1. Kiến thức : - Nghĩa của cụm DT
- Chức năng ngữ pháp của cụm DT - Cấu tạo tạo của cụm DT
- ý nghĩa của phụ ngữ trước và phụ ngữ sau trong cụm DT.
2. Kĩ năng: Luyên kĩ năng nhận biết và phân tích cấu tạo cụm Dt trong câu, đặt câu có cụm DT.
3. Thái độ: Có ý thức sử dụng cụm danh từ phù hợp khi nói và viết 4. Định hướng PTNL:
- NL chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác...
- NL riờng: Năng lực cảm thụ văn chương, năng lực giao tiếp Tiếng Việt.
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.
2. Học sinh: Trả lời câu hỏi sgk.
III. Tiến trình dạy học:
1. ổn định tổ chức.
Lớp 6A: TS 40 Vắng:...
2. Kiểm tra bài cũ:
? Hãy nêu những đặc điểm của danh từ?
- Danh từ thường làm CN trong câu.
- Thường kết hợp những từ chỉ số lượng đứng trước, những từ này, nọ, kia, ấy… phía sau tạo thành cụm danh từ.
3. Bài mới:
* Hoạt động 1: Khởi động Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho HS.
Phương pháp: Thuyết trình
Thời gian: 1 phút
Giáo viên kiểm tra bài cũ và dẫn luôn vào bài mới
Các em vừa tìm hiểu khái niệm và phân loại danh từ. Hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu cụm danh từ. Cụm danh từ có cấu tạo và chức vụ ngữ pháp gì ? Bài học hôm nay chúng ta tìm hiểu.
* Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Mục tiêu:
- Nghĩa của cụm DT
- Chức năng ngữ pháp của cụm DT - Cấu tạo tạo của cụm DT
- ý nghĩa của phụ ngữ trước và phụ ngữ sau trong cụm DT.
Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận, vấn đáp.
Thời gian: 25 phút
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
GV treo bảng phụ: Ngày xưa có hai vợ chồng ông lão đánh cá ở với nhau trong một túp lều nát trên bờ biển
(Ông lão đánh cá và con cá vàng)
? Các từ in đậm trong câu trên bổ sung ý nghĩa cho những từ nào ?
? Những từ được bổ nghĩa thuộc từ loại nào ? Chúng nằm ở vị trí nào trong cụm từ?
- Danh từ.
- ở giữa trong cụm từ-> trung tâm
GV: Những từ bổ sung ý nghĩa cho DT gọi là từ ngữ phụ thuộc (phụ ngữ), chúng kết hợp với DT tạo thành một tổ hợp từ. Những tổ hợp từ đó gọi là cụm DT.
? Vậy thế nào là cụm danh từ ?
- Cụm DT là tổ hợp từ do DT với 1 số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.
? Theo dõi ý 2, chỉ ra DT và CDT?
- DT: Túp lều - CDT:
+ Một túp lều + Một túp lều nát
+ Một túp lều nát bên bờ biển
? Xét về cấu tạo, số lượng từ trong CDT ít hay nhiều hơn so với DT?
-Nhiều hơn-> cấu tạo phức tạp hơn DT
? Trong CDT, những từ đứng trước và sau, bổ sung ý nghĩa gì cho DT?
+ Một túp lều->Số lượng
+ Một túp lều nát ->Số lượng + đặc điểm
+ Một túp lều nát bên bờ biển ->Số lượng + đặc
I, Cụm danh từ là gì ? 1, Ví dụ : SGK
2, Nhận xét : - xưa -> Ngày - hai -> vợ chồng.
- ông lão đánh cá->vợ chồng.
- một -> túp lều,
- nát trên bờ biển -> túp lều -> Một tổ hợp từ có danh từ làm trung tâm
=> Cụm DT
điểm+ vị trí
? DT hay CDT có nghĩa đầy đủ hơn?
- CDT
? Từ VD ta rút ra nhận xét ntn về cấu tạo và ý nghĩa cụm DT so với DT?
GV chiếu VD, yêu cầu hs phân tích cấu tạo ngữ pháp
- Quy ể n s á ch n à y đọc rất hay.->CN - Lan là một học sinh giỏi.->VN
- Cô giáo/ tuyên dương những học sinh lớp 6A.
->Phụ ngữ của ĐT (gọi là bổ ngữ)
? Nhận xét về chức vụ ngữ pháp trong câu của CDT so với DT ?
GV gọi hs đọc ghi nhớ
? Đọc vd?
? Tìm các cụm danh từ trong đoạn văn? Và xác định DT trung tâm?
- Làng ấy
- Ba thúng gạo nếp - Ba con trâu đực - Ba con trâu - Chín con - Năm sau - Cả làng
? Em hãy liệt kê những từ đứng trước và đứng sau danh từ trong cụm danh từ trên. Cho biết ý nghĩa của những từ ấy?
- Những từ đứng trước:
+ Chỉ tổng lượng: cả-> ở vị trí t2
+ Chỉ số lượng chính xác hoặc ước chừng: ba, chín.-> ở vị trí t1
- Những từ đứng sau: ấy, đực, sau.-> chỉ đặc điểm, vị trí
GV: * Một số DT ở phần trung tâm là 1 từ ghép, thế nào là từ ghép chúng ta đã học rồi. Phần trung tâm này sẽ chia thành T1 và T2. Trong đó T1là DT chỉ đơn vị tính đếm hoặc chủng loại khái quát, gọi chung là DT chỉ đơn vị. T2 chỉ đối tượng cụ thể (có thể là người, con vật, đồ vật, hiện tượng,khái niệm) gọi chung là DT chỉ sự vật.-> cô hướng dẫn khi học bài DT rồi.
* Phần phụ trước bổ sung cho DT trung tâm về số lượng:
=> CDT có cấu tạo phức tạp hơn và nghĩa đầy đủ hơn DT
=> Chức vụ trong câu:
giống như một DT.
3, Ghi nhớ 1: SGK
II, Cấu tạo của cụm danh từ
1, VD:
2, Nhận xét:
* Mô hình cụm danh từ:
Phần trước
Phần trung
Phần sau
+ Phụ ngữ chỉ số lượng toàn thể : tất cả, cả, toàn bộ…->kí hiệu t2 Chiếu
+ Phụ ngữ chỉ số lượng chính xác hoặc số lượng ước chừng: một, hai, những, các, mỗi, hai, ba, dăm, vài…->t1
- Phần phụ:
+ Phụ ngữ nêu đặc điểm của sự vật: nếp, đực, sau, mới, thông minh…->s1
+ Phụ ngữ xđ vị trí: này, kia, ấy…->s2
? Với ý nghĩa đó, hãy điền các CDT vừa tìm được vào mô hình trong phiếu học tập?
Thảo luận nhóm 5’
- GV phát phiếu học tập+bút
- Hết tg, Gọi 1 nhóm mang kết quả lên bảng. Các nhóm còn lại tráo đổi kết quả cho nhau để kiểm tra
- GV chiếu kết quả để học sinh đối chiếu từng CDT, gọi 1 hs nhóm khác lên bảng kiểm tra kết quả nhóm bạn.
- Hỏi kết quả của các nhóm: đúng, sai- mấy ý
Phần trước
Phần trung
tâm Phần sau
t2 t1 T1 T2 s1 s2
làng ấy
ba thúng gạo nếp
ba con trâu đực
ba con trâu ấy
chín con
năm sau
Cả làng
? Qua mô hình, em thấy CDT thường có mấy phần?
- Thường có 3 phần, nhưng có cụm không đủ cả 3 phần
? Trong CDT phần nào có thể vắng mặt, phần nào bắt buộc phải có mặt?
- Có CDT thiếu phần trước hoặc phần sau. Phần Ttâm bắt buộc phải có mặt.
GV: phần DT trung tâm bắt buộc phải có mặt, còn phần trước hoặc phần sau có thể thiếu 1 trong hai phần. Chú ý là chỉ thiếu 1 trong hai phần, nếu thiếu cả hai phần thì không còn là CDT nữa.
GV gọi hs đọc ghi nhớ
Phần trước
Phần trung
tâm Phần sau
(phụ ngữ trước)
tâm (phụ
ngữ sau) t2 t1 T1 T2 s1 s2
3, Ghi nhớ 2: Sgk III, luyện tập:
Bài tập 1: Tìm các cụm danh từ :
a) Một λ chồng thật xứng đáng
b) một lưỡi búa của cha.
c) Một con yêu tinh ở trên
t2 t1 T1 T2 s1 s2 một người chồng
thật xứng đáng một lưỡi búa của cha
để lại
một con yêu
tinh
ở trên
núi
nhiều phép Lạ
* Điều chỉnh, bổ sung:
Hoạt động 3: Luyện tập
Mục tiêu: Củng cố, hệ thống kiến thức cơ bản Phương pháp: Thực hành
Thời gian: 12 phút HS đọc, làm bài độc lập HS trình bày
Gv nhận xét, sửa chữa
núi ; nhiều phép lạ Bài tập 2:
Bài tập 3 :
- Chàng vứt luôn thanh sắt ấy xuống nước
- Thận không ngờ thanh sắt vừa rồi lại chui vào lưới mình
- Lần thứ ba, vẫn thanh sắt cũ mắc vào lưới
* Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 4 : Vận dụng Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức làm bài tập
Phương pháp: Thực hành Thời gian: 5 phút
? Viết đoạn văn ngắn có sử dụng cụm danh từ?
* Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 5 : Tìm tòi, mở rộng
Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức làm bài tập, khắc sâu nội dung bài học Phương pháp: Thực hành
Thời gian: Ở nhà
? Tìm các cụm danh từ có trong văn bản Thầy bói xem voi?
4.Củng cố:
- Cụm danh từ là gì ? - Mô hình CDT ? 5.Dặn dò:
- Học thuộc lí thuyết, hoàn thiện bài tập sgk.
- Xem lại các bài tiếng Việt để tiết sau kiểm tra.
* Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 4 : Vận dụng Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức làm bài tập
Phương pháp: Thực hành Thời gian: 5 phút
? Viết đoạn văn ngắn có sử dụng cụm danh từ?
* Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 5 : Tìm tòi, mở rộng
Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức làm bài tập, khắc sâu nội dung bài học Phương pháp: Thực hành
Thời gian: Ở nhà
? Tìm các cụm danh từ có trong văn bản Thầy bói xem voi?
4.Củng cố:
- Cụm danh từ là gì ? - Mô hình CDT ? 5.Dặn dò:
- Học thuộc lí thuyết, hoàn thiện bài tập sgk.
- Xem lại các bài tiếng Việt để tiết sau kiểm tra.
Ký duyệt từ tiết 41 đến tiết 44 Ngày 2.11.2019
TT Nguyễn Thị Mai
******************************************************
Ngày soạn: 7.11.2019 Ngày dạy: .11.2019