Tiết 12: SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT TRONG VĂN TỰ SỰ
II. Tìm hiểu văn bản
1. Long quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần:
* Hoàn cảnh lịch sử:
- Giặc Minh đô hộ - Nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy nhiều lần bị thua.
* Cách Long Quân cho mượn gươm:
- Lê Thận nhặt được lưỡi gươm dưới nư- ớc.
Hoạt động của thầy Nội dung cần đạt - Có dị bản khác: Chuôi gươm ở trong lòng đất, lưỡi gươm
ở đáy sông, vỏ gươm trên ngọn cây).
? Vì sao tác giả dân gian không để cho Lê Lợi trực tiếp nhận gươm?
* GV: Nếu Lê Lợi trực tiếp nhận gươm thì tác phẩm sẽ không thể hiện tính chất toàn dân trên dưới một lòng của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến. Thanh gơm Lê Lợi nhận được là thanh gươm thống nhất và hội tụ tư tưởng, tình cảm, sức mạnh của toàn dân trên mọi miền đất nước.
? Em có nhận xét gì về cách Long Quân cho mượn gươm thần?
? Các chi tiết, sự việc như vậy có ý nghĩa gì?
- Chi tiết hoang đường nhưng hàm ý sâu xa:
Đó chính là tính chất chính nghĩa “hợp lòng người, ứng mệnh trời” của nghĩa quân với quyết tâm tự nguyện chiến đấu, hy sinh vì sự nghiệp cứu nước, cứu dân của nghĩa quân Lam Sơn mà đứng đầu là Lê Lợi. Lưỡi gươm sáng ngời 2 chữ “TT” là nói lên ý muốn dân đã trao phó trách nhiệm cho Lê Lợi, cho nghĩa quân Lam sơn. Gươm chọn người, chờ người mà dâng và người đã nhận gươm là nhận trách nhiệm đất nước, dân tộc.
- Sự kiện này làm chúng ta nhớ lại câu hẹn ước trong truyện Con rồng cháu tiên “kẻ miền núi, người miền biển, khi có việc gì thì giúp đỡ lẫn nhau, đừng quên lời hẹn”.
? Trong tay Lê Lợi gươm thần phát huy tác dụng như thế nào?
- Sức mạnh của NQ tăng lên gấp bội nhờ có gươm thần.
Lòng yêu nước, căm thù giặc, đoàn kết của nhân dân lại được trang bị vũ khí thần diệu -> cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi.
- Lê Lợi nhặt được chuôi gươm trên rừng.
- Gươm tra vào vừa như in
-> Kì lạ
-> Tinh thần đoàn kết dân tộc
* Sức mạnh của thanh gươm:
- Nhuệ khí tăng tiến - Xông xáo tìm địch - Đầy đủ, chiếm được các kho lương của địch
⇒ Chuyển bại thành thắng, chuyển yếu thành mạnh, tạo bước ngoặt mở đường cho nghĩa quân quét sạch giặc ngoại xâm.
? Vì sao Long Quân lại đòi gươm?
GV: Giờ đây thứ mà muôn dân Đại Việt cần là cái cày, cái cuốc, cuộc sống lao động dựng xây đất nước.
- GV treo tranh
? Quan sát tranh và kể lại việc rùa vàng đòi gươm và Lê Lợi trả gươm?
- HS kể
? Hình ảnh đòi gươm, trả gươm mang ý nghĩa gì?
- Con người VN vốn là những con người hiền lành, chất phác, yêu lao động nhưng khi đất nước lâm nguy những con người ấy sẵn sàng xả thân vì đất nước "Rũ bùn đứng dậy sáng loà". Khi đất nước thanh bình, chính những con
2. Long Quân đòi gươm:
- Hoàn cảnh:
+ Nhân dân đã đánh đuổi giặc Minh xâm lược, đất nước đã thanh bình
+ Lê Lợi lên làm vua
-> Đánh dấu và
Hoạt động của thầy Nội dung cần đạt
người ấy:
"Súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa".
GV: Cảnh tượng này có khác gì một buổi bàn giao nhiệm vụ của 2 thời kỳ lịch sử để đưa dân tộc bước sang trang mới.
? Em biết truyền thuyết nào của nước ta cũng có hình ảnh rùa vàng? Theo em, hình tượng rùa vàng trong truyền thuyết VN tượng trưng cho ai và cho cái gì?
GV: Truyền thuyết An Dương Vương - Hình ảnh rùa vàng là sử giả của Long Quân, tượng trưng cho tổ tiên, khí thiêng sông núi, tư ưởng, tình cảm, trí tuệ của nhân dân.
? Em có nhận xét gì về địa diểm cho mượn và địa điểm đòi lại gươm? ý nghĩa của chi tiết này?
- Nơi mượn gươm là Thanh Hóa vì là nơi phát tích của khởi nghĩa.
- Nơi đòi: HN là trung tâm văn hoá, chính trị, kinh tế của cả nước đại diện cho 2 trang lịch sử.
GV: Thanh Hoá là nơi mở đầu cuộc khởi nghĩa, Thăng Long là nơi kết thúc. Trả kiếm ở hồ Tả Vọng, thủ đô, trung
khẳng định chiến thắng hoàn toàn của nghĩa quân Lam Sơn.
- Địa điểm:
+ Tại hồ Tả Vọng -> Đổi tên thành hồ Gươm- hồ Hoàn kiếm
III. Tổng kết 1, NT
2. ND:
- Giải thích tên gọi Hồ Hoàn Kiếm.
- Ca ngợi cuộc kháng chiến chính nghĩa chống giặc Minh của Lê Lợi, tinh thần đoàn kết, khát vọng hoà bình của dân tộc.
NT:
* Điều chỉnh, bổ sung:
Hoạt động 3: Luyện tập Mục tiêu: Củng cố, hệ thống kiến thức cơ bản
Phương pháp: Thực hành Thời gian: 3 phút
? Nhắc lại khái niệm truyền thuyết? Vì sao có thể nói truyện Sự.... là truyện truyền thyết?
* Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 4 : Vận dụng Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức làm bài tập
Phương pháp: Thực hành Thời gian: Ở nhà
?Nêu cảm nghĩ của em về một chi tiết hoang đường kì lạ trong truyện?
4, Củng cố:
? Nêu hiểu biết của em về địa danh này?
- Hồ hoàn kiếm:
+ là một hồ nước ngọt tự nhiên của thành phố Hà Nội. Hồ có diện tích khoảng 12 ha.
+ có vị trí kết nối giữa khu phố cổ gồm các phố Hàng Ngang, Hàng Đào, Cầu Gỗ, Lương Văn Can, Lò Sũ...
+ Có các di tích liên quan: tháp rùa, đài nghiên, tháp bút, đảo ngọc Sơn, cầu Thê Húc.
-> Đã trở thành di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh nổi tiếng 5, Dặn dò:
- Học bài, thuộc ghi nhớ.
- Hoàn thiện bài tập.
- Làm bài tập 1,3 SBT - Tr 30
- Xem bài: Chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự
***********************************************
Ngày soạn: 7.9.2019 Ngày dạy: .9.2019