giáo án sinh 8 HK I 2018

Bài dạy : MỞ ĐẦU I. MUÏC TIEÂU: 1. Kieán thöùc: HS thaáy roõ ñöôïc muïc ñích, nhieäm vuï, yù nghóa cuûa kiến thức phần cơ thể người Xaùc ñònh ñöôïc vò trí cuûa con ngöôøi trong thế giới động vật, döïa vaøo caáu taïo cô theå cuõng nhö caùc hoaït ñoäng tö duy cuûa con ngöôøi. Naém ñöôc phöông phaùp hoïc taäp ñaëc thuø cuûa moân hoïc cô theå ngöôøi vaø veä sinh. 2. Kyõ naêng: Reøn kyõ naêng hoaït ñoäng nhoùm. Kyû naêng tö duy ñoäc laäp vaø laøm vieäc vôùi SGK. 3. Thaùi ñoä: Coù yù thöùc baûo veä, giöõ gìn veä sinh cô theå. II. CHUAÅN BÒ : 1.Chuaån bò cuûa giaùo vieân: Tranh hình 1.11.3 SGK., Baûng phuï. 2. Chuaån bò cuûa hoïc sinh : Saùch giaùo khoa, vôû hoïc baøi vaø vôû baøi taäp. III. HOAÏT ÑOÄNG DAÏY HOÏC: 1. OÅn ñònh tình hình lôùp :(1’) Kieåm tra só soá các lớp: 8ª1:............................8ª2:.................................... 2.Kieåm tra baøi cuõû: không kiểm tra 3.Giaûng baøi môùi: Giôùi thieäu baøi : (1’) GV Giôùi thieäu sô qua veà boä moân cô theå ngöôøi vaø veä sinh trong chöông trình sinh hoïc lôùp 8  Ñeå hoïc sinh coù caùch nhìn toång quaùt veà kieán thöùc saép hoïc  Gaây höùng thuù. Tieán trình baøi daïy : TG HOAÏT ÑOÄNG CUÛA GIAÙO VIEÂN HOAÏT ÑOÄNG CUÛA HOÏC SINH NOÄI DUNG 14’ 12’ 10’ 4’ HÑ1:Tìm hieåu vò trí cuûa con ngöôøi trong töï nhieân. GV hoûi: + Em haõy keå teân caùc ngaønh ñoäng vaät ñaõ hoïc? + Ngaønh ñoäng vaät naøo coù caáu taïo hoaøn chænh nhaát? Cho ví duï cuï theå? + Con ngöôøi coù ñaëc ñieåm naøo gioáng thuù? + Con ngöôøi coù nhöõng ñaëc ñieåm naøo khaùc bieät so vôùi ñoäng vaät? GV yeâu caàu trao ñoåi nhoùm, hoaøn thaønh baøi taäp muïc SGK GV ñeán caùc nhoùm quan saùt, nhaéc nhôû vaø gôïi yù HS thaûo luaän. GV ghi laïi yù kieán cuûa nhieàu nhoùm ñeå ñaùnh giaù ñöôïc kieán thöùc cuûa hoïc sinh. GV yeâu caàu hoïc sinh ruùt ra keát luaän veà vò trí phaân loaïi cuûa con ngöôøi. Hñ2: Tìm hieåu nhieäm vuï cuûa boä moân cô theå ngöôøi vaø veä sinh. GV hoûi: + Boä moân cô theå ngöôøi vaø veä sinh cho chuùng ta hieåu bieát ñieàu gì? +Cho ví duï veà moái lieân quan giöõa boä moân cô theå ngöôøi vaø veä sinh vôùi caùc moân khoa hoïc khaùc. Vaäy nhieäm vuï cuûa boä moân sinh hoïc 8 laø gì? GV nhaän xeùt tieåu keát  HÑ3: Tìm hieåu phöông phaùp hoïc taäp boä moân cô theå ngöôøi vaø veä sinh: Gvhoûi: + Neâu caùc phöông cô baûn ñeå hoïc taäp boä moân? GV laáy ví duï cuï theå minh hoïa cho caùc phöông phaùp maø hoïc sinh neâu ra. HÑ4: Cuûng coá: Yeâu caàu HS ñoïc keát luaän SGK. GV yeâu caàu hoïc sinh traû lôøi. ? Trình bày những đặc điểm giống và khác nhau giữa con người và động vật thuộc lớp thú? ? Lợi ích của việc học bộ môn “ Cơ thể người và vệ sinh ”. GV nhận xeùt, ñaùnh giaù vaø choát laïi kieán thöùc. HÑ1:Tìm hieåu vò trí cuûa con ngöôøi trong töï nhieân. HS: vaän duïng kieán thöùc lôùp döôùi traû lôøi caâu hoûi. + Ngaønh ÑVNS, ruoät khoang, caùc ngaønh giun, thaân meàm, chaân khôùp, ÑVCXS. + Lôùp thuù laø lôùp ñoäng vaät tieán hoùa nhaát, ñaëc bieät laø boä khæ. + Coù loâng mao, ñeû con vaø nuoâi con baèng söõa. + Bieát cheá taïo, söû duïng coâng cuï lao ñoäng, coù tö duy, tieáng noùi, chöõ vieát, hoaït ñoäng coù muïc ñích.. HS töï nghieân cöùu thoâng tin trong SGK trao ñoåi nhoùm, hoaøn thaønh baøi taäp muïc  Yeâu caàu: OÂâ ñuùng 1, 2, 3, 5, 7, 8  Ñaïi dieän caùc nhoùm trình baøy, nhoùm khaùc boå sung.  Caùc nhoùm trình baøy vaø boå sung. HÑ2: Tìm hieåu nhieäm vuï cuûa boä moân cô theå ngöôøi vaø veä sinh . HS: nghieân cöùu thoâng tin SGK trang 5  Trao ñoåi nhoùm yeâu caàu: + Bieát ñöôïc nhöõng kieán thöùc veà caáu taïo vaø chöùc naêng sinh lyù cuûa caùc cô quan trong cô theå. + Bieän phaùp baûo veä cô theå. Moät vaøi ñaïi dieän trình baøy nhoùm khaùc boå sung cho hoaøn chænh. HS chæ ra moái lieân quan giöõa boä moân vôùi moân TDTT maø caùc em ñang hoïc. HS traû lôøi ((SGK) Cung caáp nhöõng kieán thöùc veà caáu taïo vaø chöùc naêng sinh lyù cuûa caùc cô quan trong cô theå. Moái quan heä giöõa cô theå vôùi moâi tröôøng ñeå ñeà ra bieän phaùp baûo veä cô theå. Thaáy roõ moái lieân quan giöõa moân hoïc vôùi caùc moân khoa hoïc khaùc nhö: Y hoïc, giaùo duïc, TDTT, ñieâu khaéc, hoäi hoïa… HÑ3: Tìm hieåu phöông phaùp hoïc taäp boä moân cô theå ngöôøi vaø veä sinh HS: nghieân cöùu SGK Trao ñoåi nhoùm Thoáng nhaát caâu traû lôøi. Ñaïi dieän moät vaøi nhoùm traû lôøi, nhoùm khaùc boå sung . HÑ4:Cuûng coá HS ñoïc keát luaän sgkghi nhôù kieán thöùc HS vaän duïng kieán thöùc vöøa hoïc traû lôøi I. Vò trí cuûa con ngöôøi trong töï nhieân: Loaøi ngöôøi thuoäc lôùp thuù. Con ngöôøi bieát cheá taïo vaø söû duïng coâng cuï lao ñoäng, coù tieáng noùi, chöõ vieát, coù tö duy tröøu töôïng, hoaït ñoäng coù muïc ñích Laøm chuû thieân nhieân. II. Nhieäm vuï cuûa boä moân cô theå ngöôøi vaø veä sinh: Cung caáp nhöõng kieán thöùc veà caáu taïo vaø chöùc naêng sinh lyù cuûa caùc cô quan trong cô theå. Moái quan heä giöõa cô theå vôùi moâi tröôøng ñeå ñeà ra bieän phaùp baûo veä cô theå. Thaáy roõ moái lieân quan giöõa moân hoïc vôùi caùc moân khoa hoïc khaùc nhö: Y hoïc, giaùo duïc, TDTT, ñieâu khaéc, hoäi hoïa… III.phöông phaùp hoïc taäp moân hoïc cô theå ngöôøi vaø veä sinh: + Quan saùt tranh aûnh, moâ hình, tieâu baûn, maåu soáng ñeå hieåu roõ hình thaùi, caáu taïo. + Baèng thí nghieäm tìm ra chöùc naêng sinh lyù caùc cô quan, heä cô quan. + Vaän duïng kieán thöùc giaûi thích caùc hieän töôïng thöïc teá, coù bieän phaùp veä sinh reøn luyeän cô theå. keát luaän chung: sgk Caâu 1 SGKtr7: Nhöõng ñaëc ñieåm gioáng nhau: Ngöôøi vaø ñoäng vaät thuoäc lôùp thuù gioáng nhau veà caáu taïo chung: caùc phaàn cuûa boä xöông, söï saép xeáp caùc noäi quan Coù loâng mao Coù tuyeán söõa. Boä raêng phaân hoaù Ñeû con… Nhöõng ñieåm khaùc nhau: 1,2,3,5,7,8 SGK tr. 5 Caâu 2 SGKtr7: Có những kiến thức về đặc điểm cấu tạo và chức năng sinh lí của cơ thể người trong mối quan hệ với môi trường ,những hiểu biết về phòng chống bệnh tật và rèn luyện thân thể ,tránh được mê tín dị đoan ;có những kiến thức cơ bản tạo điều kiện học lên các lớp sau ,đi sâu vào các nghành nghề :Y,TDTT,giáo dục,,,

- HS thấy rõ được mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của kiến thức phần cơ thể người

- Xác định được vị trí của con người trong thế giới động vật, dựa vào cấu tạo cơthể cũng như các hoạt động tư duy của con người

-Nắm đươc phương pháp học tập đặc thù của môn học cơ thể người vàvệ sinh

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng hoạt động nhóm

- Kỷ năng tư duy độc lập và làm việc với SGK

3 Thái độ:

- Có ý thức bảo vệ, giữ gìn vệ sinh cơ thể

II CHUẨN BỊ :

1.Chuẩn bị của giáo viên:

-Tranh hình 1.11.3 SGK., Bảng phụ

2 Chuẩn bị của học sinh :

- - Sách giáo khoa, vở học bài và vở bài tập

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định tình hình lớp :(1’)

Kiểm tra sĩ số các lớp: 8ª1: 8ª2:

2.Kiểm tra bài cũû: khơng kiểm tra

3.Giảng bài mới:

* Giới thiệu bài : (1’)

-GV Giới thiệu sơ qua về bộ môn cơ thể người và vệ sinh trong chương trìnhsinh học lớp 8  Để học sinh có cách nhìn tổng quát về kiến thức sắp học

 Gây hứng thú

* Tiến trình bài dạy :

TG HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌCSINH NỘI DUNG

14’ HĐ1:Tìm hiểu vị trí

của con người trong tự nhiên.

-GV hỏi:

+ Em hãy kể tên

các ngành động vật đã học?

+ Ngành động vật nào có cấu tạo hoàn chỉnh nhất?

Cho ví dụ cụ thể?

+ Con người có đặc điểm nào giống thú?

+ Con người có những đặc điểm nào khác biệt so

HĐ1:Tìm hiểu vị trí của con người trong tự nhiên.

-HS: vận dụng kiến thức lớp dưới trả lời câu hỏi

+ Ngành ĐVNS, ruột khoang, các ngành giun,thân mềm, chân

khớp, ĐVCXS

+ Lớp thú là lớp động vật tiến hóa nhất, đặc biệt là bộ khỉ

+ Có lông mao, đẻ convà nuôi con bằng sữa

+ Biết chế tạo, sử

I Vị trí của con người trong tự nhiên:

10’

với động vật?

- GV yêu cầu trao đổi

nhóm, hoàn thành

bài tập mục SGK

- GV đến các nhóm

quan sát, nhắc nhở

và gợi ý HS thảo

luận

- GV ghi lại ý kiến

của nhiều nhóm để

đánh giá được kiến

thức của học sinh

- GV yêu cầu học sinh

rút ra kết luận về vị

trí phân loại của con

người

Hđ2: Tìm hiểu nhiệm

vụ của bộ môn cơ

thể người và vệ

sinh.

-GV hỏi:

+ Bộ môn cơ thể

người và vệ sinh

cho chúng ta hiểu

biết điều gì?

+Cho ví dụ về mối

liên quan giữa bộ

môn cơ thể người

và vệ sinh với các

môn khoa học khác.

- Vậy nhiệm vụ của

bộ môn sinh học 8

- HS tự nghiên cứu thông tin trong SGK

trao đổi nhóm, hoàn thành bài tập mục 

- Yêu cầu: Ôâ đúng

1, 2, 3, 5, 7, 8  Đại diện các nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung

 Các nhóm trình bày và bổ sung

HĐ2: Tìm hiểu nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người và vệ sinh

.- HS: nghiên cứu thông tin SGK trang 5  Trao đổi nhóm yêu cầu:

+ Biết được những kiến thức về cấu tạo và chức năng sinh lý của các cơ quan trong

- HS chỉ ra mối liên quan giữa bộ môn vớimôn TDTT mà các em đang học

- HS trả lời ((SGK)

- Cung cấp những kiếnthức về cấu tạo vàchức năng sinh lý củacác cơ quan trong cơ

- Loài người thuộclớp thú

- Con người biết chếtạo và sử dụng côngcụ lao động, có tiếngnói, chữ viết, có tưduy trừu tượng, hoạtđộng có mục đíchLàm chủ thiênnhiên

II Nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người và vệ sinh:

- Cung cấp nhữngkiến thức về cấutạo và chức năngsinh lý của các cơquan trong cơ thể

- Mối quan hệ giữa cơthể với môi trườngđể đề ra biện phápbảo vệ cơ thể

- Thấy rõ mối liênquan giữa môn họcvới các môn khoahọc khác như: Y học,giáo dục, TDTT, điêukhắc, hội họa…

HĐ3: Tìm hiểu phương

pháp học tập bộ

môn cơ thể người

và vệ sinh:

-Gvhỏi:

+ Nêu các phương

cơ bản để học tập

bộ môn?

- GV lấy ví dụ cụ thể

minh họa cho các

phương pháp mà học

sinh nêu ra

? Lợi ích của việc học bộ mơn “

Cơ thể người và vệ sinh ”

- Thấy rõ mối liênquan giữa môn họcvới các môn khoa họckhác như: Y học, giáodục, TDTT, điêu khắc,hội họa…

HĐ3: Tìm hiểu phương pháp học tập bộ môn cơ thể người và vệ sinh

HĐ4:Củng cố

-HS đọc kết luận ghi nhớ kiến thức -HS vận dụng kiến thức vừa học trả lời

sgk-III.phương pháp học tập môn học cơ thể người và vệ sinh:

+ Quan sát tranh ảnh,mô hình, tiêu bản,mẩu sống để hiểurõ hình thái, cấu tạo.+ Bằng thí nghiệmtìm ra chức năng sinhlý các cơ quan, hệ cơquan

+ Vận dụng kiếnthức giải thích cáchiện tượng thực tế,có biện pháp vệsinh rèn luyện cơthể

*kết luận chung: sgk

Câu 1 SGK/tr7:

Những đặc điểm giống nhau:

- Người và động vật thuộc lớp thú giống nhau về cấu tạo chung: các phần của bộ xương, sự sắp xếp các nội quan

- Có lông mao

- Có tuyến sữa

- Bộ răng phân hoá

- Đẻ con…

Những điểm khác nhau:

1,2,3,5,7,8 SGK/ tr 5Câu 2 SGK/tr7:

-Cĩ những kiến thức về đặc điểm cấu tạo và chức năng sinh

lí của cơ thể người trong mối quan hệ với mơi trường ,nhữnghiểu biết về phịng chống bệnh tật và rèn luyện thân thể ,tránhđược mê tín dị đoan ;cĩ những kiến thức cơ bản tạo điều kiện học lên các lớp sau ,đi sâu vào các nghành nghề :Y,TDTT,giáo

4 Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo (2’)

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK tr 7

- Kẻ bảng 2 tr.9 SGK vào vở bài tập

- Ôn tập lại hệ cơ quan ở động vật thuộc lớp thú

- Đọc trước bài 2 SGK

IV/ RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

-HS kể tên đươc cơ quan trong cơ thể người, xác định được vị trí của các

cơ quan và hệ cơ quan của cơ thể trên mô hình

2 Kỹ năng:

-Rèn luyện kỹ năng tìm kiếm và xử lí thơng tin khi đọc sgk,quan sát tranh ,mơ hình để xácđịnh vị trí các cơ quan và hệ cơ quan của cơ thể người

-Rèn kĩ năng hợp tác lắng nghe tích cực trong hoạt động nhĩm

-Rèn kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trước tổ,nhĩm

+ Tranh hệ cơ quan của thú, hệ cơ quan của người

+ Sơ đồ phóng to hình 2.1-2.3 (SGK tr.9)

+Bảng phụ kẽ sẵn bảng 2 SGK Tr.9

2.Chuẩn bị của HS:

+ Kẽ sẵn bảng 2 tr.9 SGK vào vở bài tập

+Ôân tập lại các hệ cơ quan ở động vật thuộc lớp thú

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

1.Ổn định tình hình lớp: (1’)

- Kiểm tra sĩ số các lớp:8ª1: 8ª2:

2 Kiểm tra bài cũ: (5’’)

*Câu hỏi:

1/Nêu vị trí của con người trong tự nhiên?

2/ Nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người và vệ sinh là gì?

*Dự kiến HS trả lời:

1/+ Loài người thuộc lớp thú

+ Con người biết chế tạo và sử dụng công cụ lao động, có tiếng nói, chữviết, có tư duy trừu tượng, hoạt động có mục đích Làm chủ thiên nhiên

2/+ Cung cấp những kiến thức về cấu tạo và chức năng sinh lýcủa các cơ quan trong cơ thể

+ Mối quan hệ giữa cơ thể với môi trường để đề ra biện pháp bảo vệ

cơ thể

+ Thấy rõ mối liên quan giữa môn học với các môn khoa học khác như: Yhọc, giáo dục, TDTT, điêu khắc, hội họa…

3 Giảng bài mới:

*Giới thiệu bài: (1’)

Để nghiên cứu cụ thể cấu tạo và chức năng của từng cơ quan, hệ cơquan trong cơ thể thì trước hết chúng ta phải nghiên cứu tổng thể toàn bộ

cơ thể một cách toàn diện nhất và mối liên quan khắn khít giữa các cơquan hệ cơ quan trong sự hoạt động chung của cơ thể và hệ cơ quan nóiriêng (Ghi đề bài)

*Tiến trình bài dạy:

G HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG

31’ HĐ1: Tìm hiểu cấu tạo

cơ thể.

-GV yêu cầu HS:

+ Kể tên các hệ cơ

quan ở động vật

thuộc lớp thú?

- Cho HS quan sát hình 2.1

và 2.2 SGK

- Gọi HS lên nhận biết

và tháo lắp mô hình cơ

thể người Khi tháo bộ

phận nào yêu cầu HS

gọi tên và chỉ vào vị trí

cơ quan đó trên mô hình

- Trả lời mục  câu hỏi

trong SGK tr.8

H: Cơ thể người gồm

mấy phần? Kể tên

các phần đó

H: Khoang ngực ngăn

cách với khoang bụng

nhờ cơ quan nào?

H: Những cơ quan nào

nằm trong khoang

ngực, khoang bụng?

- GV tổng kết ý kiến

của các nhóm và

thông báo ý đúngkết

luận

-GV hỏi:

+ Thế nào là hệ cơ

quan?

+ Cơ thể người gồm

những hệ cơ quan

nào? Thành phần

chức năng của từng

hệ cơ quan?

- GV treo bảng phụ kẻ

sẵn bảng 2 lên bảng

để học sinh chữa bài

HĐ1: Tìm hiểu cấu tạo

+Gồm 3 phần: đầu,thân và chi (ø tay ,chân)

+ Khoang ngực ngăn cáchvới khoang bụng nhờ Cơhoành

+Tim, phổi (khoang ngực)+ Khoang bụng chứa dạdày, ruột, gan, tuỵ, bóngđái và cơ quan sinh sản

- Đại diện nhóm trìnhbày nhóm khác bổsung

- HS trả lời:

+Gồm các cơ quan cùngphối hợp hoạt độngcùng thực hiện 1 chứcnăng

- HS nghiên cứu SGK,tranh, mô hình, trao đổinhóm hoàn thành bảng

2 tr.9

- Đại diện nhóm lên ghinội dung vào bảng

nhóm khác bổ sung

I.Cấu tạo cơ thể:

1.Các phần cơ thể:

- Da bao bọctoàn bộ cơthể

- Cơ thể gồm 3phần: đầu,thân và taychân

- Khoang ngực và khoang bụngđược ngăn cách bởicơ hoành

2 Các hệ cơ quan:

- GV ghi ý kiễn bổ sung

thông báo đáp án

đúng

Hệ cơ quan Các cơ quan trong từng hệ

cơ quan Chức năng từng hệ cơquan

Tiêu hóa Miệng, ống tiêu hóa,

tuyến tiêu hóa Tiếp nhận và biến đổithức ăn thành chất dinh

dưỡng

Tuần hoàn Tim,hệ mạch Vận chuyển trao đổichất dinh dưỡng tới các

tế bào,mang chất thải,

CO2 từ tế bào tới cơquan bài tiết

Hô hấp Đường dẫn khí, phổi Thực hiện trao đổi khí

CO2, O2 giữa cơ thể vớimôi trường

Bài tiết Thận, ống dẫn nước tiểu,

bóng đái Lọc từ máu các chấtthải để thải ra ngoài.Thần kinh Não tủy, dây thần kinh,

hạch thần kinh Điều hòa, điều khiểnhoạt động của cơ thể

5’

-GV hỏi: Ngoài các

hệ cơ quan trên,

trong cơ thể còn có

các hệ cơ quan nào

?

-GV hỏi thêm : So

sánh các hệ cơ

quan của người và

thú, em có nhận

xét gì ?

- Gv yêu cầu HS đọc

thông tin □ SGK

HĐII: Củng cố,

-Cho HS đọc kết luận

SGK

-GV cho HS trả lời câu

hỏi:

+ Cơ thể người gồm

mấy hệ cơ quan, chỉ

rõ thành phần và

chức năng của các

hệ cơ quan?

- GV nhận xét, đánh

giá và chốt lại kiến

- Giống nhau về sựsắp xếp, những nétđại cương cấu trúc vàchức năng của cáchệ cơ quan

- HS đọc thông tin □SGK

HĐ III: củng cố

-1 HS đọc kết luậnchung

4 Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (2’)

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK Giải thích hiện tượng: Đạp xe, đá bóng, chơi cầu

- Ôân tập lại cấu tạo tế bào thực vật

- Đọc trước bài 3 SGK

IV/ RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

- Phân biệt được chức năng từng cấu trúc của tế bào.

- Xác định rõ tế bào là đơn vị cấu tạo và đơn vị chức năng của cơ thể 2.Kỹ năng :

-Rèn kỹ năng quan sát tranh hình , mô hình tìm kiến thức

-Kỹ năng suy luận lôgic ,kỹ năng hoạt động nhóm

- Ôân tập lại cấu tạo tế bào thực vật

- Đọc trước bài

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định tình hình lớp: (1’)

-Kiểm tra sĩ số các lớp : 8ª1: 8ª2:

2.Kiểm tra bài cũ: (5’)

*Câu hỏi: Cơ thể người gồm mấy hệ cơ quan, chỉ rõ thành phần và chứcnăng của các hệ cơ quan?

*Dự kiến HS trả lời:

Hệ cơ quan Các cơ quan trong từng hệ

cơ quan Chức năng từng hệ cơquan

Tiêu hóa Miệng, ống tiêu hóa,

tuyến tiêu hóa Tiếp nhận và biến đổithức ăn thành chất dinh

dưỡng

Tuần hoàn Tim,hệ mạch Vận chuyển trao đổichất dinh dưỡng tới các

tế bào,mang chất thải,

CO2 từ tế bào tới cơquan bài tiết

Hô hấp Đường dẫn khí, phổi Thực hiện trao đổi khí

CO2, O2 giữa cơ thể vớimôi trường

Bài tiết Thận, ống dẫn nước tiểu,

bóng đái Lọc từ máu các chấtthải để thải ra ngoài.Thần kinh Não tủy, dây thần kinh,

hạch thần kinh Điều hòa, điều khiểnhoạt động của cơ thể

3 Giảng bài mới:

* Giới thiệu bài: (1’)

Cơ thể dù đơn giản hay phức tạp đều được cấu tạo từ đơn vị nhỏ nhất làtế bào Tế bào có cấu tạo như thế nào? Vì sao tế bào là đơn vị chứcnăng của cơ thể? Hôm nay chúng ta nghiên cứu bài (Ghi đề bài)

*Tiến trình bài dạy :

Giáo án sinh học 8

TG HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO

VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG

9’

8’

HĐI: Tìm hiểu cấu tạo

tế bào:

- GV yêu cầu HS quan

sát mô hình và hình 3.1

+Tế bào động vật

có gì khác với tế

bào thực vật?

- GV kiểm tra bằng cách

như sau: Treo sơ đồ câm

về cấu tạo tế bào và

các mảnh bìa tương ứng

với tên các bộ phận

 gọiï 1 HS lên hoàn

chỉnh sơ đồ

-GV chốt lại kiến thức

HĐII: Tìm hiểu chức

năng các bộ phận

trong tế bào.

- GV nêu câu hỏi:

+ Màng sinh chất có

vai trò gì?

+ Lưới nội chất có

vai trò gì trong hoạt

động sống của tế

bào?

+ Năng lượng cần

cho các hoạt động

lấy từ đâu?

+ Tại sao nói nhân

là trung tâm của tế

bào?

- GV tổng kết ý kiến

của HS  nhận xét

H: Hãy giải thích mối

quan hệ thống nhất

về chức năng giữa

HĐI: Tìm hiểu cấu tạo tế bào

- HS quan sát mô hình và hình 3.1 (SGK tr11)

ghi nhớ kiến thức

- HS trả lời:

+Tế bào gồm 3 phần:

+ Màng + Chất tế bào : Gồm các bào quan + Nhân: Nhiễm sắc thể, nhân con

-Trao đổi cả lớp và tìm ra sự khác nhau

Tế bào ĐV Tế bàoTV-màng tế

bào cấu tạo bằngPrôtêin

- Có trung tử

- Không có lục lạp

Màng tế bào cấu tạo bằng XenlulôKhông cóbào quanCó lục lạp

- Đại diện các nhóm lên gắn các thành phần cấu tạo của tế bàoHS khác bổ sung

HĐII: Tìm hiểu chức năng các bộ phận trong tế bào.

- HS nghiên cứu bảng 3.1 SGK tr.11

- Trao đổi nhóm thống nhất ý kiến

- Đại diện nhóm trình bày nhóm khác bổ sung

-HS có thể trả lời: ở tế bào cũng có quá trình trao đổi chất, phân chia…

I Cấu tạo tế bào:

- Tế bào gồm 3 phần:

+ Màng+ Chất tế bào : Gồm các bào quan

+ Nhân: Nhiễm sắc thể, nhân con

II Chức năng các bộ phận tế bào:

Nội dung như bảng 3.1 (SGK tr.11)

Trang 10

4 Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:(2’)

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK

- Vẽ sơ đồ cấu tạo tế bào vào vở, học thuộc tên và chức năng

- Đọc mục “ Em có biết”

- Ôân tập phần mô ở thực vật

- Kẽ Phiếu học tập vào vở:

Nội dung Mô biểu

bì Mô liênkết Mô cơ Mô thầnkinh

1 Vị trí

2 Cấu tạo

năng

IV/ RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

- Rèn kỹ năng tìm kiếm và xử lí thơng tin khi đọc sgk, quan sát tranh vẽ để tìm hiểu cấu tạo

và chức năng của các loại mơ, kỹ năng khái quát hoá

- Kỹ năng hoạt động nhóm.Kĩ năng trình bày ý kiến trước tổ lớp

- Phiếu học tập:

Nội dung Mô biểu

bì Mô liênkết Mô cơ Mô thầnkinh

1 Vị trí

2 Cấu tạo

năng

2 Chuẩn bị của học sinh :

-Ôâân tập phần mô ở thực vật

- Đọc trước bài

III HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC

1 Ổn định tình hình lớp:(1’)

-Kiểm tra sĩ số các lớp : 8ª1: 8ª2:

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

*Câu hỏi:

1.Hãy cho biết cấu tạo và chức năng các bộ phận của tế bào?

2.Hãy chứng minh trong tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể?

*Dự kiến trả lời:

1- Tế bào gồm 3 phần:

+ Màng

+ Chất tế bào : Gồm các bào quan

+ Nhân: Nhiễm sắc thể, nhân con

- Chức năng: như nội dung ở bảng 3.1 SGK

2.Chức năng của tế bào là thực hiện sự TĐC và năng lượng, cung cấpnăng lượng cho mọi hoạt động sống cơ thể Ngoài ra sự phân chia của tếbào giúp cơ thể lớn lên tới giai đoạn trưởng thành có thể tham gia vàoquá trình sinh sản Như vậy mọi hoạt động sống của cơ thể đều liên quanđến hoạt dộng sống của tế bào TB là đơn vị chức năng của cơ thể

3 Giảng bài mới:

*Giới thiệu bài: (1’)

- Giáo viên cho HS quan sát tranh: Động vật đơn bào, tập đoàn vônvốctrả lời câu hỏi: Sự tiến hoá về cấu tạo và chức năng của tập

đoàn vôn vốc so với động vật đơn bào là gì? (GV giảng giải thêm : Tậpđoàn vôn vốc đã có sự phân hoá về cấu tạo và chuyên hoá về chứcnăng đó là cơ sở hình thành mô ở động vật đa bào).

* Tiến trình bài dạy:

TG HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG

+ Hãy kể tên

những tế bào có

hình dạng khác nhau

mà em biết?

+ Vì sao có hình

dạng và kích thước

khác nhau?

+ Thế nào là mô?

- GV giúp học sinh

hoàn thành khái

niệm mô và liên hệ

trên cơ thể người và

thực vật, động vật

-GV bổ sung: Trong mô

ngoài các tế bào

còn có yếu tố không

có cấu tạo tế bào

gọi là phi bào

-Em hãy kể tên

các mô ở thực vật

?

HĐII : Tìm hiểu các

loại mô:

-GV Phát phiếu học

tập cho mỗi HS

- Treo tranh vẽ hình 4.1,

4.2, 4.3, 4.4 SGK

- Yêu cầu HS quan sát,

nghiên cứu thông tin

SGK, thảo luận nhóm (

trong 4’ ) hoàn thành

phiếu học tập

HĐ1:Tìm hiểu khái niệm mô

-HS trả lời: Hình đĩa,hình cầu, hình đa giác…

- Vì chúng đảm nhiệmnhững nhiệm vụ khácnhau

- Học sinh nghiên cứuthông tin SGK tr.14 kếthợp với tranh hình trênbảng

- Trao đổi nhómtrảlời câu hỏi Lưu ý:

Tuỳ chức năng  tếbào phân hoá

Mô là một tập hợptế bào chuyên hoácó cấu tạo giốngnhau, đảm nhiệm chứcnăng nhất định

- Đại diện nhóm trìnhbày nhóm khác bổsung

- HS kể tên các mô ởthực vật như: Mô biểu

bì, mô che chở, mônâng đở ở lá

HĐII : Tìm hiểu các loại mô:

-Các nhĩm nhận phiếu học tập -HS quan sát

- HS quan sát tranh vẽ,nghiên cứu thông tin,thảo luận nhóm hoànthành phiếu học tập

I Khái niệm mô:

- Mô là một tậphợp tế bàochuyên hoá cócấu tạo giốngnhau, đảm nhiệmchức năng nhấtđịnh

- Mô gồm: Tếbào và phi tếbào

II Các loại mô: có 4 loại mô.

Nội dung nhưphiếu học tập

-GV chia 2 nhóm sẽ

thảo luận 1 loại mô

- GV nhận xét kết

quả các nhóm, sau

đó treo bảng phụ ghi

các kiến thức đúng

của phiếu học tập

- GV đưa 1 số câu hỏi:

+ Tại sao máu lại

được gọi là mô

liên kết lỏng.?

+ Mô sụn, mô xương

xốp có đặc điểm

gì? Nó nằm ở

phần nào trên cơ

thể?

+ Mô sợi thường

thấy ở bộ phận

nào của cơ thể?

+ Mô xương cứng

có vai trò như thế

nào trong cơ thể?

+ Giữa mô cơ vân,

cơ vân cơ tim có

đặc điểm nào

khác nhau về cấu

tạo và chức năng?

+ Tại sao ta muốn

tim dừng lại nhưng

không được, nó

vẫn đập bình

thường?

- GV cần bổ sung

thêm kiến thức nếu

HS còn trả lời thiếu

 Đánh giá hoạt

động các nhóm

HĐ III: Củng cố

- GV cho HS đọc kết

luận SGK

- GV cho học sinh làm

bài tập.sau: Đánh

dấu x vào câu trả

lời đúng trong các

câu sau:

1 Chức năng của mô

biểu bì là:

theo sự phân công

-Đại diện nhóm trìnhbày, đáp án, nhómkhác nhận xét bổsung

- Tự hoàn thiện kiếnthức

-Yêu cầu nêu được:

+ Trong máu phi bàochiếm tỷ lệ nhiều hơntế bào nên được gọilà mô liên kết

+ Mô sụn: Gồm 2 4

TB tạo thành nhómlẫn trong chất đặc cơbản, có ở đầu xương

+ Mô xương xốp: Cócác nan xương tạothành các ô chứatuỷ Có ở đầu xươngdưới sụn

+ Mô xương cứng: Tạonên các ống xương,đặc biệt là xươngống

+ Mô cơ vân và mô

cơ tim: TB có vânngangHĐ theo ýmuốn

+ Mô cơ trơn:Tế bàocó hình thoi nhọn  HĐngoài ý muốn

+ Vì cơ tim có cấu tạogiống cơ vân nhưnghoạt động như cơ trơn

- Đại diện nhóm trảlời câu hỏi  nhómkhác nhận xét bổsung

HĐ III: củng cố

- HS đọc kết luận SGK

-HS đọc nội dung bàitập, suy nghĩ tìm câutrả lời

đúng-Một vài HS trình bày kết quả

-HS khác nhận xét, bổ sung

 Kết luận chungSGK tr 17

Đáp án: 1.b ; 2.c;3.b

a Bảo vệ và nâng

đỡ cơ thể

b Bảo vệ, che chở

và tiết các chất

c Co giãn và che chở

cho cơ thể

2 Mô liên kết có

cấu tạo:

a Chủ yếu là tế bào

có nhiều hình dạng

khác nhau

b Các tế bào dài,

tập trung thành bó

c Gồm tế bào và phi

bào (sợi đàn hồi,

chất nền)

3 Mô thần kinh có

chức năng:

a Liên kết các cơ

quan trong cơ thể với

nhau

b Điều hoà hoạt động

các cơ quan

c Giúp các cơ quan

hoạt động dễ dàng

-GV nhận xét và chốt

lại đáp án

Phiếu học tập

CẤU TẠO, CHỨC NĂNG CÁC MÔNội dung Mô biểu bì Mô liên kết Mô cơ Mô thần kinh

1-Vị trí

- Phủ ngoài

da, lót trong

cơ quan rỗng như: ruột, bóng đái, mạch máu, đường hô hấp

- Có ở khấp

cơ thể, rảirác trong chấtnền

-Gắn vào xương, thành ống tiêu hoá, mạch máu bóng dái, tử cung, tim

- Nằm ở

sống, tậncùng các cơquan

2- Cấu

tạo - Chủ yếulà các tế

bào, khôngcó phi bào

- Tế bào cónhiều hìnhdạng: dẹt, đagiác, trụ,khối

- Chủ yếu làtế bào, phibào rất ít

-Tế bào cóvân ngang haykhông có vânngang

- Các tế bàoxếp thành lớp,

-các tế bàothần kinh (nơron), tế bào

đệm

-Nơ ron cóthân nối vớicác sợi trụcvà sợi nhánh

bào xếp sít nhau thành lớp dày

* Gồm: Biểu

bì da, biểu bì tuyến

* Gồm: Mô sụn mô xương mô mỡ, mô sợi, mô máu…

thành bó

* Gồm: Mô cơ,

cơ trơn, cơ tim, cơ vân

3-Chức

năng

-Bảo vệ, che chở

-Hấp thụ, tiết các chất

-Tiếp nhận các kích thích

trường

liên kết các

cơ quan, đệm

-Chức năng dinh dưỡng

(vận chuyển

dưỡng tới tế bào và vận chuyển các chất thải đến hệ bài tiết.)

-Co giãn tạo nên sự vận động của các

cơ quan và vận động của cơ thể

-Tiếp nhận kích thích -Dẫn truyền

kinh

-Xử lý thông tin

-Điều hoà các cơ quan

4 Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (2’)

- Học bài trả lời câu hỏi 1, 2, 4 SGK tr 17

- Gợi ý HS trả lời câu hỏi số 4

- Chuẩn bị cho bài thực hành : Mỗi tổ: 1 con ếch, 1 mẫu xương ống có đầu sụn và xương xốp, thịt lợn nạc còn tươi

IV / RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG:

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

- Chuẩn bị được tiêu bản tạm thời tế bào mô cơ vân.

- Quan sát và vẽ các tế bào trong các tiêu bản đã làm sẵn: tế bàoniêm mạc miệng (mô biểu bì), mô sụn, mô xương, mô cơ vân, mô cơ trơn.Phân biệt các bộ phận chính của tế bào gồm màng sinh chất, chất tếbào và nhân

- Phân biệt được những điểm khác nhau của mô biểu bì, mô cơ, mô liênkết

2.Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng hợp tác nhĩm để chuẩn bị mẫu và quan sát

-Kĩ năng chia sẻ thơng tin đã quan sát được

-Kĩ năng quản lí hời gian,đảm nhận trách nhiệm được phân cơng

3 Thái độ: - Giáo dục HS có ý thức nghiêm túc, cẩn thận

II Chuẩn bị :

1 Chuẩn bị của GV :

+ Kính hiển vi + lam kính, lamen

+ Bộ đồ mổ

+ Vật mẫu : Ếch, thịt lợn nạc

+ Dung dịch NaCl 0,65%, axít axêtic 1%

+ Bộ tiêu bản làm sẵn

-Kiểm tra sĩ số các lớp : 8ª1: 8ª2:

2 Kiểm tra bài cũ : ( 5’)

Câu hỏi:

1) Mô là gì ?

2) Nêu chức năng của các loại mô chính ?

Dự kiến câu trả lời:

1) Mô là tập hợp các tế bào chuyên hóa, có cấu trúc giống nhau, cùng thực hiện 1 chức năng nhất định

2) Chức năng:

- Mô biểu bì: Chức năng: bảo vệ, hấp thụ và tiết

- Mô liên kết: Chức năng nâng đỡ, liên kết các cơ quan, đệm

- Mô cơ : Chức năng co, dãn, tạo nên sự vận động

- Mô TK: Chức năng: Tiếp nhận kích thích, xử lý thông tin và điềukhiển sự hoạt động các cơ quan để trả lời các kích thích của môi trường

3 Gi ảng b ài mới :

- Giới thiệu bài : (1’)

- GV nêu yêu cầu tiết thực hành

- Kiểm tra phần chuẩn bị theo nhóm của HS

- Phát dụng cụ cho nhóm trưởng của các nhóm (chú ý số lượng)

- Phát hộp tiêu bản mẫu

- Tiến trình bài dạy

TG HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG

18’

13’

5’

HĐ1: Tìm hiểu cách

làm tiêu bản và

QS tế bào mô cơ

vân.

- GV hướng dẫn HS

các bước làm tiêu

bản

- Gọi 1 HS lên làm

mẩu các thao tác

- Sau khi các nhóm

lấy được TB mô cơ

vân đặt lên lam kính

-GV hướng dẫn cách

đặt la men

- Nhỏ 1 giọt Axit axetic

1% vào cạnh la men à

dùng giấy thấm hút

bớt d2 sinh lý để axit

thấm vào dưới la

men

- GV đi kiểm tra công

việc của các nhóm,

giúp đở nhóm nào

chưa làm được

- GV yêu cầu các

nhóm điều chỉnh kính

hiển vi

- GV cần lưu ý : Sau khi

HS QS được tế bào thì

phải kiểm tra lại

tránh hiện tượng HS

nhầm lẫn, hay là

miêu tả theo SGK

- GV nắm được số

nhóm có tiêu bản

đạt yêu cầu và chưa

đạt yêu cầu

HĐII: Tìm hiểu quan

HĐ1: Tìm hiểu cách làm tiêu bản và

QS tế bào mô cơ vân.

- HS theo dõi  ghi nhớkiến thức, 1 HS nhắclại các thao tác

- Các nhóm tiến hànhlàm tiêu bản như đãhướng dẫn

- Hoàn thành tiêubản đặt trên để giáoviên kiểm tra

- Các nhóm thử kính,lấy ánh sáng rõ nétđể nhìn rõ mẫu

- Đại diện nhóm quansát, điều chỉnh chođến khi nhìn rõ tếbào

- Các nhóm quan sátnhận xét

- Trao đổi nhóm thốngnhất ý kiến

Yêu cầu :

Thấy được màngnhân, nhân, vânngang, tế bào dài

1 Làm tiêu bản và quan sát tế bào mô cơ vân.

a) Cách làm tiêubản mô cơ vân.+ Rạch da đùi ếchlấy một bắp cơ+ Dùng kim nhọnrạch dọc bắp cơ.(thấm sạch)

+ Dùng ngón trỏvà ngón cái ấn 2bên mép rạch.+ Lấy kim mũimác gạt nhẹ vàtách một sợimảnh

+ Đặt 1 sợi mảnhmới tách lên lamkính Nhỏ d2 sinh lý0,65% nacl

+ Đậy la men nhỏaxitaxêtic

b) Quan sát tếbào:

- Thấy được cácphần chính ; màng,tế bào chất,nhân, vân ngang

2- Quan sát tiêu bản các loại mô klhác:

sát tiêu bản các

loại mô khác.

HĐIII: Củng cố

-GV nhận xét giờ học:

+ Khen các nhóm làm

việc nghiêm túc có

kết quả cao

+ Phê bình các nhóm

không chăm chỉ và

chưa có kết quả cao

để rút kinh nghiệm

- GV đánh giá

+ Trong khi làm tiêu

bản mô cơ vân các

em gặp khó khăn gì?

+Nhóm có kết quả

tốt cho biết nguyên

nhân thành công

+ Lí do nào làm cho

mẫu 1 số chưa đạt

yêu cầu

-Yêu cầu các nhóm :

+ Làm vệ sinh, dọn

sạch lớp

+ Thu dụng cụ đầy

đủ, rửa sạch lau khô,

tiêu bản mẫu xếp

vào hộp

HĐII: Tìm hiểu quan sát tiêu bản các loại mô khác.

- Các nhĩm đặt tiêu bản, điềuchỉnh kính để quan sát rõ

Các thành viên lần lượt quan sát,

vẽ hình và đối chiếu với hình vẽSGK và hình trên bảng

- Các nhĩm đổi tiêu bản chonhau để lần lượt quan sát 4 loại

mơ Vẽ hình vào vở

HĐ III : củng cố

-HS lắng nghe và rútkinh nghiệm

-Một vài HS trình bày những khó khăn của nhóm

Và nêu được sự khác nhau giữa các loại mô

-HS thu dọn vệ sinh nơi thực hành sạch sẽ

- Mơ biểu bì: tế bào xếp xítnhau

- Mơ sụn: chỉ cĩ 2 đến 3 tếbào tạo thành nhĩm

- Mơ xương: tế bào nhiều

- Mơ cơ: tế bào nhiều, dài

4 Dặn dò HS chuẩn bị tiết học ti ếp theo: (2’)

- Hoàn thành phần thu hoạch theo mẫu sgk/18

- Ôn lại kiến thức về mô thần kinh

- Đọc, tìm hiểu trước bài “ Phản xạ”

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung :

………

………

- Trình bày được cấu tạo và chức năng của Nơron.

- Trình bày được 5 thành phần của một cung phản xạ và đường dẫn truyềnxung thần kinh trong 1 cung phản xạ

2 Kĩ năng:

- Quan sát, mô tả, liên hệ thực tế

- Hoạt động nhóm

3 Thái độ:

- Giáo dục HS ý thức học tập, yêu thích mơn học

II Chuẩn bị :

1 Chuẩn bị của GV: + Các hình vẽ 6.1 và 6.2 SGK

+ Bảng phụ ghi sẵn sơ đồ vòng phản xạ

2 Chuẩn bị của HS : + Nghiên cứu nội dung SGK

+ Tìm một số ví dụ về phản xạ

III Hoạt động dạy học:

1 Ổn định tình hình lớp: (1’)

-Kiểm tra sĩ số các lớp : 8A1: 8A2:

2 Kiểm tra bài cũ: (Không kiểm tra)

3 Gi ảng b ài mới :

- Giới thiệu bài : (1’)

Đặt vấn đề : tại sao khi tay chạm phải vật nóng, tay ta rụt ngay lại Hiệntượng rụt tay khi chạm vào vật nóng được gọi là gì ? Cơ chế diễn ra như thếnào? Chúng ta sẽ nghiên cứu bài học hôm nay

- Tiến trình bài dạy:

T/g Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

và giới thiệu

- Yêu cầu HS trả lời

câu hỏi các câu

hỏi:

+ Nêu thành phần

cấu tạo của mô

thần kinh ?

+ Mô tả cấu tạo

của một nơron điển

hình (dựa vào H.6.1)

- Gọi 1 HS lên xác

Hoạt động 1: Tìm hiểu

cấu tạo và chức năng của Nơron

- HS quan sát tranh

- HS trả lời câu hỏi :

- Mô thần kinh gồm các tếbào thần kinh gọi là nơ ron và

tb thần kinh đệm(cịn gọi làthần kinh giao)

+ 1 Nơron gồm: Thânnơron (có nhân), từ thânphát đi nhiều tua ngắn phân nhánh(sợi nhánh) , và 1 tua dàigọi là sợi trục (có baomielin)

- HS lên bảng xác địnhcác bộ phận của nơrontrên tranh

I Cấu tạo và chức năng của nơron

1 Cấu tạo

Gồm :+ Thân nơron

định các bộ phận

của Nơron trên tranh

- GV nhận xét, kết

luận

- GV lưu ý HS: bao mielin

không phải là nối

liền mà tạo nên

những eo

2 Chức năng:

- Yêu cầu HS đọc

thông tin ở SGK, trả

lời các câu hỏi:

+ Chức năng cơ bản

của Nơron là gì ?

trường ngoài hoặc

môi trường trong tác

động vào thân và

các sợi nhánh làm

xuất hiện xung thần

kinh  lan truyền theo

sợi trục tới đầu mút

để chuyển qua xinap,

tới nơron tiếp theo

hoặc cơ quan trả lời

(cơ, tuyến) (lưu ý

chiều dẫn truyền xung

Tk được biểu diễn

bằng dấu mũi tên ở

H 6.1)

3 Các loại nơron

+ GV hỏi: Có những

loại Nơron nào? Hãy

phân biệt các loại

Nơron đó ?

+ Em có nhận xét

gì về hướng dẫn

- HS nghiên cứu thông tinsgk, nêu được:

+ Chức năng: Cảm ứngvà dẫn truyền

- Cảm ứng là khả năng tiếpnhận các kích thích và phản ứng lạicác kích thích bằng hình thứcphát sinh xung thần kinh

- Dẫn truyền là khả năng lantruyền xung thần kinh theomột chiều nhất định từ nơi phátsinh hoặc tiếp nhận về thân nơron và truyền đi dọc theo sợitrục

+ Cĩ 3 loại:

- Nơron hướng tâm :thân nằm ngoài trungương TK  truyền xung TKvề trung ương TK

- Nơron trung gian : nằmtrong trung ương TK  liênhệ giữa các nơron

- Nơron li tâm : có thânnằm trong trung ương TK,sợi trục hướng ra cơ quanphản ứng  truyền xung

TK tới các cơ quan phảnứng

+ Chiều dẫn truyền của

2 nơron này ngược nhau

- Nơron hướng tâm dẫntruyền xung TK về trungương Nơron li tâm dẫntruyền xung TK từ trungương tới cơ quan trả lời

- HS trả lời, hs khácnhận xét , bổ sung

chứa nhân,xung quanh làsợi nhánh vàsợi trục Sợi trụccó bao mielin

2 Chức năng

+ Chức năng

cơ bản củanơron: Cảmứng và dẫntruyền

3 Các loại nơron

- Nơron hướngtâm (nơron cảmgiác)

- Nơron trung gian(nơron liên lạc)

- Nơron li tâm

động)

truyền xung TK ở

nơron hướng tâm

và nơron li tâm ?

- GV nhận xét, bổ sung

và kết luận

- GV nhấn mạnh: Mọi

hoạt động của cơ thể

đều là phản xạ

+ Hỏi: Phản xạ là gì

?

- Lưu ý HS: phản xạ

không phải là phản

ứng trả lời các kích

thích của môi trường

ngoài mà còn là

phản ứng trả lời các

kích thích của môi

trường trong cơ thể

- Gv cho ví dụ: tăng

nhịp hô hấp khi lao

động, da tái lại khi

trời lạnh, sự tiết mồ

hôi khi trời nóng,

phản xạ ngáp, hắt

hơi,…

+ Hỏi: Nêu sự

khác biệt giữa

phản xạ của

động vật với

hiện tượng cảm

ứng của thực vật

(chạm tay vào cây

trinh nữ thì lá cụp

lại)

- Nếu HS không phân

biệt được, GV giải

Hoạt động 2: Cung

phản xạ

- HS đọc thông tin sgk

+ Phản xạ là phản ứngcủa cơ thể trả lời cáckích thích của môitrường dưới sự điềukhiển của hệ thần kinh

- Cho ví dụ về phản xạ(liên hệ thực tế)

- HS phân biệt phản xạvới cảm ứng thực vật

Cần nêu được điểmkhác cơ bản:

+ Phản xạ là phản ứngcó sự tham gia của hệthần kinh

+ Cảm ứng thực vật(như ở cây trinh nữ) làsự thay đổi về trươngnước ở các tế bàogốc lá, không phải dothần kinh điều khiển

- HS dựa vào hình vẽ xácđịnh

+ 3 Nơron tạo nên 1 cung

II Cung phản xạ

2 Cung phản xạ

2 Cung phản xạ.

- GV treo hình: Cung

phản xạ, giới thiệu

và hướng dẫn HS quan

sát xác định:

+ Các loại Nơron tạo

nên 1 cung phản

xạ ?

+ Các thành phần

của 1 cung phản

+ Trong cung phản xạ

có mấy thành

phần tham gia? (5

thành phần)

- GV nhận xét, kết

luận

3 Vòng phản xạ

- Yêu cầu HS nêu ví

dụ về phản xạ và

phân tích đường

dẫn truyền xung TK

trong phản xạ đó ?

- GV ghi tóm tắt

đường dẫn truyền

- Nơron hướng tâm

- Nơron trung gian

- Nơron li tâm + Các thành phần của 1cung phản xạ gồm:

- Cơ quan thụ cảm

- 3 Nơron (hướng tâm,trung gian, li tâm)

- Cơ quan phản ứng (trả lời)

- HS trình bày trên tranh

- Cung phản xạ là conđường mà xung TKtruyền từ cơ quan thụcảm qua trung ương TKđến cơ quan phản ứng

- Gồm 5 thành phần:

+ Cơ quan thụ cảm+ Dây TK hướng tâm+ TK trung ương

+ Dây TK li tâm+ Cơ quan phản ứng

- HS nêu ví dụ và phân tích,

HS khác theo dõi, bổsung: Kim châm vào tay

Kim (kích thích) cơ quanthụ cảm (da) dẫn truyềntheo sợi hướng tâm tủy sống (phân tích) theosợi nơron li tâm  cơ ởngón tay  co tay, rụt lại

- HS đọc thông tin sgk

- Quan sát sơ đồ vòngphản xạ

+ Luồng thông tin ngượctừ cơ quan thụ cảm, cơquan phản ứng về trungương

+ Nếu chưa đáp ứng thìtrung ương tiếp tục phátlệnh để điều chỉnh

- HS trả lời, HS khác nhận xét,

- Cung phản xạlà con đườngmà xung TKtruyền từ cơquan thụ cảmqua trung ương

TK đến cơ quanphản ứng

- Các thànhphần của cungphản xạ:

+ Cơ quan thụcảm

+ Dây TK hướngtâm

+ TK trung ương+ Dây TK li tâm+ Cơ quan phảnứng

3 Vòng phản xạ

- Đặt vấn đề:

Bằng cách nào

trung ương TK có

thể biết được

phản ứng của cơ

thể đã được đáp

ứng kích thích hay

chưa ?

Nếu chưa đáp ứng

được thì sao ?

- Hướng dẫn HS cho ví

dụ: khi ngứa, ta đưa tay

lên gãi…

Nếu gãi chưa đúng

chỗ thì sẽ có

hướng thông tin ngược

từ cơ quan thụ cảm

báo về trung ương TK

tình trạng vẫn ngúa Trung

ương TK điều chỉnh

lại phản ứng cho chính

xác, phát lệnh đến

cơ tay  gãi đúng

chỗ

- Cho HS rút ra kết

luận về vòng phản

xạ ?

- Lưu ý HS trong trường

hợp chỉ phản ứng 1

lần đã đáp ứng

được yêu cầu trả lời

TK bao gồm cung phảnxạ và đường phản hồitạo nên 1 vòng phảnxạ

- Cho ví dụ cho trườnghợp lưu ý này Dù làphản xạ đơn giản nhấtthì xung TK vẫn đượctruyền trong vòng phảnxạ

- Trong phản xạluôn có luồngthông tin ngượcbáo về trungương TK đểtrung ương điềuchỉnh phảnứng cho thíchhợp Luồng TKbao gồm cungphản xạ vàđường phảnhồi tạo nên 1vòng phản xạ

5’ Hoạt động 3 : Củng

cố

- GV yêu cầu HS đọc

kết luận SGK

- GV dùng tranh câm

về 1 cung phản xạ

để cho HS chú thích

các khâu và nêu

chức năng các khâu

đó

- Cho HS trả lời câu

Hoạt động 3 : Củng

* Kết luận chung: SGK tr 22

+ Căn cứ vào chức

năng người ta phân

biệt mấy loại nơron?

Các loại nơron đó

khác nhau như thế

nào?

+ Phản xạ là gì ? Cho

ví dụ

+ Phân biệt cung

phản xạ và vòng

phản xạ?

+ Một cung phản xạ

gồm các thành phần

nào?

4 Dặn dò HS chuẩn bị tiết học ti ếp theo: (2’)

- Học bài, trả lời các câu hỏi SGK

- Đọc mục “Em có biết” trang 23 – SGK

- Chuẩn bị bài sau :

+ Đọc, tìm hiểu trước bài 7

+ Tìm hiểu : Chức năng của bộ xương

Các loại khớp xương

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung:

Ngày soạn : 07/09/2014

Tiết : 7

Bài dạy:

Chương II : VẬN ĐỘNG

Bài 7 BỘ XƯƠNG

I MỤC TIÊU:

1.Kiến thức

- HS trình bày được các thành phần chính của bộ xương, và xác địnhđược vị trí các xương chính ngay trên cơ thể mình

- Phân biệt các loại khớp xương, nắm vững cấu tạo khớp động

- Nêu ý nghĩa của hệ vận động trong đời sống

2 Kỷ năng

- Rèn kỹ năng tìm kiếm và xử lí thơng tin khi quan sát tranh, mô hình, nhận biếtkiến thức

- Phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát

- Kỹ năng hoạt động nhóm

-Kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trước tổ,nhĩm

2- Chuẩn bị của học sinhØ:

- Ôn tập cấu tạo bộ xương thỏ

- Đọc trước bài SGK

III HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :

1 Ổn định tình hình lớp:(1’)

-Kiểm tra sĩ số các lớp : 8A1: 8A2:

2.Kiểm tra bài cũ: 5’)

* Câu h ỏi::

1/Nêu cấu tạo và chức năng của nơron

2/Phản xạ là gì ? Cho ví dụ một phản xạ và phân tích đường đi của xungthần kinh trong phản xạ đó

*Dự kiến HS trả lời:

1/-Cấu tạo: nơron gồm: Gồm : Thân nơron chứa nhân, xung quanh là sợinhánh và sợi trục Sợi trục có bao mielin

- Chức năng nơron: cảm ứng và dẫn truyền

2/- Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích của môi trườngdưới sự điều khiển của hệ thần kinh

-Ví dụ: phản xạ tay co rụt lại khi kim châm

Kim (vật kích thích) kích thích vào cơ quan thụ cảm (da), sẽ phátxung thần kinh theo dây hướng tâm về trung ương thần kinh (tủysống) sẽ phân tích phát đi xung thần kinh theo dây li tâm tới cơ quanphản ứng (cơ ở tay) làm tay co, rụt lại

3 Giảng bài mới:

*Giới thiệu bài: (1’) Trong quá trình tiến hoá sự vận động của cơ thể

có được là nhờ sự phối hợp hoạt động của hệ cơ và bộ xương Ở conngười, đặc điểm của hệ cơ và xương phù hợp với tư thế đứng thẳngvà lao động Giữa bộ xương người và bộ xương thỏ có những phầntương đồng.Để hiểu rõ chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay

*Tiến trình bài dạy :

Giáo án sinh học 8

T TG HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG

21’ HĐI : Tìm hiểu các

phần chính của bộ

xương.

GV yêu cầu HS quan

sát hình 7.1 SGKTrả

lời câu hỏi:

+ Bộ xương có vai

trò gì?

+ Bộ xương gồm

mấy phần? Nêu

đặc điểm của mỗi

phần?

- GV kiểm tra bằng

cách gọi đại diện

nhóm lên trình bày

đáp án ngay trên mô

hình bộ xương người

và trên cơ thể

- GV đánh giá và bổ

sung hoàn thiện kiến

thức

- GV cho HS quan sát

tranh đốt sống điển

hình  đặc biệt là

cấu tạo ống chứa

tuỷ

- GV h ỏi: Bộ xương

người thích nghi với

- HS nghiên cứu SGK tr

25 và quan sát hình 7.1kết hợp với kiến thức ở lớp dưới trả lời câu hỏi:Vai trị của

Bộ xương:

- Tạo khung giúp cơ thể có hình dạng nhất định (dáng đứngthẳng)

-Chỗ bám cho các cơgiúp cơ thể vậnđộng

- Bảo vệ các nộiquan

- HS tự nghiên cứuthông tin trong SGK tr

25 Quan sát hình 7.1,7.2, 7.3 và mô hìnhxương người, xươngthỏ

- Trao đổi nhóm hoànthành câu trả lời

Bộ xương gồm 3 phầnchính:

+ Lồng ngực : xươngsườn, xương ức

 Xương chi : + Xương đai: đai vai, đaihông

+ các xương chi : xương cánh, ống, bàn, ngóntay, xương đùi, ống bàn, ngón chân

- HS quan sát tranh,thảo luận nhóm trảlời câu hỏi:

+ Cột sống có 4 chỗcong

I) Các phần chính của bộ xương:

1) Vai trò của bộ xương:

- Tạo khung giúp cơ thể có hình dạng nhất định (dáng đứng thẳng) -Chỗ bám cho các

cơ giúp cơ thểvận động

- Bảo vệ các nộiquan

2) Thành phần của bộ xương:

Bộ xương gồ 3phần chính:

+ Lồng ngực :xương sườn, xươngức

 Xương chi : + Xương đai: đai vai,đai hông

+ các xương chi : xương cánh, ống, bàn, ngón tay, xương đùi, ống bàn, ngón chân

Trang 28

4 Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (2’)

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Gợi ý câu hỏi số 3 SGK

- Đọc mục “em có biết?”

- Mỗi nhóm chuẩn bị 1 mẩu xương đđùi ếch hay sườn của gà, diêm.IV> RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

-Kĩ năng hợp tác ứng xử /giao tiếp trong khi thảo luận

-Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thơng tin khi đọc sgk,quan sát tranh ảnh,tìm kiếm thơng tin trên mạng để tìm hiểu đặc điểm cấu tạo ,sự phát triển,thành phần hĩa học và tính chất của xương

- 2 xương đùi ếch sạch

- Panh, đèn cồn, cốc nước lã, cốc đựng dung dịch axit HCl 10%

- Đầu giờ thả 1 xương đùi ếch vào axit

2- Chuẩn bị của học sinhØ :

- Xương đùi ếch, xương đùi gà

- Đọc trước bài

III HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC:

1 Ổn định tình hình lớp: (1’)

-Kiểm tra sĩ số các lớp : 8A1: 8A2:

2 Kiểm tra bài cũ: (4’)

* Câu hỏi : 1/Bộ xương người gồm mấy phần? Cho biết các xương ở mỗiphần đó

2/ Phân biệt 3 loại khớp xương?

* Dự kiến HS trả lời:

1/Bộ xương gồm 3 phần:

- Xương đầu:

+ Xương sọ phát triển và xương mặt

- Xương thân:

+ Cột sống: nhiều đốt khớp lại, có 4 chỗ cong

+ Lồng ngực: xương sườn, xương ức

- Xương chi:

+ Xương đai: đai vai, đai hông

+ Các xương: Xương cánh, ống, bàn, ngón tay

Xương đùi, ống, bàn, ngón chân

VD: ở hộp sọ…

3.Giảng bài mới:

* Giới thiệu bài : (1’) Xương người có độ bền chắc rất lớn, có thể chịuđược lực gấp 30 lần loại gạch tốt Một xương đùi ếch đặt ở vị trí nằmngang, để trên đĩa treo ở giữa xương các quả cân, bắt đầu là quả 2 kgrồi lần lượt thêm vào các quả cân nhỏ cho tới 3,5 kg, xương vẫn chưagãy Qua đây ta thấy xương có sức chịu đựng rất lớn Vậy vì sao xương cóđược khả năng đó ? Chúng ta sẽ tìm hiểu nội dung bài hôm nay

*Tiến trình bài dạy:

TG HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG

13’ HĐI: Tìm hiêûu cấu

tạo của xương.

- GV đưa câu hỏi có

tính chất đặt vấn

đề:

+Sức chịu đựng rất

lớn của xương có

liên quan gì đến cấu

tạo xương ?

- GV treo tranh cấu tạo

xương dài và đầu

xương dài

- Giới thiệu và hướng

dẫn HS quan sát, kết

hợp với mẫu vật

- Cho HS thảo luận

nhóm, trả lời câu

hỏi:

+ Xương dài có

cấu tạo như thế

nào ?

+ Cấu tạo hình ống

và đầu xương có

ý nghĩa gì đối với

chức năng của

xương ?

GV cung cấp thêm thơng

tin:Người ta vận dụng kiểu cấu

tạo hình ống của xương và cấu

- Trao đổi nhóm thốngnhất ý kiến

+ Đầu xương, thânxương

- Hai đầu xương có: Sụnbao bọc, mô xương xốp

- Thân xương có: Màngxương, mô xương cứng,Khoang xương

+ Hình ống làm choxương nhẹ và vữngchắc

+ Nan xương xếp vòngcung có tác dụng phântán lực và tăng khảnăng chịu lực

- HS đọc bảng 8.1 sgk

- Phần chức năng, HSdựa vào Bảng 8.1 tr/29

I Cấu tạo xương:

1) Cấu tạo và chức năng của xương dài:

Nội dung như bảng8.1 SGK tr 29

2) Cấu tạo xươngngắn và dẹt:

+ Hãy kể các loại

xương dẹt và xương

ngắn ở cơ thể

người ?

+Xương dẹt và

xương ngắn có

cấu tạo và chức

năng gì ?

- GV yêu cầu liên hệ

thực tế

+ Với cấu tạo hình

trụ rỗng, phần

đầu có nang hình

vòng cung tạo các

ô giúp các em

liên tưởng với

kiến trúc nào

trong đời sống ?

+ GV nhận xét và

bổ xung  ứng dụng

trong xây dựng đảm

bảo bền vững và

tiết kiệm vật liệu

HĐII: Tìm hiểu sự to

ra và dài ra của

bộ xương.

-Yêu cầu HS đọc  mục II và

trả lời câu hỏi:

- Xương dài ra và to

lên là do đâu ?

- GV dùng H 8.5 SGK mơ tả

thí nghiệm chứng minh vai trị

của sụn tăng trưởng: dùng đinh

trả lời

- HS tự nhớ lại kiếnthức bài trước tự trảlời

+ Xương ngắn: xươngcột sống, xương cổ tay,xương cổ chân, xươngngón tay, xương ngónchân

+ Xương dẹt: xương bả,xương chậu

- Cấu tạo: Ngoài là mô xương cứng, trong là môâ xương xốp

- Chức năng: Chứatuỷ đỏ

- HS có thể nêu :Giống trụ cầu, thápEpphen, vòm nhàthờ…

- HS trả lời, HS khácnhận xét, bổ sung

- Xương dài ra: Do sựphân chia các tế bào

ở lớp sụn tăngtrưởng

- Xương to thêm nhờ sựphân chia của các tếbào màng xương

-HS lắng nghe

- Cấu tạo: Ngoài là mô xương cứng, trong là môâ xương xốp

- Chức năng: Chứatuỷ đỏ

II Sự to ra và dài

ra của xương:

- Xương dài ra: Do sựphân chia các tếbào ở lớp sụntăng trưởng

- Xương to thêm nhờsự phân chia củacác tế bào màngxương

4’

platin đĩng vào vị trí A, B, C,

D ở xương 1 con bê B và C ở

phía trong sụn tăng trưởng A

và D ở phía ngồi sụn của 2

đầu xương Sau vài tháng thấy

xương dài ra nhưng khoảng

cách BC khơng đổi cịn AB và

CD dài hơn trước

-Yêu cầu HS quan sát H 8.5

cho biết: vai trị của sụn tăng

trưởng.

- GV lưu ý HS: Sự phát triển

của xương nhanh nhất ở tuổi

dậy thì, sau đĩ chậm lại từ

18-25 tuổi

- Trẻ em tập TDTT quá độ,

mang vác nặng dẫn tới sụn

tăng trưởng hố xương nhanh,

người khơng cao được nữa

Tuy nhiên màng xương vẫn

sinh ra tế bào xương

GV chốt lại kiến thức

HĐIII: Tìm hiểu

thành phần hoá

học và tính chất

của xương.

- GV biểu diễn thí nghiệm:

Cho xương đùi ếch vào ngâm

trong dd HCl 10%

- Gọi 1 HS lên quan sát

+ Hiện tượng gì xảy ra?

- Dùng kẹp gắp xương đã

ngâm rửa vào cốc nước lã

+ Thử uốn xem xương cứng

hay mềm?

+ Tại sao khi ngâm

xương lại bị dẻo

và có thể kéo

dài, thắt nút ?

- Đốt xương đùi ếch khác trên

ngọn lửa đèn cồn,

+ Phần nào của

xương cháy có

+ Sụn tăng trưởnggiúp xương dài ra

HĐIII: Tìm hiểu thành phần hoá học và tính chất của xương.

- HS quan sát và nêu hiện tượng:

+ Cĩ bọt khí nổi lên (khí CO2)chứng tỏ xương cĩ muối CaCO3

+ Xương mềm dẻo, uốn congđược

+ Xương mất phần rắn

bị hoà vào d2HCl chỉcó thể là chất cócanxi và cacbon

+ Cháy có thể làchất hữu cơ

III.Thành phần hoá học và tính chất của xương:

- Xương gồm:

+ Chất hữu cơ: cốtgiao

+ Chất vô cơ:

muối, can xi

- Tính chất củaxương rắn chắc vàđàn hồi

- GV giúp HS hoàn

thiện kiến thức này

GV giải thích thêm :

Về tỉ lệ chất hữu

cơ và vô cơ trong

xương thay đổi theo

độ tuổi

+ Vì sao xương người

già giòn, dễ gãy?

- GV: Tỉ lệ chất

khoáng và chất hữu

cơ trong xương thay đổi

theo tuổi

- Người lớn : 2/3 chất

khoáng, 1/3 chất hữu

cơ Trẻ em chất hữu

cơ hơn 1/3  Giáo dục

cho HS có ý thức

bảo vệ xương phát

triển bình thường, có

chế độ thức ăn hợp

lý,…

HĐIV: Củng cố

Cho HS Đọc kết luận

SGK

- GV cho HS làm bài

tập 1 tr 31.(GV chuẩn

bị sẵn bảng phụ)

+ Giải thich vì sao khi

hầm xương ĐV (hầm

lâu) thì bở?

+ Vì : xương người già

tỉ lệ cốt giao giảm

HĐIV: củng cố

- 1 HS đọc kết luậnSGK

- HS vận dụng kiến thức đã học hoàn thành bảng

+ Vì : khi hầm xương ĐV (bò, lợn…) chất cốt giao bị phân hủy, vì vậy nước hầm xương thường sánh và ngọt, phần xương còn lại là chất vô cơ không cònđược liên kết bỡi cốt giao nên xương bở

Củng cố:

Kết luận chung SGK.BT1 SGK/31:

Đáp án: 1b, 2g,3d,4e, 5a

4 Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:(2’)

 Học bài trả lời câu hỏi SGK

 Thử nêu biện pháp vệ sinh xương Giải thích hiện tượng loãng xương ởngười

 Làm thí nghiệm hình 9.3 trang 33

 Đọc trước bài 9 SGK

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:

- Trình bày được đặc điểm cấu tạo của tế bào cơ và của bắp cơ.

-Giải thích được tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu được ý nghĩacủa sự co cơ

2 Kỹ năng:

- Kỹ năng lắng nghe tích cực, hợp tác ứng xử, giao tiếp khi thảo luận

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lý thơng tin trên SGK, để tìm hiểu đặc điểm cấu tạo, tính chất của cơ

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức bảo vệ xương, cơ và vệ sinh cơ thể

II CHUẨN BỊ :

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Tranh vẽ hình 9.1- 9.4 SGK, tranh chi tiết về các nhóm cơ

- Tranh “ sơ đồ 1 đơn vị cấu trúc của TB cơ” ở SGV

- Búa y tế

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Xem trước bài ở nhà

III HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC:

1) Trình bày đặc điểm cấu tạo và chức năng của xương dài ?

2) Thành phần hóa học của xương có ý nghĩa gì đối với chức năngcủa xương ?

*Dự kiến HS trả lời:

1) Cấu tạo và chức năng của xương dài:

- Đầu xương:

+ Sụn bọc đầu xương: giảm ma sát trong khớp xương

+ Mô xương xốp: phân tán lực tác động, tạo các ô chứa tủy đỏxương

- Thân xương:

+ Màng xương: giúp xương phát triển to về bề ngang

+ Mô xương cứng: chịu lực đảm bảo vững chắc

+ Khoang xương: chứa tủy đỏ ở trẻ em, sinh hồng cầu; chứa tủyvàng ở người lớn

2) Sự kết hợp giữa 2 thành phần chất khoáng và chất hữu cơ giúpxương vừa rắn chắc vừa có tính đàn hồi

3 Gi ảng b ài mới :

- Giới thiệu bài : (1’) GV dùng tranh hệ cơ ở người giới thiệu các

nhóm cơ chính của cơ thể: Nhóm cơ đầu cổ, nhóm cơ thân có cơ ngực,bụng, lưng; nhóm cơ chi trên và chi dưới Tùy vào vị trí trên cơ thể và tùychức năng mà cơ có hình dạng khác nhau, điển hình là bắp cơ có hình thoidài Vì sao cơ được gọi là cơ xương ? Vì sao cơ còn được gọi là cơ vân ? Chúng

ta sẽ tìm hiểu ở bài hôm nay

*Tiến trính bài dạy:

T/g Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

15

’ Hoạt động 1: Tìmhiểu cấu tạo của

bắp cơ và tế bào

cơ

- Gọi 1 HS đọc thông

tin SGK

- Treo tranh H.9.1 và

giới thiệu tranh

- Yêu cầu HS thảo

luận nhóm, trả lời

câu hỏi:

Hoạt động 1: Tìm

hiểu cấu tạo của bắp cơ và tế bào cơ

- 1 HS đọc thông tin

- Quan sát tranh

- Trao đổi nhóm, thống nhất ý kiến

Nêu được:

+ Bắp cơ gồm nhiều

I Cấu tạo bắp

cơ và tế bào cơ

+ Bắp cơ có cấu

tạo như thế nào ?

+ Tế bào cơ có cấu

tạo như thế nào?

+ Tại sao tế bào cơ

có vân ngang ?

- Gọi đại diện các

nhóm trả lời

- GV nhận xét, bổ

sung và kết luận về

cấu tạo bắp cơ và tế

bào cơ

- Lưu ý HS: do sự sắp

xếp các tơ cơ mảnh

và tơ cơ dày  tạo

nên các đĩa sáng và

tối

+ Đĩa sáng là nơi

phân bố của tơ cơ

mảnh

+ Đĩa tối là nơi phân

bố của tơ cơ dày 

Cơ vân

bó cơ, mỗi bó cơgồm nhiều sợi cơ (TBcơ)

+ Tế bào cơ gồmnhiều tơ cơ Có 2 loại

tơ cơ: tơ cơ dày và tơ

cơ mảnh xếp xen kẽnhau Tơ cơ mảnh thìtrơn, tơ cơ dày cómấu lồi sinh chất

+ Do sự sắp xếp củacác tơ cơ dày và tơ

cơ mảnh

- Đại diện các nhómtrình bày, nhóm khácnhận xét, bổ sung

- Bắp cơ gồmnhiều bó cơ,mỗi bó cơ gồmnhiều sợi cơ (TBcơ)

- Tế bào cơ gồmnhiều tơ cơ Có 2loại tơ cơ: tơ cơdày và tơ cơmảnh xếp xenkẽ nhau

11

’ Hoạt động 2: Tìmhiểu tính chất của

cơ

- GV đặt vấn đề: Tính

chất của cơ là gì?

- Cho HS đọc thí nghiệm

về sự co cơ sgk (H9.2

SGK)

- GV nêu câu hỏi:

+ Khi nào thì cơ co ?

+ Cơ chế của sự co

hiện: ngồi trên ghế

để thõng chân

Hoạt động 2: Tìm

hiểu tính chất của cơ

- Quan sát H9.2Nghiên cứu thínghiệm, trả lời câuhỏi

Nêu được:

+ Khi kích thích vàodây thần kinh đi tới

cơ cẳng chân ếch 

cơ co

+ Cơ chế của sự co cơ: Khi cơ co, tơ cơ mảnh xuyên sâu vào vùngphân bố của tơ cơ dày làm cho tế bào

cơ ngắn lại

II Tính chất của cơ

xuống, lấy búa y tế

gõ nhẹ vào gân xương

bánh chè  có hiện

tượng gì xảy ra

+ Hãy mô tả cơ

chế của phản xạ

đầu gối và dựa

vào đó hãy giải

thích cơ chế phản xạ

của sự co cơ ?

- Yêu cầu HS: Gập

cẳng tay vào sát với

cánh tay em thấy bắp

cơ ở phía trước cánh

tay thay đổi như thế

nào ? Vì sao có sự thay

đổi đó ?

( GV gợi ý: tại sao khi

cơ co thì bắp cơ ngắn

lại? Dựa vào sơ đồ đơn

vị cấu trúc của TB cơ

để giải thích)

- GV nhận xét, bổ

sung và kết luận

- GV có thể cho HS giải

thích thêm:

+ Tại sao người bị liệt

cơ không co được ?

+ Khi chuột rút ở chân

thì bắp cơ cứng lại, đó

có phải là co cơ

không ?

- HS tiến hành thínghiệm phải xạ đầugối  Nhận xét kếtquả : chân đá vềphía trước

- Khi gõ nhẹ vàoxương bánh chè thìchân đá về phíatrước

- Giải thích: khi kíchthích vào cơ quan thụcảm(búa gõ)  làmxuất hiện xung TKtheo dây hướng tâm

 trung ương TK truyềnlệnh theo dây litâm cơ, làm cơ co

- HS thực hiện độngtác gập cẳng tay nhận xét

+ Khi gập cẳng taysát với cánh tay làm

cơ co, các tơ cơ mảnhxuyên vào các tơ cơdày làm cho đĩasáng ngắn lại, đĩatối dày lên, do đóbắp cơ ngắn lại và tovề bề ngang

- HS trả lời, HS khácnhận xét, bổ sung

- HS giải thích

- Tính chất cơbản của cơ là covà dãn

- Khi cơ co, tơ cơ

- Cơ co khi có kíchthích của môitrường và chịuảnh hưởng củahệ thần kinh

5’ Hoạt động 3: Tìm

hiểu ý nghĩa của

hoạt động co cơ

- Yêu cầu HS quan sát

H.9.4

+ Hãy cho biết sự

Hoạt động 3: Tìm hiểu ý nghĩa của hoạt động co cơ

- Quan sát hình vẽ,trả lời câu hỏi

+ Cơ co giúp xương cử độnglàm cho cơ thể vận

III Ý nghĩa của hoạt động

co cơ

- Cơ co  xươngcử động  cơ

co cơ có tác dụng gì

?

GV cung cấp thêm thơng

tin:Hoạt động co cơ chỉ xảy ra

khi cĩ kích thích của mơi trường

và chịu sự điều khiển của hệ

thần kinh Khi đĩ cá tơ cơ mảnh

xuyên sâu vào vùng phân bố của

các tơ cơ dày sẽ làm tế bào co cơ

ngắn lại và tạo ra sự co cơ.Khi

cơ hoạt động sẽ sinh ra cơng và

tạo ra lực làm di chuyển vật

năng lượng cung cấp cho hoạt

động của cơ là từ phản ứng

ooxxi hĩa các chất dinh dưỡng

trong tế bào cơ tạo ra.Nếu cơ

khỏe mạnh thì khả năng sinh

cơng sẽ lớn,khả năng hoạt động

sẽ dẻo dai và lâu mỏi

+ Thử phân tích sự

phối hợp hoạt động

co, dãn giữa cơ hai

đầu (cơ gấp) và cơ

hai đầu (cơ duỗi) ở

cánh tay ?

- GV bổ sung: Sự sắp

xếp các cơ trên cơ

thể thường tạo thành

từng cặp đối kháng

Cơ này kéo xương về

một phía thì cơ kia kéo

về phía ngược lại

Luôn có sự phối hợp

hoạt động nhịp nhàng:

cơ này co thì cơ đối

kháng dãn ra và

ngược lại

- GV kết luận

động

- HS phân tích trả lời:Cơ 2 đầu là cơ gấp ở phía trước xương cánh tay,khi cơ này co lại kéo xương trụ và xương quay lên làm tay co lại,đồng thời cơ 3 đầu ở phía sau xương cánh tay dãn ra

thể vận động

- Trong cơ thể luôn có sự phối hợp hoạt động của các nhóm cơ

5’ Hoạt động 4: Củng

cố

- Cho HS trả lời các

câu hỏi:

+ Trình bày đặc điểm

cấu tạo của tế bào

cơ phù hợp với chức

năng co cơ?

+ Giải thích cơ chế

phản xạ của sự co cơ ?

Hoạt động 4: Củng

cố

+ Tế bào gồm nhiềuđơn vị cấu trúc nốiliền nhau nên tếbào cơ dài

- Mỗi đơn vị cấu trúccó các tơ cơ dày và

tơ cơ mảnh bố trí xenkẽ để khi tơ cơ mảnhxuyên vào vùngphân bố của tơ cơdày sẽ làm cơ ngắnlại tạo nên sự co cơ

- Giải thích: khi kích