I/Muùc tieõu:
1/Kiến thức :
- Sử dụng được phương pháp nghiên cứu phả hệ để phân tích sự di truyền một vài tính trạng hay đột biến ở người.
- Phân biệt được hai trường hợp : Sinh đôi cùng trứng và khác trứng.
- Hiểu được ý nghĩa của phương pháp nghiên cứu trẻ đồng sinh trong nghiên cứu di truyền. Từ đĩ giải thích dược 1 số trường hợp thường gặp .
2/ Kó naêng :
- Phát triển kĩ năng quan sát nhận biết , so sánh .
-Rèn kĩ năng thu thập và xử lí thông tin khi đọc SGK để tìm hiểu về các phương pháp nghiên cứu di truyền người .
-Rèn kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm , trước tổ .
3./ Thái độ : Giải thích một số trường hợp của trẻ đồng sinh trong thực tế .
II/Chuaồn bũ :
1./Chuẩn bị của Giáo viên:
- Tranh phóng to hình 28.1 và 28.2 sgk .và 1 số ảnh chụp khác cĩ liên quan . - Aûnh về trường hợp sinh đôi
-Bảng phụ có ghi bài tập củng cố .
2./ Chuẩn bị của học sinh:
- Sưu tầm ảnh về trường hợp sinh đôi., đọc trước nội dung bài 28 SGK . III/ Hoạt động dạy học:
1./ Ổn định tình hình lớp :(1’) Điểm danh học sinh trong lớp:
Lớp 9A1 :vắng……….
Lớp 9A2 : vắng ……….
Lớp 9A3 : vắng ……….
Lớp 9A4 : vắng ……….
Giáo án Sinh học 9 Trang 169
2/. Kiểm tra bài cũ : (5’)
* Câu hỏi kiểm tra: Phân biệt thường biến và đột biến.?
* Dự kiến phương án trả lời của hoc sinh:
Thường biến Đột biến Bie
ồu ủie ồm - Biến đổi kiểu hình phát sinh trong
đời sống cá thể dứơi ảnh hưởng trực tiếp của môi trường
- Không di truyền được
- Thường phát sinh đồng loạt theo cùng 1 hướng , tương ứng với điều kiện môi trường
-Có ý nghĩa thích nghi nên thường có lợi cho bản thân sinh vật .
- Biến đổi trong cơ sở vật chaát di truyeàn ( ADN , NST) - Di truyền được
- Thường phát sinh ở từng cá thể riêng lẻ theo tầng số thấp và
xuất hiện ngẫu nhiên
- Thường có hại cho bản thân sinh vật . 4đ .2 ủ 2đ
2 ủ 3. Giảng bài mới : (37’)
* Giới thiệu bài :(1’) Việc nghiên cứu di truyền người gặp 2 khó khaên chính :
- Sinh sản chậm, đẻ ít con.
- Không thể áp dụng phương pháp lai và gây đột biến.
Do đó, người ta phải đưa ra một số phương pháp nghiên cứu thích hợp đĩ là. Phương pháp nghiên cứu di truyền người .hôm nay ta tìm hiểu nội dung đó
* Tiến trình bài dạy : ( 36’) T
G Hoạt động của Giáo
viên Hoạt động của
học sinh Nội dung
* Hoạt động 1. Nghiên cứu phả hệ
Giáo án Sinh học 9 Trang 170
15
’ 1./Nghiên cứu
phả hệ : - Yêu cầu HS nghiên cứu
thông tin sgk/78 và GV chỉ định học sinh giải thích các kớ hieọu:
, , ,
+ Giải thích vì sao cùng một kí hiệu nhưng thể hiện màu khác nhau? ( HS TB- khá)
- Yêu cầu HS đọc ví dụ 1, quan sát hình trả lời câu hỏi mục sgk/78 + Mắt nâu và mắt đen, tính trạng nào là tính trạng trội? ( HS TB- khá)
+ Sự di truyền tính trạng màu mắt có liên quan tới giới tính hay không? Tại sao?
( HS khá – giỏi) - Lửu yự :
+Muốn xác định tính trạng trội , lặn người ta phải biết tính trạng nào xuất hiện ở F1
+ F1 có mắt nâu
=>Điều đó chứng tỏ mắt nâu là trội , mắt đen là lặn .
+ Tuy nhiên với 2 phả heọ neõu treõn thỡ chửa theồ trả lời được màu mắt người do bao nhiêu gen qui định . Vì vậy không viết được sơ đồ lai .
+ Trong 2 gia đình được lập phả hệ để nghiên cứu di truyền màu mắt . Ở F2 tính trạng mắt nâu và mắt đen biểu hiện ở cả
- Nghiên cứu thông tin sgk/78 và giải thích các kí hiệu:
+ : Nam, : Nữ + Hai màu khác nhau thể hiện 1 tính trạng có hai trạng thái đối lập nhau
- Quan sát hình, nghiên cứu thông tin ồ trả lời cõu hỏi:
+ Mắt màu nâu là tính trạng trội.so với mắt đen .
Vì F1 có mắt nâu , con trai , con gái lấy vợ hoặc chồng đều sinh ra con mắt nâu hoặc mắt đen .
+ Sự di truyền màu maét khoâng lieân quan đến giới tính vì chúng đều xuất hiện ở cả nam và nữ.-Hs lắng nghe giáo viên trình bày
- Đọc thông tin ví dụ 2 và trả lời:
Giáo án Sinh học 9 Trang 171
*
Hoạt động 2. Nghiên cứu trẻ đồng sinh
Giáo án Sinh học 9 Trang 172
15
’ 2./Nghiên cứu
trẻ đồng
sinh :
-Trẻ đồng sinh là những đứa trẻ cùng được sinh ra ở 1 lần sinha./ Trẻ đồng
sinh cuứng
trứng và
khác trứng : - Đồng sinh cùng trứng :
Chúng phát
trỉen từ 1 hợp tử , có cùng 1 kieồu gen (cú bộ NST giống hệt nhau ) nên bao giờ
cuừỷng cuứng
giới - Đồng sinh
khác trứng
:chúng phát triển từ 2hợp tử ( trứng thụ tinh ) khác nhau , có kiểu gen khác nhau (cĩ bộ NST khác nhau ) neân có thể cùng giới hoặc khác giới .
b. YÙ nghóa : - Hiểu rõ vai trò cuỷa kieồu gen và môi trừong - Xác định được tính trạng nào do gen quyết định là chủ yếu , và tính trạng nào chịu ảnh hưởng nhiều của mơi trừơng tự nhiên và xã hội .
- Yêu cầu HS nghiên cứu hình 28.2 sgk/79 vàthảo luận trả lời các câu hỏi:
+ Sơ đồ 28.2a giống và khác sơ đồ 28.2b ở điểm nào?
+ Tại sao trẻ sinh đôi cùng trứng đều là nam hoặc đều là nữ?
+ Đồng sinh khác trứng là gì? Những đứa trẻ đồng sinh khác trứng có thể khác nhau về giới tính hay không? Tại sao?
+ Đồng sinh cùng trứng và khác trứng khác nhau cơ bản ở điểm nào?
- Yêu cầu HS đọc mục:”Em có biết”.
+ Qua thoâng tin treân đã chứng minh điều gì?( HS khá – giỏi)
Yêu cầu HS nghiên cứu thoâng tin neâu yù nghóa của nghiên cứu trẻ đồng sinh
- Chốt kiến thức
- Nghiên cứu hình 28.2sgk/79 và trả lời câu hỏi:
+ Giống nhau : đều là sinh đôi
Khác nhau :
sơ đồ a 1 trứng kết hợp với 1 tinh trùng tạo 1 hợp tử
. Sơ đồ b : 2 trứng kết hợp với 2 tinh trùng tạo 2hợp tử . - Vì đồng sinh cùng trứng chúng phát triển từ 1 hợp tử ; có chung bộ NST 2n ( cuứng 1 kieồu gen ) trong đó có cặp NST giới tính qui định giới tính cuõng gioáng nhau .
- Đồng sinh khác trứng : chúng được phát triển từ các hợp tử khác nhau , có bộ NST ( 2n) khác nhau ( kỉêu gen khác nhau ) . Chuựng chổ nhử anh chị em có chung bố mẹ . Chúng khác nhau về giới tính . - Đồng sinh cùng trứng có bộ NST gioỏng heọt nhau . Đồng sinh khác trứng có bộ NST khác nhau
- Đọc thông tin mục:”Em có biết”
+ Môi trường đã ảnh hưởng đến sự hình thành tính trạng - Nghiên cứu thông
Giáo án Sinh học 9 Trang 173
6’ * Hoạt động 3 . Củng cố - Phaõn bieọt phửụng
pháp phả hệ và phương pháp nghiên cứu trẻ đồng sinh ? - Bệnh máu khó đông ở người do đột biến gen lặn a nằm trên NST giới tính X qui định . Một gia đình có sơ đồ phả hệ sau ủaõy :
I 1 2 II
1 2 3 4 Xác định kiểu gen của I2 , II2 , II3
Phương pháp phả
hệ Phươngpháp
nghiên cứu trẻ đồng sinh Theo dõi sự di truyền
của 1 tính trạng nhất định trên những người thuộc cùng 1 dòng họ qua nhiều thế hệ , người ta có thể xác định đựơc đặc điểm di truyền
Xác định đươc tính trạng nào do gen quyeỏt ủũnh là chủ yếu , tính trạng nào chịu ảnh hưởng nhieàu cuûa moâi
trừơng tự
nhiên , xã hội . I2: XAXa
II2: XAXA hoặc XAXa II3: XAXA hoặc XAXa
4. Dặn dòHS chu ẩn bị cho tiết học tiếp theo: (2’) - Học bài và trả lời câu hỏi sgk
- Tìm hiểu bài: “ Bệnh và tật di truyền ở người”
+ Nguyên nhân phát sinh bệnh
+ Các biện pháp hạn chế phát sinh bệnh và tật di truyền ở người.
IV/Ruựt kinh nghieọm , boồ sung:...
...
...
………
……….
Giáo án Sinh học 9 Trang 174
Ngày soạn : 25/11/2015
Tieát : 30 Bài 29