Trong thực tế hiện nay, đa số giáo viên đã biết cách xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục do cô tổ chức.. 80% GV đáp ứng tiêu
Trang 1I Phần mở đầu:
1 Lý do chọn đề tài:
Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm,
xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do đó, mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện Song song với việc lập kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, nhà trường cũng cần phải xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ được trải nghiệm Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên – xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non
Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến mọi hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp góp phần thỏa mãn nhu cầu vui chơi
và hoạt động của trẻ Qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm không chỉ truyền đạt kiến thức cho các cháu một cách thụ động mà các nhà giáo cần phải tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi đứa trẻ được chủ động, sáng tạo, được tích cực hoạt động, tự chiếm lĩnh kiến thức và kinh nghiệm Để đạt được điều này, người giáo viên cần nắm được hứng thú, nhu cầu, trình độ, khả năng của từng trẻ trong lớp, trên cơ sở đó lựa chọn được nội dung, phương pháp phù hợp với từng nhóm, từng cá nhân trẻ
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cần đảm bảo: Hứng thú, nhu cầu, kỹ năng, thế mạnh của mỗi trẻ đều được hiểu, đánh giá đúng và được tôn trọng Mỗi trẻ đều có cơ hội tốt nhất để thành công
Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non đáp ứng yêu cầu chuyên đề xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm là thực
sự cần thiết và rất quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của
Trang 2trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Xây dựng tốt môi trường giáo dục trong trường mầm non là phương tiện, điều kiện để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, khả năng thẩm mỹ, tình cảm và kỹ năng xã hội, tạo tiền đề vững chắc cho trẻ mầm non vào học lớp 1 trường tiểu học; phù hợp với phương châm của
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo: "Học bằng chơi, chơi mà học".
Trong thực tế hiện nay, đa số giáo viên đã biết cách xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục do
cô tổ chức Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế: môi trường cho trẻ hoạt động chưa phong phú, còn mang tính áp đặt, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ chơi
Chính vì vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non vô cùng cần thiết và đặc biệt quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện
Từ cơ sở nhận định trên tôi mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trường mầm non Hoa Huệ - Phường Đạt Hiếu - Thị xã Buôn Hồ”
2 Mục tiêu, nhiệm vụ đề tài:
Hiện nay toàn bậc học mầm non trên cả nước nói chung và thị xã Buôn Hồ nói riêng đang đồng loạt thực hiện chuyên đề “xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” do Bộ giáo dục và đào tạo triển khai Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài này là đưa ra các giải pháp giúp giáo viên thiết kế môi trường giáo dục phải hướng vào việc phát triển toàn diện của trẻ nhằm đạt được mục tiêu giáo dục mầm non và mục tiêu cuối độ tuổi, đồng thời phù hợp với mục đích tổ chức các
Trang 3hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ; đảm bảo tính thẩm mỹ, an toàn tạo cho trẻ cảm giác được yêu thương, tôn trọng và đáp ứng các nhu cầu chính đáng Đảm bảo đủ
và đa dạng các loại vật liệu, thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phù hợp với từng chủ đề; Đáp ứng nhu cầu hứng thú chơi của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ chơi mà học, học bằng chơi
3 Đối tượng nghiên cứu:
- Giáo viên và học sinh trường MN Hoa Huệ
4 Giới hạn của đề tài:
- Môi trường giáo dục của trường mầm non Hoa Huệ
- Địa bàn nghiên cứu: Trường mầm non Hoa Huệ
- Thời gian nghiên cứu: Tháng 11 năm 2016; Hoàn thành: 30/04/2018
5 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận; tham khảo tài liệu
- Phương pháp cụ thể: Thực hiện Điều tra, khảo sát, phân tích, tổng hợp, thống kê, biểu mẫu, so sánh khái quát tổng kết kinh nghiệm, phương pháp hỗ trợ
II Phần nội dung
1 Cơ sở lý luận:
Theo quan điểm của các nhà giáo dục thì có nhiều cách phân loại môi trường giáo dục: Có quan điểm cho rằng, môi trường giáo dục mầm non bao gồm môi trường tự nhiên (như các điều kiện không khí, ánh sáng, nguồn nước, cây xanh, địa điểm trường) và môi trường xã hội (bao gồm: bầu không khí giao tiếp trong trường mầm non, phong cách làm việc, mối quan hệ giữa con người với con người, giữa trường mầm non với các tổ chức kinh tế, xã hội, văn hóa khác…) Một quan điểm khác lại phân chia môi trường giáo dục thành môi trương vật chất
và môi trường xã hội Môi trường vật chất trong trường mầm non bao gồm các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện về mặt thể chất, trí tuệ thẩm mĩ, đạo đức, xã hội Môi trường xã hội được hiểu là toàn bộ những điều kiện xã hội như chính trị, văn hóa, các mối quan hệ giúp trẻ hình thành nhân cách
Trang 4của mình Môi trường xã hội đặc biệt được nhấn mạnh ở đây là môi trường giao tiếp trong trường mầm non, bao gồm sự giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ
và giữa trẻ với những người xung quanh Môi trường này vừa mang tính chất sư phạm, vừa mang tính chất gia đình Việc phân loại môi trường có thể khác nhau, song đều quan trọng đối với Giáo dục Mầm Non
2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu:
Trường mầm non Hoa Huệ thuộc phường Đạt Hiếu, thị xã Buôn Hồ được thành lập từ năm 2004 tính đến nay đã được 15 năm trường có đầy đủ học sinh 4
độ tuổi và được chia thành 6 lớp các cháu đều ăn bán trú tại trường, trường tuy nhỏ không gian chật hẹp nhưng học sinh khá đông năm học 2015-2016 tổng số cháu 232 cháu, 2016-2017 tổng số cháu 240 cháu, năm học 2017-2018 tổng số cháu 242, năm hoc 2018-2019 tổng số cháu là 248 cháu các cháu đều được học chương trình Giáo dục Mầm Non
Về cán bộ giáo viên, nhân viên
Tổng số 20 CBGVNV trong trường, trong đó:
Cán bộ quản lý: 02, giáo viên đứng lớp: 12, cấp dưỡng: 03, văn thư thủ quỹ: 01, kế toán: 01, bảo vệ: 01
- Về độ tuổi bình quân của cán bộ giáo viên
Dưới 30 tuổi: 3 đ/c tỉ lệ 31,42%
Từ 30 – 40 tuổi: 3 đ/c tỉ lệ 31,42%
Từ 40 – 50 tuổi: 5đ/c tỉ lệ 35,71%
Từ 50 – 55 tuổi: 2đ/c tỉ lệ 31,42%
- Về trình độ chuyên môn nghiệp vụ
Về đại học sư phạm mầm non: 8 đ/c tỉ lệ 61,5%
Về cao đẳng sư phạm mầm non: 02 đ/c tỉ lệ 15,4%
Về trung cấp sư phạm mầm non: 03đ/c tỉ lệ 23%( trong đó có 2 đ/c đang theo học năm thứ 3 đại học sư phạm mầm non)
Về việc thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ đòi hỏi người giáo viên phải tích cực, chủ động trong tổ chức các hoạt động cho trẻ nhằm phát huy được tối đa tính tích cực của trẻ Muốn thực hiện được điều đó không chỉ đòi hỏi
Trang 5giáo viên phải nắm chắc về nội dung, yêu cầu của chương trình, bên cạnh đó đồ dùng, trang thiết bị, xây dựng môi trường phục vụ cho việc học tập và vui chơi của trẻ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thực hiện chương trình giáo dục
- Về môi trường giáo dục:
2016-2017
Tháng 9/2017
Ghi chú
+ Đảm bảo an toàn về mặt tâm lý
cho trẻ và trẻ thường xuyên được giao tiếp,
thể hiện mối quan hệ thân thiện giữa trẻ với
trẻ với những người xuang quanh
100% trẻ 100% trẻ
+ Hành vi, cử chỉ, lời nói, thái độ của
giáo viên đối với trẻ và những người khác
luôn mẫu mực để trẻ noi theo
80% GV đáp ứng tiêu chí
95% đáp ứng tiêu chí
+ Giáo viên biết xây dựng môi trường
vật chất trong lớp, ngoài lớp đáp ứng nhu
cầu, hứng thú chơi của trẻ, tạo điều kiện
cho tất cả các trẻ có thể chơi mà học, học
bằng chơi, phù hợp với điều kiện thực tế
70 % giáo viên thực hiện được yêu cầu
90% giáo viên thực hiện được yêu cầu
+ Trường có các khu vực trong nhà
trường được quy hoạch theo hướng tận
dụng các không gian để cho trẻ hoạt động
phù hợp, linh hoạt, đa dạng, phong phú, các
góc hoạt động trong lớp và ngoài lớp mang
tính mở, tạo điều kiện cho trẻ dễ dàng tự
lựa chọn và sử dụng sựu vật, đồ chơi để
thực hành, trãi nghiệm
Nhà trường đáp ứng được 60%
Nhà trường đáp ứng được 70%
+ Giáo viên biết tạo cơ hội và khuyến
khích trẻ có thể hoạt động theo nhiều cách
khác nhau; tạo điều kiện, cơ hội cho trẻ
hoạt động, trải nghiệm, khám phá dưới
nhiều hình thức khác nhau, phát triển toàn
60% giáo viên thực hiện được theo tiêu chí
70% giáo viên thực hiện được theo tiêu chí
Trang 6+ Giáo viên biết tạo những điều kiện, cơ
hội, tận dụng hoàn cảnh, tình huống thật
cho trẻ hoạt động trải nghiệm, khám phá
trong môi trường an toàn
65% giáo viên thực hiện được theo tiêu chí
70% giáo viên thực hiện được theo tiêu chí
- Qua thống kê khảo sát thực tế về tình hình đội ngũ, cơ sở vật chất và môi trường giáo dục của nhà trường tương đối tốt Song còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng cao về các tiêu chí “ Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” Do
đó tôi mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trường mầm non Hoa Huệ Phường Đạt Hiếu -Thị xã Buôn Hồ”
3 Nội dung và hình thức của giải pháp:
a Mục tiêu của giải pháp
Trước thực trạng về môi trường giáo dục của nhà trường thì mỗi cán bộ quản lý và giáo viên cần được bồi dưỡng, học tập bằng nhiều biện pháp tích cực khác nhau nhằm xây dựng môi trường giáo dục trong nhà trường đáp ứng với các tiêu chí “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:
Nội dung của biện pháp:
Biện pháp 1: Bồi dưỡng chuyên đề cho giáo viên
Biện pháp 2: Tổ chức tham quan, học tập trường bạn, áp dụng thực hiện tại đơn vị
Biện pháp 3: Tổ chức các hội thi và tích cực tham gia các hội thi do cấp trên triển khai
Biện pháp 4: Đảm bảo các nguyên tắc khi xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ
Biện pháp 5: Tăng cường công tác phối hợp với phụ huynh học sinh
Cách thức thực hiện các giải pháp biện pháp:
Biện pháp 1: Bồi dưỡng chuyên đề cho giáo viên
Trang 7Mỗi năm học đều có yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra cho mỗi năm khác nhau, kết quả của năm sau bao giờ cũng đề ra cao hơn năm trước Để đạt được mục tiêu đó thì công tác bồi dưỡng nâng cao chuyên môn cho giáo viên là cực kỳ quan trọng
Vì thế phải bố trí cho giáo viên tham dự các lớp bồi dưỡng chuyên môn do Sở Giáo Dục và phòng giáo dục, trường triển khai đầy đủ, sau khi tham dự tập huấn,
dự chuyên đề nhà trường họp đánh giá rút kinh nghiệm và cùng thống nhất để thực hiện
Sau khi được tập huấn các chuyên đề, Ban giám hiệu nhà trường xây dựng
kế hoạch tập huấn tại trường cho giáo viên nắm bắt kịp thời, đặc biệt chú trọng đến các chuyên đề trọng điểm như: chuyên đề “ xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” Trong đó nhà trường chú trọng nhiều hơn đến tiêu chí “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” vì trong thực tế nhà trường chưa đáp ứng được tiêu chí này
Xác định rõ về các tiêu chí cần đạt của chuyên đề để Ban giám hiệu trao đổi, thảo luận, rút kinh nghiệm cùng giáo viên đưa ra mục tiêu quyết tâm thực hiện Chính vì năm học 2017 – 2018 này đa số giáo viên của nhà trường đã biết
áp dụng các tiêu chí “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” từ lý thuyết đi đến thực hành Trong năm học nhà trường đã tổ chức được 3 đợt chuyên
đề cấp trường, mỗi đợt tập huấn đều chọn lựa giáo viên giỏi, có kinh nghiệm để
xây dựng tiết dạy thực hành cho giáo viên trong nhà trường tham dự và học tập Sau mỗi đợt chuyên đề đều tổ chức đánh giá và rút kinh nghiệm
Trang 8Giáo viên tổ chức giờ dạy chuyên đề tại trường
Biện pháp 2: Tổ chức tham quan, học tập trường bạn, áp dụng thực hiện tại
đơn vị
Trước khi tổ chức tham quan chúng tôi đều thảo luận, tìm kiếm lựa chọn rất kỹ mà những đơn vị mà trường đến tham quan đồng thời quán triệt nhắc nhở tinh thần, tư tưởng và định hướng cho giáo viên cần học tập những vấn đề: Xây dựng môi trường trong và ngoài lớp, trang trí, tổ chức các hoạt động học, hoạt động chơi, việc tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có để cho trẻ hoạt động Đồng thời sau mỗi đợt tham quan học tập nhà trường tổ chức cho giáo viên trao đổi kinh nghiệm về những gì mình đã học tập được từ trường bạn để vận dụng cho phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường Tránh tình trạng hời hợt, hình thức, tốn kém lãng phí Thực tế chúng tôi tổ chức tham quan 1 năm 3 lần Tháng 9 và tháng 10 tham quan 2 đơn vị, tháng 11 là 1 đơn vị, cụ thể:
Tháng 9: Tham quan xây dựng môi trường giáo dục và dự giờ 3 hoạt động tại trường mầm non Hoa Hồng – thị xã Buôn Hồ
Tháng 10: Tham qua và dự giờ thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trường mầm non Thành Công – Thành phố Buôn Ma Thuột
Tháng 11: Tổ chức thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm gồm 3 hoạt động tại trường mầm non Hoa Huệ - thị xã Buôn Hồ, để các trường bạn học tập và góp ý cho trường hoàn thiện tốt hơn
Trang 9Trong quá trình tham quan chúng tôi chia nhóm để đến được từng lớp, từng nhóm để học tập, tham quan và khảo sát Sau khi tham quan chúng tôi tiến hành trao đổi với Ban giám hiệu và giáo viên của trường bạn về kinh nghiệm xây dựng môi trường giáo dục cũng như việc áp dụng vào thực tế của đơn vị bạn để cho giáo viên học tập và về xây dựng cũng như tổ chức các hoạt động tại trường mình
Tổ chức hoạt động cho trường bạn học tập
Biện pháp thứ 3: Tổ chức các hội thi và tích cực tham gia các hội thi do
cấp trên triển khai
Trang 10Có thể nói biện pháp bồi dưỡng thông qua các phong trào thi đua, tổ chức các hội thi thường xuyên sẽ giúp giáo viên tự tin, phát huy hết khả năng, tâm huyết của mình để đạt được những kết quả cao nhất Nó có tác dụng thúc đẩy phong trào thi của nhà trường càng mạnh và đi lên Việc tổ chức hội thi có tác dụng thúc đẩy sự phấn đấu vươn lên của giáo viên Trong các hội thi, họ có điều kiện khẳng định mình trước tập thể và tạo mối quan hệ thân ái, giúp đỡ và học hỏi
để cùng tiến bộ
Hàng năm nhà trường tổ chức các hội thi như: Thi giáo viên dạy giỏi; thi
đồ dùng dạy học; thi soạn giáo án; thi thiết kế môi trường giáo dục…Trong các hội thi nhà trường luôn đưa các tiêu chí áp dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm Đặc biệt chú trọng tiêu chí thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục tại trường mầm non
Bên cạnh tổ chức các hội thi tại trường, nhà trường còn tích cực tham gia các hội thi do cấp trên triển khai, ví dụ như Hội thi “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” Từ hội thi do cấp trên phát động, cán bộ quản lý nhà trường có thể quy tập được các giáo viên có tâm huyết để họ cùng đưa ra các ý tưởng đóng góp xây dựng cho nhà trường một môi trường giáo dục an toàn và phù hợp với nhà trường
Từ các hội thi giáo viên nắm vững hơn cách lập kế hoạch, biết tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có, bổ sung thêm đồ dùng, đồ chơi cho lớp học; Biết sắp xếp môi trường hợp lý; Biết tạo cơ hội cho trẻ khám phá…
Giáo viên làm đồ dùng dự thi