THUYẾT MINH VỀ MỘT THỨ ĐỒ DÙNG
Tiết 63 ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA PHẦN TIẾNG VIỆT
II. Kết cấu bài thơ
III. Phaân tích:
1. Tâm trạng người đi – kẻ ở:
GV hỏi: Có phải đây chỉ hoàn toàn là cảnh thật hoặc phóng đại?
HS trả lời: Tác giả phóng đại thêm cảnh vật hoặc phóng đại?
GV hỏi: Trong bối cảnh đau thương như vậy, tâm trạng của người cha ra sao?
HS trả lời: Đau đớn, xót xa
GV hỏi: Những hình ảnh “Hạt máu nóng thấm quanh hồn nước”, “Thân tàn lần bước dặm khơi”, “Tầm tã châu rơi” gợi cho em suy nghĩ và liên tưởng gì?
HS trả lời: Đó là lời trăng trối thiết tha
GV hỏi: Những hình ảnh “hạt máu nóng thấm quanh hồn nước”, “thân tàn lần bước dặmkhơi”, “tầm tã châu rơi”, gợi cho em suy nghĩ và liên tưởng gì?
HS trả lời: Đó là lời trăng trối thiết tha
GV hỏi: Em có nhận xét gì về nghệ thuật được sử dụng và tâm trạng của người đi kẻ kẻ ở trong 8 câu thơ đầu
HS trả lời: Nhiều hình ảnh ước lệ gợi tâm trạng buồn đau, xót xa và lời trăng trối thảm thiết.
Heỏt tieỏt 65 chuyeồn tieỏt 66 HS: Đọc 20 câu thơ tiếp theo
GV hỏi: Mạch thơ của đoạn này phát triển như thế nào?
HS: Thảo luận nhóm
GV: Thu phiếu treo bảng phụ, nhận xét
+ 4 câu: Tự hào về dòng giống dân tộc anh hùng chaúng keùm gì ai
+ 8 câu tiếp: Hiện tình đất nước dưới ách đô hộ của giặc Minh.
+ 8 câu còn lại: Tâm trạng của người cha
GV hỏi: Những hình ảnh: Bốn phương khói lửa, xương rừng máu sống, thành tung quách vỡ, bỏ vợ lừa con…. Mang tính chất gì? Mang ý nghĩa gì?
HS trả lời: Hình ảnh ước lệ tượng trưng, đất nước tơi bời, giết chóc, khói lửa đốt phá, bọn giặc tàn bạo.
GV hỏi: Tâm trạng của người cha trước lúc qua biên giới nghĩ về hiện tình đất nước được miêu tả như thế nào? Đó là tâm trạng của ai, trong hoàn cảnh nào?
HS trả lời:
+ Tâm trạng: Xé tâm can, ngậm ngùi khóc than,
Nhiều hình ảnh ước lệ gợi tâm trạng buồn đau, xót xa và lời trăng trối thảm thiết thiêng liêng.
2. Tình hình hiện tại của đất nước:
- Đất nước bị giặc phá tơi bời khói lửa tàn phá, bọn giặc bạo tàn.
- Từ ngữ ước lệ chở nặng buồn thửụng tuỷi hoồ.
Aồn chứa tõm trạng của tỏc giả
thương tâm, xây khối uấtm vật cơn sầu, càng nói càng đau.
+ Tâm trạng càng lúc càng đau đầy bi phẫn lâm li, thoáng thieát.
+ Đó không chỉ là tâm trạng của Nguyễn Phi Khanh mà là tâm trạng của tác giả và nhân dân Việt Nam đầu thế kỉ XX.
HS: Đọc 8 câu thơ cuối
GV hỏi: Người cha nói nhiều đến mình: Thân tàn, tuổi già sức yếu, sa cơ, đành chịu bó tay để làm gì?
HS trả lời: Nói đến sự thất bại, bất lực của mình nhằm mong muốn con phục thù, cứu nước.
GV hỏi: Người cha dặn con những lời cuối cùng như thế nào? Qua đó ta thấy Nguyễn Phi Khanh là người như thế nào?
HS trả lời: Thân lươn bao quản vũng lầy
Giang sơn gánh vác sau này cậy con
Người cha tự coi mình là người bỏ đi, một lần nữa cảm thấy mình bất lực, thất bại chỉ mong chờ ở con mình.
GV hỏi: Qua đó em biết gì về tâm sự của tác giả?
HS trả lời: Giãi bày khát vọng, niềm tin vào thế hệ treû.
III. Toồng keỏt: (10’)
? Tại sao tác giả lại đặt nhan đề bài thơ “Hai chữ nước nhà”?
HS trả lời: Trên phiếu học tập
Nước và nhà là hai khái niệm riêng
Hai khái niệm riêng nhưng tương quan không thể tách rời
Nước mất thì nhà tan, thù nhà có thể rửa khi thù nước đã trả xong
Hãy lấy nước nhà, lấy cái nghĩa với nước thay cho chữ hiếu với cha, như thế mới trọn vẹn cả đôi đường.
HS: Đọc to phần ghi nhớ SGK/163 IV. Luyện tập: (4’)
- HS đọc nội dung yêu cầu ở phần luyện tập
- GV Cho HS tìm các từ mang tính chất ước lệ, sáo mòn (bằng cách thi tìm).
GV hỏi: Tại sao các từ ngữ đó vẫn có sức truyền cảm mạnh mẽ.
và nhân dân Việt Nam.
3. Lời trao gởi cuối cùng:
Thân lươn bao quản vũng lầy Giang sơn gánh vác sau này cậy con
Cảm thấy bất lực mong muốn con gánh vác phục thù cứu quốc.
⇒ Giãi bày khát vọng, niềm tin vào thế hệ trẻ cứu nước.
IV. Toồng keỏt:
Ghi nhớ SGK/163
B. Luyện tập:
Các từ ngữ có tính chất ước lệ, sáo mòn: Ải Bắc, mây sầu, gió thảm, hào thét, chim kêu, hạt máu nóng, hồng lạc, vong quốc, cơ đồ, tế độ, tâm can, giang sơn, lầm than, bỏ vợ lừa con.
Vì nó là những cảm xúc chân thành, mãnh liệt, vừa gợi tâm trạng khắc khoải, đau thương của nhân vật lịch sử vừa rung vào dây đàn yêu nước thương nòi của mọi người thời hiện tại.
HS trả lời: Vì nó là những cảm xúc chân thành, mãnh liệt, vừa gợi tâm trạng khắc khoải, đau thương của nhân vật lịch sử vừa rung vào dây đàn yêu nước thương nòi của mọi người thời hiện tại.
HS: Đọc phần đọc thêm.
V. Củng cố, dặn dò: (2’) - HS đọc lại bài thơ
- HS đọc to phần ghi nhớ SGK
- Ôn lại toàn bộ kiến thức đã học để chuẩn bị cho kiểm tra tổng hợp HK I.