? Hoàn cảnh của Kiều lúc này như thế nào? Trước Lầu Ngưng Bích Kiều đã nhớ về ai?
- GV hướng dẫn HS, tìm hiểu nỗi nhớ Kim Trọng và cha mẹ của Thúy Kiều bằng cách điền vào phiếu học tập theo gợi ý.
*Phiếu học tập số 1: Yêu cầu
cần đạt
Nỗi nhớ Kim Trọng
Nỗi nhớ cha mẹ Chi tiết
I. Tìm hiểu chung:
1. Vị trí đoạn trích: Nằm ở phần
“Gia biến và lưu lạc”
2. Bố cục: 3 phần
- 6 câu đầu: Hoàn cảnh của Kiều.
- 8 câu tiếp: Nỗi nhớ cha mẹ, nhớ người yêu (Kim Trọng).
- 8 câu cuối: Tâm trạng của Kiều.
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Nội dung:
a. Tâm trạng Thúy Kiều khi ở lầu Ng ư ng Bích
GV Nguyễn Thị Kim Thoa
Truyện Kiều. Nghệ
thuật Nội dung
Dự kiến sản phẩm phiếu học tập số 1:
Yêu cầu cần đạt Nỗi nhớ Kim Trọng Nỗi nhớ cha mẹ
Chi tiết - Tưởng người dưới nguyệt chén đồng ( nhớ lời thề nguyện cùng Kim Trọng dưới ánh trăng)
- Tin sương luống… chờ (nàng tưởng tượng ra Kim Trọng đang khắc khoải mong đợi mình vô vọng.)
- “ Tấm son…………..cho phai”
( Tấm lòng son sắt bị vùi dập hoen ố biết bao giờ gột rửa được. Nàng ân hận, dày vò vì đã phụ tì
h ng ời yêu.
- Xót người……mai (“Xót”:
thương xót cha mẹ tuổi già sức yếu, sáng chiều tựa cửa trông con mà vẫn vô vọng)
- Quạt nồng ấp lạnh (nàng lo lắng ko biết có ai chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ lúc tuổi già sức yếu)
Nghệ thuật - Lời độc thoại nội tâm của Thúy Kiều.
- Miêu tả nội tâm.
- Thành ngữ: “quạt nồng ấp lạnh”, điển cố: “sân lai, gốc tử”
- Miêu tả nội tâm.
Nội dung => Nỗi nhớ da diết, khôn nguôi thể hiện tấm lòng thủy chung, son sắt, thiết tha với hạnh phúc lứa đôi.
=> Tâm trạng nhớ thương, chua xót,
ho thấy tấm lòng vị tha, hiếu thảo của Kiều.
- Nhận ra và phân tích được tác dụng của ngôn ngữ độc thoại
- GV nhận xét, đánh giá, chốt ý cho HS ghi vở
- GV hướng dẫn HS thảo luận câu hỏi:
? Lời giãi bày trong đoạn thơ cho thấy Kiều nhớ ai trước, nhớ ai sau?
Có hợp lí ko? Vì sao?
- Sử dụng kĩ thuật chia sẻ nhóm đôi. GV giới thiệu vấn đề, đặt câu
- Nhớ Kim Trọng với tâm trạng đau đớn, xót xa.
- Nhớ và thương cha mẹ thiếu người chăm sóc.
=> Tại Lầu Ngưng Bích Kiều là người đáng thương, nhưng nàng đã quên hết cảnh ngộ của bản thân để nghĩ về Kim Trọng và cha mẹ. Kiều là người thủy chung, người con hiếu thảo và giàu đức hi sinh.
- Khi khắc họa nỗi nhớ của Thúy Kiều, Nguyễn Du để Kiều nhớ Kim Trọng trước, nhớ cha mẹ sau.
Vì trong cơn gia biến, Kiều đã phải bán mình chuộc cha. Như vậy, Kiều đã đền đáp phần nào ơn sinh thành cho cha mẹ. Nhưng với mối tình đầu đẹp đẽ với Kim
GV Nguyễn Thị Kim Thoa
- Cảm nhận được sự cảm thông sâu sắc của Nguyễn Du đối với nhân vật trong truyện.
- Phân tích tâm trạng nhân vật qua một đoạn trích trong tác phẩm Truyện Kiều.
- Cảm nhận được nỗi bẽ bàng, cô đơn, buồn tủi của Thúy Kiều khi bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích
hỏi mở, dành thời gian để học sinh suy nghĩ.
* GV hướng dẫn HS tìm hiểu hai bức tranh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích bằng cách trả lời hệ thống câu hỏi gợi mở sau:
- Yêu cầu HS chú ý 6 câu thơ đầu
? Khung cảnh lầu Ngưng Bích hiện lên qua các chi tiết, hình ảnh nào?
? Qua các từ ngữ miêu tả, em hình dung ra cảnh vật trước lầu Ngưng Bích?
? Em hiểu “khóa xuân” nghĩa là gì?
? Hình ảnh “Mây sớm đèn khuya”
gợi lên tính chất gì của thời gian?
Qua khung cảnh thiên nhiên, ta có thể thấy Thúy Kiều đang ở trong hoàn cảnh và tâm trạng như thế nào?
Trọng, nàng vẫn luôn đau đớn vì mình đã phản bội lại lời hẹn ước, nỗi đau ấy cứ vò xé tâm can Kiều khiến nàng luôn nghĩ đến Kim Trọng. Như vậy, Nguyễn Du đã để Kiều nhớ Kim Trọng trước là hoàn toàn phù hợp với quy luật tâm lý của con người, thể hiện sự tinh tế và tài năng của tác giả b. Hai bức tranh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích trong cảm nhận của Thúy Kiều
- Cảnh: non xa, tấm trăng gần, cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia.
-> Phong cảnh lầu Ngưng Bích tuyệt đẹp và thơ mộng. màu sắc hài hòa, một vùng trời bể bát ngát in hình ngọn núi xa mờ nhạt và một mảnh trăng gần dịu mát, cồn cát vàng nhấp nhô sóng lượn, bụi hồng trải dài trên ngàn dặm xa.
“ - “Lầu Ngưng Bích khóa xuân”:
khóa kín tuổi thanh xuân, ý nói Kiều bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích.-> cách nói ẩn dụ.
- “Mây sớm đèn khuya” gợi thời gian tuần hoàn khép kín. Sớm – khuya, ngày – đêm” Kiều thui thủi một mình nơi đất khách . Trong cảnh ngộ éo le như vậy tránh sao được tâm trạng chán nản, buồn tủi, cô đơn đến tuyệt đối. Cảnh thì đẹp nhưng con người chẳng còn lòng dạ nào thưởng ngoạn nữa, cảnh và tình chẳng hòa hợp được với nhau.
=> Trên là ko gian, dưới là thời gian tất cả như giam hãm cuộc đời Kiều; nàng cô độc hoàn toàn, buồn tủi, bẽ bàng với thân phận của mình. Tâm trạng ấy thấm sâu vào cảnh vật làm cho khung cảnh nơi lầu Ngưng Bích đẹp, thơ mộng là thế cũng trở nên trơ trọi,
GV Nguyễn Thị Kim Thoa
Phân tích tâm trạng nhân vật qua một đoạn trích trong tác phẩm Truyện Kiều.
- Nhận ra và phân tích được nghệ thuật tả cảnh ngụ tình đặc sắc của Nguyễn Du. Tác dụng của biện pháp tả cảnh ngụ tình.
- HS tìm các chi tiết, hình ảnh miêu tả hoàn cảnh của nhân vật. Vận dụng trí tưởng tượng, hình dung ra hoàn cảnh của nhân vật .
- GV hướng dẫn HS đọc 8 câu thơ cuối, tìm hiểu bức tranh thiên nhiên thứu hai bằng cách trả lời hệ thống câu hỏi gợi mở sau:
? Trong đoạn thơ này Nguyễn Du đã tả cảnh qua những hình ảnh nào?
? Tâm trạng của Kiều được diễn tả như thế nào qua mỗi cảnh?
? Để diễn tả tâm trạng của Thúy Kiều tác giả đã sử dụng thành công biện pháp nghệ thuật nào?
hoang vắng đến rợn người.
- Bức tranh thứ nhất (4 câu thơ đầu) phản chiếu tâm trạng, suy nghĩ của Kiều khi bị Tú Bà giam lỏng ở lầu Ngưng Bích:
cảnh vật hiện ra bao la, hoang vắng, xa lạ và cách biệt.
- Cửa biển chiều tà, một cánh buồm thấp thoáng ẩn hiện. Hoa lìa cành lại còn trôi nổi theo dòng nước. Nội cỏ dầu dầu, chỉ có một màu xanh xanh. Gió cuốn - ầm âm tiếng sóng.
- Mỗi cặp câu là 1 cảnh, mỗi cảnh là một nỗi buồn.
“ Cửa bể chiều hôm/ Thuyền…xa xa”-> Cảnh đời lưu lạc và thân phận bơ vơ nơi đất khách quê người.
“ Ngọn nước../ Hoa trôi man mác…..”-> Thân con gái như hoa đã lìa cành, nổi trôi vô định.
“ Nội cỏ dầu dầu/ chân mây………một màu xanh xanh”
-> Gợi lên tâm trạng bi thương, tương lai mù mịt.
“ Gió cuốn mặt duềnh/ Ầm ầm…
ghế ngồi”-> Tâm trạng hãi hùng của Kiều trước phong ba bão táp của cuộc đời. Sau đó Kiều mắc lừa Sở Khanh để rồi nhấn chìm vào cuộc đời “thân y hai lượt, thân lâu 2 lần”.
- Nghệ thuật:
+ Điệp từ “ Buồn trông”: điệp khúc tâm trạng não nùng. Mỗi cảnh, mỗi hình ảnh là một tâm trạng theo những cung bậc khác nhau.
+ Nghệ thuật tả cảnh ngụ tả tình:
Tình và cảnh hòa quyện, cảnh bộc lộ tình, tình thấm sâu vào cảnh song song với điệp ngữ “buồn trông” đằng đẵng như tiếng thở
GV Nguyễn Thị Kim Thoa
- Hiểu được giá trị nội dung, nghệ thuật của một số đoạn trích Truyện Kiều
? Qua những từ ngữ, câu văn em hình dung ra tâm trạng của Thúy Kiều trong những câu thơ cuối ntn?