kl kieu dao phuong vi

Ở Việt Nam, bên cạnh những sản phẩm du lịch về cảnh quan thiên nhiên, nền văn hoá dân tộc, các di tích lịch sử và công trình kiến trúc thì các làng nghề luôn là điểm đến hấp dẫn với khác

TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẰNG KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH VIỆT NAM HỌC

DU LỊCH LÀNG NGHỀ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Giảng viên hướng dẫn : THs NGUYỄN HOÀNG LONG

Sinh viên thực hiện : KIỀU ĐÀO PHƯƠNG VI

Lớp : 06VN1D

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 07 năm 2010

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập tại trường Đại học Tôn Đức Thắng, em đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của thầy cô và học tập được rất nhiều kiến thức để làm nền tảng cho công việc của em sau này

Thông qua khoá luận tốt nghiệp này, em xin cảm ơn đến thầy (cô), cán bộ trường Đại học Tôn Đức Thắng nói chung và Khoa Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn

đã giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập tại trường Đặc biệt, em xin gửi lời cảm

ơn đến Thạc Sĩ Nguyễn Hoàng Long, người đã hướng dẫn em trực tiếp và có những

ý kiến đóng góp quý báu để em hoàn thành khoá luận tốt nghiệp này

Em cũng xin chân thành cảm ơn thầy Nguyễn Đình Hoà khoa Quản Trị Kinh Doanh, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch đã cho em số liệu về các làng nghề và hoạt động kinh doanh du lịch trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh để em có điều kiện thuận lợi hoàn thành tốt khoá luận tốt nghiệp

Một lần nữa, em xin cảm ơn quý thầy, cô, ban Giám hiệu và trường Đại học Tôn Đức Thắng đã giúp em hoàn thành khoá luận tốt nghiệp

Sinh viên thực hiện

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIÊN

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1 Mô hình Marketing 4P 19

TÓM TẮT

Trong quá trình phát triển hiện nay, khi công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày càng phát triển thì các giá trị văn hóa truyền thống luôn được mọi người gìn giữ và phát triển Các làng nghề truyền thống chính là những giá trị văn hóa còn tồn tại và được lưu giữ đến ngày nay Việc phát triển du lịch làng nghề không chỉ góp phần gìn giữ các giá trị truyền thống mà còn góp phần vào việc phát triển du lịch của Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh là một thành phố trẻ năng động với lịch sử phát triển hơn 300 năm Với thế mạnh về vị trí địa lý, giao thông vận tải, hệ thống cơ sở

hạ tầng, nguồn nhân lực phục vụ cho du lịch và có hơn 60 làng nghề truyền thống, thành phố Hồ Chí Minh có một tiềm năng rất lớn để phát triển du lịch, trong đó có

du lịch làng nghề

Tuy nhiên, các làng nghề trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện nay chỉ hoạt động cầm chừng, mang tính tự phát và các hoạt động du lịch tại các làng nghề chưa thật sự phát triển Chính vì vậy, dù có tiềm năng rất lớn trong việc phát triển

du lịch làng nghề nhưng hiện nay hoạt động này vẫn còn nhiều hạn chế

Do nhận thức được tầm quan trọng của phát triển làng nghề, là sinh viên

ngành Việt Nam học, chuyên ngành Du lịch, tôi đã quyết định chọn đề tài “Du lịch

làng nghề thành phố Hồ Chí Minh – Thực trạng và giải pháp” nhằm tìm ra định

hướng, giải pháp để phát triển du lịch làng nghề

Dựa vào những thực trạng của các làng nghề trên địa bàn thành phố và hoạt động du lịch làng nghề trong thời gian qua, tôi đã đưa ra các giải pháp dựa vào hình thức Marketing hỗn hợp 4P nhằm phát triển du lịch làng nghề của thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới

Tuy nhiên, do thời gian nghiên cứu hạn hẹp và kiến thức vẫn còn hạn chế nên trong bài luận vẫn còn những sai sót Mong hội đồng thông cảm và bổ sung thêm cho đề tài được hoàn chỉnh

TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẰNG KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH VIỆT NAM HỌC

DU LỊCH LÀNG NGHỀ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Giảng viên hướng dẫn : THs NGUYỄN HOÀNG LONG

Sinh viên thực hiện : KIỀU ĐÀO PHƯƠNG VI

Lớp : 06VN1D

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 07 năm 2010

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập tại trường Đại học Tôn Đức Thắng, em đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của thầy cô và học tập được rất nhiều kiến thức để làm nền tảng cho công việc của em sau này

Thông qua khoá luận tốt nghiệp này, em xin cảm ơn đến thầy (cô), cán bộ trường Đại học Tôn Đức Thắng nói chung và Khoa Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn

đã giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập tại trường Đặc biệt, em xin gửi lời cảm

ơn đến Thạc Sĩ Nguyễn Hoàng Long, người đã hướng dẫn em trực tiếp và có những

ý kiến đóng góp quý báu để em hoàn thành khoá luận tốt nghiệp này

Em cũng xin chân thành cảm ơn thầy Nguyễn Đình Hoà khoa Quản Trị Kinh Doanh, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch đã cho em số liệu về các làng nghề và hoạt động kinh doanh du lịch trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh để em có điều kiện thuận lợi hoàn thành tốt khoá luận tốt nghiệp

Một lần nữa, em xin cảm ơn quý thầy, cô, ban Giám hiệu và trường Đại học Tôn Đức Thắng đã giúp em hoàn thành khoá luận tốt nghiệp

Sinh viên thực hiện

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIÊN

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1 Mô hình Marketing 4P 19

TÓM TẮT

Trong quá trình phát triển hiện nay, khi công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày càng phát triển thì các giá trị văn hóa truyền thống luôn được mọi người gìn giữ và phát triển Các làng nghề truyền thống chính là những giá trị văn hóa còn tồn tại và được lưu giữ đến ngày nay Việc phát triển du lịch làng nghề không chỉ góp phần gìn giữ các giá trị truyền thống mà còn góp phần vào việc phát triển du lịch của Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh là một thành phố trẻ năng động với lịch sử phát triển hơn 300 năm Với thế mạnh về vị trí địa lý, giao thông vận tải, hệ thống cơ sở

hạ tầng, nguồn nhân lực phục vụ cho du lịch và có hơn 60 làng nghề truyền thống, thành phố Hồ Chí Minh có một tiềm năng rất lớn để phát triển du lịch, trong đó có

du lịch làng nghề

Tuy nhiên, các làng nghề trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện nay chỉ hoạt động cầm chừng, mang tính tự phát và các hoạt động du lịch tại các làng nghề chưa thật sự phát triển Chính vì vậy, dù có tiềm năng rất lớn trong việc phát triển

du lịch làng nghề nhưng hiện nay hoạt động này vẫn còn nhiều hạn chế

Do nhận thức được tầm quan trọng của phát triển làng nghề, là sinh viên

ngành Việt Nam học, chuyên ngành Du lịch, tôi đã quyết định chọn đề tài “Du lịch

làng nghề thành phố Hồ Chí Minh – Thực trạng và giải pháp” nhằm tìm ra định

hướng, giải pháp để phát triển du lịch làng nghề

Dựa vào những thực trạng của các làng nghề trên địa bàn thành phố và hoạt động du lịch làng nghề trong thời gian qua, tôi đã đưa ra các giải pháp dựa vào hình thức Marketing hỗn hợp 4P nhằm phát triển du lịch làng nghề của thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới

Tuy nhiên, do thời gian nghiên cứu hạn hẹp và kiến thức vẫn còn hạn chế nên trong bài luận vẫn còn những sai sót Mong hội đồng thông cảm và bổ sung thêm cho đề tài được hoàn chỉnh

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, du lịch đã trở thành một trong những dịch vụ quan trọng trong nền kinh tế của quốc gia Hoạt động du lịch là cầu nối cho mối quan hệ hợp tác, hoà bình và hữu nghị giữa các quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những trung tâm kinh tế, du lịch lớn của cả nước Theo thống kê của Sở Du lịch thành phố

Hồ Chí Minh, trong năm 2009 lượng khách quốc tế đến thành phố ước đạt 2.600.000 lượt, Trong năm, ước tính có 780.000 lượt khách thành phố và các tỉnh lân cận đi nước ngoài qua cửa khẩu sân bay Tân Sơn Nhất để du lịch, thương mại, thăm thân nhân tăng 7% so với cùng kỳ trong đó khách đi du lịch thuần tuý ước đạt 450.000 lượt

Trong cuộc sống ngày nay, khi con người càng đến gần với cuộc sống công nghiệp hiện đại, họ càng có nhu cầu tìm kiếm những giá trị văn hoá truyền thống được tạo ra từ bàn tay, khối óc con người Ở Việt Nam, bên cạnh những sản phẩm

du lịch về cảnh quan thiên nhiên, nền văn hoá dân tộc, các di tích lịch sử và công trình kiến trúc thì các làng nghề luôn là điểm đến hấp dẫn với khách du lịch trong

và ngoài nước

Thành phố Hồ Chí Minh là một địa phương không có nhiều di tích lịch sử văn hoá được xếp hạng quốc gia, quốc tế như Hà Nội, Huế, Hội An hay phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ như Hạ Long, Phong Nha hay những bãi biển tuyệt đẹp như Nha Trang, Phan Thiết Tài nguyên du lịch của thành phố như vườn cò Quận 9, sân chim Vàm Sát, bãi biển 30/4, khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ và hai khúc sông Đồng Nai và Sài Gòn, vừa đơn giản về chủng loại, vừa nghèo về số lượng Mặc dù không có nhiều tài nguyên du lịch, nhưng thành phố Hồ Chí Minh đã hơn 300 năm tuổi, một thời được mệnh danh là Hòn Ngọc Viễn Đông, nổi tiếng là một thương cảng trù phú sầm uất của vùng đất phương Nam Trong quá trình khai phá, mở mang bờ cõi, người Việt đã biết hoà hợp với nhiều dân tộc hội tụ về đây đã hình thành và phát triển một nền văn hoá phong phú, một truyền thống lịch sử hào hùng với nhiều di tích văn hoá - kiến trúc, di tích lịch sử, nhà Bảo tàng - nhà lưu niệm, những làng nghề truyền thống trở thành tài nguyên du lịch xã hội, nhân văn quý giá

để phát triển du lịch bền vững Ngoài ra, thành phố Hồ Chí Minh có thuận lợi hơn nhiều địa phương khác ở chỗ là một trong những trung tâm kinh tế, thương mại - dịch vụ, văn hoá, khoa học - kỹ thuật lớn nhất của cả nước, có vị trí địa lý thuận lợi

về mặt giao thương quốc tế, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch hiện đại với hệ thống nhà hàng khách sạn 4 - 5 sao, khiến thành phố trở thành “điểm trung chuyển” thuận lợi cho các tour du lịch nội địa và xuyên quốc gia Ngoài ra, thành phố Hồ Chí Minh còn là một trung tâm mua sắm lớn nhất trong cả nước, đây cũng là điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch làng nghề trong tương lai

Mặc dù có nhiều thuận lợi để phát triển loại hình du lịch làng nghề, nhưng số làng nghề đưa vào hoạt động du lịch hiện nay chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số các làng nghề ở thành phố Hồ Chí Minh Nguyên nhân là do các làng nghề vẫn chưa được chú trọng đầu tư, vẫn chỉ ở mức độ tự phát và đang nằm trong giai đoạn phát triển ban đầu

Trong những năm tới, nếu như những khó khăn trên được cải thiện sớm thì triển vọng thu hút du khách đến các làng nghề sẽ rất khả quan Với chyên ngành

học là du lịch nên tôi quyết định chọn đề tài “DU LỊCH LÀNG NGHỀ THÀNH

PHỐ HỒ CHÍ MINH - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP” với mong muốn đóng

góp phần nhỏ bé của mình vào chiến lược phát triển du lịch của thành phố Hồ Chí Minh nói chung và du lịch làng nghề nói riêng, và đặc biệt là đưa các làng nghề của thành phố Hồ Chí Minh trở thành một điểm đến hấp dẫn với khách du lịch trong và ngoài nước

2 Tổng quan tài liệu

2.1 Những công trình nghiên cứu chung về làng nghề du lịch

Hiện nay có nhiều công trình nghiên cứu về làng nghề du lịch như đề tài

"Phát triển làng nghề truyền thống kết hợp với phát triển du lịch làng nghề" của tác giả Phan Huy Cường Đề tài này nghiên cứu về làng nghề truyền thống và việc phát triển, kết hợp làng nghề truyền thống với du lịch làng nghề Đưa ra những mục đích

và định hướng cho du lịch làng nghề quảng bá cho các làng nghề góp phần phát triển ngành du lịch cũng như lưu giữ những giá trị truyền thống ở các làng nghề truyền thống đang có nguy cơ bị mai một

Tác phẩm "Khai thác tiềm năng phát triển du lịch, văn hóa của các làng nghề thủ công truyền thống vùng đồng bằng Bắc Bộ" của tác giả Phạm Huy Vinh, đề tài nghiên cứu khoa học "Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch làng nghề truyền thống Hà Tây"của Sở du lịch Hà Tây, "Du lịch làng nghề và việc khai thác loại hình

du lịch này ở Hà Tây" của tác giả Phạm Quốc Sử Các công trình này đã nêu ra những thực trạng của các làng nghề truyền thống, giá trị của các làng nghề trong hoạt động du lịch tại tỉnh Hà Đông và khu vực Bắc Trung Bộ nhằm có những giải pháp để khai thác và phát triển làng nghề truyền thống tại địa phương, góp phần đẩy mạnh hoạt động du lịch tại các làng nghề truyền thống này trong giai đoạn hiện nay Tác phẩm “Khai thác tiềm năng phát triển du lịch, văn hoá của cáclàng nghề thủ công truyền thống vùng đồng bằng Bắc Bộ” đưa ra cái nhìn tổng quát hơn về tiềm năng cũng như thực trạng nói chung của các làng nghề truyền thống của khu vực Bắc Bộ góp phần đưa ra một cái nhìn cho hướng phát triển phù hợp của vùng và có thể áp dụng vào các vùng khác ở Việt Nam Đề tài nghiên cứu khoa học “Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch làng nghề truyền thống Hà Tây” lại đưa ra được thực trạng và giải pháp cụ thể cho các làng nghề truyền thống ở Hà Tây, một trong những vùng tập trung nhiều làng nghề trong cả nước Tuy nhiên, do Hà Tây đã sát

nhập thủ đô Hà Nội nên đề tài này đã có những hướng giải pháp không phù hợp với thực trạng các làng nghề ở Hà Nội hiện nay

Tác phẩm "Làng nghề truyền thống với sự phát triển du lịch Việt Nam" của tác giả Nguyễn Mạnh Ty, bài báo “Làng nghề truyền thống Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa” trong tạp chí Lý luận chính trị của tác giả Phạm Quốc Sử, đề tài nghiên cứu khoa học "Sự tác động của du lịch đến các làng nghề truyền thống của người Chăm" Các tác phẩm này đã nêu lên những tác động của du lịch đến với các làng nghề truyền thống trong giai đoạn hiện nay và đưa ra hướng giải pháp cho các làng nghề du lịch Tuy nhiên, tác phẩm “Làng nghề truyền thống với sự phát triển du lịch” lại đưa ra cái nhìn tổng quát hơn về những tác động của sự phát triển du lịch của Việt Nam lên các làng nghề theo hướng tích cực và tiêu cực từ đó có nhưng giải pháp cho những sự tác động đó Còn đề tài nghiên cứu khoa học “Sự tác động của du lịch đến làng nghề truyền thống của người Chăm” thì lại đưa ra những tác động tích cực và tiêu cực của du lịch trên phạm vi hẹp hơn là cuộc sống, con người và các giá trị văn hoá của cộng động người Chăm tại các tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận

Ngoài ra, còn có tác phẩm "Làng nghề du lịch Việt Nam" của Gs, Ts Hoàng Văn Châu, Ths Phạm Hồng Yến, Ths Lê Thị Thu Hà Tác phẩm đã nêu ra khá rõ những thuận lợi, khó khăn, thử thách của các làng nghề Du lịch ở Việt Nam hiện nay cũng như những nguyên nhân của nó để có những hướng giải pháp thích hợp Đồng thời, trong tác phẩm có nêu một thực trạng và hướng giải pháp cho các làng nghề tiêu biểu như làng Gốm Bát Tràng, dệt Vĩnh Phúc, và của một số Quốc gia phát triển về du lịch làng nghề như Nhật Bản, Malaysia, với những nhận định tổng quan Ngoài ra, tác phẩm còn đưa ra mô hình xây dựng làng nghề du lịch phù hợp với mục tiêu, định hướng phát triển du lịch của Việt Nam hiện nay

Tất cả các tác phẩm nêu trên đều nêu lên thực trạng phát triển làng nghề hiện nay của một vùng hay cả nước Đồng thời cũng nêu lên những tác động của việc phát triển du lịch lên các làng nghề Những tác phẩm này có đóng góp rất lớn đến việc thực hiện đề tài “Du lịch làng nghề tại thành phố Hồ Chí Minh - thực trạng v à giải pháp” của tôi vì đã giúp tôi hình dung ra được thực trạng phát triển của các làng nghề truyền thống ở các vùng trên cả nước để từ đó có những nhận định cho những nghiên cứu về thực trạng các làng nghề ở thành phố Hồ Chí Minh

3 Mục tiêu nghiên cứu

Dựa vào bối cảnh hoạt động du lịch ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, việc

du lịch làng nghề đang gặp nhiều khó khăn như đã đề cập ở trên Do đó, đề tài đưa

ra nhằm mục tiêu:

• Đề tài hướng vào việc phân tích tiềm năng cũng như thực trạng các làng nghề, du lịch du lịch làng nghề ở thành phố Hồ Chí Minh trong những

năm qua để qua đó có cơ sở đánh giá các mặt thuận lợi và khó khăn của

du lịch làng nghề thành phố Hồ Chí Minh

• Đề xuất mục tiêu và định hướng phát triển du lịch làng nghề ở thành phố

Hồ Chí Minh trong thời gian tới

• Đưa ra một số giải pháp để nhằm khai thác tối đa tiềm năng du lịch làng nghề của Thành phố Hồ Chí Minh

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

4.3 Phạm vi nghiên cứu

4.3.1 Về không gian

Một mặt, nghiên cứu hoạt động của loại hình du lịch làng nghề ở thành phố Hồ Chí Minh nói chung, nhưng tập trung vào làng nghề du lịch Một Thoáng Việt Nam ở Củ Chi Mặt khác, nghiên cứu kinh nghiệm về hoạt động loại hình này ở một số địa phương khác trong nước

4.3.2 Về thời gian

Phân tích dữ liệu từ khoảng 5 năm gần đây (2005-2010) và dự báo các định hướng mục tiêu phát triển cho các năm tiếp theo

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp

Phương pháp thu thập, phân tích dữ liệu thứ cấp từ các nguồn như:

- Báo cáo thống kê từ Tổng cục Du Lịch và Sở Thể Thao- Văn hóa và Du Lịch

- Các công trình nghiên cứu chuyên ngành trên các tạp chí ngành Du Lịch, các nghiên cứu trên các tạp chí, báo đài, các bài viết trên các trang web điện tử…

6 Bố cục luận văn

Luận văn được chia làm 3 chương không kể phần mở đầu và kết luận Phần nội dung của luận văn được nghiên cứu theo 3 chương sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về du lịch làng nghề

Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch làng nghề tại

thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Giải pháp nhằm phát triển du lịch làng nghề tại thành phố

Hồ Chí Minh

• Tại hội nghị LHQ về du lịch họp tại Roma, Italia ( 21/8 - 5/9/1963), các chuyên gia đưa ra định nghĩa về du lịch: Du lịch là tổng hợp các mối quan

hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú cuả cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên cuả họ hay ngoài nước họ với mục đích hoà bình Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc cuả họ

• Theo Điều 10 Pháp lệnh Du lịch của Việt Nam : Du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghĩ dưỡng trong khoảng thời gian nhất định

• Nhìn từ góc độ thay đổi về không gian c ủa du khách: du lịch là một trong những hình thức di chuyển tạm thời từ một vùng này sang một vùng khác, từ một nước này sang một nước khác mà không thay đổi nơi cư trú hay nơi làm việc

• Nhìn từ góc độ kinh tế: Du lịch là một ngành kinh tế, dịch vụ có nhiệm vụ phục vụ cho nhu cầu tham quan giải trí nghỉ ngơi, có hoặc không kết hợp với các hoạt động chữa bệnh, thể thao, nghiên cứu khoa học và các nhu cầu khác

¾ Bản chất du lịch

• Xét từ góc độ nhu cầu của du khách: Du lịch là một sản phẩm tất yếu của sự phát triển kinh tế - xã hội của loài người đến một giai đoạn phát triển nhất định Khi nền kinh tế phát triển, gia tăng thu nhập bình quân đầu người, tăng thời gian rỗi do tiến bộ của khoa học – công nghệ, phương tiện giao thông và thông tin ngày càng phát triển, làm phát sinh nhu cầu nghỉ ngơi, tham quan

du lịch của con người Bản chất đích thực của du lịch là du ngoạn để cảm nhận những giá trị vật chất và tinh thần có tính văn hoá cao

• Xét từ góc độ các quốc sách phát triển du lịch: Dựa trên nền tảng của tài nguyên du lịch để hoạch định chiến lược phát triển du lịch, định hướng các

kế hoạch dài hạn, trung hạn và ngắn hạn Lựa chọn các sản phẩm du lịch độc đáo và đặc trưng từ nguốn nguyên liệu trên, đồng thời xác định phương hướng qui hoạch xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật và cơ sở hạ tầng dịch vụ

du lịch tương ứng

• Xét từ góc độ thị trường du lịch: Mục đích chủ yếu của các nhà tiếp thị du lịch là tìm kiếm thị trường du lịch, tìm kiếm nhu cầu của du khách để “ bán chương trình du lịch”

1.1.2 Khách du lịch

¾ Quan niệm du khách

Có nhiều cách hiểu khác nhau về khách du lịch:

Theo luật du lịch Việt Nam: Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp

đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc, hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến

Theo quan niệm của tổ chức du lịch thế giới (WTO): Khách du lịch là chỉ người tạm thời rời khỏi môi trường cư trú tới nước khác, nơi khác ở lại tối thiểu 24 giờ, tiến hành đi lại, ăn ở, du ngoạn, vui chơi, giải trí, mua sắm nhằm đạt được sự hưởng thụ về tinh thần và vật chất

Từ quan niệm trên, khách du lịch có các đặc điểm sau:

+ Người không định cư

+ Du khách tạm thời lưu lại tối thiẻu 24 giờ

+ Là người lữ hành không nhằm mục đích, chức vụ, lợi lộc

¾ Phân loại khách du lịch

Hội nghị Liên hiệp quốc về du lịch tại Roma (1963) thống nhất quan niệm về khách du lịch quốc tế và nội địa, sau này được tổ chức du lịch thế giới WTO (World Tourism Organization) chính thức thừa nhận:

- Khách du lịch quốc tế: (International Tourist) là những người lưu trú ít nhất

là một đêm nhưng không quá một năm tại một quốc gia khác với quốc gia thường trú với nhiều mục đích khác nhau ngoài hoạt động để được trả lương ở nơi đến

- Khách du lịch nội địa: (Domestic tourist) là một người đang sống trong một quốc gia, không kể quốc tịch nào đi đến một nơi khác không phải nơi cư trú thường

xuyên trong quốc gia đó trong khỏang thời gian ít nhất 24 giờ và không quá một năm với các mục đích khác nhau ngoài hoạt động để được trả lương ở nơi đến

du lịch, cung cấp cho du khách để thoả mãn nhu cầu hoạt động du lịch Có thể sản phẩm du lịch là do nhiều hạn mục sản phẩm du lịch hợp thành, là sản phẩm vô hình mang đặc trưng hoàn chỉnh

Sản phẩm du lịch là hỗn hợp các yếu tố hình thành một tổng thể không thể tách rời: các di sản du lịch (tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên nhân văn, lịch sử, văn hoá, nghệ thuật), các phương tiện vận chuyển, truyền tải đối tượng du lịch đến với tài nguyên du lịch, các dịch vụ cung cấp và sử dụng tài nguyên du lịch

¾ Các yếu tố cấu thành nên sản phẩm du lịch

Sản phẩm du lịch là loại sản phẩm đặc biệt do nhiều loại yếu tố hợp thành

Từ phía nơi đích tới du lịch, để thoả mãn các lại nhu cầu tiêu thụ của du lịch trong hoạt động du lịch, sản phẩm đơn lẻ do người kinh doanh du lịch cung cấp cho thị trường du lịch chủ yếu bao gồm tám mặt: nhà ở, giao thông du lịch, cung cấp ăn uống, du ngoạn tham quan, hạng mục vui chơi giải trí, dịch vụ mua sắm, tuyến du lịch, sắp xếp chương trình và các dịch vụ chuyên môn khác Nội dung cơ cấu của sản phẩm du lịch rất phong phú, liên quan tới rất nhiều ngành nghề, nhưng xét ở ý nghĩa, các bộ phận hợp thành sản phẩm du lịch đều có thể chia ra một vài hoặc vài loại trong ba yếu tố lớn: vật thu hút du lịch, cơ sở du lịch và dịch vụ du lịch

Vật thu hút du lịch là vật đối tượng du lịch có sức thu hút hiện thực mà người kinh doanh giới thiệu cho du khách, là nhân tố quyết định để du khách chọn Nó bao gồm tất cả mọi hiện tượng, sự vật, sự kiện tự nhiên và xã hội tạo thành sức thu hút đối với du khách, có thể mang lại hiệu quả và lợi ích kinh tế và xã hội cho người kinh doanh du lịch, là cơ sở vật chất để phát triển ngành du lịch

Cơ sở du lịch là điều kiện vật chất để phát triển ngành du lịch Cơ sở du lịch

có thể chơi làm hai loại: cơ sở cơ bản du lịch trực tiếp phục vụ du khách và cơ sở hạ tầng du lịch tuy không trực tiếp cung cấp dịch vụ cho du khách nhưng cung cấp dịch vụ cho xí nghiệp và bộ phận du lịch trong hoạt đọng kinh doanh du lịch

Dịch vụ du lịch là hạt nhân của sản phẩm du lịch, sự thực hiện nhu cầu chi tiêu du lịch của du khách không tách rời các loại dịch vụ mà người kinh doanh du lịch cung cấp

1.2 Sơ lược về làng nghề du lịch

1.2.1 Làng nghề

Làng nghề Việt Nam, làng nghề thủ công, làng nghề truyền thống hoặc làng nghề cổ truyền… thường được gọi ngắn gọn là làng nghề, là những làng nghề mà tại đó hầu hết dân cư tập trung vào làm một nghề duy nhất nào đó; nghề của họ làm thường có tính chuyên sâu cao và mang lại nguồn thu nhập cho dân làng

“Làng nghề là một hoặc nhiều cụm dân cư thôn, ấp, bản, làng, buôn, phum, sóc hoặc các điểm dân cư tương tự trên địa bàn một xã, thị trấn (được gọi chung là làng), có các hoạt động ngành nghề nông thôn, sản xuất ra một hoặc hai loại sản phẩm khác nhau.”

1.2.2 Làng nghề du lịch

Làng nghề du lịch là một không gian lãnh thổ nông thôn mang đậm nét văn hoá, lịch sử, có nghệ nhân tiêu biểu thực hiện tổ chức sản xuất một hoặc một số sản phẩm thủ công truyền thống, đồng thời làng nghề còn cung cấp các dịch vụ phục vụ

và thu hút khách du lịch

Điểm khác nhau cơ bản giữa làng nghề thông thường hay “làng nghề thương mại” và làng nghề du lịch là ở chỗ làng nghề du lịch có lợi thế thu hút khách du lịch (có giá trị văn hoá, lịch sử, thuận tiện về mặt vị trí địa lý…) và có các dịch vụ phục

vụ khách du lịch (trưng bày bán hàng, biểu diễn quy trình sản xuất, hướng dẫn tham quan…)

1.2.3 Du lịch làng nghề

Du lịch làng nghề là sản phẩm du lịch khai thác các giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể Các sản phẩm do nghề thủ công của làng nghề tạo ra như là một đối tượng tài nguyên du lịch có giá trị, được khai thác để phục vụ cho nhu cầu nghiên cứu tìm hiểu văn hoá, tham quan du lịch của du khách; mang lại lợi ích kinh tế cho địa phương và đất nước, góp phần tôn vinh, bảo tồn giá trị truyền thống văn hoá dân tộc và tăng cường vai trò kinh tề của làng nghề

1.2.4 Phát triển Du lịch làng nghề

Việc phát triển làng nghề gắn với phát triển du lịch, lấy du lịch là một trong những động lực thúc đẩy làng nghề phát triển và làng nghề phát triển cũng là nền tảng để phát triển du lịch làng nghề

Phát triển du lịch làng nghề được hiểu là một quá trình tiến triển của du lịch làng nghề trong một thời gian nhất định Trong đó, sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế xã hội, sự tổ chức, duy trì và bảo tồn không gian làng nghề truyền thống, sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, sự công bằng về phân phối

Như vậy, phát triển làng nghề cũng được xem xét cả hai mặt là quá trình và trạng thái phát triển Về nghĩa hẹp, phát triển làng nghề được xem như quá trình cung cấp hay tăng thêm về các tiện nghi và dịch vụ để thoả mãn nhu cầu du lịch Theo nghĩa rộng, phát triển du lịch làng nghề được xem xét trong sự tác động qua lại với cả địa phương và cộng đồng Để làm được điều đó, chúng ta cần đánh giá vùng du lịch đang trong giai đoạn phát triển du lịch nào thông qua việc đánh giá lượng khách du lịch, tình hình cung cấp dịch vụ, thái độ của người dân địa phương,…

1.2.5 Lợi ích của việc phát triển du lịch làng nghề

Ngành du lịch là cầu nói văn hóa, tinh thần của một quốc gia Du lịch tại các làng nghề truyền thống, mang nặng các giá trị văn hóa tinh thần, đang được các quốc gia khai thác, nhất là các quốc gia đang phát triển như Việt Nam Ngày nay, khách du lịch có xu hướng thiên về loại hình du lịch văn hóa Theo thống kê mới đây, lượng khách chọn du lịch văn hóa hiện chiếm tới 60% trong tổng lượng khách

du lịch trên thế giới

Mô hình chung cho du lịch làng nghề ở các quốc gia là cho phép khách du lịch được tham quan khu vực sản xuất, nơi họ có thể cảm nhận được các giá trị truyền thống trong mỗi sản phẩm được sản xuất ra bởi bàn tay của các nghệ nhân Khách du lịch có cơ hội được tham gia vào quá trình sản xuất để tự sáng tạo các sản phẩm cho riêng mình, nhờ đó mang lại cho họ nhiều kinh nghiệm, khám phá thú vị trong các chuyến du lịch Phát triển du lịch làng nghề đem lại một số lợi ích quan trọng sau:

Du lịch làng nghề góp phần đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm làng nghề, tăng thu ngoại tệ Trong những năm gần đây, mặt hàng thủ công mỹ nghệ đã trở thành một trong những mặt hàng chủ lực xuất khẩu của Việt Nam Hàng thủ công

mỹ nghệ Việt Nam đã có mặt và được ưa chuộng ở hơn 50 quốc gia và khu vực trên thị trường thế giới (chủ yếu là thị trường Châu Âu, châu Mĩ, Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc và Trung Đông) Trong những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công mĩ nghệ không ngừng tăng Nhóm hàng thủ công mỹ nghệ được xếp thứ 8 trong số 10 nhóm mặt hàng xuất khẩu có kim ngạch hàng năm trên 100 triệu USD của cả nước

Du lịch làng nghề góp phần giải quyết việc làm cho người dân địa phương, cải thiện đời sống nhân dân Du lịch làng nghề thu hút một bộ phận lao động tại địa phương tham gia vào các dịch vụ hỗ trợ du lịch Việc gắn kết các làng nghề truyền thống với hoạt động du lịch đã tạo ra hàng loạt các công ty du lịch, nhà nghỉ, dịch

vụ ăn uống, và bán đồ lưu niệm tạo điều kiện cho lao động địa phương có công ăn việc làm Việc cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân chỉ có thể thực hiện trên cơ

sở ổn định việc làm và nâng cao thu nhập Thu nhập từ du lịch làng nghề chiếm tỷ

lệ lớn trong tổng thu nhập đã đem lại cho người dân cuộc sống đầy đủ hơn cả về vật chất lẫn tinh thần Đưa du lịch vào các làng nghề truyền thống cùng với sự đổi mới

về kinh tế, văn hóa của nhân dân Bên cạnh đó, khi du lịch làng nghề phát triển thì

hệ thống đường giao thông và các hệ thống điện được cải tạo và nâng cấp, xây dựng mới hơn, các cơ sở vật chất kỹ thuật khác như nước sạch, thông tin và các hoạt động

về dịch vụ, văn hóa, được phát triển hơn Đời sống vật chất và tinh thần của người dân của người dân được cải thiện, sức mua tăng tạo thị trường cho công nghiệp và dịch vụ phát triển.Như vậy, khi du lịch tại các làng nghề càng phát triển thì các làng nghề truyền thống sẽ có cơ hội phát triển, tự bản thân nó tự yêu cầu phải có kết cấu

hạ tầng kỹ thuật phát triển mà còn kích thích phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật và nâng cao dân trí của các thợ lao động phổ thông, góp phần xây dựng làng nghề văn minh, hiện đại

Du lịch làng nghề giúp thu hẹp khoảng cách thu nhập nông thôn thành thị Hoạt động du lịch tác động mạnh đến dòng chảy tiền tệ, chuyển một số lượng tiền lớn từ các khu đô thị, mức thu nhập cao đến những vùng nông thôn có mức thu nhập thấp hơn Vì vậy, du lịch làng nghề tạo ra mức cân bằng mới đối với mức thu nhập của nông thôn và thành thị Quá trình di chuyển tiền tệ thông qua tiêu dùng du lịch góp phần rút ngắn khoảng cách và cải thiện tình trạng bất bình đẳng về mức sống giữa các vùng có điều kiện phát triển khác nhau

Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa: Trong quá trình phát triển du lịch, các nghề và làng nghề truyền thống đã có vai trò quan trọng tích cực góp phần tăng tỷ trọng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp

và dịch vụ, thu hẹp tỷ trọng nông nghiệp, chuyển lao động từ sản xuất nông nghiệp

có thu nhập thấp sàng nghành nghề phi nông nghiệp, dịch vụ có thu nhập cao hơn

Sự tác động của du lịch tạo ra nền kinh tế đa dạng ở nông thôn và phong phú, đa dạng về loại hình sản phẩm Như vây, khi nghề thủ công hình thành và phát triển thì kinh tế của người dân ở ngoại ô thành phố không chỉ có ngành nông nghiệp thuần nhất mà bên cạnh đó là các nghành thủ công nghiệp và dịch vụ cùng tồn tại và phát triển

Phát triển du lịch làng nghề, thông qua đó sẽ làm tăng thêm số lượng cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và quá trình tích tụ, tập trung sản xuất cũng như thông qua việc tích lũy vốn của các cơ sở đó hoặc qua sự liên kết giữa các

cơ sở có quy mô nhỏ, sự phát triển nghề và các làng nghề sẽ cho phép khai thác và

sử dụng hiệu quả những tiềm năng, lợi thế Bên cạnh đó, khi du lịch tác động, các làng nghề phát triển sẽ trực tiếp hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp đô thị, liên kết với công nghiệp đô thị thành một tổng thể thống nhất thông qua các mối quan hệ vệ tinh và gia công dưới hình thức cung cấp nguyên vật liệu và sản phẩm

sơ chế, hoặc sản phẩm gia công theo hợp đồng, đồng thời cung cấp lao động có tay nghề cho công nghiệp đô thị

Hoạt động du lịch làng nghề phát triển tạo cơ hội cho hoạt động dịch vụ ở làng nghề mở rộng quy mô và địa bàn hoạt động, thu hút nhiều lao động Khác với sản xuất nông nghiệp, sản xuất trong làng nghề là một quá trình liên tục, đòi hỏi một sự thường xuyên dịch vụ cung ứng vật liệu và tiêu thụ sản phẩm Do đó, dịch

vụ làng nghề sẽ phát triển mạnh mẽ với nhiều hình thức đa dạng và phong phú, đem lại thu nhập cao cho người dân

Sự phát triển của du lịch làng nghề truyền thống có tác dụng rõ rệt vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở các làng nghề theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Sự phát triển lan tỏa của các làng nghề sẽ mở rộng quy mô sản xuất, thu hút nhiều lao động phổ thông, góp phần giải quyết vấn đề giải quyết việc làm cho lao động phổ thông ở các thành phố lớn như thành phố Hồ Chí Minh

Làng nghề du lịch làm đa dạng hóa các sản phẩm du lịch của thành phố Hồ Chí Minh Du lịch là ngành có định hướng sử dụng tài nguyên cao Giá trị của sản phẩm du lịch chủ yếu dựa vào sự đa dạng và chất lượng của tài nguyên du lịch Làng nghề truyền thống mang đầy đủ đặc thù của một đối tượng tài nguyên nổi bật của ngành du lịch Xây dựng hệ thống du lịch làng nghề góp phần tăng khả năng lựa chọn của du khách đối với sản phẩm du lịch

Du lịch làng nghề góp phần tạo động lực phát triển cơ sở hạ tầng ở các làng nghề Du lịch là hoạt động liên ngành, liên vùng đòi hỏi sự hỗ trợ rất lớn từ các ngành khác Phát triển du lịch dẫn đến phát triển cơ sở vật chất kĩ thuật tại các làng nghề và vùng phụ cận có tiềm lực tài nguyên nhưng còn gặp khó khăn trong phát triển kinh tế Sự ra đời của các cơ sở vật chất hạ tầng sẽ tạo ra động lực lớn kích thích các ngành kinh tế khác phát triển, thu hút đầu tư bên ngoài

Du lịch làng nghề góp phần vào việc phát triển và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Các làng nghề gắn liền với lịch sử phát triển văn hóa của các dân tộc, nó là nhân tố góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú cho bản sắc văn hóa Việt Nam Do

đó, đưa du lịch vào các làng nghề sẽ góp phần khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống và có ý nghĩa quan trọng trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc trong quá trình CNH – HĐH đất nước

Du lịch làng nghề là hình thức bảo tồn và giới thiệu rộng rãi nền văn hóa truyền thống hiệu quả, giúp khôi phục và phát triển các nghề truyền thống đã và đang bị mai một trong nền kinh tế thị trường và quá trình công nghiệp hóa Thông qua hoạt động du lịch, các giá trị văn hóa truyền thống được nhiều người biết đến

Sự trân trọng và chiêm ngưỡng của khách du lịch, sự quan tâm, tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa của chính quyền và trên hết mà lợi ích của ngành du lịch mang lại

sẽ có tác động rất mạnh đến ý thức của người dân đối với nghề thủ công truyền thống, đối với di sản văn hóa phí vật thể và phi vật thể mà họ còn gìn giữ lâu đời

theo suốt tiến trình lịch sử, có nguy cơ bị hủy hoại theo thời gian và sự biến đổi của nền kinh tế Hoạt động du lịch mang đến cho các làng nghề này những đối tượng khách tiêu dùng đặc biệt, họ không chỉ cần đến giá trị sử dụng và còn quan tâm đến các giá trị tinh thần được truyền tải trong các sản phẩm Hơn nữa, hoạt động du lịch mang tính xã hội và lan truyền Vì vậy, du lịch làng nghề sẽ khuếch trương, quảng

bá và mở rộng thị trường các sản phẩm làng nghề, góp phần đưa hình ảnh của sản phẩm và làng nghề đến với nhiều địa phương và quốc gia khác

Mở rộng giao lưu hợp tác trong và ngoài nước, nâng cao và quảng bá hình ảnh các làng nghề, hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế, giúp du khách hiểu hơn vế văn hóa của con người Việt Nam Chính yếu tố văn hóa đậm nét của hàng thủ công truyền thống đã tạo nên vị trí quan trọng của sản phẩm này trên thương trường quốc tế Người nước ngoài hiểu và yêu mến Việt Nam thông qua yếu tố văn hóa Hàng thủ công mĩ nghệ của mối dân tộc là một nét văn hóa riêng, đặc sắc và thành phố Hồ Chí Minh cũng có những nét riêng trong các làng nghề của mình Trên các sản phẩm thủ công mĩ nghệ thường biểu đạt phong cảnh sinh hoạt, con người, cảnh quan thiên nhiên, lễ hội truyền thống, quan niệm về tự nhiên Những nét chấm phá nghệ thuật trên tranh sơn mài, tranh lụa, những bức chạm gỗ, khảm

xà cừ đã thể hiện đất nước, con người và tâm hồn, tình cảm Việt Nam, làm cho người nước ngoài yêu mến nhân dân, đất nước Việt Nam và người Việt Nam thì thêm yêu đất nước xinh đẹp của mình Tính truyền thống, những nét văn hóa đặc trưng và sự sáng tạo nghệ thuật đã làm tăng giá trị của sản phẩm làng nghề Chính điểm riêng này đã cho phép nhiều làng nghề trở thành điểm du lịch hấp dẫn đối với khách trong và ngoài nước

Trong thời đại của nền công nghiệp, công nghệ phát triển cao, thế mạnh của Việt Nam để cạnh tranh với du lịch thế giới ngoài các di tích mang đậm văn hóa Việt, những danh lam thắng cảnh, công trình kiến trúc, các giá trị văn hóa thì những sản phẩm thủ công truyền thống độc đáo đã, đang và sẽ ngày càng để lại nhiều dấu

ấn sâu sắc trong lòng mỗi vị khách du lịch

Tóm lại, hiện tại cũng như tương lai, làng nghề nói riêng và các làng nghề truyền thống nói chung sẽ là cầu nối giữa nông nghiệp, nông thôn và dịch vụ; giữa truyền thống và hiện đại; thành thị và nông thôn Tuy nhiên, hiện nay các làng nghề đang gặp không ít khó khăn để bảo tồn và phát triển nghề truyền thống và du lịch làng nghề thành phố Hồ Chí Minh cũng đang đứng trước những khó khăn trong việc thu hút, mở rộng và phát triển các làng nghề

1.3 Thực tiễn và một số kinh nghiệm phát triển du lịch làng nghề tại một số

địa phương

1.3.1 Hà Nội

Theo con số thống kê của Sở Nông Nghiệp và phát triển nông thôn, Hà Nội hiện có gần 1.300 làng nghề trong đó có khoảng 240 làng nghề truyền thống nổi tiếng như: Gốm Bát tràng, lụa Vạn phúc, mây tre đan phú Vinh, da giày phú Yên, khảm trai Xuân Ngọ, nghề gỗ tràng Sơn, làng nghề áo dài, ẩm thực Các làng nghề còn gắn với một phố nghề cụ thể như phố Hàng Bạc làm nghề kim hoàn, gắn với làng nghề Đồng Sâm, Đông Khê, Định Công, Kiêu Kỵ, từ đó mang nét phố xưa nghề cổ rất riêng Cũng rất nhiều làng nghề là làng Việt cổ tạo nên phong phú, đa dạng và truyền thống của làng nghề Hà Nội

Để phát triển du lịch làng nghề, mỗi làng nghề đều đưa công nghệ mới vào sáng tạo nên những mẫu mã mới Ví dụ như Sơn Đồng nơi chuyên sản xuất tượng phật, gỗ sơn son thếp vàng, người ta đã nâng lên thành các sản phẩm hiện đại xuất khẩu sang Mỹ mang nét hoa văn phương Tây, tạo thành các tác phẩm nghệ thuật Nhiều sản phẩm bên cạnh dấu ấn hồn dân tộc còn mang tính hiện đại để hòa nhập với thế giới, mang tính chất toàn cầu không chỉ thu hẹp trong khuôn khổ nước Việt

Bên cạnh đó, các công ty lữ hành đã đưa vào các tour thăm làng nghề mà khách có thể tùy ý lựa chọn với giá cả phù hợp Tất cả các tour đều đi về trong ngày

vì thế khá phù hợp với những người ít thời gian cũng có thể đi được Mỗi tour thường là khách được tham quan từ 3-5 làng nghề kết hợp thăm các đình chùa, di tích lịch sử cấp quốc gia Đến bất cứ làng nghề nào du khách cũng được tận mắt thấy những người thợ thủ công tài ba đang làm sản phẩm, được nghe họ giới thiệu

về nguồn gốc, sự hình thành phát triển của làng nghề, các loại sản phẩm làm ra và

cả mức tiêu thụ, thu nhập của người dân Nếu muốn khách có thể chọn mua các sản phẩm ưng ý mà giá chắc chắn sẽ rẻ hơn nhiều so với giá thị trường vì những người thợ làng nghề rất quý mến khách

Tuy nhiên, các làng nghề ở Thủ đô Hà Nội hiện nay cũng còn nhiều vướng mắc Một số làng nghề rất bấp bênh, thiếu quy hoạch đồng bộ, phân tán Những chủ trương chính sách rất sát, rất trúng nhưng lại không phù hợp với làng nghề ở dưới

Ví dụ như vốn, kích cầu rất lớn nhưng làng nghề không vay được, mặt bằng ngày càng thu hẹp đi, nhiều làng nghề không phát triển, dẫn tới hoạt động cầm chừng, dễ dẫn tới mất nghề Việc xây dựng tour du lịch làng nghề góp phần khai thác lợi thế

về du lịch của các làng nghề, khai thác nét truyền thống văn hóa, lịch sử của các nghề thủ công truyền thống, nét tài hoa của những người thợ thủ công mà du khách, đặc biệt là khách nước ngoài rất ưa chuộng Thông qua phát triển du lịch làng nghề

sẽ kích thích tiêu dùng hàng thủ công mỹ nghệ, tìm đầu ra cho sản phẩm và giới thiệu tiềm năng lợi thế phát triển của làng nghề

Du lịch làng nghề Hà Nội vẫn chưa thực sự hấp dẫn du khách trong và ngoài nước, Hà Nội chưa có một cuộc xúc tiến quảng bá du lịch nào ở nước ngoài trong năm 2010 dù Tổng cục Du lịch đã tổ chức xúc tiến tại một số nước song không có đại diện Hà Nội tham gia Các tour đến các kinh đô Việt cổ, làng nghề có chất lượng dịch vụ còn thấp, khiến doanh nghiệp lữ hành dè dặt vì không đảm bảo được chất lượng sản phẩm

1.3.2 Bình Dương

Bình Dương là nơi tập trung nhiều làng nghề truyền thống như điêu khắc gỗ, gốm sứ và tranh sơn mài vì vậy du lịch làng nghề là một trong những điểm mạnh của du lịch Bình Dương Bình Dương có một số địa điểm du lịch làng nghề nổi tiếng như làng nghề gốm sứ, làng sơn mài Tương Bình Hiệp…

Bình Dương là một tỉnh phát triển mạnh về nghề gốm sức chính vì vậy mà chính quyền rất chú trọng vào việc đẩy mạnh các hoạt động du lịch làng nghề Gốm

Sứ Sắp tới đây, Bình Dương sẽ tổ chức "Festival gốm sứ Việt Nam-Bình Dương

2010" nhằm chào mừng 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội với chủ đề “Gốm sứ Việt Nam-truyền thống-bản sắc và phát triển” festival nhằm tôn vinh, giới thiệu về

gốm sứ - một trong những nghề truyền thống nổi tiếng đặc sắc của dân tộc Việt Nam qua nhiều thế kỷ từ Bắc đến Nam, đồng thời khẳng định vị trí, tiềm năng của nghề gốm sứ trong định hướng phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam

Lễ hội festival gốm sứ dự kiến diễn ra trong một tuần (từ ngày 2-9/9) với sự tham gia của hơn 600 gian hàng với các hoạt động triển lãm văn hoá gốm sứ quốc tế với các làng gốm các nước Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Lào, Campuchia

Trong khuôn khổ festival còn có hội thảo khoa học về gốm sứ Việt Nam trong tiến trình hội nhập; trưng bày các sản phẩm gốm sứ đạt kỷ lục Việt Nam; triển lãm "Gốm và Danh tửu"; triển lãm các bộ sưu tập gốm cổ Việt Nam của các bảo tàng và của tư nhân và hiện vật gốm cổ được trục vớt ở biển; triển lãm ảnh nghệ thuật về gốm sứ, giới thiệu các món ngon, ẩm thực miền Đông Nam Bộ

Đây là các hoạt động nhằm quảng bá cho Du lịch nói chung và cho các làng nghề Gốm Sứ của Bình Dương nói riêng nhằm đẩy mạnh hoạt động du lịch làng nghề của địa phương trong thời gian tới

Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn e ngại việc làm như hiện nay chưa thể thu hút du khách, bởi như ông Vũ Thế Bình, Vụ trưởng Vụ Lữ hành – Tổng cục Du lịch từng cho rằng: Người dân mới chỉ quan tâm đến việc bán các hàng hóa của làng nghề cho khách với phong cách thiếu chuyên nghiệp mà chưa quan tâm đến việc hút khách từ chính hoạt động tạo ra sản phẩm của làng nghề Nói cách khác, người dân dường như chú ý đến sinh kế hơn là bảo tồn di sản văn hóa và thiếu hẳn công nghệ làm sản phẩm du lịch để tạo nên những tour hấp dẫn

Còn về phía mình, các công ty lữ hành thường khai thác du lịch làng nghề theo kiểu hời hợt, dẫn khách đến mua sắm để kiếm tiền hoa hồng là chính, thiếu hẳn hàm lượng văn hóa

Sắp tới tỉnh sẽ có chính sách sắp xếp lại quy mô làng nghề, hỗ trợ xây dựng

cơ sở hạ tầng tốt hơn nhằm thu hút khách du lịch trong và ngoài nước Phối hợp với Hiệp hội làng nghề của tỉnh để đào tạo công nhân, xúc tiến thương mại và tìm kiếm thị trường Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu, mở showroom giới thiệu và quảng bá sản phẩm là những bước mà tỉnh sẽ thực hiện để hỗ trợ làng nghề

Với vị trí hết sức thuận lợi, đặc biệt là khai thác tour TP HCM – TX TDM với không gian mở sẽ tạo cho du khách, nhất là du khách nước ngoài nhiều ấn tượng Khoảng đường đi ngắn, nhiều làng nghề (gốm sứ, sơn mài ) nhiều vườn trái cây, nhiều ngôi nhà cổ hướng du khách đến với khu vực miền Đông Nam bộ bằng những tour ngắn với chủ đạo là những làng nghề truyền thống như gốm, chắc chắn

sẽ hứa hẹn nhiều điều thú vị với du khách quốc tế

1.3.3 Làng Chăm Ninh Thuận

Hiện nay, các làng nghề, làng Chăm Ninh Thuận đang được nhà nước đầu tư

và xây dựng các nhà sinh hoạt cộng đồng, đây cũng là điều kiện rất thuận lợi để cho những du khách tham gia homestay có điều kiện cùng tham gia sinh hoạt với người dân nơi đây

Các làng Chăm Ninh Thuận là một bức tranh đơn sơ về sinh hoạt hàng ngày của người Chăm Điều hấp dẫn khi du khách đến Ninh Thuận còn là ẩm thực độc đáo của người Chăm, những sản vật nơi đây như: thịt dê (được chế biến với nhiều món khác nhau), mắm nêm – mắm đồng, các món rau rất ngon của người chăm (njam yak,… ),các loại bánh ngọt: bánh Rinonya, bánh Sakaya (đạt giải C trong chương trình Liên hoan món ngon các nước 2008 tại Văn Thánh)….thật dân giã nhưng không kém phần thú vị Ngoài ra, Ninh Thuận còn nổi tiếng với các loại hoa quả như nho, da đá, chum say, tỏi… những sản vật hiếm có ở Việt Nam Với những tài nguyên du lịch phong phú nói trên, cho thấy đây chính là thế mạnh để các làng nghề Chăm ở Ninh Thuận phát triển loại hình du lịch cộng đồng - homestay

Mỗi năm, làng dệt Mỹ Nghiệp đón từ 450.000 đến 500.000 lượt khách đến tham quan, mua sắm hàng hóa Du khách trong và ngoài nước rất thích thú khi được tham quan các cơ sở dệt thổ cẩm, chụp ảnh những thiếu nữ Chăm duyên dáng bên khung dệt Khi có khách đến tham quan, mua hàng, những thiếu nữ Chăm không chỉ giới thiệu hấp dẫn các sản phẩm của làng, mà còn ngồi vào khung cửi xe sợi, dệt vải biểu diễn Với những tấm vải mịn, nhiều hoa văn độc đáo nhất thiết phải dệt bằng sợi bông

Vào làng gốm Bàu Trúc, du khách như lạc vào một thế giới Chăm vừa cổ xưa, vừa hiện đại Bàu Trúc có cả một nhà trưng bày sản phẩm gốm, chẳng khác gì

một bảo tàng Chăm Một rừng gốm với nhiều chủng loại khác nhau, đặc biệt là các bình hoa kiểu dáng, các tượng tháp, tượng vũ nữ Apsara… đã lôi cuốn người xem vào một vườn cổ tích Các sản phẩm gốm Bàu Trúc làm từ đất sét lấy từ sông Quao lên và thực hiện 100% công đoạn bằng tay Sau khi được nung hai lần và phun màu,

sẽ được các sản phẩm độc đáo, mang dấu ấn và dáng vẻ đặc sắc của văn hóa

Chăm-pa cổ Nếu được đầu tư vốn, các làng nghề Chăm còn rực rỡ và hấp dẫn hơn nhiều”

Hàng hóa từ các làng nghề Chăm cần vốn và thị trường tiêu thụ Tuy các sản phẩm luôn được đánh giá là độc đáo về chi tiết, phong phú về kiểu dáng, chủng loại, nhưng sức tiêu thụ chưa cao Những năm qua, các loại hàng hóa này chủ yếu phục

vụ cho người Chăm, chưa có sức lan tỏa rộng rãi đến các vùng, miền khác Lý giải

về vấn đề này, ông Nguyễn Chí Dũng, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận cho rằng:

“Việc đầu tư vốn cho các làng nghề Chăm còn hạn chế, nên bà con ít có điều kiện

để mua sắm nguyên vật liệu, đào tạo nghề, đổi mới công nghệ và quảng bá sản phẩm của mình”

1.3.4 Kinh nghiệm rút ra từ 3 tỉnh Hà Nội, Ninh Thuận, Bình Dương để phát triển du lịch làng nghề thành phố Hồ Chí Minh

Các làng nghề ở thành phố Hồ Chí Minh cần biết khai thác những nét riêng biệt, đặc trưng trong các sản phẩm truyền thống của mình để tạo ra sự khác biệt, độc đáo Các sản phẩm vừa mang tính truyền thống vừa có tính hiện đại, đa dạng chủng loại, màu sắc sẽ là một trong những điểm nhấn để thu hút du khách, đẩy mạnh hoạt động sản xuất của các làng nghề

Khuyến khích các công ty lữ hành mở rộng các tour du lịch đến các làng nghề, xây dựng nhiều tour du lịch làng nghề độc đáo, phù hợp với từng đối tượng

du khách với giá cả hợp lý Bên cạnh đó, kết hợp các tour du lịch làng nghề với việc tham quan các điểm lịch sử, văn hoá gần với các làng nghề Ví dụ như khi thiết kế tour du lịch làng nghề Một Thoáng Việt Nam, ta có thể kết hợp cho du khách tham quan Địa đạo Củ Chi, đền Bến Dược Như vậy, ta vừa có thể giới thiệu cho du khách các giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc vừa tạo điều kiện cho họ hiểu thêm về lịch sử, truyền thống yêu nước, sáng tạo của dân tộc Việt Nam qua các di tích lịch sử, văn hoá

Thành phố cần đẩy mạnh công tác quảng bá các sản phẩm làng nghề, du lịch làng nghề thông qua việc tổ chức những lễ hội, festival tại các làng nghề, giới thiệu

du lịch làng nghề tại các ngày hội Du lịch được tổ chức hàng năm nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho du khách biết và tiếp xúc với các làng nghề

Xây dựng thêm nhiều hình thức tham quan, nghỉ dưỡng tại các làng nghề bên cạnh hình thức tham quan trong ngày như hiện nay Ví dụ áp dụng hình thức Homestay như ở làng nghề Chăm Ninh Thuận, khách sẽ ở lại qua đêm tại các làng nghề, sống, sinh hoạt, ăn uống như các cư dân làng nghề Điều này sẽ rất thu hút du khách, đặc biệt là khách du lịch nước ngoài Khu du lịch Một Thoáng Việt Nam là

một trong những đơn vị có thể phát triển được loại hình du lịch này do có diện tích rộng lớn và hệ thống dịch vụ ở đây phục vụ rất tốt cho du khách

Chính quyền cần đầu tư, tạo mọi điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch làng nghề, trong đó có việc đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cho du khách, sắp xếp lại quy mô làng nghề để thuận lợi trong việc quản lý, đẩy mạnh và phát triển các làng nghề Cần có chính sách đào tạo hướng dẫn viên cho các làng nghề, nâng cao trình độ của các cư dân làng nghề, khuyến khích họ tham gia vào việc xây dựng và phát triển du lịch tại các làng nghề để tăng thêm nguồn thu nhập vốn rất ít ỏi tại các làng nghề truyền thống Cần xây dựng thêm các nhà lưu niệm để trưng bày các sản phẩm làng nghề đến với du khách

Xây dựng các chương trình biểu diễn nghệ thuật bên cạnh việc giới thiệu các công đoạn sản xuất sản phẩm đến du khách, tạo điều kiện cho du khách được tận tay tạo ra các sản phẩm truyền thống để tạo cho họ sự hứng thú khi đến tham quan các làng nghề và muốn quay trở lại lần sau

1.4 Vận dụng lý thuyết Marketing Hỗn hợp 4P vào trong định hướng phát triển du lịch làng nghề

1.4.1 Khái niệm marketing hỗn hợp

Mô hình "7P Marketing" do chuyên gia thương hiệu khởi xướng từ năm 2001 đến nay đã từng bước được giới marketing đón nhận như là một mô hình tiên tiến mang tính kế thừa dựa trên nguyên tắc 4p của marketing mix truyền thống, mở rộng theo chiều dọc tạo ra kiến trức hình tháp (the 3 level hierarchy), ở nấc 2 đó là P5&P6 (people & process) và ở nấc thứ 3 là P7 (Philosophy)

Theo Philip Kotler, marketing hổn hợp là những biến số có thể kiểm soát được

mà một tổ chức phối hợp chúng nhằm thoả mãn cho một nhóm khách hàng mục tiêu Marketing Mix (4P) thường được dùng để triển khai cụ thể chiến lược marketing vào từng phân khúc thị trường thông qua sản phẩm, kênh, truyền thông

và giá Cụ thể là:

Product (Sản phẩm): Một đối tượng hữu hình hoặc một dịch vụ vô hình đó là khối lượng sản xuất hoặc sản xuất trên quy mô lớn với một khối lượng cụ thể của đơn vị Sản phẩm vô hình là dịch vụ như ngành du lịch và các ngành công nghiệp khách

Price (Giá cả): Giá bán là chi phí khách hàng phải bỏ ra để đổi lấy sản phẩm hay dịch vụ của nhà cung cấp Nó được xác định bởi một số yếu tố trong đó có thị phần, cạnh tranh, chi phí nguyên liệu, nhận dạng sản phẩm và giá trị cảm nhận của khách hàng với sản phẩm Việc định giá trong một môi trường cạnh tranh không những vô cùng quan trọng mà còn mang tính thách thức Nếu đặt giá quá thấp, nhà cung cấp

sẽ phải tăng số lượng bán trên đơn vị sản phẩm theo chi phí để có lợi nhuận Nếu

đặt giá quá cao, khách hàng sẽ dần chuyển sang đối thủ cạnh tranh Quyết định về giá bao gồm điểm giá, giá niêm yết, chiết khấu, thời kỳ thanh toán,

Place (Phân phối): đại diện cho các địa điểm mà một sản phẩm có thể được mua

Nó thường được gọi là các kênh phân phối Nó có thể bao gồm bất kỳ cửa hàng vật

lý cũng như các cửa hàng ảo trên Internet Việc cung cấp sản phẩm đến nơi và vào thời điểm mà khách hàng yêu cầu là một trong những khía cạnh quan trọng nhất của bất kỳ kế hoạch marketing nào

Promotions (xúc tiến thương mại hoặc hỗ trợ bán hàng): hỗ trợ bán hàng là tất cả các hoạt động nhằm đảm bảo rằng khách hàng nhận biết về sản phẩm hay dịch vụ của bạn, có ấn tượng tốt về chúng và thực hiện giao dịch mua bán thật sự Những hoạt động này bao gồm quảng cáo, catalog, quan hệ công chúng và bán lẻ, cụ thể là quảng cáo trên truyền hình, đài phát thanh, báo chí, các bảng thông báo, đưa sản phẩm vào phim ảnh, tài trợ cho các chương trình truyền hình và các kênh phát thanh được đông đảo công chúng theo dõi, tài trợ cho các chương trình dành cho khách hàng thân thiết, bán hàng qua điện thoại, bán hàng qua thư trực tiếp, giới thiệu sản phẩm tận nhà, gởi catalog cho khách hàng, quan hệ công chúng

Tuỳ vào tình hình thực tế của thị trường mà người ta vận dụng một hay nhiều yếu tố để thực hiện chiến lược thị trường

1.4.2 Các thành phần của marketing hỗn hợp

Các doanh nghiệp mà sản phẩm chủ yếu là sản phẩm dịch vụ thường có xu hướng triển khai từ 4 yếu tố chính nầy thành 7 yếu tố để phản ánh sự chú tâm của mình đối với sự đặc thù của sản phẩm dịch vụ: Sản phẩm (product), Giá (price), Xúc tiến thương mại hay Truyền thông (promotion), Kênh phân phối (place), Con người (people), Qui trình (process) và Chứng minh thực tế (physical evidence)

Dưới đây là một số giải pháp cơ bản về chiến lược marketing 7P được triển khai từ 4P

Hình 2.1 Mô hình Marketing 7P Sản phẩm

• Thay đổi nội dung quảng cáo hoặc khuyến mại

• Thay đổi định vị cho thương hiệu (tái định vị)

• Thay đổi phương thức truyền thông

• Thay đổi cách tiếp cận

Ngoài ra còn có một số lựa chọn chiến lược marketing khác như:

• Cải tiến hiệu quả điều hành hoạt động

• Cải tiến hiệu quả hoạt động marketing

• Cải tiến các thủ tục hành chính

• Hợp lý hoá hệ thống sản phẩm

• Rút lui khỏi thị trường đã chọn

• Chuyên sâu về một sản phẩm hay thị trường

• Thay đổi nhà cung cấp

• Mua lại phương tiện sản xuất kinh doanh

• Mua lại thị trường mới

Kết luận chương 1:

Phần Cơ sở lý luận của việc phát triển du lịch làng nghề giúp hình dung ra những cơ sở dùng để thực hiện đề tài, qua đó có cái nhìn tổng quan hơn về Du lịch nói chung và du lịch làng nghề nói riêng để có những hình dung tốt hơn về thực trạng của hoạt động du lịch làng nghề Bên cạnh đó, việc nêu lên những thực tiễn, kinh nghiệm phát triển du lịch làng nghề ở một số địa phương mà hoạt động này phát triển sẽ góp phần vào việc tổng hợp và đưa ra những giải pháp thích hợp cho những thực trạng được nêu ra trong bài Một trong những hướng phát triển du lịch làng nghề hiệu quả là phải biết cách quảng bá cho các làng nghề Việc vận dụng lý thuyết Marketing Mix sẽ đưa ra những phương pháp hiệu quả để phát triển du lịch làng nghề trong thời gian tới

Những cơ sở lý luận trên sẽ là những cơ sở để tìm hiểu những tiềm năng, thực trạng của các làng nghề hiện nay trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và từ đó

sẽ có những giải pháp cho những khó khăn của các làng nghề

CHƯƠNG 2 TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH LÀNG NGHỀ

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỐ CHÍ MINH 2.1 Tiềm năng phát triển du lịch làng nghề tại thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1 Những điều kiện thuận lợi để khai thác du lịch làng nghề ở Tp.HCM

Ngành du lịch là cầu nối giúp khám phá các giá trị văn hoá tinh thần của một quốc gia Du lịch tại các làng nghề mang lại các giá trị văn hoá tinh thần đang được các quốc gia khai thác, nhất là các quốc gia đang phát triển như Việt Nam Làng nghề Việt Nam mang đậm dấu ấn những tinh hoa, truyền thống của dân tộc Lịch sử phát triển hàng nghìn năm văn hiến đã tạo nên lịch sử văn hoá truyền thống Việt Nam Thế mạnh của các làng nghề Việt Nam là có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, có sản phẩm thủ công độc đáo, mang dấu ấn và tình cảm người Việt Lượng khách du lịch hiện nay phần lớn là khách du lịch văn hoá Đây chính là điều kiện thuận lợi nhất để phát triển du lịch làng nghề trong giai đoạn hiện nay

¾ Lượng khách du lịch đến Tp.HCM rất lớn

Lượng khách Quốc tế đến thành phố Hồ Chí Minh tăng đều theo các năm

(xem bảng 2.1) Trong năm 2009, Lượng khách quốc tế đến thành phố đạt 2.700.000 lượt, giảm 7 % so với năm 2008, đạt 87 % kế hoạch dự kiến năm 2009

(KH 2009:3.000.000 lượt) Điều này là do cuối năm 2008, đầu năm 2009 trên thế giới xảy ra cuộc khủng hoảng kinh tế, điều này đã làm ảnh hưởng đến nền kinh tế của một số Quốc gia trên thế giới và cũng ảnh hưởng không nhỏ đến ngành du lịch Mặc dù vậy, nhưng hàng năm thành phố vẫn chiếm tới 54-55% lượng khách quốc tế

Nếu xét lượng khách đến thành phố Hồ Chí Minh theo từng loại phương tiện thì ta có thể nhận thấy rằng lượng khách đi theo đường bộ là tăng đều và nhanh nhất, sau đó là đến lượng khách đi phương tiện đường thuỷ cũng tăng đều theo các năm Lượng khách đi theo phương tiện đường không cũng tăng đều qua các năm nhưng đến năm 2009 có chiều hướng giảm là ảnh hưởng kinh tế thế giới Điều này

là do Thành phố Hồ Chí Minh là một thành phố lớn của cả nước, là đầu mối giao thông lớn nối liền với các địa phương trong nước và các nước trong khu vực

Năm 2009, khách đến bằng đường hàng không ước đạt 1.800.000 lượt, giảm

6 % so cùng kỳ Khách đến bằng các đường khác ước đạt 800.000 lượt, tăng 20 %

so cùng kỳ, trong đó khách đến bằng đường biển ước đạt 130.000 lượt tăng 10 %

so cùng kỳ khách đến bằng đường bộ ước đạt 670.000 lượt, tăng 3% cùng kỳ

Xét về thị trường khách, 10 thị trường khách hàng đầu (theo thứ tự ) là Mỹ: (- 4%), Nhật: (- 16%), Đài Loan: (- 9%), Hàn Quốc: (- 14%), Úc: (- 6%), Trung Quốc: (- 3%), Malaysia: (- 7%), Singapore: (-10%), Pháp: (- 5%), Anh: (+ 1 %)

Bảng 2.2: Thống kê lượng khách theo phương tiện đến thành phố Hồ Chí Minh trong 5 năm từ năm 2005 – 2009

ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG ĐƯỜNG THỦY ĐƯỜNG BỘ

Bà Rịa - Vũng Tàu Thành phố là đầu mối cuối cùng của đường sắt thống nhất Bắc - Nam Sân bay Tân Sơn Nhất là một trong các sân bay quốc tế lớn trong khu vực

Đông Nam Á với 12 đường bay trong nước, 20 đường bay Quốc tế với khoảng hơn

2 triệu hành khách và 50 ngàn tấn hàng hoá mỗi năm Với vị trí địa lý và hệ thống giao thông phát triển như vậy, thành phố Hồ Chí Minh có một tiềm năng to lớn để phát triển hoạt động du lịch làng nghề, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến với thành phố Hồ Chí Minh

Thành phố Hồ Chí Minh giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả Việt Nam Thành phố chiếm 0,6% diện tích và 7,5% dân số Việt Nam nhưng chiếm 20,2% tổng sản phẩm, 27,9% giá trị sản xuất công nghiệp và 34,9% dự án đầu tư nước ngoài Thành phố có một hệ thống trung tâm mua sắm, siêu thị, chợ đa dạng Chợ Bến Thành là biểu tượng về giao lưu thương mại từ xa xưa của thành phố, hiện nay vẫn giữ một vai trò quan trộng Những thập niên gần đây, nhiều trung tâm thương mại hiện đại xuất hiện như Saigon Trade Centre, Diamond Plaza, Vincom Plaza,… đã góp phần đưa thành phố Hồ Chí Minh trở thành trung tâm du lịch, mua sắm bậc nhất cả nước, đẩy mạnh hoạt động du lịch của thành phố

¾ Hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng phục vụ du lịch hiện đại

Là trung tâm du lịch cửa ngõ du lịch lớn nhất trong cả nước, thành phố Hồ Chí Minh có hệ thống cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ cho hoạt động du lịch phát triển trong cả nước đáp ứng cho nhu cầu của khách Quốc tế cao từ những điểm vui chơi giải trí cho đến khách sạn, nhà hàng

Hiện nay, thành phố Hồ Chí Minh có hệ thống khách sạn rất phát triển với 1.350 cơ sở lưu trú du lịch với 31.591 phòng đã được phân loại, xếp hạng theo Nghị định 92 ( đạt 80 %) tăng 184 cơ sở và 3.776 phòng so với năm 2008 Trong

đó có 620 khách sạn với 20.430 phòng từ 1 đến 5 sao, có 56 khách sạn từ 3-5 sao với 8334 phòng, 728 cơ sở lưu trú du lịch với 10.771 phòng đạt tiêu chuẩn tối thiểu của ngành du lịch

Thành phố có 12 khách sạn 5 sao bao gồm: Caravelle, Sheraton, Moevenpick (Omi cũ), New World, Equatorial, Legend, Renaisance, Riverside, Windsor Plaza, Sofitel Plaza, Park Hyatt, Majectic, Saigon với tổng cộng hơn 3.592 phòng Một số khách sạn được các tổ chức Quốc tế bầu chọn là khách sạn tốt nhất dành cho doanh nhân như: Caravelle, Sharaton,… Công suất phòng mùa cao điểm của các khách sạn

5 sao luôn đạt trên 90% Bên cạnh đó, thành phố còn 8 khách sạn 4 sao với 1.281 phòng, 20 khách sạn 3 sao với hơn 1.621 phòng Nhiều cơ sở phục vụ cho hoạt động du lịch sắp được hình thành để có thể đáp ứng được lượng khách đến với

thành phố Hồ Chí Minh và khu vực ngày càng cao

Hệ thống nhà hàng, quán ăn cũng là một thế mạnh của du lịch thành phố Là trung tâm của vùng đất phương nam trù phú, sản vật dồi dào, nên món ăn Sài Gòn rất đa dạng Lại thêm là nơi hội tụ của cư dân từ mọi miền đất nước và cửa ngỏ tiếp xúc với thế giới bên ngoài nên thành phố đã tiếp nhận thêm các dòng ẩm thực của

cả nước và thế giới, chọn lọc tinh hoa thành một nền ẩm thực phong phú hấp dẫn

Ngày nay, người ta dễ dàng tìm thất ở Sài Gòn vô số đặc sản Bắc, Trung, Nam hay Quốc tế theo đúng nguyên bản cũng có, nhưng phổ biến hơn vẫn là những món đã được “Sài Gòn hoá” để hương vị thêm phong phú, đậm đà Đây là một trong những điểm đặc trưng cho du lịch thành phố Hồ Chí Minh, góp phần tạo ấn tượng tốt cho

du khách để họ nhớ đến thành phố qua những món ăn đặc sắc

Với vai trò là một trung tâm văn hoá của Việt Nam, thành phố Hồ Chí Minh hiện nay có 22 đơn vị nghệ thuật, 9 rạp hát, 11 bảo tàng, 23 rạp chiếu phim, 25 thư viện Hoạt động của ngày ngành giải trí ở thành phố Hồ Chí Minh nhộn nhịp hơn bất cứ thành phố nào ở Việt Nam Hầu hết các hãng phim tư nhân lớn của Việt Nam đều có trụ sở chính đặt tại đây Thành phố Hồ Chí Minh cũng sở hữu những sân khấu đa dạng góp phần vào việc phục vụ giải trí cho người dân và khách du lịch khi đến với thành phố

Sự chuyển động của ngành giao thông vận tải tham gia vào quá trình phát triển du lịch, đặc biệt là sự kích cầu du lịch nội địa khá rõ nét Trong khi các hãng hàng không có rất nhiều chương trình khuyến mại lớn thì ngành đường sắt đã đưa vào hoạt động tàu lửa 5 sao tuyến thành phố Hồ Chí Minh - Nha Trang, mở ra một kênh vận chuyển mới với chất lượng cao cho du khách; công ty Vinashin đưa vào hoạt động tàu biển chở khách du lịch Công ty Mai Linh cũng đưa vào hoạt động tuyến xe buýt tham quan du lịch lần đầu tiên trong thành phố

¾ Phát triển mạnh về các loại hình du lịch văn hoá

Qua hơn 300 năm hình thành và phát triển, Thành phố Hồ Chí Minh là một thành phố trẻ nhưng cũng có không ít những tài nguyên du lịch nhân văn Đó là những công trình kiến trúc cổ như Nhà Rồng, đền Quốc Tổ, Dinh Xã Tây (trụ sở UBNDTP), Nhà hát lớn, Bưu điện, hệ thống các ngôi chùa cổ (chùa Giác Lâm, chùa

Bà Thiên Hậu, Tổ Đình Giác Viên ), hệ thống các nhà thờ cổ (Đức Bà, Huyện Sỹ, Thông Tây Hội, Thủ Đức )

Các điểm du lịch của thành phố cũng tương đối đa dạng Với hệ thống 11 viện bảo tàng, chủ yếu là về đề tài lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh đứng đầu về số lượng bảo tàng Bảo tàng lớn nhất và cổ nhất thành phố là bảo tàng Lịch sử Việt Nam với hơn 30 ngàn hiện vật Nếu như hầu lớn khách du lịch nước ngoài thăm bảo tàng Chứng tích chiến tranh thì bảo tàng Hồ Chí Minh là một trong những điểm đến thu hút khách du lịch trong nước Thành phố Hồ Chí Minh cũng là một đô thị đa dạng về tôn giáo Trên địa phận thành phố hiện nay có hơn một ngàn ngôi chùa, đình, miếu được xây dựng qua nhiều thời kì Còn các nhà thờ xuất hiện chủ yếu trong thế kỷ 19 theo phong cách Roman, Gothic Tất cả các công trình kiến trúc này luôn thu hút được sự quan tâm của khách du lịch trong và ngoài nước Khu vực ngoài trung tâm như Địa đạo Củ Chi, Rừng ngập mặn Cần Giờ, Vườn cò Thủ Đức,… cũng là những địa điểm du lịch quan trọng

Vốn là một trung tâm mua sắm của cả nước, thành phố Hồ Chí Minh có các khu mua sắm như chợ Bến Thành, Diamond Plaza… với hàng hoá phong phú, đủ màu sắc, chủng loại từ những vật dụng thông thường hàng ngày cho đến những đặc sản nổi tiếng của mọi miền đất nước, từ hàng sản xuất trong nước đến những nhãn hiệu Quốc tế có uy tín trên thế giới góp phần thu hút du khách đến với các trung tâm mua sắm của thành phố

¾ Nguồn nhân lực du lịch dồi dào

Trên toàn thành phố Hồ Chí Minh có hơn 300 công ty lữ hành quốc tế đón khách từ nước ngoài vào du lịch Việt Nam và đưa khách Việt Nam ra du lịch nước ngoài, khoảng hơn 320 công ty lữ hành nội địa chuyên phục vụ khách trong nước, 7 văn phòng đại diện nước ngoài về du lịch tại thành phố được cấp phép theo Nghị định 92 của Chính phủ và Thông tư 89 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Các công ty lữ hành tổ chức tour trọn gói hoặc tour từng phần , bao gồm các tour trong thành phố, tour đến mọi miền đất nước, cho thuê hướng dẫn viên, thuê xe, đặt phòng khách sạn, mua vé máy bay, gia hạn visa,… cho đến những dịch vụ rất nhỏ như giúp làm thủ tục sân bay, đưa khách cùng hành lý từ trong sân bay ra bên ngoài…

Đặc điểm nổi bật cả các công ty lữ hành là tính sáng tạo, không ngừng đưa vào chương trình tour những điểm mới cũng như những dịch vụ mới Bên cạnh các tour truyền thống, còn có những điểm mới cũng như những loại hình phục vụ sở thích và nhu cầu đa dạng của du khách: tour dã ngoại dành cho giới thanh niên yêu thích mạo hiểm, tour nghiên cứu học tập cho học sinh, tour báo hiếu là quà tặng của con cái dành cho cha mẹ lớn tuổi, tour trăng mật cho những đôi vợ chồng mới cưới, tour hành hương, tour leo núi, tour xuyên Việt bằng xe máy, tour du lịch kết hợp nghiên cứu thị trường, kết hợp công tác xã hội, các tour về các làng nghề cho khách

có nhu cầu tìm hiểu về các sản phẩm truyền thống… Và tất nhiên, các công ty sẵn sáng tổ chức tour theo yêu cầu cụ thể của khách

Thành phố có đội ngũ hướng dẫn viên với hơn 400 người đã được cấp thẻ hướng dẫn viên quốc tế cùng hàng ngàn hướng dẫn viên nội địa mà kiến thức và kinh nghiệm nghề nghiệp luôn được đánh giá cao Các công ty cũng quan tâm việc trang bị xe mới từ loại 4 đến 50 chỗ Cũng vì thế mà hàng năm, thành phố Hồ Chí Minh luôn có từ 6 đến 7 công ty lữ hành được Tổng cục du lịch xếp hạng Top ten trong cả nước