giáo án sinh 9 KH i hay nhất

gNgaøy soaïn: 15.8.2015 DI TRUYEÀN VAØ BIEÁN DÒ Tieát : 1 CHÖÔNG I: CAÙC THÍ NGHIEÄM CUÛA MENÑEN Baøi : 1 MEN ÑEN VAØ DI TRUYEÀN HOÏC IMuïc tieâu: 1. Kieán thöùc : Hieåu roõ ñoái töôïng , nhieäm vuï vaø yù nghóa cuûa di truyeàn hoïc. Hieåu ñöôïc coâng lao vaø trình baøy ñöôïc phöông phaùp phaân tích caùc theá heä lai cuûa Menñen Bieát ñöôïc moät soá thuaät ngöõ, kí hieäu trong di truyeàn hoïc. 2. Kyõ naêng : Quan saùt tranh, phaân tích, khaùi quaùt hoaù vaø thaûo luaän nhoùm. 3. Thaùi ñoä : Coù yù thöùc hoïc taäp toát, boài döôõng quan ñieåm duy vaät , giaùo duïc nieàm tin khoa hoïc. II Chuaån bò: 1.Chuaån bò cuûa Giaùo vieân: Tranh phoùng to H1.2 Baûng phuï. 2.Chuaån bò cuûa hoïc sinh: Ñoïc vaø tìm hieåu baøi mới IIIHoaït ñoäng daïy hoïc: 1. OÅn ñònh tình hình lôùp : (1’) Điểm danh học sinh trong lớp: Lôùp 9A 1 :………. Lôùp 9A 2 :………. Lôùp 9A 3 :………. Lôùp 9A 4 :………. 2. Kieåm tra baøi cuõ : Khoâng kieåm tra 3.Giaûng baøi môùi : (42’) Giôùi thieäu baøi (2’) Naêm hoïc naøy ,chuùng ta seõ nghieân cöùu moät moân hoïc raát quan troïng ñoái vôùi ñôøi soáng vaø saûn xuaát: ñoù laø moân di truyeàn hoïc. Neáu theá kæ 21 ñöôïc xem laø theá kỷ cuûa sinh hoïc thì Di truyeàn hoïc ñöôïc coi laø troïng taâm cuûa söï phaùt trieån ù. Menñen – ngöôøi ñaët neàn moùng cho Di truyeàn hoïc. Di truyeàn hoïc nghieân cöùu hai ñaëc ñieåm cô baûn cuûa söï soáng laø hieän töôïng di truyeàn vaø hieän töôïng bieán dò. Tieán trình baøi daïy : (40’) TG Hoaït ñoäng cuûa Giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung 10’ Hoaït ñoäng 1 : Di truyeàn hoïc 1. Di truyeàn hoïc: Ñoái töôïng : Con ngöôøi vaø toøan boä sinh vaät trong töï nhieân . Noäi dung: Nghieân cöùu baûn chaát vaø tính quy luaät cuûa hieän töôïng di truyeàn vaø bieán dò . Noù laøm saùng toû cô sôû vaät chaát , cô cheá di truyeàn . + Di truyeàn laø hieän töôïng truyeàn ñaït caùc tính traïng cuûa boá meï, toå tieân cho caùc theá heä con chaùu. + Bieán dò laø hieän töôïng con sinh ra khaùc vôùi boá meï vaø khaùc nhau veà nhieàu chi tieát. Biến dị và di truyền là 2 hiện tượng song song , gắn liền với quá trình sinh sản. YÙ nghóa: Cung caáp cô sôû lí thuyeát vaø thöïc tieãn cho khoa hoïc choïn gioáng , y hoïc vaø coâng ngheä sinh hoïc hieän ñaïi. H. Di truyeàn hoïc nghieân cöùu treân ñoái töôïng naøo? Noäi dung nghieân cöùu ? ( HS khaù – gioûi) ( cho ví duï , gôïi môõ, ñònh höôùng cho HS tìm caâu traû lôøi) Yeâu caàu caù nhaân hoøan thaønh baøi taäp sau : Nhieàu yù kieán Hoøan thaønh baøi taäp Tính traïng Baûn thaân HS Boá Meï Hình daïng tai Hình daïng maét Hình daïng muõi ………… Goïi HS ñoïc noäi dung ôû baûng do baûn thaân laäp vaø töï ruùt ra nhaän xeùt veà điểm khác nhau giữa di truyeàn vaø bieán dò .  Neâu khaùi nieäm di truyeàn vaø bieán dò?(HS yeáu TB) Gôïi yù: + Ñaëc ñieåm gioáng  hieän töôïng di truyeàn + Ñaëc ñieåm khaùc  hieän töôïng bieán dò. Boå sung :. Vì thoâng tin di truyeàn ñöôïc löu giöõ trong ADN ôû teá baøo . Söï nhaân ñoâi cuûa ADN laø cô sôû ñöa ñeán söï nhaân ñoâi NST . Söï nhaân ñoâi vaø phaân li cuûa NST ñöa ñeán söï phaân baøo . Chính söï phaân baøo laø hình thöùc sinh saûn cuûa teá baøo laø cô sôû cho söï sinh tröôûng vaø phaùt trieån cuûa cô theå. H. Qua những phân tích trên, em rút ra nhận xét gì? ( HS khaù – gioûi) Cho ví duï : nhôø coù di truyeàn hoïc ñaõ taïo ra gioáng taùo töù boäi , Caây cuû caûi töù boäi ,… cho quaû , cuû to , ngon hôn . Hieän nay con ngöôøi chaån ñoaùn, phaùt hieän ñöôïc beänh di truyeàn, tìm ra nguyeân nhaân gaây beänh vaø ñeà ra ñöôïc phöông phaùp phoøng, chöõa beänh DT…. H. Vậy di truyeàn hoïc coù yù nghóa gì? ( HS trung bình) Choát kieán thöùc Neâu nhaän xeùt Keát hôïp thoâng tin SGK ruùt ra khaùi nieäm di truyeàn vaø bieán dò. Di truyeàn vaø bieán dò laø 2 hieän töôïng song song , gaén lieàn vôùi quaù trình sinh saûn Döïa vaøo kieán thöùc SGK traû lôøi 15’ Hoaït ñoäng 2 : Menñen ngöôøi ñaët neàn moùng cho di truyeàn hoïc: 2. Menñen – ngöôøi ñaët neàn moùng cho di truyeàn hoïc: a. Tieåu söû cuûa Menñen: (SGK.) b.Phöông phaùp phaân tích caùc theá heä lai: + Lai caùc caëp boá meï khaùc nhau veà 1 hoaëc moät soá caëp tính traïng thuaàn chuûng, töông phaûn roài theo doõi söï di truyeàn rieâng reõ cuûa töøng caëp tính traïng ôû theá heä con , chaùu +Duøng toaùn thoáng keâ ñeå phaân tích , xöû lí caùc soá lieäu thu thaäp ñöôïc=> ruùt ra quy luaät di truyeàn Cho HS ñoïc muïc “em coù bieát” Giôùi thieäu tình hình nghieân cöùu di truyeàn ôû theá kæ XIX vaø phöông phaùp nghieân cöùu cuûa Menden :caùc quy luaät Menñen ñöôïc phaùt hieän töø naêm 1865, nhöng maõi ñeán 1900 khi maø ba nhaø baùc hoïc laø ÑôøVri (Haølan), coren (Ñöùc), seùcmaùc (Aùo) ñoâïc laäp nghieân cöùu vaø cuøng phaùt hieän caùc quy luaät di truyeàn coù noäi dung nhö caùc quy luaät cuûa Menñen thì luùc naøy caùc quy luaät cuûa Menñen môùi ñöôïc coâng nhaän. Do ñoù, naêm 1900 ñöôïc coi laø naêm khai sinh cuûa moân DTH. H. Menñen choïn ñoái töôïng naøo ñeå nghieân cöùu? (HS yeáu – TB) H. Vì sao Menñan choïn caây ñaäu Haø Lan laøm ñoái töôïng ñeå nghieân cöùu? (Hs khaù gioiû) Höôùng daãn HS nghieân cöùu thoâng tin treân tranh veõ H1.2 SGK H. Theá naøo laø caëp tính traïng töông phaûn? ( HS TB khaù) H. Haõy laáy caùc ví duï veà caùc tính traïng ôû ngöôøi ñeåû minh hoaï cho khaùi nieäm:”caëp tính traïng töông phaûn”?(HS TB – khaù) H. Phöông phaùp oâng tieán haønh nghieân cöùu goïi laø phöông phaùp gì? Phöông phaùp ñoù coù noäi dung nhö theá naøo?( HS yeáu – TB) Giaûng giaûi giuùp HS hieåu roõ noäi dung cuûa phöông phaùp phaân tích theá heä lai. H. Menñen chæ theo doõi söï di truyeàn cuûa moät soá caëp tính traïng (7 caëp) chöù khoâng nghieân cöùu ñoàng thôøi toaøn boä caùc tính traïng ôû ñaäu Haø Lan. Vieäc theo doõi moät soá tính traïng coù lôïi hôn ôû nhöõng ñieåm naøo? ( HS khaù – gioûi) H. Vieäc duøng toaùn thoáng keâ ñeå phaân tích caùc keát quaû thu ñöôïc coù lôïi gì so vôùi vieäc khoâng duøng toaùn thoáng keâ? ( HS khaù – gioûi) Löu yù: + Oâng ñaõ tieán haønh nghieân cöùu treân soá löôïng lôùn + Thöïc hieän nhieàu laàn => ruùt ra keát luaän chính xaùc Ñoïc thoâng tin ôû muïc “em coù bieát” ghi nhôù tieåu söû cuûa Menden Caây ñaäu Haø Lan Oâng choïn caây ñaäu Haø Lan , bôõi vì chuùng coù 3 ñaëc ñieåm öu ñieåm sau: . Thôøi gian sinh tröôûng , phaùt trieån ngaén . Laø caây töï thuï phaán cao ñoä . Coù nhieàu tính traïng töông phaûn vaø troäi aùt laën moät caùch hoøan toøan Quan saùt H1.2 sgk6, neâu ñieåm khaùc bieät cuûa caùc caëp tính traïng: + Maøu saéc ( vaøng , xanh ) + Hình daïng quaû + Chieàu cao… Hai traïng thaùi bieåu hieän traùi ngöôïc nhau cuûa cuøng loaïi tính traïng. Ngöôøi cao ngöôøi thaáp, da traéngda ñen, toùc thaúng –toùc xoaên,… Phöông phaùp phaân tích caùc theá heä lai Theo doõi ñöôïc ñaày ñuû vaø chính xaùc söï di truyeàn cuûa caùc tính traïng ño.ù Giuùp Menñen ruùt ra ñöôïc nhöõng nhaän xeùt mang tính ñònh höôùng veà tính di truyeàn cuõng nhö nhöõng coâng thöùc toaùn hoïc veà söï di truyeàn caùc tính traïng, ñieàu maø tröôùc Menñen, caùc nhaø khoa hoïc khoâng laøm ñöôïc.

Trang 1

gNgày soạn: 15.8.2015 DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ

Tiết : 1 CHƯƠNG I: CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MENĐENBài : 1 MEN ĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC

I/Mục tiêu:

1 Kiến thức :

- Hiểu rõ đối tượng , nhiệm vụ và ý nghĩa của di truyền học

- Hiểu được công lao và trình bày được phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen

- Biết được một số thuật ngữ, kí hiệu trong di truyền học

2.Chuẩn bị của học sinh:

- Đọc và tìm hiểu bài mới

III/Hoạt động dạy học:

2 Kiểm tra bài cũ : Không kiểm tra

3.Giảng bài mới : (42’)

* Giới thiệu bài (2’) Năm học này ,chúng ta sẽ nghiên cứu một

môn học rất quan trọng đối với đời sống và sản xuất: đó là môn di truyền học Nếu thế kỉ 21 được xem là thế kỷ của sinh học thì Di truyền học được coi là trọng tâm của sự phát triển ù Menđen – người đặt nền móng cho Di truyền học Di truyền học nghiên cứu hai đặc điểm cơ bản của sự sống là hiện tượng di truyền và hiện tượng biến dị

* Tiến trình bài dạy : (40’)

TG Hoạt động của

Giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

10’ * Hoạt động 1 : Di truyền học

Giáo án Sinh học 9 Trang 1

Trang 2

1 Di truyền học: - Đối

tượng : Con ngườivà tòan bộsinh vật trongtự nhiên

- Nội dung:Nghiên cứubản chấtvà tính quy

hiện tượng ditruyền vàbiến dị Nólàm sángtỏ cơ sởvật chất , cơ

H Di truyền học

nghiên cứu trên

đối tượng nào?

Nội dung nghiên

cứu ? ( HS khá – giỏi)

( cho ví dụ , gợi mỡ,

định hướng cho HS tìm

câu trả lời)

- Yêu cầu cá nhân

hòan thành bài tập

sau :

- Nhiều ý kiến

- Hòan thành bài tập

Tính trạng Bản thân

Trang 3

chế ditruyền

+ Di truyền

tượng truyềnđạt các tínhtrạng củabố mẹ, tổtiên cho cácthế hệ concháu

+ Biến dị làhiện tượngcon sinh rakhác vớibố mẹ vàkhác nhauvề nhiều chitiết

* Biến dị và ditruyền là 2 hiệntượng song song ,gắn liền với quátrình sinh sản

- Ý nghĩa:Cung cấp cơ sở lí thuyết và thực tiễncho khoa học chọn giống ,

y học và công nghệ

- Gọi HS đọc nội dung

ở bảng do bản thân

lập và tự rút ra

nhận xét về điểm khác

nhau giữa di truyền và

biến dị

 Nêu khái niệm

di truyền và biến

dị?(HS yếu - TB)

* Gợi ý:

+ Đặc điểm giống 

hiện tượng di truyền

+ Đặc điểm khác 

hiện tượng biến dị

* Bổ sung : Vì thông

tin di truyền được lưu

giữ trong ADN ở tế

bào Sự nhân đôi

của ADN là cơ sở đưa

đến sự nhân đôi NST

Sự nhân đôi và

phân li của NST đưa

đến sự phân bào

Chính sự phân bào là

hình thức sinh sản

của tế bào là cơ sở

cho sự sinh trưởng và

phát triển của cơ

thể

H Qua những phân tích

trên, em rút ra nhận xét gì?

( HS khá – giỏi)

- Cho ví dụ : nhờ có di

truyền học đã tạo ra

giống táo tứ bội ,

Cây củ cải tứ bội ,

… cho quả , củ to ,

ngon hơn Hiện nay con

người chẩn đoán,

phát hiện được bệnh

di truyền, tìm ra

nguyên nhân gây

bệnh và đề ra được

phương pháp phòng,

chữa bệnh DT…

- Nêu nhận xét

- Kết hợp thông tin SGK

rút ra khái niệm ditruyền và biến dị

- Di truyền và biến dịlà 2 hiện tượng songsong , gắn liền với quátrình sinh sản

- Dựa vào kiến thức SGKtrả lời

Trang 4

15’ * Hoạt động 2 : Menđen người đặt nền

móng cho di truyền học: 2 Menđen – người đặt

Trang 5

nền móng

truyền học:

a Tiểu sửcủa Menđen:(SGK.)

b.Phươngpháp phân

- Cho HS đọc mục “em

có biết”

- Giới thiệu tình hình

nghiên cứu di truyền

ở thế kỉ XIX và

phương pháp nghiên

cứu của Menden :các

quy luật Menđen được

phát hiện từ năm

1865, nhưng mãi đến

1900 khi mà ba nhà

bác học là Đờ-Vri

(Hàlan), co-ren (Đức),

séc-mác (Aùo) đôïc

lập nghiên cứu và

cùng phát hiện các

quy luật di truyền có

nội dung như các quy

luật của Menđen thì

lúc này các quy luật

của Menđen mới được

công nhận Do đó,

năm 1900 được coi là

năm khai sinh của

môn DTH

H Menđen chọn đối

tượng nào để

nghiên cứu? (HS

yếu – TB)

H Vì sao Menđan

chọn cây đậu Hà

Lan làm đối tượng

để nghiên cứu? (Hs

khá - gioiû)

- Hướng dẫn HS

nghiên cứu thông tin

trên tranh vẽ H1.2 SGK

H Thế nào là cặp

- Đọc thông tin ở mục

“em có biết” ghi nhớtiểu sử của Menden

- Cây đậu Hà Lan

- Oâng chọn cây đậu HàLan , bỡi vì chúng có 3 đặc điểm ưu điểm sau:

Thời gian sinh trưởng , phát triển ngắn

Là cây tự thụ phấn cao độ

Có nhiều tính trạngtương phản và trội átlặn một cách hòantòan

- Quan sát H1.2 sgk/6,nêu điểm khác biệtcủa các cặp tính trạng:

+ Màu sắc ( vàng ,xanh )

+ Hình dạng quả+ Chiều cao…

- Hai trạng thái biểuhiện trái ngược nhaucủa cùng loại tính trạng

- Người cao- người thấp,

da trắng-da đen, tócthẳng –tóc xoăn,…

Trang 6

10’ * Hoạt động 3 : Một số thuật ngữ và kí

hiệu cơ bản của di truyền học 3.Một số thuật ngữ

và kí hiệu

cơ bản của

di truyền học:

a)Thuật ngữ:

- Tính trạng

- Cặp tínhtrạng tươngphản

- Nhân tố ditruyền

thuầnchủng

- : Cơ thểcái



- FB : Thế hệ con

- Chia HS theo hai

nhóm, cho nghiên

cứu hai mảng đề tài

- Yêu cầu các nhóm

dựa vào kiến thức

SGK  lấy ví dụ minh

+ Thuật ngữ+ Kíù hiệu

- Từng nhóm lần lượttrình bày kết quả

- Các nhóm nhận xétchéo lẫn nhau

- Menđen chọn các cặp tính trạng tương phản để làm thí nghiệm vì thuận tiện cho việc theodõi sự di truyền của các cặp tínhtrạng

- Nội dung va øphương

pháp phân tích các

thế hệ lai của

Menden

- Lấy ví dụ về cặp

tính trạng tương phản?

Vì sao ông lại chọn

các cặp tính trạng

tương phản để làm

thí nghiệm?

- Dựa vào kiến thức bàihọc trả lời

Trang 7

4 Dặn dòHS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo :(2’)

- Học bài và trả lời câu hỏi sgk

- Đọc mục “ Em có biết”

- Tìm hiểu bài 02 : “ Lai một cặp tính trạng”

+ Thí nghiệm của Menden

+ Menden giải thích kết quả thí nghiệm

- Kẻ bảng 2 tr.8 SGK vào vở bài tập

IV/ Rút kinh nghiệm , bổ

- Hiểu rõ nội dung của thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

- Phân biệt được kiểu gen với kiểu hình, thể đồng hợp , thể dị hợp

- Phát biểu được nội dung của quy luật phân li

- Giải thích được kết quả thí nghiệm của Menđen

2.Kỹ năng : Rèn kỹ năng

- Phân tích, so sánh tổng hợp

- Phát triển kỹ năng vận dụng lý thuyết vào thực tế và kỹ năngtrình bày bài giải

3.Thái độ :

- Có quan điểm biện chứng và quan điểm thực tiễn về các hiện tượng

di truyền trong tự nhiên

II/Chuẩn bị :

1.Chuẩn bị của Giáo viên:

- Tranh phóng to hình 2.1, 2.2, 2.3 SGK

- Bảng phụ

2 Chuẩn bị của học sinh:

Đọc và tìm hiểu nội dung bài

Trang 8

Câu hỏi kiểm tra:

Trình bày đối tượng, nội dung và ý nghĩa thực tiễn của di truyền học

Dự kiến phương án trả lời của học sinh :

+ Đối tượng : (3đ)

Con người và tòan bộ sinh vật trong tự nhiên

+ Nội dung (4đ):

Nghiên cứu bản chất và tính quy luật của hiện tượng di truyền và

biến dị Nó làm sáng tỏ cơ sở vật chất , cơ chế di truyền

+ Ý nghĩa (3đ) :

Cung cấp cơ sở lí thuyết và thực tiễn cho khoa học chọn giống , y học và công nghệ sinh học hiện đại

b Giảng bài mới :(37’)

*Giới thiệu bài :(1’) Khi cho lai các cặp bố mẹ thuần chủng khác

nhau về một cặp tính trạng, Menden đã tìm ra các qui luật di truyền.Dựa vào đâu mà Menden rút ra được các qui luật di truyền ?

*Tiến trình bài dạy :(36’)

Trang 9

TG Hoạt động của giáo

viên Hoạt động của học sinh Nội dung

12’ *Hoạt động1: Thí nghiệm của Menđen 1 Thí nghiệm

của Menđen :

a Các khái niệm:

- Tính trạng trội:là tính trạngbiểu hiện ngay

ở F1

- Tính trạng lặn:là tính trạng đếnđời F2 mới đượcbiểu hiện

- Kiểu hình: làtổ hợp toàn bộcác tính trạngcủa cơ the.å

b Thí nghiêïm:

P: hoa đỏ x hoatrắng

F1: 100% hoa đỏ F1xF1F2: 75% hoađỏ : 25% hoatrắng

c Kết luận :

Khi lai hai bố mẹkhác nhau vềmột cặp tính

phản thì F1đồngtính về tính trạngcủa bố hoặc

- Hướng dẫn Hs quan

sát tranh H2.1 giới

thiệu sự tự thụ phấn

nhân tạo trên hoa đậu

Hà Lan

- Nhấn mạnh: Đây là

công việc mà Menđen

tiến hành rất cẩn

thận, tỉ mỉ và công

phu

- Yêu cầu Hs nghiên

cứu thông tin ở bảng

2 sgk :

+ P: hoa đỏ x hoa trắng

=>F1 : toàn hoa đỏ

F1xF1 => F2: hoa đỏ

và hoa trắng

=> Hoa đỏ là tính

trạng trội , hoa trắng

là tính trạng lặn Các

tính trạng : hoa đỏ , hoa

trắng gọi là kiểu hình

H Vậy thế nào là

tính trạng trội , tính

trạng lặn ? Thế nào

là kiểu hình? ( HS TB –

khá)

H Cho biết tính trạng

trội , tính trạng lặn ,

kiểu hình ở 2 thí

nghiệm còn lại ở

bảng 2? ( HS yếu – TB)

H Nhận xét tỉ lệ

kiểu hình ở F1 trong

H Từ kết quả ở

bảng 2, hoàn thành

bài tập điền từ

trong SGK ? (HS Yếu –

TB)

- Lưu ý: sự thay đổi vị

trí của các giống chọn

làm bố hay làm mẹ

nhưng kết quả của

phép lai vẫn không

- Quan sát tranh, theodõi và ghi nhớ cáchtiến hành

- Nghiên cứu SGK

- Nêu khái niệm

- F1 đồng tính về tínhtrạng của bố hoặcmẹ(hoa đỏ, thân cao,quả lục)

- Tỉ lệ kiểu hình ở F2

ở cả 3 thí nghiệm là3:1

- (1): đồng tính (2): 3 trội : 1lặn

- 1-2 Hs nhắc lại nộidung vừa điền

Trang 10

4 Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:(1’)

- Học bài và trả lời câu hỏi sgk

Tìm hiểu bài 3 :” Lai một cặp tính trạng (tiếp theo)”

IV/ Rút kinh nghiệm , bổ sung:

- Nêu được ý nghĩa của qui luật phân li đối với lĩnh vực sản xuất

- Tự tin khi trình bày ý kiến trước tỏ , nhĩm

- Lắng nghe tích cực , trình bày ý nghĩ / ý tưởng , hợp tác trong hoạt động nhĩm

- Tìm kiếm và xử lí thơng tin khi đọc SGK , quan sát sơ đồ lai để tìm hiểu về phép lai phân tích , tương quan trội – lặn

3.Thái độ :

- Có quan điểm biện chứng và quan điểm thực tiễn về các hiện tượng

di truyền trong tự nhiên

- Xây dựng lòng tin vào khả năng làm chủ về di truyền học của conngười

II/Chuẩn bị :

1 Chuẩn bị của Giáo viên:

Tranh phóng to hình 3 SGK; bảng phụ

Tìm hiểu nội dung bài mới SGK

Trang 11

III/Hoạt độïng dạy học:

2 Kiểm tra bài cũ : (5’)

 Câu hỏi ki ểm tra:

a Phát biểu nội dung của quy luật phân li

b Menđen đã giải thích kết quả thí nghiệm trên đậu Hà Lan như thếnào?

Dự kiến phương án trả lời của học sinh:

a (5đ) Trong quá trình phát sinh giao tử , mỗi nhân tố di truyền trongcặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bảnchất như ở cơ thể P

b (5đ)- Mỗi tính trạng do cặp nhân tố di truyền qui định

- Trong quá trình phát sinh giao tử có sự phân li của cặpnhân tố di truyền

- Các nhân tố di truyền được tổ hợp lại trong quá trình thụ tinh

3 Giảng bài mới :(36’)

* Giới thiệu bài :(1’) Khi lai hoa đỏ và hoa trắng Menden đã thu được

100% hoa đỏ Tuy

nhiên, trong thiên nhiên ngoài hoa đỏ còn xuất hiện hoa hồng Tạisao lại có hiện tượng

Trang 12

a) Nội dung:

- Phép laiphân tích làphép lai giữacá thể mangtính trạng trộicần xác địnhkiểu gen vớicá thể mangtính trạng lặn.Nếu kết quảphép lai làđồng tính thìcá thể mangtính trạng trộicó kiểu genđồng hợp trội(AA), còn kếtquả là phân

- Nhắc lại khái niệm

kiểu gen, kiểu hình,

phân biệt kiểu gen

đồng hợp và dị hợp

- Yêu cầu học sinh xác

định kết quả của

những phép lai sau:

P: Hoa đỏ x Hoa trắng

H Từ 2 sơ đồ lai

trên , em hãy cho

biết làm thế nào

để xác định được

kiểu gen của cá thể

mang tính trạng trội ? (

HS khá – giỏi)

- Yêu cầu cá nhân tự

hoàn thành nội dung

bài tập diền từ ở SGK

 khái niệm phép lai

- Phân biệt các kiểu gen đồng hợp và dị hợp

- Đọc thông tin SGK , thảo luận nhóm và dưới sự hướng dẫn của giáo viên, thống nhất được đáp án như sau :P: Hoa đỏ x Hoa trắng

AA aa

GP : A a

F1 : Aa( 100% hoa đỏ)

P : Hoa đỏ x Hoatrắng

Aa aa

GP : 1A,1a a

F1 : 1Aa : 1aa

1 hoa đỏ : 1 hoa trắng

- Khi lai cây đậu có kiểu gen AA và Aa với cây đậu có kiểu gen aa Do có sự phân li của các gen trong quá trình phát sinh giao tử và tổ hợp tự do của các giao tử trong quá trình thụ tinh, nên:

AA x aa  Aa (hoa đỏ)

Aa x aa  1Aa :1aa

- Cho lai cá thể mang tính trạng trội với Giáo án Sinh học 9 Trang 12

Trang 13

’ * Hoạt động 2 để xác định độ thuần chủng của giống Xác định được phép lai dùng 4 Ý nghĩa của tương

Trang 14

quan trội – lặn:

- Gọi học sinh đọc thông

tin SGK (tương quan trội –

lặn)

H Biết được tương

quan Trội-lặn của

các tính trạng có ý

nghĩa gì trong thực

tiễn sản xuất? ( HS

khá – giỏi)

H Làm thế nào để

xác định được tương

quan trội – lặn ?(HS TB

– khá)

H Trong sản xuất mà

sử dụng những

giống không thuần

chủng thì sẽ có tác

hại gì? ( HS khá – giỏi)

H Để xác định độ

thuần chủng của

giống cần phải thực

hiện những phép lai

nào?(HS yếu – TB)

- Nhận xét , bổ sung:

+ Các tính trạng trội nói

chung là những tính

trạng tốt Còn những

tính trạng lặn là những

tính trạng xấu

+ Lai phân tích ngoài

việc để kiểm tra độ

thuần chủng của giống

Moocgan đã dùng để

phát hiện sự di truyền

liên kết hoàn toàn và

liên kết không hoàn

- Đọc thông tin SGK

+ Trong thực tiễn cầnphát hiện các tínhtrạng trội để tậptrung các gen trộiquý về cùng mộtkiểu gen nhằm tạo ragiống có ý nghĩakinh tế cao

+ Tiến hành lai phanâtích Ví dụ: nếu cặptính trạng tương phản

ở P thuần chủng ,mà F2 phân li KH 3:1thì KH chiếm ¾ làtính trạng trội , còn

¼ là tính trạng lặn

+ Trong sản xuấtnếu dùng nhữnggiống không thuầnchủng thì trong cácthế hệ con cháucủa chúng sẽ xuấthiện các tính trạnglặn  giống mấttính đồng nhất vàổn định và có thểxuất hiện tính trạngxấu

+Để xác định độthuần chủng củagiống ta dùngphương pháp lai phântích

Trang 15

’ * Hoạt động 4 Củng cố

a)F1: quả đỏ ( Aa)

F2: 3 quả đỏ : 1 quả vàng

b) Cho lai phấn tích

- Trình bày nội dung

của phép lai phân

tích?

- Bài tập:

Ở cà chua , tính trạng quả đỏ là trội

so với tính trạng quả vàng

a) Cho cà chua quả đỏ giao phấn

với cà chua quả vàng thu được tồn

quả đỏ Cho cà chua quả đỏ F1 tự

thụ phấn thì tỷ lệ kiểu gen và kiểu

hình ở F2 như thế nào ? Viết sơ đồ

lai ?

b) Trong số cà chua quả đỏ ở F2 thì

làm thế nào để xác định được cây

quả đỏ thuần chủng ?

- Trả lời

- Làm bài tập

4.Dặn dòHS chu ẩn bị cho tiết học tiếp theo:(3’)

- Hướng dẫn HS làm bài tập về nhà : Cho biết lá dài là trội so với lá ngắn Cĩ phép lai sau :

P: lá dài x ?  F1 : 150 lá dài : 148 lá ngắn

Hãy giải thích để xác định kiểu gen của P và lập sơ đồ lai

- Học bài cũ

- Làm bài tập SGK

- Nghiên cứu bài mới :

+ Thí nghiệm của Menđen về lai hai cặp tính trạng

+ Bíên dị tổ hợp

IV Rút kinh nghiệm , bổ sung:

Giáo án Sinh học 9

Trang 15

Trang 17

- Hiểu và phát biểu được nội dung của qui luật phân li độc lập củaMenĐen.

- Giải thích được khái niệm biến dị tổ hợp

- Tự tin khi trình bày ý kiến trước tỏ , nhĩm

- Lắng nghe tích cực , trình bày ý nghĩ / ý tưởng , hợp tác trong hoạt động nhĩm

- Tìm kiếm và xử lí thơng tin khi đọc SGK , quan sát sơ đồ lai để tìm hiểu về phép lai 2 cặp tính trạng

- Phân tích , suy đốn kết quả thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng , dùng sơ đồ lai để giải thích phép lai

2 Chủân bị của học sinh:

Tìm hiểu bài mới

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

 Câu hỏi kiểm tra: Khi cho cây cà chua quả đỏ thuần chủng lai

phân tích thì thu được:

a) Toàn quả đỏ

c) Tỉ lệ : 1 quả đỏ : 1 quả vàng

d) Tỉ lệ : 3 quả đỏ : 1 quả vàng

Hãy lựa chọn ý trả lời đúng

Phát biểu nội dung của phép lai phân tích?

 Dự kiến phương án trả lời của học sinh:

Đáp án : a (5đ)

Nội dung của phép lai phân tích: Phép lai phân tích là phép lai giữa

cá thể mang tính trạng trội cần xác định kiểu gen với cá thể mang tínhtrạng lặn Nếu kết quả phép lai là đồng tính thì cá thể mang tính trạngtrội có kiểu gen đồng hợp trội (AA), còn kết quả là phân tính thì cáthể đó có kiểu gen là dị hợp (Aa) (5đ)

3 Giảng bài mới:(38’)

* Giới thiệu bài: (1’) Khi tiến hành lai hai cơ thể bố mẹ khác nhau

về hai hay nhiều cặp

Trang 18

tính trạng tương phản thì sự di truyền ở đời con sẽ như thế nào?

* Tiến trình bài dạy:(37’)

- Từ kết quả thí nghiệm GV

yêu cầu HS hoàn thành

bảng 4 SGK/trang 15

- Gợi ý cách tính

- Đọc thông tin SGK ,quan sát hình 4

- Trình bày nội dungthí nghiệm trêntranh vẽ

- Đại diện nhómlên hoàn thànhnội dung

- Các nhóm khác theo dõi, bổ sung

Kiểu

hình F2 So á

ha ït

Trang 19

Pt/c : hạt vàng ,vỏ trơn xø hạtxanh , vỏ nhăn

=>F1 ChoF1xF1=>F2

b Kết quả :

F1 : 100% hạtvàng , vỏ trơn

F2 : 9 vàng trơn

3 vàng ,nhăn

3 xanh , trơn

1 xanh ,nhăn

c Kết luận: Định luậtphân li độc

Menđen:

=> Kết quả :

+ Tỉ lệ KH ở F2 : 9 hạt

vàng , trơn :3 hạt vàng ,

nhăn : 3 hạt xanh , trơn : 1

hạt xanh , nhăn

+ Tỉ lệ từng cặp tính trạng

ở F2 :

vàng ≈ 3 ; trơn ≈ 3

xanh 1 nhăn 1

H Dựa vào bảng, em

hãy cho biết vì sao F2 có

tỉ lệ kiểu hình là: 9 hạt

vàng , trơn :3 hạt vàng ,

nhăn : 3 hạt xanh , trơn :

1 hạt xanh , nhăn? (HS

giỏi)

- Yêu cầu HS hoàn thành

bài tập điền từ ở SGK

H Phát biểu nội dung

của định luật phân li

độc lập? ( HS yếu – TB)

- Bổ sung: điều kiện của

định luật phân li độc lập

+ P thuần chủng về cặp

tính trạng tính trạng tương

phản đem lai

+ Mỗi gen qui định 1 tính

trạng

+ Tính trạng trội hoàn toàn

+ Số lượng cá thể phải

đủ lớn để tỉ lệ gần

đúng

+ Các gen được xét nằm

trên các cặp NST tương

đồng khác nhau

- F2 có tỉ lệ KH (3vàng:1 xanh) (3 trơn :

1 nhăn) = 9:3:3:1

Điều đó chứng tỏhai tính trạng hìnhdạng hạt và màusắc hạt di truyềnđộc lập với nhau

Nguyên nhân củahiện tượng này là

do các nhân tố ditruyền không trộnlẫn vào nhau màhoạt động độc lậprồi kết hợp 1 cáchngẫu nhiên trongquá trình phát sinhgiao tử và thụ tinh

- 1- 2 HS trả lời .lớp nhận xét , bổsung

- Phát biểu nội dung dung của định luật phân li độc

lập

Trang 20

’ * Hoạt động 2 Biến dị tổ hợp

1 Khái niệm : - Biến

dị tổ hợp: làsự tổ hợp lạicác tính trạngcủa các cáthể đem lailàm xuất hiệnkiểu hình kháccá thể đem lai

2 Nguyên nhân : do sự

phân li độc lập và tổ hợplại các tính trạng của P làm xuất hiệncác kiểu hình khác P

- Yêu cầu HS nghiên cứu

lại kết quả thí nghiệm ở F2

và trả lời câu hỏi :

H Kiểu hình nào ở F 2

khác bố mẹ? ( HS yếu –

TB)

H Nguyên nhân xuất

hiện các kiểu hình khác P? ( HS

khá – giỏi)

H Thế nào là biến dị

tổ hợp? Nó được xuất

hiện ở hình thức sinh

sản nào?( HS yếu – TB)

H Biến dị tổ hợp có ý

nghĩa gì đối với sự phát

triển của thế giới sinh

vật ? ( HS TB- khá)

- Bổ sung:

+ Biến dị tổ hợp xuất hiện

khá phong phú ở những

loài sinh sản hữu tính

+ Trong chọn giống: tính đa

dạng của vật nuôi và cây

trồng  con người có nhiều

điều kiện để chọn và giữ

lại những dạng phong phú

phù hợp  tạo ra giống mới

có năng suất cao và

phẩm chất tốt

+ Trong tiến hoá : tính đa

dạng của mỗi loài có khả

năng phân bố và thích nghi

ở nhiều môi trường sống

khác nhau  tăng khả

năng đấu tranh sinh tồn

của chúng

- Nghiên cứu lại thínghiệm của Mendenvà trả lời

+ 2 kiểu hình :vàng, nhăn vàxanh, trơn

+ Nguyên nhân : dosự phân li và tổhợp của các tínhtrạng

+ Là nguồn nguyên liệu cho tiến hoá và chọn giống

5’ * Hoạt động 3 Củng cố

Trang 21

Đáp án : b d

- Căn cứ vào đâu

Menden cho rằng các tính

trạng màu sắc và hình

dạng hạt đậu di truyền

độc lập ?

- Nêu nội dung của định

luật phân li độc lập?

- Biến dị tổ hợp là gì?

- Bài tập: Thực chất của

sự di truyền độc lập các

tính trạng nhất thiết F2 phải

có:

a) Tỉ lệ phân li của mỗi

cặp tính trạng là 3 trội : 1

lặn

b) Tỉ lệ của mỗi kiểu hình

bằng tích tỉ lệ của các

tính trạng hợp thành nó

c) 4 kiểu hình khác nhau

d) Các biến dị tổ hợp

Hãy chọn câu trả lời

đúng

- Căn cứ vào tỉ lệ kiểu hình ở F2 bằng tích tỉ lệ của các tính trạng hợp thành nó

- Học và trả lời các câu hỏi SGK

- Tìm hiểu bài mới: “Lai 2 cặp tính trạng(tiếp theo)”

+ Menđen giải thích kết quả TN lai 2 cặp tính trạng của mình ntn?

+ Qui luật phân li độc lập có nội dung và ý nghĩa gì?

IV/Rút kinh nghiệm, bổ sung:

-

-Giáo án Sinh học 9

Trang 21

Trang 22

- Trình bày được nội dung quy luật phân li độc lập.

- Phân tích được ý nghĩa của định luật phân li độc lập đối với chọngiống và tiến hoá

- Phân tích, so sánh tổng hợp

- Phát triển kỹ năng vận dụng lý thuyết vào thực tế và kỹ năngtoán học

- Bảng phụ cĩ ghi sẵn nội dung

2 Chuẩn bị của học sinh::

Nghiên cứu nội dung bài trước khi đến lớp

III/ Hoạt động dạy học:

1 Ổn định tình hình lớp (1’) :

Trang 23

Điểm danh học sinh trong lớp:

Lớp 9A 1 :………

Lớp 9A 2 :………

Lớp 9A 3 :………

Lớp 9A 4 :………

2 Kiểm tra bài cũ :(5’)

 Câu hỏi kiểm tra:

a Căn cứ vào đâu mà Menden lại cho rằng các tính trạng màu sắcvà hình dạng hạt đậu trong thí nghiệm của mình di truyền độc lậpvới nhau ?( 5đ)

b Biến dị tổ hợp là gì ? Nêu nguyên nhân làm xuất hiện các biến

dị tổ hợp(5đ)

 Dự kiến phương án trả lời của học sinh:

a/Căn cứ vào tỉ lệ mỗi kiểu hình ở F2 bằng tích các tỉ lệ của các tính trạng hợp thành nó , Menden đã xác định các tính trạng màu sắc và hình dạng hạt di truyền độc lập với nhau

b/Biến dị tổ hợp là sự tổ hợp các tính trạng của bố mẹ Nguyênnhân là do sự phân li độc lập và tổ hợp tự do của các tính trạng

3 Giảng bài mới:( 38 / )

* Giới thiệu bài :(1’) Khi lai hai cặp tính trạng thuần chủng tương phản mên Đen đã thu

được kết quả ở F2 với tỉ lệ 9:3:3:1 chứng tỏ cĩ sự di truyền độc lập của từng cặp tính trạng Vậy MenĐen đã giải thích qui luật đĩ thế nào ? Bài học hơm nay ta tìm hiểu về nội dung đĩ

* Tiến trình tiết dạy :(37’)

Trang 24

III Menđen giải thích kết quả thí nghiệm:

- Mỗi cặp tính trạng do

1 cặp nhân tố di truyềnqui định Men đen dùngchữ cái để kí hiệu cáccặp nhân tố di truyềnnhư sau

A: Qui đđịnh hạtvàng

- Yêu cầu học sinh

nhắc lại nội dung thí

nghiệm và kết quả

- Cho HS thảo luận

nhóm trả lời các

câu hỏi ở lệnh SGK

H F 2 có tổng tỉ lệ

kiểu hình là bao

hợp tử về 2 cặp gen

(AaBb), trong quá trình phát

sinh giao tử: các gen

tương ứng như A và a,

B và b phân ly độc

lập, còn các gen

không tương ứng tổ

hợp tự do với nhau =>

õ tạo ra 4 loại giao tử

với tỉ lệ ngang nhau

là AB, Ab, aB, ab Bốn

loại giao tử đực kết

hợp với 4 loại giao tử

- Dựa vào kiến thứcđã học trả lời câutrả

- Vàng ≈ 3 Xanh 1 Trơn ≈ 3 Nhăn 1

- Màu hạt do một genchi phối và hạt vànglà trội so với hạt xanh Tương tự , hạt trơn làtrội so với hạtnhăn=> qui ước gen:

+ A qui định hạt vàng + a qui định hạt xanh + B qui định vỏ trơn + b qui định vỏ nhăn

- Quan sát tranh vẽ

- Thảo luận nhóm .Cử đại diện trả lời

- F2 có 16 tổ hợp giaotử (hợp tử)

- F2 có 16 hợp tử là

do sự phân li độc lậpvà tổ hợp tự do củacác nhân tố ditruyền ;ø sự kết hợpngẫu nhiên qua thụtinh của 4 loại giao tửđực và 4 loại giao tửcái .Các loại giao tửnày có xác suấtngang nhau đều bằng

¼

Trang 25

truyền trongquá trình phátsinh giao tử vàsự tổ hợp ngẫunhiên của cácgiao tử trongquá trình thụtinh => F2 có å

16 hợp tử

* Qui luật phân

li độc lập: cáccặp nhân tố ditruyền đã phân

li độc lập trongquá trình phátsinh giao tử

Kiểu

hình F 2

Hạt vàng , trơn

Hạt vàng, nhăn

Hạt xanh , trơn

Hạt xanh , nhăn

2 Aabb 1 aaBB2 aaBb 1 aabb

Tỉ lệ

KH ở

F2

9 vàng,trơn 3 vàng ,nhăn 3 xanh ,trơn 1 xanh ,nhăn

H Vậy, Međen dựa

vào đâu để giải

là những biến dị tổ

hợp Vậy biến dị tổ

hợp có ý nghĩa gì?

Chúng ta cùng

nghiên cứu tiếp ở

phần tiếp theo

- Cá nhân trả lời : MenĐen đã dựa vào nội dung qui luật phân li độc lập :

* Sự phân li độc lập của các cặpnhân tố di truyền trong quá trình phát sinh giao tử và sự tổ hợp tự do của các giao tử trong quá trình thụ tinh

10

/

Hoạt động 2 Ý nghĩa của quy luật

phân li độc lập

IV Ý nghĩa của quy luật

Trang 26

phân li độc lập:

nguyên nhâncủa sự xuất

biến dị tổ hợpvô cùng phongphú ở các loàisinh sản hữutính Biến dị tổhợp la ønguồn

quan trọng trongchọn giống vàtiến hoá

- Yêu cầu HS nghiên

cứu thông tin và trả

lời câu hỏi :

H Tại sao ở các

loài sinh sản hữu

tính biến dị lại

phong phú ? (HS khá

– giỏi)

H Nêu ý nghĩa

của quy luật phân

li độc lập ?(HS TB)

- Bổ sung: Ở mọi sinh

vật , nhất là sinh

vật bậc cao , trong

kiểu gen có rất

nhiều gen Do đó ,

số loại tổ hợp về

kiểu gen và kiểu hình

ở thế hệ con cháu

là rất lớn  xuất

hiện nhiều biến dị

tổ hợp ở những loài

sinh sản hữu tính

- Tiểu kết

- Nghiên cứu SGk

+ Vì ở các loài sinhsản hữu tính có sựtổ hợp lại tính trạng + Định luật phân liđộc lập giải thíchđược nguyên nhânxuất hiện nhữngbiến dị tổ hợp lànguồn nguyên liệuchọn giống và tiếnhoá

- Tại sao ở các

loài sinh sản hữu

- Yêu cầu học sinh

trả lời bài tập 4

Sơ đồ lai:

P + mắt đen , tóc xoăn x  mắt xanh , tóc thẳng

AABB aabbG: AB ab

F1: AaBb ( mắt đen , tóc xoăn )

 kiểu gen của mẹ : AABB ( Đáp án d)

- Học và làm bài tập SGK

Trang 27

- Bài tập về nhà: Cho biết gen X: lông xám ; gen x : lông đen ; gen T :

đuôi thẳng ; gen t : đuôi cong Các cặp gen nằm trên các cặp NST

thường khác nhau

a) Cho 2 chuột đều thuần chủng là lông xám , đuôi cong lai với lông đen , đuôi thẳng Lập sơ đồ lai để giải thích kiểu gen và kiểu hình F1 b) Nếu cho F1 giao phối với nhau Không cần lập sơ đồ lai ,hãy xác định tỷ lệ phân li kiểu hình ở F2

c) Nếu cho F1 trong phép lai trên lai phân tích thì kết quả lai sẽ như thế nào ?

- Tìm hiểu bài mới “ Tính xác suất xuất hiện các mặt của đồng kim

loại” mỗi nhóm mang 2 đồng kim loại cùng loại

IV/Rút kinh nghiệm , bổ sung:

-

-Giáo án Sinh học 9 Trang 27

Trang 28

Ngày soạn : 31/08/2015

Tiết : 6 Bài 6 : THỰC HÀNH:

TÍNH XÁC SUẤT XUẤT HIỆN CÁC MẶT CỦA ĐỒNG

2 Kĩ năng : Rèn kỹ năng

- Thu thập , xử lí thông tin từ SGK để tìm hiểu cách tính tỉ lệ % xác suất , cách xử lí số liệu ,

quy luật xuất hiện mặt sấp , ngửa của đồng xu

- Hợp tác , ứng xử , lắng nghe tích cực

- Tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm , tổ , lớp

3 Thái độ :

- HS gắn bó , yêu thích môn học

II/ Chuẩn bị:

- Chuẩn bị các đồng tiền kim loại

- Phương án tổ chức lớp học , nhóm học : mỗi nhóm gồm 4 HS, có nhóm trưởng , thư kí Mỗi nhóm tự tiến hành thí nghiệm , thư kí ghi lại kết quả Trong nhím tự thảo luận rút ra kết luận để báo cáo trước lớp

2 Chuẩn bị của học sinh :

Mỗi nhóm mang theo hai đồng kim loại

2 Kiểm tra bài cũ :( 5’)

*Câu hỏi kiểm tra:

a/ Nêu nội dung của qui luật phân li độc lập ?(3đ )

b./ Biến dị tổ hợp có ý nghĩa gì đối với chọn giống và tiến hoá? Tạisao ở các loài

sinh sản hữu tính, biến dị lại phong phú hơn nhiều so với các loàisinh sản vô

tính ?( 7đ)

Dự kiến phương án trả lời của học sinh:

Trang 29

a/ Nội dung của qui luật phân li độc lập : Các cặp nhân tố ditruyền(cặp gen) đã

õ phân li độc lập trong quá trình phát sinh giao tử

b./ Biến dị tổ hợp là nguồn nguyên liệu quan trọng đối với tiếnhoá và chọn giống

Vì ở loài sinh sản hữu tính có sự phân li độc lập và tổ hợp củacác cặp gen của

thế hệ P nên biến dị phong phú hơn ở loài sinh sản vô tính

* Giới thiệu bài :(1’) Làm thế nào để MenĐen hiểu được tỉ lệ xuất hiện các loại giao tử và

tỉ lệ các kiểu gen trong lai một cặp tính trạng ?Bài thực hành hơm nay là cơ sở để v giải thích giúp chúng

ta hiểu được điều đĩ

*Tiến trình bài dạy : (36’)

T

G Hoat động của Giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

*Hoạt động 1 : Gieo một đồng kim loại

Trang 30

loại:

- Tỉ lệ xuấthiện cácmặt sấp :ngửa khi gieođồng kimloại là xấp

- Cơ thể lai F1

có kiểu gen

phân cho ra

2 loại giao tửmang gen Avà a vớixác suấtngang nhau

- Chia nhĩm thực hành theo

- Cho hs bắt đầu gieo các đồng xu

H Các em có nhận xét

gì về tỉ lệ xuất hiện

mặt sấp và mặt

ngửa trong các lần

gieo đồng kim loại? (HS

yếu - TB)

H Hãy liên hệ kết

quả này với tỉ lệ

các giao tử được sinh

ra từ con lai F 1 (Aa) (HS

- Tỉ lệ xuất hiện mặt sấp mặt ngửa

khi gieo đồng kim loại là xấp xỉ 1:1

- Số lần gieo đồng kim loại càng

tăng thì tỉ lệ đĩ càng dẫn tới tỉ lệ 1:1

=>Vấn đề trên đã

được phân tích và được

nhấn mạnh ở bài 2 , đó

là bản chất của quy

luật phân li đồng thời

- Chia nhĩm , phân cơng nhiệm

vụ cho từng thành viên

- Kẻ bảng vào vở

- Từng nhóm lấy 1đồng kim loại, cầmđứng cạnh và thả rơitự do từ một độ caoxác định

- HS khác ghi kết quảmỗi lần rơi cho tới 25,

50, 100, 200 lần vàobảng 6.1 SGK

- Ghi kết quả vào bảng 6.1 sgk

- Cho biết các tỉ lệtính toán được

- Khi cơ thể lai F1 có KG

Aa thì trong quá trình giảmphân sẽ cho 2 loại giaotử mang gen A và avới tỉ lệ ngang nhau –giống như xác suấtxuất hiện mặt xấpvà mặt ngửa củađồng kim loại

Trang 31

*Hoạt động 2: Gieo hai đồng kim loại

Trang 32

loại:

- Tỉ lệxuất hiệnmặt SS, mặt

S và N, mặt

NN khi gieohai đồng kimloại là 1 : 2 :1

- Khi số lầngieo hai đồng

càng tăngthì tỉ lệ đócàng dẫntới 1 : 2 : 1hay 1/4 : 2/4 :1/4

(Vì vậy: mộttrong cácđiều kiệnnghiệm

đúng của

luật Menđenlà số lượngcá thể đủlớn)

- Yêu cầu từng nhóm

gieo 2 đồng kim loại rồi

thống kê kết quả các

lần vào (nội dung bảng

6.2 SGK)

Nhĩm Số

lầngieo

- Hai đồng kim loại cùng được

gieo 1 lần hồn tồn độc lập với

nhau Vận dụng tính xác suất của

hai sự kiện độc lập để tính xác suất

- Cho các nhóm thảo

luận để xác định tỉ lệ

% số lần gặp các mặt

S, N, cả S và N

H Hãy liên hệ tỉ lệ

này với tỉ lệ kiểu

gen ở F 2 trong lai hai

cặp tính trạng, giải

thích hiện tượng đó.

(HS khá – giỏi)

Liên hệ với việc xác

định tỉ lệ các loại giao

tử của F1 có kết quả

- Từng nhóm lấy 2đồng kim loại, cầmđứng cạnh và thả rơitự do ở một độ caonhất định, khi rơixuống mặt bàn thìmặt trên của haiđồng kim loại có thểlà 1 trong ba trườnghợp 2S, 2N,1S-1N)

- Ghi kết quả củamỗi lần rơi cho tới 25,

50, 100, 200 lần vàobảng 6.2 SGK

- Tỉ lệ xuất hiện : tỉ lệ1SS:2SN:1NN

- Số lần gieo 2 đồng kim loạicàng tăng thì càng tiến dần đến

tỉ lệ 1:2:1

- Cách tính xác suất của 2

sự kiện độc lập để tính xácsuất đồng thời xuất hiện haimặt của hai đồng kim loại

- Dựa vào bảng thốngkê, thảo luận trả lời

- Theo công thức tínhxác suất

P(AA) = 1/2 1/2 = 1/4P(Aa) = 1/2 1/2 = 1/4P(aA) = 1/2 1/2 = 1/4P(aa) = 1/2 1/2 = 1/4-> tỉ lệ kết quả F2 là1/4 AA : 1/2 Aa : 1/4 aa

Trang 33

6’ *Hoạt động 3 : Đánh giá

- Hướng dẫn HS viết thu

hoạch

- Cho các nhóm tự nhận

xét buổi thực hành

- Nhận xét , đánh giá

tinh thần thái độ làm

việc của các nhóm

- Cho HS thu dọn , vệ sinh

- Ghi nhớ cách làm

- Tự nhận xét về việcchuẩn bị , đến tinhthần thái độ làmvịệc của thành viêntrong nhóm

- Ghi nhớ , khắc phục

- Thu dọn , vệ sinh

4.Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:(2’)

- Hoàn thành các bảng 6.1 và 6.2 theo yêu cầu của bài thực hành vào vở

- Ôn tập lại kiến thức đã học để chuẩn bị cho tiết luyện tập

- Hoàn thành bài tập sgk/22, 23

IV/Rút kinh nghiệm, bổ sung:

Bảng phụ ghi nội dung các dạng bài tập

Nắm vững quy luật phân li và quy luật phân li độc lập của Menđen

1 Ổn định tình hình lớp (1’) :

Trang 34

Điểm danh học sinh trong lớp:

Lớp 9A1 : vắng………

Lớp 9A2 : vắng ………

2 Kiểm tra bài cũ : (Kiểm tra trong quá trình dạy)

* Giới thiệu bài :(1’) Để củng cố kiến thức đã học phần các

G Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

* Hoạt động 1 Lai một cặp tính trạng

Trang 35

*Dạng 1 : Cách giải

+ Bước 1: Quy ước gen +Bước 2: Xác định

kiểu gen của P

+Bước 3: Viết sơ đồ

lai Xác định kết quả kiểu gen ,kiểu hình của F

Bài 1/22sgk Qui ước gen :

A :Lơng ngắn là trội hồn tồnnên cĩ kiểu gen là AA

a : Lơng dài là lặn nên kiểu gen

là : aa

Ta cĩ sơ đồ lai :

P : AA x aa

GP A a F1 Aa

KG : Aa KH: 100%(Lơng ngắn)Vậy chọn a :đúng

Dạng 2: Cách giải

Căn cứ vào tỉ lệ KH

ở đời con+ F : (3 : 1) 

P : Aa x Aa

+ F : (1 : 1)  P: Aa x aa

- Yêu cầu HS nêu lại

nội dung các qui luật

xác định tỉ lệ kiểu

hình, kiểu gen ở F1 , F2

- Gọi HS làm bài tập

1 SGK trang 22 (HS TB –

yếu)

- Nhận xét , bổ sung

Dạng 2: Biết số

lượng hoặc tỉ lệ

kiểu hình ở đời con 

xác định kiểu hình,

kiểu di truyền của P

- Yêu cầu HS hoàn

thành bài tập trắc

nghiệm 2 SGK và yêu

cầu HS giải thích

- Gọi 1 vài HS yếu

viết sơ đồ lai

- Nhận xét , đánh

giá

- Nêu nội dungcác qui luật ditruyền của Menden

- Giải thích kếtquả thí nghiệmnhư đã học ở cácbài trước

- Theo dõi cácdạng bài tập vàáp dụng các kiếnthức vừa thunhận để hoànthành các bàitập

- Cá nhân làm bài tập, lớp nhận xét ,bổ sung

Qui ước : Gen A :lông ngắn (trội )

Gen a :lông dài( lặn)

Lông ngắn thuầnchủng

Lông ngắn trộihoàn

toàn so với lôngdài

KG : Lông ngắn AA Lông dài aa

KG của F1 : Aa( lông ngắn)

Đáp án : a

- Ghi nhớ

- Thảo luận chọnđáp án đúng .Tranh luận giữacác nhóm vàthống nhất

Tỉ lệ KH ở F1 : 3:1

KG của P : Aa x AaGiáo án Sinh học 9 Trang 35

Trang 36

* Hoạt động 2 Lai hai cặp tính trạng

Trang 37

’ 2 Lai hai cặp tính trạng:

Dạng1: Đề cho quy

luật di truyền củatừng cặp tính trạngsuy nhanh ra tỉ lệ củatừng cặp tính trạng ởF1 hay F2 và tính nhanhtích tỉ lệ của cáccặp tính trạng thì được

tỉ lệ KH ở F1 hay F2+(3 : 1)(3 : 1) =

9 : 3 : 3 : 1+(3 : 1)(1: 1) =

3 : 3 : 1 : 1+(3 : 1)(1 : 2 : 1) =

P : AAbb x aaBB ( đápán d)

* Lưu ý:

+ F2: 3 : 3 : 1 : 1 = (3 : 1) (3 : 1) 

F1: AaBb x Aabb+F2: 1 : 1 : 1 : 1 = (1 : 1) (1 : 1) 

F1: AaBb x aabb hoặc Aabb x aaBb

- Nêu các dạng bài

tập lai 2 cặp tính

trạng :

Dạng 1:Biết kiểu di

truyền, kiểu hình của

P  xác định tỉ lệ

kiểu hình ở F1 (F2)

Dạng 2: Biết số

lượng hay tỉ lệ kiểu

hình ở đời con  xác

định kiểu di truyền

của P

- Yêu cầu HS ứng

dụng vào việc giải

bài tập trắc nghiệm

F2 : 9 đỏ, tròn : 3đỏ , bầu dục : 3vàng , tròn : 1vàng , bầu dục = ( 3 đỏ : 1 vàng )(3tròn : 1 bầu dục)Chứng tỏ phép laitrên tuân theo quyluật phân li độclập , F1 có KG dịhợp ở cả 2 cặpgen ( AaBb)

Đáp án : d

Trang 38

5’ * Hoạt động 3 Củng cố

- Cho HS ghi các công

thức tổ hợp - Ghi nhớ cáccông thức

Tỉ lệ phân

li kỉêu gen

Số lượng các loại kiểu gen

Tỉ lệ phân

li kiểu hình

Số lượng các loại KH

4 Dặn dòHS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo :(3’)

- Ôn tập lại kiến thức chương I và các dạng bài tập

- Làm bài tập 2 , 4 SGK /22; 23

- Bài tập về nhà :

1 Cho thứ bí thuần chủng có quả tròn hoa trắng giao phấn với thư bí có quả dài , hoa vàng thu được F1 đều có quả tròn , hoa vàng

a) xác định tính trội , tính lặn và lập sơ đồ lai

b) Cho F1 nói trên lai với 1 cây khác , ở F2 thu được 50% số cây có quảtròn , hoa vàng và 50% số cây có quả tròn hoa trắng

Xác định KG , KH của cây lai với F1 và lập sơ đồ lai

Biết các tính trạng di truyền độc lập với nhau

2 Ở lúa , người ta thực hiện 2 phép lai sau :

- Phép lai 1: Lúa thân thấp x Lúa thân thấp

Trong số F1 tạo ra , cĩ những cây thân cao

- Phép lai 2: Lúa thân cao giao phấn với cây lúa khác chưa biết kiểu gen Ở F1 xuất hiện 2 trường hợp sau :

+ 100% cây thân thấp

+ Vừa cây thân thấp vừa cây thân cao

a Hãy giải thích và xác định tính trạng trội , tính trạng lặn

b Tìm kiểu gen , kiểu hình của P

- Tìm hiểu kiến thức bài 8 : ‘’ NHIỄM SẮC THỂ ‘’

IV Rút kinh nghiệm , bổ sung :

Trang 39

- Hiểu được tính đặc trưng của bộ nhiễm sắc thể ở mỗi loài.

- Mô tả được cấu trúc hiển vi điển hình của nhiễm sắc thể ở kì giữa của nguyên phân

- Hiểu được chức năng của nhiễm sắc thể đối với sự di truyền các tính trạng

Đọc và tìm hiểu nội dung bài

III/Hoạt động dạy học :

Trang 40

* Câu h ỏi kiểm tra: ở đậu Hà Lan, thân cao trội hồn tồn so với thân thấp, hạt vàng trội hồn tồn so

với hạt xanh Hai cặp tính trạng về chiều cao cây và màu hạt di truyền độc lập với nhau Xác định KG,

KH của P và lập sơ đồ lai cho các trường hợp sau:

a Bố thân cao, hạt xanh và mẹ cĩ thân thấp, hạt vàng ( P thuần chủng)

b Bố thuần chủng thân cao, hạt vàng và mẹ thân thấp, hạt xanh

* Dự kiến phương án trả lời của HS:

a ( 5 điểm)

Theo đề :thân cao, hạt vàng là trội so với thân thấp, hạt xanh

Qui ước : gen A: thân thấp

gen a: thân cao

gen B: hạt vàng

gen b: hạt xanh

=> KG của P: AAbb x aaBB

Sơ đồ lai: P AAbb x aaBB

F1 AaBb (thân cao, hạt vàng )

3 Giảng bài mới : ( 38’ )

* Giới thiệu bài (1’): Sự di truyền các tính trạng thường có liên quan

tới các nhiễm sắc thể có trong nhân tế bào.Vậy NST cĩ cấu trúc và chức năng

gì ? Hơm nay chúng ta tìm hiểu điều đĩ qua bài 8

* Tiến trình bài dạy : ( 37’ )

T

G Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

10

’ * Hoạt động 1 NST trong bộ lưỡng bội và xác định tính Phân tích ý nghĩa số lượng

đặc trưng của bộ NST của ruôig giấm

1 Tính đặc trưng của bộ NST :

Định dạng
Số trang	212
Dung lượng	3,95 MB

giáo án sinh 9 KH i hay nhất

Đột biến số lượng NST

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU DI TRUYỀN NGƯỜI