GIÁO ÁN GIẢNG DẠY
4. Hớng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài mới
* Bài cũ:
- Học bài theo hớng dẫn trong SGK.
* Bài mới:
- Chuẩn bị bài mới .
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 35
GIÁO ÁN GIẢNG DẠY
Tuần:
Tiết:
Ngày soạn: ...
Ngày dạy: Lớp: ..10A2...ngày...tháng...năm...
Kiểm diện sĩ số:
truyện an dơng vơng và mị châu- trọng thủy (Tiếp)
(TruyÒn thuyÕt)
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức: Giỳp học sinh: :
- Nắm đợc những sai lầm và thất bại của An Dơng Vơng. Sai lầm, tội lỗi và sự đáng thơng, đáng cảm thông của Mị Châu.Tính chất mâu thuẫn của nhân vật Trọng Thuỷ.
- Nắm đợc bài học về tinh thần cảnh giác với kẻ thù, cách xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa riêng- chung, giữa gia đình- đất nớc, giữa cá nhân- cộng đồng.
2. Kĩ năng: - Rèn kĩ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự.
3. Thỏi độ: GDHS thái độ trân trọng đối với VH dân gian, di sản văn hóa của dân tộc.
II. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:
1. Giáo viên: - Sách gáo khoa,sách giáo viên.
- Chuẩn bị sơ đồ các bộ phận hợp thành của văn học việt nam.
- Sách giáo khoa Ngữ văn 10 – tập 1. Sách giáo viên Ngữ văn 10 – tập 1..Giới thiệu giáo án Ngữ văn 10 – tập 1.Bài tập Ngữ văn 10 – tập 1.
2. Học sinh: Đọc và chuẩn bị bài theo hệ thống câu hỏi SGK.
III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1:(8 phút)
1. Kiểm tra bài cũ: Không
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 36
a. Cõu hỏi: Phõn tớch nhõn vật An Dơng Vơng:
b. Đỏp ỏn: Những chiến công xây thành, chế nỏ, chiến thắng Triệu Đà lần một:
- Xây thành Cổ Loa: Quá trình xây thành: + Thành đắp đến đâu lại lở đến đó. Lập đàn cầu đảo bách thần, trai giới. Nhờ cụ già mách bảo, sứ Thanh Giang giúp xây thành xong trong nửa tháng.
- ý nghĩa của cá c chi tiết thần kì: Lí tởng hóa việc xây thành. Nét đẹp của truyền thống Việt Nam: cha ông luôn ngầm giúp đỡ con cháu đời sau trong công cuộc dựng nớc và giữ nớc.
- Khi Rùa Vàng từ biệt, An Dơng Vơng: Cảm tạ Rùa Vàng. Băn khoăn“Nếu có giặc ngoài thì lấy gì mà chống?” ý thức trách nhiệm cao với đất nớc và tinh thần cảnh giác.
- An D ơng V ơng chiến thắng quân xâm l ợc do: Có thành ốc kiên cố. Có nỏ thần kì diệu trăm phát trăm trúng.
Đặc biệt là có tinh thần cảnh giác cao độ.
Tên học sinh trả lời: 1. Tên:...Lớp:...Điểm:...
2. Tên:...Lớp:...Điểm:...
3. Tên:...Lớp:...Điểm:...
2. Nội dung bài mới:
Vào bài: Nhà thơ Tố Hữu, trong bài thơ Tâm sự đã viết:
“Tôi kể ngày xa chuyện Mị Châu, Trái tim lầm chỗ để trên đầu.
Nỏ thần vô ý trao tay giặc, Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu.”
Đó là cách đánh giá của ông về một nhân vật trong truyền thuyết đặc sắc: Truyện An Dơng Vơng và Mị Châu Trọng Thủy
– . Trải qua hàng nghìn năm đến nay, câu chuyện ấy vẫn đem lại cho chúng ta những bài học sâu sắc. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về câu chuyện đó.
Hoạt động của gv Hoạt động của hs Nội dung ghi bảng
Hoạt động 2:(30phút)
Gv dẫn dắt: Do mắc phải nhiều sai lầm nên An Dơng Vơng ko mãi đứng trên đỉnh vinh quang của chiến thắng mà đã gặp phải những thất bại cay đắng...
GV: - Vì sao An Dơng Vơng nhanh chóng thất bại thê thảm khi Triệu Đà cất quân xâm lợc lÇn 2?
GV: - Hành động điềm nhiên
HS. “Cơ đồ đắm biển sâu”- Sự thất bại của An D ơng V ơng:
- Nguyên nhân thất bại:
+ Chủ quan, lơ là, mất cảnh giác, ko nhận ra dã tâm nham hiểm của kẻ thù.
+ Phạm nhiều sai lầm nghiêm trọng:
Nhận lời cầu hoà của Triệu Đà.
Nhận lời cầu hôn cho Trọng Thuỷ ở rể mà ko giám sát, đề phòng.
Lơ là việc phòng thủ đất nớc, ham hởng lạc.
Chủ quan khinh địch.
I. T×m hiÓu chung:
II. Đọc- hiểu văn bản:
1.
2.
3. Tìm hiểu văn bản:
3.1. Nhân vật An D ơng V ơng:
a. Những chiến công xây thành, chế nỏ, chiến thắng Triệu Đà lần mét:
b. Cơ đồ đắm biển sâu - Sự thất“ ” bại của An D ơng V ơng:
- Nguyên nhân thất bại:
+ Chủ quan, lơ là, mất cảnh giác, ko nhận ra dã tâm nham hiểm của kẻ thù.
Nhận lời cầu hoà của Triệu Đà.
Nhận lời cầu hôn cho Trọng Thuỷ ở rể mà ko giám sát, đề phòng.
Lơ là việc phòng thủ đất nớc, ham hởng lạc.
Chủ quan khinh địch.
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 37
chơi cờ ung dung và cời “Đà ko sợ nỏ thần sao?” nói lên
điều gì về nhân vật này?
GV: - Bài học nghiêm khắc và muộn màng mà nhà vua rút ra
đợc là gì? Khi nào?
GV: - Sáng tạo những chi tiết về Rùa Vàng, Mị Châu, nhà vua tự tay chém đầu con gái m×nh,... nh©n d©n muèn biÓu lé thái độ, tình cảm gì với nhân vật lịch sử An Dơng Vơng và việc mất nớc Âu Lạc?
GV: - Em có suy nghĩ gì về ý nghĩa của chi tiết An Dơng V-
ơng theo Rùa Vàng xuống thủy phủ? So sánh với hình ảnh Thánh Gióng bay về trời, em thấy thế nào?
GV: - Em đánh giá ntn về chi
NhËn xÐt:
Các sai lầm nghiêm trọng, liên tiếp của An Dơng Vơng chứng tỏ ông đã tự
đánh mất chính mình. Ông ko còn là một vị vua anh minh, oai hùng nh thuở trớc nữa. Ông đã quá chủ quan, tự mãn, mất cảnh giác cao độ, ko hiểu đ- ợc kẻ thù, ko lo phòng bị nên đã tự chuốc lấy bại vong.
- Bài học từ sự thất bại: Tinh thần cảnh giác với kẻ thù.
An Dơng Vơng chỉ nhận ra khi nghe tiếng thét của Rùa Vàng.
- ý nghĩa của nh ững h cấu nghệ thuật:
+ Thể hiện lòng kính trọng của nhân dân đối với thái độ dũng cảm, kiên quyết đặt nghĩa nớc (cái chung) lên trên tình nhà (cái riêng) của An Dơng Vơng.
+ Là lời giải thích cho lí do mất nớc nhằm xoa dịu nỗi đau mất nớc của một dân tộc yêu nớc nồng nàn nay lần đầu tiên bị mất nớc (Nhân dân ta khẳng
định dứt khoát rằng An Dơng Vơng và dân tộc Việt mất nớc ko do kém cỏi về tài năng mà bởi kẻ thù quá nham hiểm, dùng thủ đoạn hèn hạ (lợi dụng một ngời con gái ngây thơ, cả tin) và vô
nhân đạo (lợi dụng tình yêu nam nữ).
+ Rùa Vàng- hiện thân của trí tuệ sáng suốt, là tiếng nói phán quyết mạnh mẽ của cha ông.
Hs thảo luận, trả lời.
- An D ơng V ơng cầm sừng tê bảy tấc theo Rùa Vàng xuống biển Sự bất tử của An D ơng V ơng.
Lòng kính trọng, biết ơn những công lao to lớn của An Dơng Vơng của nhân dân ta.
So với hình ảnh Thánh Gióng bay về trời, hình ảnh An Dơng Vơng rẽ n- ớc xuống biển khơi ko rực rỡ, hào hùng bằng. Bởi ông đã để mất nớc.
Một ngời, ta phải ngớc nhìn ngỡng vọng. Một ngời, ta phải cúi xuống thăm thẳm mới thấy Thái độ công bằng của nhân dân ta.
- Bài học từ sự thất bại: Tinh thần cảnh giác với kẻ thù.
- ý nghĩa của những h cấu nghệ thuËt:
+ Thể hiện lòng kính trọng của nhân dân đối với thái độ dũng cảm, kiên quyết đặt nghĩa nớc (cái chung) lên trên tình nhà (cái riêng) của An Dơng Vơng.
+ Là lời giải thích cho lí do mất n- ớc nhằm xoa dịu nỗi đau mất nớc của một dân tộc yêu nớc nồng nàn nay lần đầu tiên bị mất nớc.
+ Rùa Vàng- hiện thân của trí tuệ sáng suốt, là tiếng nói phán quyết mạnh mẽ của cha ông.
- An D ơng V ơng cầm sừng tê bảy tấc theo Rùa Vàng xuống biển Sự bất tử của An D ơng V ơng.
3.2. Nhân vật Mị Châu:
- Mị Châu lén đa cho Trọng Thủy xem nỏ thần là chỉ thuận theo tình cảm vợ chồng mà bỏ quên nghĩa vụ với đất nớc.
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 38
tiết Mị Châu lén đa cho Trọng Thủy xem nỏ thần?
GV: + Mị Châu làm vậy là chỉ thuận theo tình cảm vợ chồng mà bỏ quên nghĩa vụ với đất n- íc?
GV: + Mị Châu làm theo ý chồng là lẽ tự nhiên, hợp đạo lÝ?
Hs thảo luận, phát biểu.
Gv định hớng hs hiểu theo nghĩa thứ nhất.
GV: - T×m nh÷ng chi tiÕt biÓu lộ sự cả tin, ngây thơ đến mức khờ khạo của Mị Châu?
Gv nhận xét, bổ sung.
GV: - Mị Châu có phần nào
đáng thơng chăng? Vì sao?
Thái độ và tình cảm của nhân dân đối với Mị Châu qua những chi tiết h cấu t ởng t ợng:
máu nàng hoá thành ngọc trai, xác nàng hoá thành ngọc thạch?
GV: - Ngời xa nhắn gửi bài học gì đến thế hệ trẻ qua nhân vật Mị Châu?
Hs thảo luận, tìm các chi tiết, phân tích.Nhân vật Mị Châu:
- Mị Châu lén đa cho Trọng Thủy xem nỏ thần là chỉ thuận theo tình cảm vợ chồng mà bỏ quên nghĩa vụ với đất n- ớc. Bởi:
Hs thảo luận, phát biểu.
+ Nỏ thần thuộc về tài sản quốc gia, là bí mật quân sự. Vì thế, Mị Châu lén cho Trọng Thủy xem nỏ thần là việc vi phạm vào nguyên tắc của bề tôi với vua cha và đất nớc, biến nàng thành giặc, đáng bị trừng phạt.
Hs thảo luận, phát biểu.
+ Tình yêu, tình cảm vợ chồng (trái tim) ko thể đặt lầm chỗ lên trên lí trí, nghĩa vụ với đất nớc (đầu). Nớc mất dẫn đến nhà tan nên ko thể đặt lợi ích cá nhân (cái riêng) lên lợi ích cộng
đồng (cái chung). Nàng đã gián tiếp tiếp tay cho kẻ thù nên đã bị kết tội, bị trừng phạt nghiêm khắc.
- Mị Châu cả tin, ngây thơ đến mức khờ khạo:
+ Tự ý cho Trọng Thủy biết bí mật quốc gia, xem nỏ thần Tự tiện sử dụng bí mật quốc gia cho tình riêng, khiến bảo vật giữ nớc bị đánh tráo mà hoàn toàn ko biết.
+ Mất cảnh giác tr ớc những lời chia tay đầy ẩn ý của Trọng Thủy Ko hiểu đợc những ẩn ý trong lời từ biệt của Trọng Thủy: chiến tranh sẽ xảy ra.
+ Đánh dấu đ ờng cho Trọng Thủy lần theo chỉ nghĩ đến hạnh phúc cá
nhân, mù quáng vì yêu.
- Có phần đáng th ơng, đáng cảm thông: Vỡ:
Những sai lầm, tội lỗi đều xuất phát từ sự vô tình, tính ngây thơ, nhẹ dạ, cả tin
đến mức mù quáng, đặt tình cảm lên trên lí trí, thực sự bị “ngời lừa dối”.
- Các chi tiết h cấu:
+ máu Mị Châu ngọc trai.
+ xác Mị Châu ngọc thạch.
Sự an ủi, chứng thực cho lời khấn nguyện của Mị Châu trớc khi bị cha chÐm.
- Bài học:
+ Cần đặt cái chung lên trên cái riêng,
+ Nỏ thần thuộc về tài sản quốc gia, là bí mật quân sự.
+ Tình yêu, tình cảm vợ chồng (trái tim) ko thể đặt lầm chỗ lên trên lí trí, nghĩa vụ với đất nớc - Mị Châu cả tin, ngây thơ đến mức khờ khạo:
+ Mất cảnh giác tr ớc những lời chia tay đầy ẩn ý của Trọng Thủy.
+ Đánh dấu đ ờng cho Trọng Thủy lÇn theo...
- Có phần đáng th ơng, đáng cảm thông
- Các chi tiết h cấu:
+ máu Mị Châu ngọc trai.
+ xác Mị Châu ngọc thạch.
Sự an ủi, chứng thực cho lời khấn nguyện của Mị Châu trớc khi bị cha chém.
* Bài học:
+ Cần đặt cái chung lên trên cái riêng, đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên quyền lợi của cá nhân, gia đình.
+ Biết cảm xúc bằng lí trí, suy nghĩ bằng trái tim- giải quyết mối quan hệ giữa lí trí và tình cảm đúng Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 39
Gv nêu các ý kiến đánh giá về nhân vật Trọng Thủy cho hs thảo luận:
+ Trọng Thủy là một tên gián
điệp nguy hiểm, một ngời chồng nặng tình với vợ?
+ Trọng Thủy là nhân vật truyÒn thuyÕt víi m©u thuÉn phức tạp: giữa nghĩa vụ và tình cảm, vừa là thủ phạm vừa là nạn nhân?
+ Trọng Thủy là một ngời con bất hiếu, một ngời chồng lừa dối, một ngời con rể phản bội- kẻ thù của nhân dân Âu Lạc?
GV: Qua phân tích em hãy đưa ra ý kiến nào khái quát, xác
đáng nhất về nhân vật này?
Hs thảo luận, trả lời.
Gv nhận xét, định hớng hs hiểu thao cách 2.
đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên quyền lợi của cá nhân, gia đình.
+ Biết cảm xúc bằng lí trí, suy nghĩ bằng trái tim- giải quyết mối quan hệ giữa lí trí và tình cảm đúng mực.
Hs thảo luận, phát biểu.
. Nhân vật Trọng Thủy:
- Cuộc hôn nhân giữa Trọng Thủy- Mị Châu là một cuộc hôn nhân mang mục
đích chính trị: Triệu Đà giả cầu hoà, cầu thân để điều tra bí mật quân sự,
đánh cắp lẫy nỏ thần Trọng Thủy
đóng vai trò của một tên gián điệp.
Hs thảo luận, phát biểu.
- Thời kì đầu Trọng Thủy đơn thuần
đóng vai trò của một tên gián điệp theo lệnh vua cha sang làm rể An D-
ơng Vơng để điều tra bí mật quân sự, tìm cơ hội đánh tráo lẫy nỏ thần.
- Thời gian ở Loa Thành y ko quên nhiệm vụ gián điệp lợi dụng, lừa gạt
đợc Mị Châu, thực hiện đợc mục đích.
Hs thảo luận, phát biểu.
- Cã thÓ trong thêi gian chung sèng, Trọng Thủy đã nảy sinh tình cảm thực sự với Mị Châu để lộ những sơ hở trong lời tiễn biệt ngầm báo trớc một cuộc chiến tranh khó tránh khỏi và bộc lộ tình cảm có phần chân thành với Mị Châu. Nhng y vẫn trở về, hoàn thành bổn phận với Triệu Đà.
- Khi đuổi kịp cha con An Dơng Vơng, Mị Châu đã chết Trọng Thủy ôm xác vợ khóc lóc, thơng nhớ rồi tự tử.
- Cái chết của y cho thấy sự bế tắc, ân hận muộn màng.
Hs thảo luận, trả lời.
NhËn xÐt:
+ Trọng Thủy là nhân vật truyền thuyết với mâu thuẫn phức tạp: nghĩa vụ tình cảm, thủ phạm nạn nhân.
+ Là một tên gián điệp đội nốt con rể- kẻ thù của nhân dân Âu Lạc (thủ phạm).
+ Là nạn nhân của chính ngời cha đẻ
đầy tham vọng xấu xa.
- Chi tiết ngọc trai- giếng n ớc:
+ Ko khẳng định tình yêu chung thủy của Trọng Thủy- Mị Châu.
mùc.
3.3. Nhân vật Trọng Thủy:
- Cuộc hôn nhân giữa Trọng Thủy- Mị Châu là một cuộc hôn nhân mang mục đích chính trị:
- Thời kì đầu Trọng Thủy đơn thuần đóng vai trò của một tên gián điệp
- Thời gian ở Loa Thành y ko quên nhiệm vụ gián điệp lợi dụng, lừa gạt đợc Mị Châu, thực hiện đợc mục đích
- Cã thÓ trong thêi gian chung sống, Trọng Thủy đã nảy sinh tình cảm thực sự với Mị Châu
NhËn xÐt:
+ Trọng Thủy là nhân vật truyền thuyết với mâu thuẫn phức tạp:
nghĩa vụ tình cảm, thủ phạm
nạn nhân.
+ Là một tên gián điệp đội nốt con rể-kẻ thù của nhân dân Âu Lạc (thủ phạm).
+ Là nạn nhân của chính ngời cha
đẻ đầy tham vọng xấu xa.
- Chi tiết ngọc trai- giếng nớc:
+ Ko khẳng định tình yêu chung thủy của Trọng Thủy- Mị Châu...
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 40
- Chi tiết ngọc trai- giếng nớc có phải để khẳng định tình yêu chung thủy của Trọng Thủy hay ko? V× sao?
Hoạt động 3:(5phút) Hs đọc phần ghi nhớ-Sgk.
GV: - Nêu nhận xét, đánh giá
về đặc sắc nội dung và nghệ thuật của tác phẩm
+ Minh oan, chiêu tuyết cho Mị Châu.
+ Chứng nhận cho mong muốn hóa giải tội lỗi của Trọng Thủy, có thể y
đã tìm đợc sự hóa giải trong tình cảm của Mị Châu nơi thế giới bên kia...
+ Cho thấy lòng nhân hậu, bao dung của nhân dân ta.
Hs thảo luận, trả lời.
- Truyền thuyết An D ơng V ơng và Mị Châu là một cách giải thích nguyên nhân việc mất nớc Âu Lạc.
- Nó còn đem lại những bài học quý:
bài học về tinh thần cảnh giác với kẻ thù; cách xử lí đứng đắn mối quan hệ giữa cái riêng- cái chung, giữa nhà- n- ớc, giữa cá nhân- cộng đồng, giữa tình cảm- lí trí.
+ Có sự hoà quyện giữa yếu tố lịch sử- yÕu tè thÇn k×.
+ Kết hợp bi- hùng, xây dựng đợc những hình ảnh giàu chất t tởng- thẩm mĩ, có sống lâu bền.
+ Thời gian nghệ thuật:
+ KÕt cÊu:
III. Tổng kết bài học:
1. Giá trị nội dung:
- Truyền thuyết An D ơng V ơng và Mị Châu là một cách giải thích nguyên ...
- Nó còn đem lại những bài học quý: bài học về tinh thần cảnh giác với kẻ thù;
2.Giá trị nghệ thuật:
+ Có sự hoà quyện giữa yếu tố lịch sử- yếu tố thần kì.
+ Kết hợp bi- hùng, xây dựng đợc những hình ảnh giàu chất t tởng- thẩm mĩ, có sống lâu bền.
+ Thời gian nghệ thuật: quá khứ- xác định.
+ KÕt cÊu: trùc tuyÕn- theo trËt tù thêi gian.
+ Gắn với các di tích vật chất, di tích lịch sử, lễ hội.
Hoạt động 4:(2phút)
3. Củng cố, dặn dò:Yêu cầu hs: - Làm các bài tập trong phần luyện tập.
- Đọc trớc bài: Lập dàn ý cho bài văn tự sự.