CHƯƠNG IV: VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX
BÀI 27 CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN NHÀ NGUYỄN
I. Tình hình chínhchính trị - kinh tế
1. Nguyễn Ánh lập lại chế độ phong kiến tập quyền.
- Nguyễn Ánh lấn chiếm dần vùng đất của Tây Sơn.
- Giữa năm 1802, Quang Toản bị bắt,
- Tổ chức triều đình gồm 6 bộ (Bộ Hộ - tài chính, thuế khóa; Bộ Lại - tuyển chọn quan lại, ban phẩm tước, soạn thảo chiếu chỉ; Bộ Lễ - thi Cử, tế tự, phong thần; Bộ Binh - tuyển, điều động binh lính; Bộ Hình - soạn luật, xét duyệt tố tụng; Bộ Công - xây dựng cung điện, lăng tẩm, thành luỹ...) đứng đầu mỗi bộ là quan thượng thư ngoài ra còn có các cơ quan chuyên môn: Hàn lâm viện, Thái Y viện, Quốc tử giám....vua nắm mọi quyền hành, nhà nước quân chủ được củng cố từ TW đến địa phương
- Chia cả nước làm 30 tỉnh và một phủ trực thuộc. đứng đầu tỉnh lớn chức tổng đốc, tỉnh vừa và nhỏ chức tuần phủ. Dưới tỉnh là phủ, huyện, châu rồi đến tổng và xã. Tên nứơc Việt Nam có từ thời Gia Long
Gv giới thiệu hình 61 trang 135 trong sách giáo khoa.
Giáo viên: Em có nhận xét gì về cách tổ chức đơn vị hành chính dưới triều Nguyễn?
Học sinh: Đây là lần đầu tiên trên một lãnh thổ thống nhất, các tổ chức hành chính đựơc sắp đặt chặt chẽ và quy củ.
Giáo viên: Để tăng cường củng cố nền tập quyền chuyên chế và tăng cường đàn áp kẻ phạm tội. Vua Gia Long chú trọng củng cố pháp luật. Vậy sản phẩm tiêu biểu của hoạt động lập pháp được thể hiện như thế nào?
Học sinh: -> năm 1815, ban hành bộ Hoàng triển luật lệ (luật Gia long) gồm 21 quyển chính với 398 điều và một quyển phụ lục với 30 điều.
Nội dung của bộ luật dựa hẵn vào bộ luật nhà Mãn Thanh. Thủ tiêu những điều luật tiến bộ thời Hồng Đức về luật hôn nhân, gia đình và dân luật. Tư tưởng chủ đạo của bộ luật Gia Long là bảo vệ quyền uy tuyệt đối của nhà vua, khôi phục và củng cố chế độ phong kiến lạc hậu, thẳng tay dàn áp mọi hành động phản kháng của nhân dân, bộ luật đưa ra nhứng hình phạt rất tàn nhẫn.
triều Tây Sơn chấm dứt.
- 1802, Nguyễn Ánh đặt niên hiệu Gia Long lập ra triều Nguyễn, năm 1806 lên ngôi Hoàng đế.
- Đóng đô ở Phú Xuân.
- Năm 1815, ban hành Hoàng triều luật lệ (luật Gia Long).
- Chia cả nước làm 30 tỉnh và một phủ trực thuộc.
- Quan tâm và củng cố quân đội.
- Đối ngoại:
+ Thần phục nhà Thanh.
+ Đóng cửa không tiếp xúc với các nước phương Tây.
2. Kinh tế dưới triều Nguyễn.
a. Nông nghiệp.
- Sau nhiều năm chiến tranh, kinh tế sa sút.
"Bộ luật quy định hình phạt đối với cả bà con thân thuộc của can phạm. Đối với tội
"phản nghịch" thì thủ phạm, tòng phạm bị xử lăng trì, bà con thân thuộc của can phạm là Nam trên 16 tuổi bị xử chém, dưới 16 tuổi và Nữ bị bắt làm nô tì. Các hình phạt áp dụng nhằm đày đạo thân thể con người như : lăng trì (xẻo thịt cho chế dần) trảm khiêu (chém bêu đầu), phân thây, băm xác...hình phạt đánh bằng roi, gậy thì phổ biến trong mọi đều luật."
Giáo viên: Bên cạnh luật pháp nhà Nguyễn rất chủ trọng đến XD và củng cố quân đội.
Vậy nhà Nguyễn đã làm gì để củng cố quan đội?
Học sinh:
Giáo viên cho học sinh xem hai bức tranh quan võ và lính cận vệ thời Nguyễn.
Giáo viên; Qua H.62 và H.63 em có nhận xét gì về binh lính dưới triều Nguyễn?
=> Quan võ mặc áo bào ngồi trên ngựa có lọng che, oai phong.
Lính cận vệ được trang bị đầy đủ vũ khí, quân phục đồng bộ
Giáo viên nhà Nguyễn đã có những chính sách gì về đường lối đối ngoại?
Học sinh: - Đóng cửa không tiếp xúc với nước ngoài.
- Thần phục nhà Thanh. (vì cho rằng chỉ có hoàng đế phương Bắc mới là "đấng chí tôn chí đại". chỉ có "Thiên triều" mới là chúa tể thiên hạ mà thôi.
Giáo viên: Em có suy nghĩ gì về đường lối đối ngoại của nhà Nguyễn? Sẽ đưa đến hậu quả gì?
Học sinh: - Chính sách ngoại giao nói trên vừa thiếu tinh thần tự chủ, vừa làm cho nước ta bị cô lập, thúc đẩy các nước phương tây xâm lược.
Giáo viên: Tình hình kinh tế nông nghiệp
- Chú ý khai hoang.
- Đặt lại chế độ quân điền.
- Ở phía Bắc, thuỷ lợi không được chú trọng.
=> kinh tế nông nghiệp ngày càng sa sút không phát triển được.
b. Thủ công nghiệp.
- Xưởng sản xuất nhà nước được mở rộng.
- Khai mỏ được mở rộng, nhưng còn lạc hậu, thất thường, sa sút dần.
- Làng nghề thủ công ở nông thôn và thành thị phát triển.
-> có tiềm năng nhưng triều Nguyễn không tạo điều kiện phát triển.
nước ta đầu thế kỉ XIX như thế nào?
Học sinh: Nông nghiệp sa sút ruộng đất bỏ hoang nhiều.
Giáo viên: Nhà Nguyễn đã đưa ra những biện pháp gì để phát triển nông nghiệp?
Học sinh: - Khai hoang. (Doanh đìên do Nguyễn Công Trứ đề ra- chiêu mộ dân nghèo đi khai hoang
Miền ven biển)
- Đặt lại chế độ quân điền - Làm thuỷ lợi.
Giáo viên: Em hãy rút ra mặt tích cực và hạn chế trong những biện pháp phát triển nông nghiệp thời Nguyễn?
Theo mẫu
Học sinh: thảo luận nhóm (chia làm 4 nhóm) Giáo viên: Qua trên em có nhận xét gì về tình hình nông nghiệp nước ta dưới triều Nguyễn?
Học sinh: Dưới triều Nguyễn, kinh tế nông nghiệp ngày càng sa sút. Do nạn chiếm đoạt rđ của giai cấp địa chủ, sự bốc lột nặng nề của nhà nước phong kiến, triều Nguyễn bất lực trong việc chăm lo, bảo vệ đê điều.
Giáo viên: tình hình thủ công nghiệp dưới triều nguyễn?
Học sinh: - lập nhiều xưởng sản xuất.
- Khai mỏ mở rộng
- Làng nghề thủ công ở nông thôn và thnàh thị phát triển.
Giáo viên gọi học sinh đọc phần in nghiêng Giáo viên: Em có suy nghĩ gì về tài năng của người thợ thủ công?
Học sinh: - Thông minh, cần cù, sáng tạo ->
tay nghề cao.
- Bước đầu đã làm quen với thành tựu khoa học kĩ thuật.
Giáo viên: Mặc dầu có nhiều tiềm lực nhưng vì sao thủ công nghiệp không phát triển được?
Học sinh: - Các mỏ khoáng sản khai thác thất thường sa sút
- Thợ thủ công phải nộp thuế nặng.
Giáo viên: Những biện pháp phát triển
c. Thương nghiệp.
- Trong nước các thành thị nổi tiếng được khôi phục, xuất hiện nhiều thị tứ mới.
- Mở rộng buôn bán với các nước Đông Nam Á và Trung Quốc.
- Nhà Nguyễn hạn chế buôn bán với phương Tây.
thương nghiệp ở nươc ta dưới triều nguyễn?
Học sinh:
Gv giới thiệu hình 64 trang 138 trong sách giáo khoa.
- Mở rộng buôn bán với TQ, hạn chế buôn bán với phương tây.
IV. Củng cố bài học.
? Nguyễn Ánh đã làm gì để lập lại chế độ phong kiến tập quyền.
? Những hạn chế trong việc caichính trị đất nước dưới triều Nguyễn.
V. Nhận xét, dặn dò.
- Về nhà học bài theo nội dung câu hỏi sách giáo khoa.
- Làm các bài tập ở sách bài tập.
- Soạn trước bài mới vào vở soạn.
- Tìm hiểu trước các cuộc nổi dậy của nông dân dưới triều Nguyễn.
- Giáo viên nhận xét giờ học của lớp.
Tuần : 31 Ngày soạn : 02/04/2011 Tiết : 60 Ngày dạy : 07/04/2011 Tên bài soạn :
CHƯƠNG IV: VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX BÀI 27 CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN NHÀ NGUYỄN I . Mục tiêu.
1. Kiến thức.
- Đới sống khổ cực của nông dân, các dân tộc dưới triều Nguyễn Đây là nguyên nhân bùng nổ của các cuộc khởi nghĩa.
2 . Kỹ năng.
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng xác định mục tiêu trên lược đồ địa bàn diễn ra các cuộc khởi nghĩa lớn.
3. Tư tưởng..
- Giáo dục cho học sinh hiểu được triều đại nào để cho dân chúng đói khổ thì tất yếu sẽ có đấu tranh của nông dân chống lại triều đại đó.
II. Chuẩn bị.
1. Giáo viên..
- Sách chuẩn kiến thức và kỹ năng, sách giáo khoa, sách giáo viên Lịch Sử 7.
- Lược đồ nơi bùng nổ cuộc đấu tranh lớn của nông dân chống vương triều Nguyễn nửa đầu thế kỉ XI X.
- Tài liệu liên quan.
2. Học sinh.
- Học bài cũ.
- Vở ghi, vở soạn, vở bài tập, sách giáo khoa.
III. Tiến trình lên lớp.
1. Ổn định tổ chức.
2. Kiểm tra bài cũ.
? Nguyễn Ánh đã làm gì để lập lại chế độ phong kiến tập quyền.
? Những hạn chế trong việc caichính trị đất nước dưới triều Nguyễn.
3. Dạy bài mới.
Tây sơn thất bại, nhà Nguyễn lên nắm chính quyền xoá bỏ những chính sách tiến bộ của triều Tây Sơn, ban hành những chính sách mới nhắm xiết chặt ách thốngchính trị đối với nông dân, làm cho đời sống nhân dân khổ cực, nhân dân mưu thuẫn với chính quyền Nguyễn. Cụ thể điều đó thế nào, giờ học hôm nay ta đi tìm hiểu.
Hoạt động của Thầy và Trò
Kiến thức cần nắm
Giáo viên: Dưới chính sách bảo thủ của nhà Nguyễn, cuộc sống của nhân dân sẽ như thế nào? biều hiện?
Học sinh: Khổ cực: Thuế khoá nặng nề, dịch bệnh đói kém, địa chủ cường hào cướp đoạt ruộng đất, hạn hán lũ lụt liên tiếp diễn ra.
Giáo viên giả thích thêm. đưa ra những số liệu cụ thể.
Giáo viên: Gọi 1 học sinh lên đọc phần in nghiêng.
Giáo viên: Qua đoạn trích đó em có nhận xét gì về chính quyền phong kiến Nguyễn?
Học sinh: Quan lại từ TW -> địa phương ra sức đục khoét nhân dân.
Xã hội loạn lạc, không còn kỉ cương phép nước.
Giáo viên: Thái độ của nhân dân dói với chính quyền phong kiến Nguyễn?
Học sinh: Oán ghét căm phẫn đến tột độ. ->