình bày diễn biến của các cuộc khởi nghĩa đó trên lược đồ.
? Em có nhận xét chung gì về triều đình nhà Nguyễn.
3. Dạy bài mới.
Giai đoạn cuối thế kỉ XVIII, nữa đầu thế kỉ XIX là thời kì bảo táp của cuộc đấu tranh giai cấp và dân tộc, thời kì chứng kiến sự tàn tạ của chế độ phong kiến và sự trổi dậy mạnh mẽ của dân tộc tạo nên bước chuyển biến sâu sắc trong đời sống tinh thần và văn hóa dân tộc.
Cụ thể điều đó thế nào, giờ học hôm nay ta đi tìm hiểu.
Hoạt động của Thầy và Trò
Kiến thức cần nắm
Giáo viên: Văn học dân gian bao gồm những thể loại nào?
Học sinh: -Trả lời theo sách giáo khoa.
Giáo viên: Kể tên một vài tác phẩm mà em biết?
Học sinh: ý nuyện Trạng Quỳnh, vè Chàng Lía, Thạch Sanh.
Giáo viên: Văn học dân gian phản ánh nội dung gì?
Học sinh: Phản ánh cuộc sống lao động của người dân, phê phán những thói hư tật xấu của xã hội phong kiến, lột trần bộ mặt tham lam..
Giáo viên: Em có nhận xét gì về nền văn học dân gian thời kì này?
Học sinh: ->
1. Văn học :
+ Văn học dân gian phát triển rực rỡ phong phú.
+ Văn học chữ Nôm phát triển đến đỉnh cao, có nhiều tác giả lớn với những tác phẩm có giáchính trị cao.
- Tiêu biểu là truyện Kiều của Nguyễn Du, ca ngợi cuộc đấu tranh chống áp bức của nông dân.
Giáo viên: Văn học chữ Nôm thời kì này phát triển rực rỡ nhất, biểu hiện cuả sự phát triển đó?
Học sinh: Thời kì này xuất hiện nhiều nhà thơ, nhà văn nổi tiếng, với các tác phẩm có giáchính trị.
Học sinh: Em hãy kể tên những tác giả tác phẩm tiêu biểu thời kì này?
Học sinh: theo sách giáo khoa
Giáo viên: Trong các tác giả đó ai là người tiêu biểu nhất/
Học sinh: Nguyễn Du (truyện Kiều)
Giáo viên gọi học sinh lên đọc một đoạn về truyện kiều
Giáo viên: Vì sao Nguễy Du là nhà thơ tiêu biểu nhất?
Học sinh: Thoả luận nhóm
=> Ông là người đã làm việc, tận mắt chứng kiến những đổi thay của xã hội. Truyện Kiều ra đời từ từ cái thực trạng đó, vừa phản ánh tinh thần nhân đạo và tư tưởng hoà hợp Nho, Phật, Lão của bản thân tác giả vùă là bản cáo trạng của xã hội dương thời...
Giáo viên: Em hãy cho biết điểm mới của nền văn học thời kì này?
Học sinh: Xuất hiện nhiều nhà thơ nữ Giáo viên: Gọi một vài học sinh lên đọc những bài thơ do các nhà thơ nữ sáng tác mà các em đã được học.
Giáo viên: Hiện tượng xuất hiện các nhà thơ nữ nói lên điều gì?
Học sinh: Nói lên ý thức đòi quyền bình đẳng của người phụ nữ, đòi những quyền sống cơ bản cảu họ.
Giáo viên dẫn một vài câu nói lên điều đó.
Giáo viên: Nội dung của văn học thời kì này?
Học sinh: ->
- Có nhiều truyện Nôm khuyết danh.
- Thơ của Hồ Xuân Hương bênh vực quyền sống của người phụ nữ, đã kích vua quan phong kiến.
- Phản ánh cuộc sống, xã hội, nguyện vọng của con người Việt Nam.
2. Nghệ thuật:
- Văn nghệ dân gian phát triển phong phú.
- Nghệ thuật sân khấu, tuồng, chèo phổ biến.
Miền xuôi có quan họ, trống quân, hát lí, hát dặm, hát tuồng.
- Miền núi có hát lượn, hát khắp, hát xoan...
- Xuất hiện tranh dân gian, nổi tiếng nhất là tranh Đông Hồ (Bắc Ninh).
- Kiến trúc: có nhiều công trình kiến trúc độc đáo, tiêu biểu: Chùa Tây Phương, lăng tẩm vua Nguyễn, Khuê văn các ở
Giáo viên: Tại sao văn học thời kì này lại phát triển rực rỡ, đạt tới đỉnh cao như vậy?
Học sinh: đây là giai đoạn khủng hoảng trầm trọng của chế độ phong kiến,
- là giai đoạn bão táp của c/m sôi động trọng lịch sử => Văn học phản ánh hiện thực, chính hiện thực xã hội thời kì này là cơ sở để văn học phát triển.
Giáo viên: nghệ thuật sân khấu bao gồm những thể loại nào?
Học sinh: Chèo, tuồng, ...mỗi vùng miền có nét riêng củ vùng miền đó.
Giáo viên: ở quê em có làn điệu dân ca nào mà em biết, em hãy thể hiện làn điệu đó?
Giáo viên: Em hãy cho biết nét mới của nền NT thời kì này?
Học sinh: Xuất hiện tranh dân gian.
Giáo viên: cho học sinh xem mọt số tranh dân gian...
Giáo viên: Đặc trưng về chất liệu màu của tranh dân gian?
Học sinh: Lấy màu từ màu của tự nhiên
Giáo viên: Em có nhận xét gì về đề tài tranh dân gian: Mang đậm tính dân tộc, lạc quan yêu đời, phản ánh đời sống sinh hoạt và nguyện vọng của nhân dân.
Giáo viên: Cho học sinh xem tranh "chăn trâu thổi sáo"
Và giải thích cho các em hiểu thêm.
Giáo viên: Những thành tựu nổi bật về kiến trức và điêu khắc thời kì này?
Học sinh: Chùa Tây Phương, Cung điện lăng tẩm triều Nguyễn, 18 pho tượng vị la hán, 9 đỉnh đồng lớn trong cung điện Huế.
Giáo viên: giới thiệu về hệ thống cung điện lăng tẩm Huế, -> di sản văn hoá thế giới Giáo viên: Cho Học sinh xem ảnh chủa Tây Phương
Giáo viên: em có nhận xét gì về Nt kiến trúc ở chùa Tây Phương/
Học sinh: Đặc sắc, mái uốn công kiểu cung đình, tạo sự tôn vinh cao quý.
Giáo viên: cho học sinh xem và miêu tả tượng Tuyết Sơn
Văn Miếu.
- Nghệ thuật tạc tượng đúc đồng rất tài hoa, tiêu biểu 18 vị La Hán chùa Tây Phương, 9 đỉnh đồng trong cung điện ở Huế.
Giáo viên: em có nhận xét gì về văn học nt thời kì này?
Học sinh: - Văn học phát triển mạnh gồm nhiều thể loại, đặc biệt là văn học chữ Nôm với nhiều tác giả tác phẩm nổi tiếng phản ánh sự bất công trong xã hội phong kiến - Nền nt kiến trúc điêu khắc đạt đến trình độ điêu luyện, chúng tở tài năng sáng tạo tuyệt vời cảu các nghệ nhân.
IV. Củng cố bài học.
? Nền Văn học - nghệ thuật cuối thế kỉ XVIII đến nữa đầu thế kỉ XIX có gì đặc sắc so với trước.
V. Nhận xét, dặn dò.
- Về nhà học bài theo nội dung câu hỏi sách giáo khoa.
- Làm các bài tập ở sách bài tập.
- Soạn trước bài mới vào vở soạn.
? Hãy nêu những thành tựu khoa học kỹ thuật từ thế kỉ XVIII – XIX.
? Những thành tựu khoa học kỹ thuật từ thế kỉ XVIII - XIX phản ánh điều gì?
- Giáo viên nhận xét giờ học của lớp.
Tuần : 32 Ngày soạn : 09/04/2011 Tiết : 62 Ngày dạy : 14/04/2011 Tên bài soạn :
BÀI 28
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HOÁ DÂN TỘC CUỐI THẾ KỈ XVIII – NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX