2.1.1. Xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển làng nghề thành phố Hồ Chí Minh
Trong thời gian qua, tuy đã có giải pháp tổng thể về du lịch và một phẩn nào đó với các làng nghề nhưng dó mới chỉ là các dự án thúc đẩy thương mại làng nghề, hầu như chưa có kế hoạch thúc đẩy thương mại du lịch làng nghề ở mức độ sâu rộng. Bộ Văn Hóa – Thể thao và Du lịch cần quan tâm để thiết lập các dự án, quy hoạch, chiến lược phát triển du lich. Để có được các dự án, quy họach và chiến lược mang tính khả thi cao cầ có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan hữu quan như Bộ Văn Hóa – Thể thao và Du lịch, Bộ Giao thông vận tải... Trong các quy hoạch tổng thể đó cần chú trọng các yếu tố: quy hoạch phát triển du lịch làng nghề cần đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với quy hoạch tổng thể phát triển du lịch chung của đất nước; cần phải đồng bộ cơ sở hạ tầng phát triển du lịch, trong đó nhấn mạnh đến vấn đề giao thông và cơ sở trình bày, cần phải nghiên cứu tiềm năng du lịch (kể cả tài nguyên du lịch vật thể và phi vật thể) và đặc biệt cần nghiên cứu thị trường khách du lịch; kết hợp chương trình, chiến lược phát triển du lịch với các chương trình phát triển kinh tế xã hội khác của từng địa phương một...
2.1.2. Tăng cường đầu tư cho các làng nghề thông qua các dự án Hiện tại, các làng nghề thường có quy mô vốn đầu tư thấp. Nguồn vốn cho phát triển sản xuất ở hầu hết các làng nghề là vốn tự có, vốn vay ngân hàng và vay tư nhân với lãi suất cao, tỷ lệ cho vay ưu đãi của Nhà nước rất nhỏ. Phần lớn các cơ sở trong các làng nghề khó tiếp cận được ngân hàng chủ yếu vay từ các hợp tác xã tín dụng ở địa phương hay vay tư nhân. Chính vì vậy, để giúp các làng nghề phát triển, Nhà nước cần đầu tư để cải thiện cơ sở hạ tầng, mua sắm nguyên vật liệu;
nghiên cứu phát triển mẫu mã; áp dụng khoa học công nghệ, mua sắm máy móc thiết bị nâng cao năng suất lao động , giải quyết vấn đề ô nhiễm... Ngoài ra, chính sách tài chính, tín dụng ưu đãi cũng cần được thực hiện nhằm hỗ trợ, tạo lập và tăng cường nguồn vốn cho các cơ sở làng nghề để phát trển sản xuất kinh doanh, phát triển du lịchlàng nghề; có chính sách miễn, giảm thuế đối với một số ngành nghề, một số làng nghề cũng như việc phát triển du lịch ở các làng nghề; một số làng nghề, sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước làn vốn để huy động sự đóng góp và sử dụng nguồn vốn của các ngành, các thành phần kinh tế và tư nhân.
2.1.3. Đẩy mạnh tuyên truyền về hội nhập kinh tế quuốc tế trong làng nghề để du lịch làng nghề phát triển đúng hướng hiệu quả
Hội nhập kinh tế quốc tế là một xu thế tất yếu trong đời sống kinh tế hiện nay. Du lịch làng nghề cũng không nằm ngoài xu thế đó. Vì vậy, cần phổ biến sâu rộng cho người dân làng nghề xu thế hội nhập kinh tế quốc tế để họ có kế hoạch kinh doanh đúng hướng và hiệu quả, cụ thể là tập trung cùng các ngành xây dựng và cụ thể hóa các chương trình xúc tiến đầu tư, môi trường đầu tư, hợp tác với các tỉnh, thành phố trong và ngoài nước; chương trình xúc tiến thương mại, phát triển thị trường, mặt hàng xuất khẩu; chương trình xúc tiến du lịch, phát triển du lịch làng nghề, thu hút du khách trên thế gới; xây dựng dự án đổi mới công nghệ, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý; Cải cách hành chính, cơ chế một cửa trong cấp phép đầu tư, thủ tục Hải quan, xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh. Bên cạnh đó, tiếp tục đẩy mạnh các chương trình hợp tác với các tỉnh, thành phố trong vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ và phối hợp với Ủy ban Quốc gia về Hợp tác kinh tế quốc tế, các cơ quan trung ương trong việc trao đổi thông tin liên quan đến tình hình hội nhập kinh tế quốc tế chung của quốc gia và các địa phương trên địa bàn cả nước.
2.1.4. Có chính sách đồng bộ về phát triển cơ sở hạ tầng du lịch, thông tin về làng nghề
Việc đầu tư phát triển từ cơ sở hạ tầng, bến bãi, trung tâm thông tin giới thiệu về làng nghề đến nơi ăn ở của du khách là rất quan trọng. Ngành du lịch phải có kế hoạch phối hợp tư vấn và đầu tư cơ bản làm phong phú thêm cho chương trình tour du lịch đặc thù này. Thủ tướng Chính phủ đã ra quyết định 132/2000/QĐ-TTg về một số chính sách khuyến khích, phát triển các làng nghề để vận dụng chính sách đó phù hợp với điều kiện thực tế ở địa phương. Năm 2006, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 66/2006/NĐ-CP ngày 7/7/2006 về phát triển ngành nghề nông thôn, trong đó có đưa ra chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề gắn với du lịch. Các giải pháp mạnh và mục tiêu cụ thể là: Phát triển tốt các làng nghề truyền thống sẵn có, quy hoạch, tổ chức, sắp xếp các làng nghề phù hợp với phát triển du lịch, phù hợp với nguồn nguyên vật liệu, đảm bảo bảo vệ được tài nguyên và vệ sinh môi trường. Xác định một số nghề chính, tìm và khôi phục một số nghề mang tính bản sắc riêng như: trang phục của ngườidân tộc, đồ dùng lưu niệm, thuốc nam, cây cảnh, vật kỷ niệm lễ hội, các món ăn đặc sản...; ưu đãi thu hút các nghệ nhân từ các địa phương khác. Có kế hoạch và chính sách hỗ trợ đào tạo ngành nghề ngắn hạn và chuyên sâu nguồn nhân lực theo quy hoạch. Tạo điều kiện các nguồn vốn vay có trọng điểm các hộ gia đình có năng lực sản xuất để đa dạng hóa sản phẩm, tạo ra những sản phẩm có chất lượng cao nhằm tiếp cận các thị trường mới. Các đoàn thể và các phòng chuyên môn hướng dẫn quảng bá, tiếp thị các sản phẩm ở hội chợ, các khu du lịch, kịp thời phát hiện, động viên, nhân rộng các điển hình của mô hình làng nghề.
2.1.5. Tiến hành phân cấp quản lý du lịch từ Trung ương đến địa phương
Chính phù cần phân cấp quản lý du lịch từ Trung ương đến địa phương một cách hiệu quả. Tùy từng cấp chính quyền khác nhau mà có chức năng quản lý về hoạt động du lịch khác nhau. Vai trò của các tổ chức có tác động trong việc đưa ra các chính sách khuyến khích phát triển du lịch, quy hoạch phát triển du lịch và thu hút khách
2.1.6. Phát triển đồng bộ các thị trường du lịch làng nghề và tăng cường công tác thông tin
Chính phủ và chính quyền địa phương cần có những chính sách phát triển đồng bộ các thị trường cả về thị trường tiêu thụ sản phẩm của các làng nghề cũng như thị trường khách du lịch làng nghề nhằm hỗ trợ các làng nghề ổn định và mở rộng được thị trường từ đó giúp các làng nghề phát triển. Bên cạnh đó là các chính sách hỗ trợ và tăng cường công tác thông tin thị trường cho các làng nghề, trong nền kinh tế thị trường thì thị trường tiêu thụ sản phẩm là một vấn đề sống còn trong khi các hộ kinh doanh ở làng nghề để là các doanh nghiệp rất nhỏ, không đủ năng lực tiếp cận thị trường cần có sự giúp đỡ của nhà nước.
2.1.7. Đẩy mạnh phát triển du lịch làng nghề trên cơ sở giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống
Phải khôi phục và phát triển các hoạt động văn hóa dân gian truyền thống nhằm xây dựng môi trường du lịch văn hóa. Cải thiện đường giao thông, cơ sở du lịch làng nghề. Phát triển làng nghề phải hiệu quả trên các mặt kinh tế, xã hội và môi trường. Khuyến khích sự hợp tác giữa các nghệ nhân, khuyến khích các trường dạy nghề, công ty hợp tác với các nghệ nhân để dạy nghề cho lớp trẻ, giữ gìn bản sắc văn hóa của làng nghề.
2.1.8. Hỗ trợ các làng nghề và công ty du lịch để phát triển du lịch làng nghề
Chính quyền địa phương cần có chính sách hỗ trợ các làng nghề cũng như các công ty du lịch đẩy mạnh hoạt động xúc tiến quảng bá sản phẩm và thu hút khách du lịch đến du lịch làng nghề; Cần có chính sách tôn vinh, phong tặng cho các nghệ nhân, thợ giỏi cũng như tạo mọi điều kiện để họ mang hết khả năng phục vụ cho điạ phương; Chính quyền tại địa phương nên lập kế hoạch xây dựng một trung tâm dịch vụ du lịch làng nghề ở nơi giao thông thuận lợi để giới thiệu sản phẩm của các làng nghề tiêu biểu. Bên cạnh đó là đưa các điểm du lịch làng nghề vào các tour, tuyến du lịch. Chính quyền địa phương cần có các biện pháp gắn kết giữa các làng nghề với du lịch như xây dựng trung tâm thông tin của làng nghề để cung cấp thông tin thường xuyên về các kế hoạch lễ hội, các hoạt động của làng nghề cho các công ty du lịch.
2.1.9. Tiến hành xúc tiến thương mại
Công tác xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu và áp dụng tiêu chuẩn chất lượng là hết sức quan trọng đối với quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của các làng nghề.; Mở rộng và phát triển đồng bộ thị trường làng nghề (bao gồm khai thác triệt để thị trường nguyên liệu đầu vào, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm).
Cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, các hộ gia đình trong làng nghề tiếp cận với thị trường; Tiếp tục thành lập và tạo điều kiện cho hoạt động các hội, hiệp hội nghề nghiệp theo nhóm sản phẩm, tạo liên kết giữa các doanh nghiệp và du khách.
Tăng cường liên kết giữa người sản xuất, người cung ứng nguyên vật liệu với nhà phân phối sản phẩm để thống nhất định hướng sản xuất, tiêu thụ sản phẩm làm cho người sản xuất hiểu sâu sắc về thị trường và xu hướng tiêu dùng, mẫu mã, chất lượng...
Đầu tư giúp đỡ các hộ gia đình và doanh nghiệp xây dựng, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và quả bá sản phẩm. Thường xuyên tổ chức các hội chợ triển lãm, thiết lập các kênh phân phối trong cả nước để giúp các doanh nghiệp quảng bá thương hiệu sản phẩm; Từng bước giúp các doanh nghiệp áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng và quy trình sản xuất tiên tiến. Có thể tổ chức giới hiệu một số doanh nghiệp điển hình tham gia hội chợ quảng bá sản phẩm. Ngoài ra, có thể tạo điều kiện để các doanh nghiệp gặp gỡ đối tác, tiếp cận thị trường... Các hoạt động khách như: tổ chức tham vấn chính sách và thị trường xuất khẩu qua các tham tán thương mại tại một số nước giúp các doanh nghiệp xúc tiến phát triển thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu...
Đối với việc phát triển du lịch tại các làng nghề, chính quyền địa phương cũng nên duy trì và tổ chức thường xuyên các chợ phiên tại các làng nghề, các ngày hội làng nghề, chợ phiên về ẩm thực, sản phẩm cũng như trình diễn văn hóa dân gian cũng như quy trình thủ công sản xuất sản phẩm truyền thống.
2.2. Đối với làng nghề và làng nghề du lịch:
2.2.1. Đối với các làng nghề
Để phát triển bền vững, các làng nghề cần phải thực hiện một số giải pháp sau:
- Đầu tư, nghiên cứu phát triển mẫu mã các sản phẩm truyền thống của làng nghề.
- Thực hiện các quy định về đảm bảo và nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của khách hàng.
- Chủ động áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, phát triển các sáng kiến để giải quyết vấn đề môi trường tại các làng nghề.
- Chủ động phối hợp, liên kết các công ty du lịch để phát triển, khai thác khía cạnh du lịch làng nghề.
- Đầu tư từng bước phát triển các dịch vụ phục vụ du lịch.
2.2.2. Đối với các làng nghề đã phát triển du lịch trong ngày
Hiện nay có những làng nghề đã phát triển tương đối các tour du lịch trong ngày và trở nên khá quen thuộc đối với du khách trong và ngoài nước. Chính vì vậy, giải pháp đối với nhóm các làng nghề này trong việc phát triển du lịch là làm thế nào để kéo dài thời gian lưu trú của khách du lịch đồng thời nâng cao chất lượng của các dịch vụ. Cụ thể:
Đầu tư xây dựng các cơ sở lưu trú, các nhà hàng có chất lượng, đạt tiêu chuẩn cao.
Kết hợp các công ty du lịch lữ hành tổ chức hoạt động lễ hội, triển lãm kết hợp các tour sinh thái sang các vùng quê lân cận, thăm chùa chiền…
Xây dựng siêu thị, các khu sản xuất theo từng công đoạn sản xuất cho khách du lịch được trải nghiệm, học tập.
Liên kết các ngân hàng, công ty cung cấp bưu chính viễn thông để cung cấp dịch vụ cho du khách.
Xây dựng lực lượng nhân lực chuyên nghiệp được đào tạo bài bản về nghiệp vụ du lịch để phát triển làng nghề.
2.2.3. Đối với các làng nghề mới bắt đầu tham gia vào lĩnh vực du lịch:
Ở các làng nghề này, người dân chủ yếu tập trung vào cung cấp sản phẩm phục vụ thương mại. Và hoạt động du lịch chưa được chú trọng. Vì thế giải pháp cụ thể nư sau:
Tuyên truyền giáo dục rộng rãi trong nhân dân, nâng cao nhận thức vai trò của du lịch làng nghề.
Tổ chức các cuộc hội thảo thu hút đông đảo người tham gia, nội dung có thể đề cập đến những lợi ích du lịch, vai trò của bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, những rủi ro nếu chỉ tập trung vào sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ.
Có sự hợp tác giữa chính quyền, các hộ gia đình với các công ty lữ hành để đưa khách du lịch tới.
Tổ chức các chuyến khảo sát thực tế trao đổi, học hỏi kinh nghiệm của các làng nghề đã thành công đi trước.
2.2.4. Đối với các khu làng nghề tập trung được xây dựng mới:
Khu làng nghề tập trung thường thuận lợi cho việc phát triển các tour du lịch trong ngày và dài ngày. Giải pháp cụ thể là:
Có quy hoạch thiết kế tổng thể và chi tiết khu làng nghề tập trung, tạo sự thuận lợi và hấp dẫn đối với khách du lịch.
Xây dựng cơ chế quản lý và chia sẻ quyền lợi hợp lý giữa các bên tham gia vào khu làng nghề.
Có cơ chế ưu đãi, khuyến khích sự tham gia của các nghệ nhân, của các doanh nghiệp có uy tín tại các làng nghề của địa phương vào khu làng nghề tập trung.