THUYẾT MINH VỀ MỘT THỨ ĐỒ DÙNG
Tiết 92 CHƯƠNG TRÌNH ĐIẠ PHƯƠNG ( Phần tập làm văn)
III. Yeõu caàu cuù theồ
- Viết thành baì văn rõ ràng
- Có thể hình thành bài văn theo
hợp tác bài làm. nhóm hay độc lập, riêng lẽ - Nộp bài vào tiết 96 III. Củng cố, dặn dò: (5’)
- Nộp bài thuết minh về thắng cảnh tự chọn vào tiết 96
- Xem và soạn bài “Hịch Tướng Sĩ” tìm hiểu về tác giả, hoàn cảnh ra đời tác phẩm, thể loại tác phẩm, tranh ảnh có liên quan
__________________________________________________________________
Bài 23 Tiết 93 - 94 HỊCH TƯỚNG SĨ
(Traàn Quoác Tuaán) A. Mục tiêu cần đạt: SGV
B. Chuaồn bũ:
1. GV: - Giáo án, bảng phụ, phiếu học tập - Cuộc đời và sự nghiệp tác giả - Tranh, ảnh liên quan đến bài giảng - Phương pháp giảng dạy thích hợp
2. HS: - Bài soạn và những yêu cầu chuẩn bị đã dặn ở tiết học trước - Học tập tích cực
C. Hoạt động lên lớp: (90’) I. Khởi động: (3’) 1. OÅn ủũnh:
2. Bài cũ:
- Theo Lý Công Uẩn mục đích sâu xa và tầm quan trọng của việc dời đô là gì?
- Vì sao khi kết thúc bài Chiếu Lý Công Uẩn không ra mệnh lệnh mà đặt câu hỏi? Nêu nội dung phần ghi nhớ?
3. Giới thiệu bài mới: Năm 1285 Thoát Hoan mang 50 vạn quân sang xâm lược nước ta.
Trước đó tại hội nghị Bình Than, Trần Quốc Tuấn được vua Trần Giao cho trọng trách Tiết chế thống lĩnh. Ông đã viết bài Hịch kêu gọi tướng lĩnh quân sĩ đứng lên chống giặc.
Vậy nội dung kêu gọi của bài hịch như thế nào? Hôm nay các em đi tìm hiểu nó.
II. Đọc hiểu văn bản : (65’)
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH PHẦN GHI BẢNG GV: Đọc chú thích dấu sao SGK/58- 59
GV hỏi: Qua phần chú thích em có thể tóm tắt đôi nét chính về cuộc đời và sự nghiệp của Trần Quốc Tuấn?
GV nhấn mạnh:
+ Là người có phẩm chất cao đẹp + Văn võ song toàn
+ Có công lao lớn torng cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên lần thứ hai (1285) và lần thứ ba (1287 – 1288)
A. Tìm hiểu bài:
I. Tác giả, tác phẩm:
SGK/58 – 59
GV hỏi: Em hiểu gì về kết cấu bài hịch (thể hịch)?
HS trả lời:
+ Phần mở đầu: Nêu vấn đề
+ Phần thứ hai: nêu truyền thống vẻ vang trong sử sách để gây lòng tin tưởng
+ Phần thứ ba: Nhận định tình hình phân tích phải trái để gây lòng câm thù giặc
+ Phần kết thúc: Nêu chủ trương cụ thể và kêu gọi đấu tranh
GV hỏi: Cho biết hoàn cảnh ra đời bài Hịch Tướng Sĩ?
HS trả lời: Được Trần Quốc Toản viết vào khoảng trước cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên lần thứ hai (1285).
GV giới thiệu cách đọc văn bản: Cần đọc với giọng dứt khoát, rạch ròi và mạnh mẽ. Chú ý chuyển đổi giọng điệu cho phù hợp với nội dung từng đoạn.
- GV đọc văn bản qua một đoạn – HS đọc tiếp theo và lần lượt HS đọc hết văn bản
- HS nhậh xét phần đọc bài của bạn - GV nhận xét chung
GV hỏi: Chú thích từ cần nắm: Em hiểu gì về câu
“Nghìn xác này gói trong da ngựa”? Nhạc Thái là loại nhạc dùng để làm gì? Câu “Đặt mồi lửa dưới đóng củi” và câu “Kiềng canh nóng mà thổi rau nguội”?
Đao thần chủ là gì?
GV hỏi: Theo em văn bản có thể chia thành mấy phần? Hãy chỉ ra và nêu nội dung của từng phần?
HS: Thảo luận trả lời:
+ Phần 1: ……….Tiếng tốt còn lưu: Nêu những gương trung thần trong sử sách, khích lệ ý chí xả thân lập công vì nước.
+ Phần 2: …………..Củng vui lòng: Lột tả sự ngang ngược và tội ác của kẻ thù, đồng thời nói lên lòng căm thù giặc.
+ Phần 3: ………….Không muốn vui vẻ phỏng có được không? Phân tích phải trái, làm rõ đúng sai
- Các người………muốn vui vẻ phỏng có được không?
Nêu mối ân tình giữa chủ và tướng phê phán những biểu hiện sai trong hàng ngũ tướng sĩ.
- Nay ta bảo thật…………không muốn vui vẻ phỏng có được không?: Khẳng định những hành động đúng nên
II. Kết cấu văn bản:
III. Phaân tích:
1. Neõu gửụng trung thaàn nghúa sú:
làm để tướng sĩ thấy rõ điềy hay lẽ phải.
+ Phần 4: Còn lại: Nêu nhiệm vụ cấp bách, khích lệ tinh thần chiến đấu.
GV hỏi: Trần Quốc Tuấn đã nêu những gương trung thần chiến sĩ nào?
HS trả lời: Kỉ Tín, Do Vu, Dự Nhượng, Thân Khoái, Kính Đức, Cảo Khanh, Vương Công Kiên và tề tướng Nguyễn Văn Lập, Cốt Đặt Ngột Lang và xích Tu Tư.
GV hỏi: Việc tác giả nêu gương như vậy có tac1 dụng gì?
HS trả lời: Khích lệ ý chí xả thân, lập công vì nước.
GV hỏi: Sự ngang ngược và tội ác của giặc được tác giả liệt kê như thế nào?
HS trả lời:
+ Sự tham lam: Đòi ngọc lụa, thu bạc vàng, vét của kho có hạn
+ Sự hung hãn: Hổ đói
+ Sự ngang ngược: Đi lại hiên ngang, sỉ mắng triều đình, bắt nạt tể phụ
GV giảng thêm: 1277 Sài Xuân đi xứ, buộc ta lên tận biên giới đón rước. 1281 Sài Xuân lại sang xứ cưỡi ngựa đi thẳng vào cửa Dương Minh quân sĩ Thiên Trường ngăn lại bị Xu6an lấy roi đánh toạc cả đầu.
Vua sai thượng tướng thái sư Trần Quang Khải ra đón tieỏp, Xuaõn naốm veồnh khoõng daõợ
GV hỏi: Qua đoạn văn nói lên sự ngang ngược của giặc. Tác giả đã gán cho giặc những hình ảnh như thế nào? Qua đó cho thấy tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì?
HS trả lời:
+ Hình ảnh được gán cho giặc: Dẻ, chó cú, diều, hổ đói + Aồn duù
GV hỏi: Đoạn văn tố cáo tội ác của giặc đã khơi gợi được điều gì ở trung sĩ?
HS trả lời: Thấy được cái nhục của quốc thể
GV hỏi: Với những sự ngang ngược lộng hành đó thì Trần Quốc Tuấn thể hiện lòng mình như thế nào qua đoạn văn nào?
HS trả lời: Căm tức, thù hằn: “Ta thường………..ta cũng vui lòng”.
GV hỏi: Với những nỗi lòng đó của vị chủ tướng thì nó
Khích lệ ý chí xả thân, lập công vì nước.
2. Thực tế trước mắt:
- Dùng hình ảnh ẩn dụ, đối lập cho thấy giặc tham tàn bạo ngược, đất nước chịu nổi nhục khi chủ quyền xâm phạm.
- Lời nói cường điệu cho thấy tấm lòng người anh hùng căm thù bầm gan tím ruột, mất ngủ quên ăn.
3.Phân tích làm rõ:
Cách nói nghiêm khắc: Sỉ mắng, răn đe khi chân thành baỳ tỏ thiệt hôn.
tac1 động ra sao với tướng sĩ ?
Heỏt tieỏt 93 chuyeồn tieỏt 94
HS: Đọc đoạn 3: Các ngươi ở cùng ta……….không muốn vui vẻ phỏng có được không?
GV hỏi: Mối quan hệ giữa Trần Quốc Tuấn với tướng sĩ là mối quan hệ trên dưới theo đạo thần chủ hay quan hệ bình đẳng của những người cùng cảnh ngộ ? HS trả lời:
+ Quan hệ chủ tướng + Quan hệ cùng cảnh ngộ
GV giảng: Quan hệ chủ tướng để khích lệ tinh thần trung quân ái quốc, còn quan hệ cùng cảnh ngộ để khích lệ lòng ân nghĩa thuỷ chung.
GV hỏi: Sau khi nêu mối ân tình giữa chủ soái và tướng sĩ, Trần Quốc Tuấn phê phán những hành động sai của tướng sĩ, đồng thời khẳng định hành động đúng nên làm có dụng ý gì ?
HS trả lời: Nêu cao tinh thần cảnh giác quyết chiến quyết thắng kẻ thù xâm lược.
GV hỏi: Để tác động vào nhận thức tác giả đã sử dụng những thủ pháp nghệ thuật gì ?
HS trả lời: So sánh tương phản, điệp từ, điệp ý tăng tieán.
GV hỏi: Việc sử dụng các thủ pháp nghệ thuật đó có tác dụng gì trong việc lập luận phân tích?
HS trả lời: Đưa người đọc nhận rõ đúng sai, nhận ra điều sai trái.
HS: Đọc đoạn cuối
GV hỏi: Đoạn cuối Trần quốc Tuấn đã vạch ra hai con đường. Đó là con đường nào ?
HS trả lời: Chính và tà hoặc là sống và chết, ta và ủũch
GV hỏi: Việc dẫn hai con đường đó thể hiện thái độ gì của tác giả?
HS trả lời: Thái độ dứt khoát, thẳng thắn và nghiêm khaéc.
GV hỏi: Đoạn văn thể hiện sự động viên cao nhất, chi tiết nào thể hiện điều đó?
III. Toồng keỏt: (5’)
? Qua văn bản đã tìm hiểu, em biết gì về nỗi lòng của Trần Quốc Tuấn khi đất nước bị giặc dày xéo?
Nêu cao tinh thần cảnh giác quyeỏt chieỏn quyeỏt thaộng keỷ thuứ xâm lược.
⇒ So sánh tương phản, điệp từ, điệp ý tăng tiến: Đưa người đọc nhận rõ đúng sai, nhận ra điều sai trái.
4. Nhiệm vụ cấp bách:
Hai con đường: Chính và tà, sống và chết, ta và địch. Thái độ dứt khoát, thẳng thắn và nghiêm khaéc.
Động viên cao nhất ý chí quyết tâm chiến đấu của moị người.
IV. Toồng keỏt:
Ghi nhớ SGK/61 B. Luyện tập:
1/ Khích lệ nhiều mặc để tập trung một hướng: Ý chí lập công danh, lòng tự trọng cá nhân. Tự tin dân tộc lòng căm thù giặc, tinh thần trung quân ái quốc, nghúa tỡnh coỏt nhuùc
Khích lệ lòng yêu nước bất khuaát quyeát chieán, quyeát thaéng keû thù xâm lược.
2/ Lược đề:
224
Khích lệ lòng căm thù giặc, nỗi nhục mất nước
Khích lệ lòng trung quân ái quốc và lòng nhaân nghóa thuyû chung của người cùng cảnh ngộ
Khích lệ ý chí lập công danh xã thân vì nước
Khích lệ lòng tự trọng liêm sỉ ở mỗi người
Khớch leọ lòng yêu nước bất khuaát, quyeát chieán quyeát thaéng khi keỷ thuứ xâm lược
? Văn bản Hịch Tướng Sĩ mang nội dung tư tưởng gì?
- HS đọc to phần ghi nhớ SGK/61 IV. Luyện tập: 10’)
? Hãy nêu một số đặc sắc nghệ thuật đã tạo nên sức thuyết phục người đọc cả nhận thức và tình cảm ở bài Hịch Tướng Sĩ?
- Phát phiếu học tập
Nghệ thuật lập luận của bài văn “Hịch Tướng Sĩ”
khích lệ nhiều mặt để tập trung vào một hướng chính, vậy hướng chính đó là gì ?
A. Khích lệ ý chí lập công danh, lòng tự trọng cá nhân, tự tôn dân tộc
B. Khích lệ lòng yêu nước, căm thù giặc
âKhớch leọ tinh thaàn quyeỏt chieỏn quyeỏt thaộng D. Khớch leọ tinh thaàn trung quaõn, tỡnh coỏt nhuùc V. Củng cố, dặn dò: (3’)
? Phát biểu cảm nhận của em qua lòng yêu nước của Trần Quốc Tuấn được thể hiện qua bài hịch?
? Trần Quốc Tuấn viết bài hịch để làm gì ? - Học bài và làm BT phần luyện tập - Xem và soạn bài “Hành động noí”
_____________________________________________________________
Tiết 96 HÀNH ĐỘNG NÓI
A. Mục tiêu cần đạt: SGV B. Chuaồn bũ:
1. GV: - Giáo án, bảng phụ, phiếu học tập - Phương pháp giảng dạy thích hợp 2. HS: - Vở soạn và tinh thần học tập tích cực C. Hoạt động lên lớp:
I. Khởi động: (5’) 1. OÅn ủũnh:
2. Bài cũ:
Trình bày đặc điểm hình thức chức năng của câu phủ định? Cho ví dụ minh họa?
3. Giới thiệu bài mới: Lâu nay các em nghe nói hành động là những việc có mục đích nhất định vậy thì nói có phải là hành động hay không. Tiết học này sẽ giúp em biết được điều đó.
II. Hình thành kiến thức mới : (15’)
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
PHẦN GHI BẢNG GV: Treo bảng phụ – HS đọc A. Tìm hiểu bài:
GV hỏi: Lý Thông nói với Thạch Sanh nhằm mục đích gì ? câu nào thể hiện rõ mục đích ấy ? HS trả lời:
+ Nhằm mục đích đẩy Thạch Sanh đi + Thôi bây giờ………trốn ngay đi
GV hỏi: Lý Thông có đạt được mục đích của mình không ? Chi tiết nào nói lên điều đó ? HS trả lời: Có và Thạch Sanh vội vã từ giã ra đi GV hỏi: Lý Thông đã thực hiện mục đích của mỡnh baống phửụng tieọn gỡ?
HS trả lời: Bằng lời nói
GV hỏi: Nếu hiểu hành động là “Việc làm cụ thể của con người nhằm mục đích nhất định “thì việc làm của Lý Thông có phải là một hành động không ? Vì sao?
HS trả lời: Là hành động vì đó là một việc làm có mục đích
GV hỏi: Qua tìm hiểu trên em hiểu thế nào là hành động nói?
HS trả lời: Dựa vào ghi nhớ SGK/62
GV hỏi: Ngoài câu đã phân tích mỗi câu còn lại trong lơì nói của Lý Thông nhằm mục đích gì?
HS trả lời: Câu 1: Trình bày
Câu 2: Đe dọa câu 4: Hứa hẹn HS: Đọc đoạn trích
GV hỏi: Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành động
HS trả lời:
+ Vậy thì……….ở đâu? Hỏi + U nhất định bán con đấy ư ? U Không cho con ở nhà nữa ư ? Hỏi + Khốn nạn thân con thế này!
Trời ơi! Bộc lộ cảm xúc
GV hỏi: Qua phần tìm hiểu ở I và II em hãy cho biết hành động nói có những kiểu nào?
HS trả lời: Dựa vào ghi nhớ SGK/63 - GV nhận xét, kết luận
- Gọi HS đọc ghi nhớ SGK/63 III. Luyện tập: (20’)
HS đọc và xác định yêu cầu BT 1/63
GV hỏi: Trần Quốc Tuấn viết bài Hịch Tướng Sĩ