II. Sự nghiệp văn học
2. Phần 2: Trao kỷ vật
a.
Kiều trao kỉ vật:
- Bởi tình yêu nào mà chẳng có thề hẹn, có những kỷ vật thiêng liêng.
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 347
cho em, Thuý Kiều còn trao kỷ vật?
? Thuý Kiều trao lại cho Thuý Vân những kỷ vật gì?
Chúng gợi đến những kỉ niệm nào trong mối tình Kim- kiÒu .
? Nhưng vì sao khi trao kỉ vật Kiều lại nói “Duyên này thì giữ vật này của chung”?
“Mất người còn chút của tin”
Của chung tức là của ai ? Của tin nghĩa là ntn ?
? Điều đó cho thấy tâm trạng của Thuý Kiều khi giở lại những kỷ vật ấy?
GV: Hoài Thanh nói “Của chung” bao xót xa trong từng tiếng đơn sơ ấy.Tất những gì tươi đẹp đều thuộc về cái “ngày xưa” còn hiện tại chia li đau xót.
? Sự đau đớn, xót xa trong tâm trạng thể hiện ntn trong những lời dặn dũ của Thuý Kiều víi Thuý V©n.
Thuý Kiều cũng không thể vì ích kỷ mà giữ khư khư lấy kỷ vật cho riêng mình.
- Quan trọng hơn, có trao kỷ vật cho Thuý Vân thì Thuý Kiều mới chứng tỏ đợc mỡnh khụng cũn vương vấn gỡ với mối tình cũ nữa mà đã trao gửi hết cho em rồi. Khiến cho Thuý Vân đỡ băn khoăn; đỡ phải tủi thân...
Đó là:
+ Chiếc thoa: Vật làm quen, kỷ niệm đầu tiên
+ Tờ mây: tờ giấy ghi lời thề ước + Phím đàn , mảnh hương nguyền
=> Đây là những kỉ vật hết sức gắn bóa, thiêng liêng đã từng ghi nhận, chứng giám cho mối tình đẹp đẽ, nồng nàn của Kim và Kiều.
- “Của chung ” tức là trước là của Kiều và Kim, nay là của Kim và Vân, nhưng vẫn xác định thêm tư cách của Kiều trong đó nữa. Thuý Vân là tư cách mới, người mới được trao, còn Thuý Kiều là người trao nhưng chưa dứt diểm. Của tin tức là những kỉ vật ấy đâu chỉ là vật chứng giám thiêng liêng mà còn là niềm tin gửi lại cho nhau.
- Sở dĩ Kiều không nói “của em” mà nói là của chung, của tin vì tay trao mà lòng nuối tiếc, trao duyên nhưng không muốn trao tình. Vì còn khao khát được trở về sống trong tình yêu ấy bằng kỉ vật.
- Đau đớn, xót xa, quằn quại vì mỗi kỷ vật đều gợi lên một tình yêu tha thiết, đẹp đẽ, rực rỡ vừa mới đây thôi đã trở thành quá vãng, lời thề hẹn bồi hòi hôm nào thoắt đã là chuyện của ngày xưa. tất cả còn có ý nghĩa gì đau khi người đã mất, chút của tin còn cũng đanh phải trao đi. Do vậy những kỷ vật đó làm thức dậy tình yêu mónh liệt trong lòng Thuý Kiều, khiến Thuý
- Quan trọng hơn, có trao kỷ vật cho Thuý Vân thì Thuý Kiều mới chứng tỏ
đợc mỡnh khụng cũn vương vấn gỡ với mối tình cũ nữa
+ Chiếc thoa: Vật làm quen, kỷ niệm đầu tiên
+ Tờ mây: tờ giấy ghi lời thề ước + Phím đàn , mảnh hương nguyền
=> Đây là những kỉ vật hết sức gắn bóa, thiêng liêng...
- “Của chung” tức là trước là của Kiều và Kim, nay là của Kim và Vân, nhưng vẫn xác định thêm tư cách của Kiều trong đó nữa...
- Sở dĩ Kiều không nói “của em” mà nói là của chung, của tin vì tay trao mà lòng nuối tiếc, trao duyên nhưng không muốn trao tình.
- Đau đớn, xót xa, quằn quại vì mỗi kỷ vật đều gợi lên một tình yêu tha thiết, đẹp đẽ, rực rỡ vừa mới đây thôi đã trở thành quá vãng, lời thề hẹn bồi hòi hôm nào thoắt đã là chuyện của ngày xưa.
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 348
? Em cảm nhận thấy có điều gì đau đớn trong lời dặn dò này của Kiều khi trao kỉ vật ?
? Dựng lên cảnh tượng đầy những nghịch cảnh đối lập ấy NguyÔn Du muốn thể hiện sự đối lập nào là chính ?
GV: Như vậy bề ngoài của cuộc trao duyên tạm coi như đã xong, nhưng lúc này mới là lúc Kiều vật vã, quằn quại trong nỗi đớn đau.
? Biểu hiện cụ thể của nỗi đau trao duyên ấy ?
GV: Đoạn thơ là những lời dường như nằm giữa cõi thực và cõi mơ. Ta như cảm được đây là một đoạn văn chiêu hồn thê thiết, là lời như có máu trào ra đầu ngọn bút.
? Tuy nhiên giữa nghịch cảnh tình chị duyên em, khát vọng yờu mà thực tế đó đổ
Kiều trở lại tâm trạng bi kịch như ban đầu.
- Thuý Kiều tự coi mình là người
“mệnh bạc” và dặn dò Thuý Vân : Mai sau có khi nào giở lại những kỷ vật t/y, đừng quên Thuý Kiều, một phần linh hồn của Thuý Kiều là ở trong đó.
Mất người còn chút của tin/ Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa
“Mai sau dù có bao giờ/ đốt lò hương ấy so tơ phím này . Trông ra ngọn cỏ lá cây thấy hiu hiu gió thì hay chị về”.
- Kiều Bất ngờ nhận thấy nghịch cảnh mất mát: Một bên là hạnh phúc nên vợ nên chồng của Vân một bên bất hạnh của nàng, chỉ còn là người mệnh bạc; một bên là mất mát (mất người) với một bên là còn – còn chút của tin;
Một bờn là tương lai mờ mịt, như đi vào cõi chết ( mai sau dù có bao giờ) với một bên hiện tại khổ đau tan vỡ...
- Vượt lên trên những đối lập ấy chớnh là nghịch cảnh tỡnh chị – duyờn em
+ Kiều chống chếnh, chao đảo khi nghĩ về tương lai mờ, thấy mình như đã chết: Mai sau dù có bao giê / đốt lò hương ấy so tơ phím này / trông ra ngọn cỏ lá cây/ thấy hiu hiu gió thì hay chị về.
+ Nàng dường như mất dần sự tỉnh táo chìm vào mê sảng ( Hồn còn...
Thuý Kiều tự coi mình là một “oan hồn” mà mong chờ sự giải oan: Rảy xin chén nước cho ngêi thác oan” nỗi oan mà nàng gặp là nỗi oan phụ tình và chỉ cú Kim Trọng mới giải được oan.
- Vẫn khát khao, được trửo về với ty bằng linh hồn bất tử, vẫn ước nguyện được đền đỏp lời thề tình yêu với Kim Trọng, dự tấm thõn bồ liễu cú nỏt tan
b. Dặn dò Thuý Vân .
- Thuý Kiều tự coi mình là người
“mệnh bạc” và dặn dò Thuý Vân..
- Kiều Bất ngờ nhận thấy nghịch cảnh mất mát...
- Kiều Bất ngờ nhận thấy nghịch cảnh mất mát: Một bên là hạnh phúc
c.
Nỗi đau trao duyên:
+ Kiều chống chếnh, chao đảo khi nghĩ về tương lai mờ, thấy mình như đã chết...
+ Nàng dường như mất dần sự tỉnh táo chìm vào mê sảng...
d. ớc nguyện:
- Vẫn khát khao, được trửo về với ty bằng linh hồn bất tử, vẫn ước nguyện Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 349
vỡ... Thuý Kiều vẫn có ước nguyện gì ?Vì sao ?
GV: Đây coi như là giải pháp siêu hình để thực hiện khátávọng ty.Thế nhưng, nếu thiên tình sử giọt lệ Mị Nương rơi xuống chén trà thì oan hồn Trương Chi được giải toả, thì có thể nói trong ĐTTT, giọt lệ của chàng Kim có rơi xuống cũng không thể làm tan mối tinh oan khuất của nàng kiều. Vì sự trở về với ty bằng con đuờng linh hồn bất tử là sự trở về không có gặp?
? §ến đây có thể thấy, tính chất của lời tâm sự dặn dò của Thuý Kiều như thế nào ?
? Hình thức, nhịp điệu đoạn thơ cú ý nghĩa như thế nào trong việc biểu đạt tâm trạng đó ?
GV: Nỗi đau trao duyên khiến Kiều đánh mất ý niệm về sự tồn tại của thân xác, của hiện tại
? Tóm lại, phần trao kỉ vật núi lờn tâmtrạng gỡ của Thuý Kiều
cũng quyết đền ân tình kẻ quân tử...
thấy hiu hiu gió...Hồn còn mang nặng lờ thề/ nát thân bồ liễu...
- Vẫn mong trở về để nhận được sự cảm thông, chia xe của người thân yờu, của Kim Trọng
“Dạ đài cách mặt khuất lời/ Rảy xin chén nước cho người thác oan”.
- Vì giây phút này đây kiều ý thức đầy đủ về sự mất mát của mình, nỗi đau của mình, sự béi ước lời thề, phụ tình cũng chẳng qua đều là oan trái, còn ty vẫn mãnh liệt trong nàng.
- ...đến đây, lời dặn dò của Kiều đối với em gái thực chất đã quay về hướng vào chính mình. Nỗi đau trao duyên đã khiến nàng quên mất người đối thoại với mình, ngồi cạnh mình.
- Hoà trong néi dung, nhịp điều đoạn thơ cũng trở nên đứt nối, đuối dần đi, ngôn ngữ thơ siêu thoát, tràn ngập những hình ảnh của cõi mộng, cõi chết ( hồn, nát thân bồ liễu, hiu hiu giú, thác oan, mờnh bạc...), những điển cố... mang một tiếng đập khác thường, rỉ máu yếu duối của trái tim, một tiếng nói mơ hồ vọng về từ cõi khác, một chiếc linh hồn phiêu diêu đi vào cõi vô cùng vô tận của trống vắng cô đơn.
...
-> Đó là 1 tâm trạng do quá đau đớn, xót xa mà không làm chủ được lý trí và lời nói. Đang nói với Thuý Vân mà Thuý Kiều như quay sang để độc thoại một mình. Một tâm trạng rối bời. tâm trạng bi kịch đẩy lên cao phá vỡ thời gian khách thể, chỉ con thêi gian không gian tâm trạng quá khứ, mai sau lẫn lộn mơ thực...
được đền đỏp lời thề tình yêu với Kim Trọng...
- Vẫn mong trở về để nhận được sự cảm thông, chia xe của người thân yêu, của Kim Trọng...
- Vì giây phút này đây kiều ý thức đầy đủ về sự mất mát của mình...
- ...đến đây, lời dặn dò của Kiều đối với em gái thực chất đã quay về hướng vào chính mình.
- Hoà trong néi dung, nhịp điều đoạn thơ cũng trở nên đứt nối, đuối dần đi, ngôn ngữ thơ siêu thoát, tràn ngập những hình ảnh của cõi mộng, cõi chết...
-> Đó là 1 tâm trạng do quá đau đớn, xót xa mà không làm chủ được lý trí và lời nói...
Giáo viên: Trịnh Văn Quỳnh Trang 350
? Sự vận động của thòi gian tâm trạng ?
? Thuý Kiều hướng sang đối thoại với ai ? về điều gì ?
? Đoạn thơ sử dụng thủ pháp nghệ thuật gì?
? Đỉnh điểm của bi kịch ấy là gì?
? Nàng gọi Kim Trọng như thế nào và thổ lỗi điều gì ? GV: Diễn biến tâm lí của Thuý Kiều trong đêm trao duyên: tỉnh táo, lí trí, xót xa,
- Từ thời gian tâm trạng về thựuc tại, hiện sinh.
- Từ ..đối diện với chính mình, Thuý Kiều chuyển sang đối thoại với Kim Trọng trong tõm tưởng.
- về một hiện thực không thể thay đổi, ty đã đổ vỡ, về thân phận đầy những nỗi bất hạnh của chính nàng.
+ Tình yêu tan vỡ, duyên phận dở dang: “ bây giờ trâm gãy tình tan”; “ tơ duyên ngắn ngủi”
+ Th©n phËn bạc bẽo, mỏng manh:
phận bạc như vôi, nước chảy hoa trôi...
- Sử dụng thủ phỏp nghệ thuật: đối lập. Một bên là tình yêu tan vỡ thân phận mỏng manh, bạc bẽo với một bên là tình yêu mãnh liệt: “muôn vàn ái ân”; “trăm nghìn”; ”tình quân”...Diễn tả bi kịch của nỗi đau đớn quằn quại của Thuý Kiều và khát vọng tình yêu mónh liệt khụng thụi - Là tiếng kêu xé lòng của Thuý Kiều (1 tiếng nấc uất nghẹn)
Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang!
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây.
-> Câu thơ vừa là tiếng gọi vừa là lời than, khi nỗi tuyệt vọng đau xót cùng cực của Thuý KiÒu.
- Tờn Kim Trọng đợc nhắc đến 2 lần mà Thuý Kiều lại gọi là “Kim lang” – chồng, gọi đến 2 lần cũngvới những thán từ chỉ sự đau đớn, tuyệt vọng.
Lại thổ lộ, lại nhận lỗi với Kim Trọng, thiếp đã phụ chàng.
- Đã trao duyên cho em mà vẫn gọi Kim Trọng là chồng vì Thuý Kiều vẫn chưa dứt được tình với Kim Trọng. Đã nhờ Thuý Vân trả nghiã cho Kim Trọng vẫn tự cho mình là kẻ phụ tình, vì nàng hiểu tình có thể trả bằng tình sao trả bằng nghĩa. Nghĩa là Cuối cùng Thuý Kiều đã hoàn toàn