TRẢ BÀI VIẾT SỐ 1
3. Củng cố, luyện tập
* Củng cố:
- Nắm đợc các kiến thức đã học.
* Luyện tập :
- Hoàn thành bài tập theo yêu cầu của GV.
4. H ớng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài mới:
* Bài cũ:
- Học bài theo hớng dẫn trong SGK.
* Bài mới:
- Chuẩn bị bài mới
Tuần:
Tiết:
Ngày soạn: ...
Ngày dạy: Lớp: ..10A2...ngày...tháng...năm...
Kiểm diện sĩ số:
ra-ma buéc téi
(Trích Ra-ma-ya-na; Sử thi ấn Độ)
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức: Giỳp học sinh:
- Nắm đợc lời buộc tội của Ra-ma, lời đáp và hành động tự thanh minh của Xi-ta.
- Nắm đợc nghệ thuật xây dựng nhân vật của sử thi Ra-ma-ya-na.
2. Kĩ năng: - Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, tóm tắt tác phẩm và phân tích nhân vật trong sử thi.
3. Thỏi độ: - Bồi dỡng ý thức danh dự và tình yêu thơng.
II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:
1. Giáo viên: - Sách gáo khoa, sách giáo viên.
- Sách giáo khoa Ngữ văn 10 – tập 1. Sách giáo viên Ngữ văn 10 – tập 1.
Giới thiệu giáo án Ngữ văn 10 – tập 1. Bài tập Ngữ văn 10 – tập 1.
2. Học sinh: Đọc và chuẩn bị bài theo hệ thống câu hỏi SGK.
III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1:(9 phút)
1. Kiểm tra bài cũ:(9 phút)
a. Câu hỏi: Tóm tắt sử thi Ra-ma-ya-na? Tính chất đặc biệt của màn tái hồi giữa Ra-ma và Xi-ta?
b. Đỏp ỏn: - Thời gian: sau khi Ra-ma cùng bạn hữu tiêu diệt đợc quỷ vơng Ra-va-na, cứu đợc nàng Xi-ta, cũng là lúc thời hạn 14 năm phảI lu đày của hai ngời đã hết đã hết.
- Không gian: + Ko phải là ko gian riêng t.
+ Là ko gian công cộng, trớc sự chứng kiến của đông đủ mọi ngời dân, quan quân, anh em bạn hữu của Ra-ma. Tâm trạng nhân vật trở nên căng thẳng. Ngôn ngữ đối thoại thận trọng, nghiêm trang.
Cuộc tái hồi trở thành phiên tòa nặng nề, khốc liệt, trớ trêu.
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 64
Ra-ma quan toà.; Xi-ta bị cáo (!) - T
cách của Ra-ma : t cách kép: + Con ng ời xã hội : một ngời anh hùng chiến thắng, một đức vua anh minh. + Con ng ời cá nhân: một ngời chồng thơng yêu vợ. Ra-ma lựa chọn trách nhiệm, bổn phận của một vị anh hùng, một đức vua gơng mẫu nói những lời tàn nhẫn buộc tội Xi-ta.
- T
cách của Xi-ta: + Một ngời vợ đã bị quỷ dữ bắt đi trong một thời gian dài dễ bị nghi kị, hiểu lầm về danh tiết. + Một thần dân đặc biệt- ngời con gái có xuất thân cao quý ko cho phép ai có thể xúc phạm vào danh dự của mình.
NhËn xÐt:
- Hoàn cảnh tái hồi đặc biệt căng thẳng, trớ trêu, khốc liệt có tính chất một sự lựa chọn đạo đức các nhân vật
đợc nhấn mạnh ở ý thức danh sự và bổn phận đạo đức. + Nó đòi hỏi Ra-ma phải chứng minh đợc ý thức danh dự, bổn phận của ngời anh hùng, vị vua mẫu mực. Vì nếu ko tuyên bố ruồng bỏ Xi-ta, chàng sẽ bị mọi ng ời chê cời là đã chấp nhận một ngời vợ từng sống trong cung điện của kẻ thù. + Nó đòi hỏi Xi-ta phải chứng minh đợc sự trong sạch, phẩm hạnh của nàng.
- Màn tái hồi có ý nghĩa nh một thử thách cuối cùng mà họ phải vợt qua để đạt đến chiến thắng trọn vẹn, tuyệt
đối.
Tên học sinh trả lời: 1. Tên:...Lớp:...Điểm:...
2. Tên:...Lớp:...Điểm:...
3. Tên:...Lớp:...Điểm:...
2. Nội dung bài mới:
Vào bài: .
Sử thi này ra đời khi ngời Hi Lạp từ giã chế độ công xã thị tộc để thay vào đó là tổ chức gia đình, hôn nhân một vợ một chồng. Thời đại ấy hình thành ở ngời Hi Lạp bên cạnh phẩm chất trí tuệ là tình yêu quê hơng, tình cảm gia đình gắn bó, thủy chung. Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về đã thể hiện đợc những phẩm chất tốt đẹp đó của ngời Hi Lạp thời cổ.
Hoạt động của gv Hoạt động của hs Nội dung ghi bảng
Hoạt động 2:(30 phút)
GV : Trước hành động bước vào lửa của Xita, Rama tỏ thái độ gì ?
*GV cho HS thảo luận (4nhóm, 2nhóm 1 câu)
Câu1: Thái độ ấy của R đúng/sai?
Hành động kiên quyết chối bỏ Xita của chàng có mang vẻ đẹp của nvật sử thi không?
Câu2: Khi rơi vào tình huống ngặt nghèo, khó xử, Rama chọn danh dự là một sự lựa chọn ntn?Nhận xét.
* HS trao đổi và trình bày- GV nhận xét và chốt lại thái độ, hành
HS: Phát biểu.
Câu1: Thái độ ấy của R đúng/sai?
Hành động kiên quyết chối bỏ Xita của chàng có mang vẻ đẹp của nvật sử thi không?
Câu2: Khi rơi vào tình huống ngặt nghèo, khó xử, Rama chọn danh dự là một sự lựa chọn ntn?
Nhận xét.
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1- Diễn biến tâm trạng, thái độ của Rama
-
Trước hành động cao cả của Xita (bước lên giàn hoả thiêu):
+ Rama kiên quyết không nói một lới, ngồi câm lặng “đầu dán xuống đất”.
+ Rama tê dại “nom chàng khủng khiếp như thần chết”.
=> Tâm trạng Rama là sự đan xen giữa tình yêu và lòng ghen, giữa tình cảm đời thường và phong thái cao Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 65
động nv Rama.
GV chuyển ý
? Trước lời buộc tội lạnh lùng, tàn nhẫn của chồng, Xita đã rơi vào tình cảnh như thế nào ?
Gợi ý: ? Xita có bất ngờ trước sự tức giận, ngờ vực, buộc tội của chồngkhông?
+ GV: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu cuộc thử thách.
? Xita đã nói gì với Rama?
? Nàng đã dùng những lời lẽ như thế nào để thuyết phục chàng, tin vào lòng chung thủy của mình ?
* Gọi HS đọc: “cớ sao chàng dùng lời lẽ gay gắt. . .hoàn toàn vô ích”.
? Từ đau khổ đến tuyệt vọng, Xita đã quyết định hành động như thế nào để chứng minh lòng chung thuỷ?
? Nhận xét về quyết định và lời khấn cầu Anhi của Xita?
GV nhận xét và giảng chi tiết huyền thoại”
? Đoạn trích cho thấy nét nghệ thuật nào độc đáo được Vanmiki sử dụng ?
+ HS: Phát biểu.
Hoạt động 3:(5 phút)
*GV gọi Hs đọc Ghi nhớ
- Làm phần luyện tập trong SGK + GV: Chốt lại vấn đề.
? Trước lời buộc tội lạnh lùng, tàn nhẫn của chồng, Xita đã rơi vào tình cảnh như thế nào ?
Gợi ý: ? Xita có bất ngờ trước sự tức giận, ngờ vực, buộc tội của chồngkhông?
+ HS: Phát biểu
- Xita phê phán, trách móc Rama đã quá xem nàng là phụ nữ tầm thường, không hiểu nàng. Dùng lời lẽ dịu dàng, ngọt ngào kể cả chỉ chích để thanh minh cho lòng trinh bạch của mình.
+ HS: Phát biểu.
*Thần Lửa Anhi rất quan trọng trong đời sống văn hoá người Aán Độ. Trong hôn lễ cô dâu và chú rể nhảy quanh lửa thiêng 7 vòng để làm chứng cho sự thuỷ chung. Nghi lễ thử lửa là sự kiểm chứng đức hạnh.
*HS trả lời,
Xita nhảy vào lửa” làm tăng tính chất bi hùng của Rama, Xita mang yếu tố nửa thần nửa người
+ HS: Phát biểu.
+ HS: Phát biểu.
- Làm phần luyện tập trong SGK + GV: Chốt lại vấn đề.
quý của bậc quân vương. Do đó nó diễn ra phức tạp, nhiều cung bậc, nhiều sắc thái.
2- Diễn biến tâm trạng Xita
- Xita ngạc nhiên đến sững sờ trước sự tức giận, lời lẽ buộc tội của chồng.
- Trái tim tan nát, nghẹn ngào nức nở mà thanh minh tấm lòng chung thuỷ của mình.
- Xita phê phán, trách móc Rama đã quá xem nàng là phụ nữ tầm thường, không hiểu nàng. Dùng lời lẽ dịu dàng, ngọt ngào kể cả chỉ chích để thanh minh cho lòng trinh bạch của mình.
⇒ Xita đau khổ đến tuyệt vọng - Xi ta dũng cảm bước vào giàn hỏa thiêu để chứng minh cho lòng chung thuỷ của mình.
⇒ Xita đúng là thứ vàng mười đem thử lửa để chứng minh tình yêu và đức hạnh thuỷ chung
- Vài nét về nghệ thuật
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí , tính cách nhân vật tinh tế.
- Xây dựng tình huống đầy kịch tính
III- Ghi nhớ : SGK (trang 60) IV- Luyện tập
Hoạt động 4:(1 phút) 3. Củng cố, luy ện tập :
4. H ớng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài mới:
* Bài cũ: Yêu cầu hs:- Về xem lại bài học.
- Học bài theo hớng dẫn trong SGK.
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 66
* Bài mới:
- Chuẩn bị bài mới
- Đọc trớc bài làm văn: Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu cho bài văn tự sự.
Tuần:
Tiết:
Ngày soạn: ...
Ngày dạy: Lớp: ..10A2...ngày...tháng...năm...
Kiểm diện sĩ số:
chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự.
I.
MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Giúp hs: - Nhận biết thế nào là sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự.
2. Kĩ năng: - Bớc đầu chọn đợc sự việc, chi tiết tiêu biểu khi viết một bài văn tự sự đơn giản.
3. Thỏi độ: - Có ý thức và thái độ tích cực phát hiện, ghi nhận những sự việc, chi tiết xảy ra trong tác phẩm để viết một văn bản tự sự.
II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:
1. Giáo viên: - Sách gáo khoa,sách giáo viên v mà ột số t i lià ệu tham khảo khảo. Giỏo ỏn.
2. Học sinh: Đọc và chuẩn bị bài theo hệ thống câu hỏi SGK.
III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1:(5phút)
1. Kiểm tra bài cũ:(5phút)
Câu hỏi: Tóm tắt sử thi Ra-ma-ya-na? Nêu vẻ đẹp của nhân vật Ra-ma và Xi-ta qua đoạn trích Ra-ma buộc tội?
Đỏp ỏn: Tóm tắt sử thi Ra-ma-ya-naSGK trang 55; Ghi nhớ : SGK (trang 60)
Tên học sinh trả lời: 1. Tên:...Lớp:...Điểm:...
2. Tên:...Lớp:...Điểm:...
3. Tên:...Lớp:...Điểm:...
2. Nội dung bài mới:
Vào bài: Để thể hiện thái độ, tình cảm của mình, ngời viết (nói) thờng có 2 cách: bộc lộ trực tiếp hoặc gián tiếp qua việc trình bày các sự việc, chi tiết. Cách bộc lộ gián tiếp thờng đợc sử dụng trong bài văn tự sự.
Trong thực tế cũng nh khi viết văn, ko phải bất cứ sự việc, chi tiết nào cũng giúp ngời viết bộc lộ tình cảm, thái
độ một cách sâu sắc và có hiệu quả nh nhau. Vì thế cần phải lựa chọn đợc các sự việc, chi tiết phù hợp, tiêu biểu. Bài học hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về vấn đề này.
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 67
Hoạt động của gv Hoạt động của hs Nội dung ghi bảng Hoạt động 1:(5phút)
GV gọi Hs đọc sgk và trả lời các c©u hái:
GV: - Thế nào là tự sự?
GV: - Thế nào là sự việc? Sự việc tiêu biểu là gì?
GV: - Thế nào là chi tiết? Chi tiết tiêu biểu là gì?
Gv yêu cầu, h ớng dẫn hs áp dụng các vấn đề lí thuyết này vào văn bản đoạn trích Ra-ma buộc tội để chỉ ra các sự việc, chi tiết và chi tiết tiêu biểu.
Hoạt động 3:(24phút)
GV: Hs đọc và trả lời các câu hỏi trong sgk:
GV: a. Tác giả dân gian kể chuyện gì?(Về tình cha con? Về tình vợ chồng chung thủy? Về công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nớc của ông cha ta xa?).
GV: b. Theo anh (chị) có thể coi sự việc Trọng Thủy chia tay với Mị Châu, chi tiết lời than phiền của Trọng Thủy, chi tiết lời đáp của Mị Châu có phải là sự việc, chi tiết tiêu biÓu ko? V× sao?
HS suy nghĩ trả lời:
Là phơng thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa.
*. Sự việc:
- Là cái xảy ra đợc nhận thức có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy ra khác.
- Trong văn bản tự sự, mỗi sự việc
đợc diễn tả bằng lời nói, cử chỉ, hành động của nhân vật trong quan hệ với nhân vật khác.
- Sự việc tiêu biểu: là những sự việc quan trọng góp phần hình thành cốt truyện.
- Mỗi sự việc bao gồm nhiều chi tiÕt.
*. Chi tiÕt:
- Chi tiết: + Là tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và t tởng.
+ Có thể là một lời nói, một cử chỉ và một hành động của nhân vật hoặc một sự vật, một hình
ảnh thiên nhiên, một nét chân dung.
- Chi tiết tiêu biểu: Là chi tiết tập trung thể hiện rõ nét sự việc tiêu biÓu.
* Văn bản truyện An D ơng V ơng và Mị Châu- Trọng Thủy:
a. Nội dung văn bản: Công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nớc của ông cha ta xa.
Trong câu chuyện ấy, có cả
chuyện về tình cha con, tình vợ chồng, số phận của mỗi con ngời, số phận của tình yêu,...
b. Đó là sự việc và các chi tiết tiêu biểu. Vì chúng đều mở ra bớc ngoặt, tình tiết mới cho câu chuyện.
Nếu thiếu chúng, câu chuyện sẽ dừng lại ở việc Triệu Đà cất quân
I. Khái niệm:
1. Tù sù:
Là phơng thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa.
2. Sự việc:
- Là cái xảy ra đợc nhận thức có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy ra khác.
- Trong văn bản tự sự, mỗi sự việc đợc diễn tả bằng lời nói, cử chỉ, hành động của nhân vật trong quan hệ với nhân vật khác.
- Sự việc tiêu biểu:
- Mỗi sự việc bao gồm nhiều chi tiÕt.
3. Chi tiÕt:
- Chi tiết:+ Là tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và t tởng.
+ Có thể là một lời nói, một cử chỉ và một hành động của nhân vật hoặc một sự vật, một hình ảnh thiên nhiên, một nét ch©n dung.
- Chi tiết tiêu biểu: Là chi tiết tập trung thể hiện rõ nét sự việc tiêu biÓu.
II. Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu:
1. Văn bản truyện An D ơng V -
ơng và Mị Châu- Trọng Thủy:
a. Nội dung văn bản: Công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nớc của
ông cha ta xa.
b. Đó là sự việc và các chi tiết tiêu biểu. Vì chúng đều mở ra b- ớc ngoặt, tình tiết mới cho câu chuyện.
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 68
GV yờu cầu hs đọc yêu cầu của
đề.
Gv hớng dẫn hs xác định các sự việc chính trong câu chuyện tởng t- ợng này. Yêu cầu hs lựa chọn các chi tiết tiêu biểu làm rõ sự việc:
Anh gặp lại ông giáo, đợc nghe kể về cha mình rồi theo ông đi viếng mé cha.
GV: Gợi mở:
GV: - Gia cảnh nhà ông giáo?
Ngoại hình và tinh thần của ông có gì khác trớc?
GV: - Ông kể về cái chết của Lão Hạc ntn?
GV: - Con đờng đến và quang cảnh ở nghĩa địa?
GV: - Ngời con trai Lão Hạc có hành động và tâm trạng ntn trớc mộ cha?
GV: - Ông giáo có tâm trạnh ntn?
GV: - Từ các VD trên, anh (chị) hãy nêu cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự?
Hoạt động 4:(5phút)
sang đánh Âu Lạc và giành thắng lợi. Nó ko thể có sự việc Trọng Thủy tìm theo dấu tích của Mị Châu, dằn vặt, hối hận muộn màng, tự vẫn ở giếng Loa Thành, chi tiết ngọc trai, giếng nớc. Nh vậy, câu chuyện sẽ ko phản ánh bi kịch tình yêu của Mị Châu- Trọng Thủy và thái độ của nhân dân với 2 nhân vật
đó khiến câu chuyện kém hấp dẫn hơn.
* Câu chuyện : Ng ời con trai Lão Hạc trở về làng vào một hôm sau cách mạng tháng Tám-1945:
- Sự việc: Anh tìm gặp lại ông giáo, đợc nghe kể về cha mình, rồi theo ông đi viếng mộ cha.
- Các chi tiết:
+ Sự đổi thay của gia cảnh nhà ông giáo. Ông giáo già đi nhiều nhng tinh thần đổi mới, lạc quan khác tr- ớc.+ Ông hỏi thăm những chuyện anh
đã trải qua, xúc động kể lại cái chết của Lão Hạc. Sau đó, ông dẫn anh
®i viÕng mé cha.
+ Khung cảnh con đờng đến, quang cảnh nghĩa địa u buồn.
+ Anh thắp h ơng , cúi gục bên mộ cha, đau đớn, nghẹn ngào bộc lộ tình cảm với ngời cha đã khuất, nói với cha những dự định tơng lai.
+ Bên cạnh anh, ông giáo cũng ngấn lệ...
* Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự:
Các bớc:
- Xác định đề tài, chủ đề câu chuyện.
- Dự kiến cốt truyện (Các sự việc tiêu biểu).
- Triển khai các sự việc bằng các chi tiÕt.
2. Câu chuyện : Ng ời con trai Lão Hạc trở về làng vào một hôm sau cách mạng tháng Tám-1945:
- Sự việc: Anh tìm gặp lại ông giáo, đợc nghe kể về cha mình, rồi theo ông đi viếng mộ cha.
- Các chi tiết:
+ Sự đổi thay của gia cảnh nhà
ông giáo. Ông giáo già đi nhiều nhng tinh thần đổi mới, lạc quan khác trớc.
+ Ông hỏi thăm những chuyện anh đã trải qua, xúc động kể lại cái chết của Lão Hạc. Sau đó,
ông dẫn anh đi viếng mộ cha.
+ Khung cảnh con đờng đến, quang cảnh nghĩa địa u buồn.
+ Anh thắp h ơng, cúi gục bên mộ cha, đau đớn, nghẹn ngào bộc lộ tình cảm với ngời cha đã
khuất, nói với cha những dự định tơng lai.
+ Bên cạnh anh, ông giáo cũng ngấn lệ...
3. Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự:
Các bớc:
- Xác định đề tài, chủ đề câu chuyện.
- Dự kiến cốt truyện (Các sự việc Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 69