a. Vầng trăng trong quá khứ:
- Vầng trăng là người bạn tri kỉ suốt thời thơ ấu cho đến những năm tháng trận mạc
- Vầng trăng là biểu tượng
GV Nguyễn Thị Kim Thoa
->Mộc mạc,hoang sơ,con người cũng vô tư ,hồn nhiên , trong sáng -Vầng trăng là biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình
- GV hỏi thêm: Hình ảnh vầng trăng gắn bó với con người trong những năm tháng trận mạc gợi cho em nhớ tới hình ảnh nào, trong bài thơ nào mà em mới học
- Trả lời: Đầu súng trăng treo trong Đồng chí
cho quá khứ nghĩa tình
Tiết 2:
HĐ 4 (20p) Hướng dẫn HS tìm hiểu vầng trăng trong hiện tại và cảm xúc của nhà thơ
GV giao nhiệm vụ:
1. Từ khi về thành phố ,con người đã đối xử như thế nào với vầng trăng?
Từ ngữ nào thể hiện rõ nhất điều đó?
2. Nguyên nhân nào dẫn đến sự thay đổi đó? Ý nghĩa của sự thay đổi đó?
3. Những tình huống nào đã làm tác giả bừng tỉnh về người bạn cũ của mình ?
4. Em hãy nhận xét về cách sử dụng từ ngữ: thình lình, vội, đột ngột..Đó là những từ loại gì? Tác dụng của cách dùng những từ ngữ đó?
HS thực hiện nhiệm vụ HT
- HS thảo luân nhóm:
mỗi nhóm làm 1 câu trong 2 phút
- Mục tiêu:
+ Hiểu được kỷ niệm về một thời gian lao nhưng nặng nghĩa tình của người lính.
+ Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm để cảm nhận thơ trữ tình hiện đại.
- Năng lực: Hợp tác, giải quyết vấn đề
Gv theo dõi, hỗ trợ HS báo cáo kết quả thảo luận. Nhận xét, bổ sung
GV nhận xét, chốt ý, ghi bảng 1. - Hoàn cảnh: hiện tại hòa bình - Con người quên trăng
- Thái độ:vô tình đến mức tàn nhẫn.
(trăng như người dưng qua đường).
2. - Vì thay đổi hoàn cảnh sống :rừng , thành phố, dưới hầm sâu, căn nhà sàn nhỏ, căn lán tranh nghèo căn phòng hiện đại với cửa gương và đèn điện. Không còn cần đến nó nữa.
Vì không gian khác biệt(làng quê- rừng núi-thành phố)
Thời gian cách biệt(tuổi thơ-chiến tranh-hoà bình)
Điều kiện sống cách biệt ở đô thị
HS lắng nghe ghi chép b. Vầng tr ă ng trong hiện tại và cảm xúc của nhà th
ơ:
- Hoàn cảnh sống thay đổi, trong cuộc sống có ánh điện, cửa gương, vầng trăng bị con người lãng quên
GV Nguyễn Thị Kim Thoa
(khép kín,chật hẹp,phương tiện hiện đại)
+ Ý nghĩa: khi thay đổi hoàn cảnh sống, có thể dễ lãng quên quá khứ, nhất là quá khứ nhọc nhằn, gian khổ.
3. Đèn điện tắt thình lình, nhà tối om, vội bật tung cửa để tìm ánh sáng trời, đột ngột thấy trọn vẹn mặt bạn xưa (trăng tròn)
4. Động từ, làm nổi bật sự xuất hiện của vầng trăng
Chuyển ý PP hỏi đáp
Theo em, sự xuất hiện của vầng trăng có đột ngột không ? Đây là sự đột ngột của điều gì ?
- HS suy nghĩ cá nhân - Trả lời
GV nhận xét chốt ý ghi bảng.
Đây là sự đột ngột, đột ngột trong tấm lòng trong tâm hồn của nhà thơ khi gặp lại người bạn tri kỉ bởi nơi thành phố hiện đại, lắm ánh điện cửa gương, người ta chẳng mấy lúc cần và ít khi chú ý đến ánh trăng
Lắng nghe
Chuyển ý: Tình huống hội ngộ đó đã khiến cho con người bộc lộ cảm xúc và suy ngẫm.
- Giao nhiệm vụ cho HS PHIẾU HỌC TẬP Họ và tên:
1………… 2………..
2…………. 3……….
Nội dung thảo luận:
Vấn đề 1. Tại sao tác giả không viết ngửa mặt lên nhìn trăng mà là ngửa mặt lên nhìn mặt ?
Vấn đề 2 : Lúc này cảm xúc của tác giả như thế nào? Rưng rưng phản ánh trạng thái tâm lí như thế nào?
Vấn đề 3: Hình ảnh vầng trăng tròn vành vạnh có ý nghĩa gì ? Hình ảnh vầng trăng im phăng phăng phắc có ý nghĩa gì?
Vấn đề 4 : Tại sao nhà thơ lại giật mình khi nhìn trăng ?
HS thực hiện nhiệm vụ
- Thảo luận nhóm 4 HS trong 3 phút
- Mục tiêu: Cảm nhận được cảm xúc cảu nhà thơ khi gặp lại người bạn cũ vầng trăng và ý nghĩa biểu tượng của một số hình ảnh thơ - Năng lực: hợp tác, cảm thụ thẩm mĩ, sáng tạo, giải quyết vấn đề
GV Nguyễn Thị Kim Thoa
GV theo dõi, hỗ trợ HS báo cáo nhiệm vụ GV nhận xét, bổ sung.
1. “Ngửa mặt lên nhìn mặt” (nếu viết ngủa mặt lên nhìn trăng thì chỉ là một hành động ngắm trăng bình thường) viết như vậy để hai gương mặt - hai người bạn cũ nhìn thẳng vào nhau, để tự hỏi nhau rằng còn nhớ nhau chăng, để những kỉ niệm xưa chợt vụt về trong kí ức, để làm se thắt lòng người vì những vô tình hờ hững của chính mình. Quả có vậy, đối diện với trăng là đối diện với chính mình, với con người hiện tại và cả với con người trong quá khứ. Vầng trăng mang ý nghĩa biểu tượng. Mặt trăng đối diện với mặt người, mặt trăng cũng là mặt người, là quá khứ đang sáng tr7ng thực tại, trăng là tri kỉ, ân tình xưa,...
2. Rung động, xao xuyến, gợi nhớ thương những kỉ niệm quá khứ tốt đẹp nhưng nghèo nàn, gian lao nhưng con người tình nghĩa với thiên nhiên.
3.Trăng cứ tròn vành vạnh" biểu tượng đẹp nguyên vẹn chẳng thể phai mờ."Ánh trăng im phăng phắc"
chính là người bạn, là nhân chứng nghĩa tình mà nghiêm khắc đang nhắc nhở nhà thơ và cả chúng ta phải luôn nhớ về quá khứ gian lao.
4. Cái giật mình: nhận ra lỗi lầm, là sự ăn năn, tự trách, là lời nhắc nhở .
- HS lắng nghe
- Ghi chép
- Cuộc gặp gỡ bất ngờ, cảm động với vầng trăng kỉ niệm, con người nhận ra sự vô tình của mình
HĐ 5 : (7p) GV hướng dẫn HS thực hiện phần tổng kết về nghệ thuật và ý nghĩa văn bản
- Giao nhiệm vụ HT cho HS Thảo luận:
1.Trong bài thơ tác giả sử dụng những đặc sắc nghệ thuật nào?
2.Theo em, qua bài thơ này nhà thơ muốn nhắc nhở chúng ta điều gì?
HS thực hiện nhiệm vụ
- Thảo luận cặp đôi trong 2 phút
- Mục tiêu:
+ Sự kết hợp các yếu tố tự sự, nghị luận trong 1 tác phẩm thơ VN hiện đại.
Ngôn ngữ, hình ảnh giàu suy nghĩ mang ý nghĩa biểu tượng.
+ Giáo dục thái độ “ uống nước nhớ nguồn”.
GV Nguyễn Thị Kim Thoa
3. Bài thơ gợi em nhớ đến truyền thống tốt đẹp nào của dân tộc ta?
-Năng lực: hợp tác, trình bày cảm nhận
Gv theo dõi, hỗ trợ HS báo cáo kết quả GV nhận xét chốt ý, bổ sung thông
tin.
- Đạo lí uống nước nhớ nguồn
- Lắng nghe
- Ghi chép
2. Nghệ thuật:
- Nghệ thuật kết hợp giữa tự sự và trữ tình, tự sự làm cho trữ tình trở nên tự nhiên mà cũng rất sâu nặng.
- Sáng tạo nên hình ảnh thơ có nhiều tầng ý nghĩa.
3. Ý nghĩa văn bản:
Bài thơ khắc họa một khía cạnh trong vẻ đẹp của người lính sau nặng nghĩa tình, thủy chung sau trước
3.Hoạt động luyện tập: (5 phút)
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung, yêu cầu cần đạt - Giao nhiệm vụ HT cho HS
Câu 1 Bài tập tình huống:
Trong lần đi tìm hiểu thực tế ở bờ biển miền Trung, Lan đã gặp một chú thương binh đang in những vết chân tròn trên cát. Khi ấy , trong đầu Lan đã xuất hiện nhiều suy nghĩ.
GV: Nếu em là Lan, trong hoàn cảnh trên, em sẽ có những suy nghĩ gì ?
Câu 2: : Bài thơ Anh trăng muốn nhắc nhở chúng ta điều gì?
- Thực hiện nhiệm vụ HT
- Hoạt động độc lập để giải quyết câu hỏi mà GV đưa ra
- HS tự bộc lộ
- Mục tiêu: Củng cố kiến thức trọng tâm và liên hệ giáo dục HS thái độ “Uống nước nhớ nguồn”
- Năng lực: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giao tiếp
GV theo dõi - HS báo cáo kết quả
GV nhận xét, đánh giá
1.- Những tàn phá và hậu quả của chiến tranh.
- Những việc mình sẽ làm để đền đáp những người có công với đất
Lắng nghe
GV Nguyễn Thị Kim Thoa
nước như chú thương binh.
- Mơ ước đây là người thương binh cuối cùng trên trái đất.
4. Hoạt động vận dụng (3 phút)
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung, yêu cầu cần đạt - Giao nhiệm vụ:
Khi tương lai đất nước đang hi vọng vào sự cống hiến của thế hệ trẻ hiện nay, bản thân em nghĩ như thế nào về việc học tập, rèn luyện của bản thân? Những việc làm cụ thể đó là gì?
- Thực hiện nhiệm vụ HT
- HS hoạt động độc lập
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực trình bày suy nghĩ
- Kĩ thuật dạy học: trình bày 1 phút
Theo dõi, hỗ trợ HS HS báo cáo kết quả:
Trình bày suy nghĩ của bản thân
- GV nhận xét, đánh giá, kết luận:
Từ ý nghĩa của bài thơ, ngày nay được sống trong thời hòa bình mỗi chúng ta phải biết phát huy tốt đạo lí uống nước nhớ nguồn là HS các em phải cố gắng học tập tốt để sau này xây dựng đất nước. Cụ thể các em cố gắng thi đua phấn đấu đạt nhiều hoa điểm 10 dâng tặng thầy cô để tỏ lòng biết ơn thầy cô đã dạy dỗ chúng ta. Ngoài ra, các em phải biết kính yêu ông bà, cha mẹ, thầy cô; biết đoàn kết yêu thương giúp đỡ bạn bè, biết ơn đới với những thế hệ đi trước
- HS lắng nghe
5. Hoạt động tìm tòi mở rộng (10p)
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung, yêu cầu cần đạt GV giao nhiệm vụ:
Viết một đoạn văn ngắn 5-7 câu nêu cảm nhận của em về khổ thơ cuối của bài thơ.
- Thực hiện nhiệm vụ HT
+ HS viết sáng tạo
- Mục tiêu: Củng cố kiến thức trọng tâm
- Năng lực sáng tạo, năng lực tự học
- Theo dõi, hỗ trợ HS HS báo cáo kết quả GV nhận xét, đánh giá, chốt ý
- Tiết sau học bài: Trả bài kiểm tra, đánh giá giữa kì I
- HS lắng nghe
* Rút kinh nghiệm sau dạy:
GV Nguyễn Thị Kim Thoa