* Đặc điểm chung của năm thày bói: Đều mù, chưa từng biết hình thù con voi
* Hoàn cảnh: Nhân buổi ế hàng, có voi đi qua.
2, Diễn biến việc xem voi
* Cách xem voi - Dùng tay để sờ
- Mỗi thầy sờ một bộ phận
->Nhấn mạnh cách xem voi không bình thường của các thầy bói.
các thầy lại dùng tay để sờ (vì các thầy bị mù), Vì mù cho nên các thầy không nhận biết được mọi vật xung quanh bằng thị giác mà chỉ nhận biết bằng giác quan còn lại. Và vì con voi quá lớn nên mỗi thầy chỉ xem được một bộ phận của con voi.
? Qua cảnh này, tác giả dân gian muốn biểu hiện thái độ gì với cách xem voi của các thày bói?
=> Giễu cợt các thày bói về cách xem voi.
GV chuyển : Cách các thày bói xem voi đã có dấu hiệu không bình thường. Điều gì thú vị khi các thày bàn tán về voi?
GV: gọi hs đọc đoạn các thầy phán về voi
? Sau khi tận tay sờ voi, các thầy bói lần lượt nhận định về voi như thế nào ?
HS : Voi là :
+Sờ vòi: Sun sun như con đỉa + Sờ ngà: Chần chẫn như cái đòn càn + Sờ tai: Bè bè như cái quạt thóc + Sờ chân: Sừng sững như cái cột đình + sờ đuôi: Tun tủn như cái chổi sể cùn
? Em có nxét gì về cách mtả voi của các thày?
- Mtả theo những gì mình sờ thấy.
- Dùng một bộ phận khẳng định cả con voi.
? Em hãy nêu đặc điểm con đỉa, cái đòn càn, cái cột đình, cái chổi sể cùn?
- Con đỉa: sống dưới nước, sun sun - Cái đòn càn (chú thích 5)
- Cái quạt thóc (chú thích 6) - Cái cột đình: rất to
- Cái chổi sể: tua rua
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ và biện pháp nghệ thuật khi các ông thầy bói tả về voi? Tác dụng?
- Sử dụng từ láy tượng hình
- phép so sánh ví von đặc tả hình thù con voi nhằm làm cho sự vật trở nên cụ thể, sinh động nêu bật ấn tượng về voi qua cách cảm nhận của các thầy bói mù.
-> tô đậm sai lầm trong cách phán về voi.
? Nhận định của các thầy về con voi là đúng hay sai? vì sao?
- Sai, vì đó chỉ là 1bộ phận mà họ sờ đc nhưng họ tưởng đó là toàn bộ voi.
? Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ của các thầy bói khi phán về voi thế nào?
+ Tưởng thế nào ... hoá ra ...
+ Không phải, ...
+ Đâu có!...
⇒ Giễu cợt, phê phán
* Các thầy bói phán về voi
- Con voi như: con đỉa,cái đòn càn, cái quạt thóc, cột đình, chổi sể cùn.
-> Dùng một bộ phận khẳng định cả con voi.
- Thỏi độ: tự tin, khẳng
định ý kiến của mình, bác bỏ ý kiến ngêi khác.
+ Ai bảo !...
+ Các thầy nói không đúng cả!
? Những từ ngữ đó có ý nghĩa gì?
- phản đối, phủ nhận ý kiến của người khác
? Vì sao họ lại khăng khăng bác bỏ ý kiến của nhau?
- Vì họ đã “sờ tận tay” nên thầy sau bác bỏ ý kiến của thầy trước khi thấy họ “tả’ chưa đúng như mình biết.
GV: đây là nhận định mang tính Chủ quan
? Từ nhận thức chủ quan ấy dẫn đến nhận thức như thế nào về sự vật ?
? Theo em, nhận thức sai lầm của các ông thầy bói về con voi là do những nguyên nhân nào?
- Mắt mù không trực tiếp nhìn thấy
- Do nhận thức sai: lấy một bộ phận riêng lẻ mà cho đó là toàn bộ con voi.-> Mù về nhận thức (văn hoá )
-> Sai ở tư duy chứ không chỉ sai ở đôi mắt mù.
? Vậy qua sự việc các thầy bàn tán về voi, em thấy truyện đã ngụ ý phê phán điều gì ở con người ?
=> Phê phán cách xem xét sự vật một cách phiếm diện của con người.
? Từ đó, nhân dân ta muốn khuyên như thế nào về cách nhìn nhận sự vật ?
GV : Không nên chủ quan trong nhận thức về sự vật, muốn nhận thức đúng sự vật phải tìm hiểu toàn diện về sự vật đó.
? Nhận thức sai lầm của năm thầy bói đã dẫn đến hậu quả gì ?
-Xô xát đánh nhau toác đầu chảy máu - Không ai hình dung đúng về con voi
GV: Cuộc xô xát bùng nổ có phải là tất vì người nào cũng bảo vệ ý kiến của mình.
? Đã bao giờ các em bất hòa với nhau chưa?
? Vậy các em khi bất hòa ý kiến có xử sự như các Thầy bói không ? em có cách xử lí nào khác?
- hs tự bộc lộ
? Mục đích các thầy đặt ra có thực hiện được không?
( các thày có xem được voi không? ) - Không, tiền mất tật mang.
? Em có nhận xét gì về tình huống kết thúc truyện?
- Buồn cười, bất ngờ.
- Nghệ thuật phóng đại, gây cười.
- Kết thúc vừa hài vừa bi.
-> Cách phán voi của các thầy chủ quan, phiến diện
Nhận thức sai về sự vật
⇒ Không nên chủ quan trong nhận thức sự vật.
Muốn nhận thức đúng sự vật phải xem xét toàn diện 3, Hậu quả của cách năm thầy bói xem voi
- Đánh nhau toác đầu chảy máu
? Qua sự việc này tác giả dân gian muốn chế giễu điều gì?
Phê phán, chế giễu sự chủ quan, phiến diện trong nhận thức về sự việc, sự vật
Thế đấy trong cuộc sống nếu chỉ nhìn sự vật một cách phiến diện, kết luận một cách vội vàng phủ định ý kiến của người khác mà không suy xét năm ông thầy bói thì cuối cùng hậu quả là thiệt cho chính mình mà rồi tiền mất tật mang
? Thông qua câu chuyện, nhân dân muốn phê phán và nhắc nhở mọi ng những bài học ý nghĩa gì ? ( HĐ cặp đôi)
- phê phán, giễu cợt, châm biếm đả kích các thầy bói và nghề thày bói ( thày bói nói mò)
- bài học:……….
? Em hãy miêu tả voi giúp năm ông thầy bói để các ông biết rõ về voi.
GV bật hình trên máy chiếu để HS tả - Con voi là một con vật to lớn
Nó có cái vòi sun sun như con đỉa, cái ngà chần chẫn như cái đòn cái tai thì bè bè như cái quạt thóc còn cái chân thì sừng sững như cái cột đình, cái đuôi thì tun tủn như cái chổi sể cùn.
? Khái quát lại những biện pháp NT chính đã được sử dụng trong câu chuyện ?
- Từ láy, so sánh…
? Qua truyện này, em rút ra bài học gì?
GV : Từ truyện ngụ ngôn này mà có thành ngữ Thầy bói xem voi.
? Hãy giải nghĩa thành ngữ trên?
? Em hãy tìm những thành ngữ có ý nghĩa tơng tự ?
=> Giễu cợt sự hồ đồ, kém hiểu biết của các thầy bói khi xem xét sự vật, hiện tượng.
2. ý nghĩa – Bài học của truyện:
- Phải tìm hiểu sự vật = cách thích hợp ko lấy bộ phận để thay thế cho toàn bộ.
- Ko nên quá tự tin thành ra bảo thủ, phải biết nghe ý kiến ng khác.
- Chân lí phải đc giải thích KH chứ ko phải = vũ lực.
III. Tổng kết : 1. Nghệ thuật
- Từ láy gợi hình, phép so sánh ví von, NT phãng
đại, gây cời
- Mượn chuyện không bình thường của con người để khuyên răn con người.
2, Nội dung:
Cần tránh thái độ chủ quan, phiếm diện trong việc tìm hiểu thế giới xung quanh; muốn hiểu đúng bản chất các hiện tượng cần phải xem xét toàn diện.
- Thày bói nói dựa - Thày bói nói mò
GV: Trên đời có nhiều sự vật hiện tượng rộng lớn gồm nhiều mặt, nhiều khía cạnh khác nhau. Khi nhận xét sự vật hiện tượng phải có quan điểm toàn diện, dừng lại ở một mặt, một khía cạnh nào đó mà cho rằng đó là đầy đủ, là sai lầm…rơi vào hiện tượng “thầy bói xem voi”.
Đây là màn kịch mang tính chất bi – hài kịch. Vì năm thầy bói vừa đánh nhau sứt đầu mẻ trán vừa làm trò cười cho thiên hạ.
⇒Ghi nhớ: Sgk
Hoạt động 3: Luyện tập Mục tiêu: Củng cố, hệ thống kiến thức cơ bản
Phương pháp: Thực hành Thời gian: 5 phút
Hoạt động nhóm; ? Em hãy chỉ ra những điểm giống nhau và khác nhau giữa truyện Ếch ngồi đáy giếng và truyện Thầy bói xem voi?
* Điểm giống nhau:
- Đều là truyện ngụ ngôn.
- Cả 2 truyện đều nêu ra những bài học về nhận thức ( tìm hiểu và đánh giá sự vật, hiện tượng), nhắc người ta không được chủ quan trong việc nhìn sự việc, hiện tượng xung quanh.
* Điểm khác nhau:
- “Ếch ngồi đáy giếng”:
+ mượn chuyện loài vật để khuyên răn con người.
+ nhắc nhở con người ta phải biết mở rộng tầm hiểu biết của mình, không được kiêu ngạo, coi thường những đối tượng xung quanh.
- “Thầy bói xem voi”:
+ lấy chính truyện con người để rút ra bài học cho con người.
+ là bài học về phương pháp tìm hiểu sự vật, hiện tượng.
GV nhấn mạnh: Cả hai truyện đều thể hiện rất rõ đặc trưng của truyện ngụ ngôn: Mượn chuyện về loài vật, đồ vật hoặc về chính con người để nói bóng gió, kín đáo chuyện con người, nhằm khuyên nhủ, răn dạy người ta bài học nào đó trong cuộc sống.
* Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 4 : Vận dụng Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức làm bài tập
Phương pháp: Thực hành Thời gian: 5 phút
GV có thể cho HS: Vẽ tranh hoặc đóng kịch truyện Thầy bói xem voi.
* Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 5 : Tìm tòi, mở rộng
Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức làm bài tập, khắc sâu nội dung bài học Phương pháp: Thực hành
Thời gian: Ở nhà
? Sưu tầm thêm những thành ngữ liên quan đến nội dung trong bài: Thầy bói xem voi?
4. Củng cố: ? Bài học chính của truyện Thầy bói xem voi là gì ? 5. Dặn dò:
- Học bài
- Chuẩn bị bài mới : Danh từ (tiếp)
******************************************************
Ngày soạn: 25.10.2019 Ngày dạy: .10.2019
Tiết 40 - Tiếng Việt : DANH TỪ (tiếp) I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
1. Kiến thức:
- Ôn lại đặc điểm của nhóm danh từ chung và danh từ riêng.
- Quy tắc viết hoa danh từ riêng.
2. Kĩ năng:
- Nhận biết danh từ chung và dt riêng.
- Viết hoa danh từ riêng đúng quy tắc.
3. Thái độ: Có ý thức sử dụng danh từ phù hợp trong nói và viết 4. Định hướng PTNL:
- NL chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác...
- NL riờng: Năng lực cảm thụ văn chương, năng lực giao tiếp Tiếng Việt.
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên: + Soạn bài, bảng phụ
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.
2. Học sinh: Trả lời câu hỏi sgk.
III. Tiến trình dạy học:
1. ổn định tổ chức.
Lớp 6A: TS 40 Vắng:...
2. Kiểm tra bài cũ:
3. Bài mới: * Hoạt động 1: Khởi động Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho HS.
Phương pháp: Thuyết trình Thời gian: 5 phút
? Đặc điểm của DT? Tìm DT có trong 2 dòng thơ sau:
Cánh cò bay lả rập rờn
Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều
? Có mấy loại DT ?
Giáo viên dẫn luôn vào bài mới.
* Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Mục tiêu:
- Ôn lại đặc điểm của nhóm danh từ chung và danh từ riêng.
- Quy tắc viết hoa dt riêng.
Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận, vấn đáp.
Thời gian: 25 phút
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
? Đọc vd?
? Xác định DT trong đv? Các dtừ đó dùng để chỉ cái gì?
- Chỉ sự vật
? Dựa vào kiến thức tiết học DT trước, hãy x.định DT chung và DT riêng rồi điền vào bảng
DT chung
Vua, công ơn, tráng sĩ, đền thờ, làng, xã, huyện
DT riêng
Phù Đổng Thiên Vương, Gióng, Phù Đổng, Gia Lâm, Hà Nội.
? DT chỉ sự vật chia làm mấy loại? Ý nghĩa khái quát của từng loại (dùng để chỉ cái gì) ?
- DTC: Dùng để gọi tên một loại sự vật(chỉ người, sự vật nói chung)
Gv: nói đến vua nhưng không biết là vị vua nào
- DTR: Dùng để chỉ tên riêng của một người, một địa danh...
? Lấy một vài Vd về hai loại DT này?
- Hs nêu một vài ví dụ về danh từ chung và danh từ riêng
+ DTC: người, cá,đá, nước,cây…
+ DTR: Vân Anh, Hà Giang, Sông Công, Cu Ba
? Em n.xét gì về h.thức chữ viết giữa dtừ chung, Dtừ riêng trong câu trên?
- DT chung viết chữ thường - DT riêng được viết hoa
? Quan sát lại các DTR trong đoạn văn, nhận xét cách viết các DTR này?
HĐN: Quan sát VD và Nx cách viết DTR
VD1: - Gióng, Phù Đổng Thiên Vương, Gia Lâm, Hà Nội
->Tên người, tên địa lí Việt Nam :Viết hoa các chữ cái đầu tiên của mỗi tiếng.
VD2 ; - Mã Lương, Trung Quốc
- Tên người, tên địa lí nước ngoài qua phiên âm Hán