BỆNH VÀ TẬT DI TRUYỀN Ở NGƯỜI
2. Chuẩn bị của học sinh
- Xem bài trước “ Cơng nghệ gen “.
III. Hoạt động dạy-học
1. Ổn định tình hình lớp (1phút) Điểm danh học sinh trong lớp:
Lớp 9A1 :vắng……….
Lớp 9A2 : vắng ……….
Lớp 9A3 : vắng ……….
Lớp 9A4 : vắng ……….
2. Kiểm tra bài cũ (5phút) * Câu hỏi kiểm tra:
1/ Công nghệ tế bào là gì? Gồm những công đoạn thiết yếu nào? (5đ )
2/ Hãy nêu những ưu diểm và triển vọng của nhân giống vô tính trong ống nghiệm ?(5đ ) * Dự kiến phương án trả lời của học sinh:
1/ Công nghệ tế bào là ngành kĩ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra những mô, cơ quan hay cơ thể hoàn chỉnh giống với dạng gốc hoặc khác với dạng gốc trong trường hợp lai tế bào xooma hoặc tế bào mang đột biến biến dị dòng xooma .
- Công nghệ tế bào gồm hai công đoạn chủ yếu là: Tách tế bào hoặc mô từ cơ thể mẹ, rồi sang nuôi cấy để tạo mô sẹo, dùng Giáo án Sinh học 9 Trang 195
các hôcmôn sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hoá thành cơ quan hay cơ thể hoàn chỉnh.(5đ)
2/ Nhân giống vô tính trong ống nghiệm là phương pháp có hiệu quả để tăng nhanh số lượng cá thể cây giống , rút ngắn thời gian tạo cây con , bảo tồn 1 số gen quí hiếm , đáp ứng với yêu cầu của sản xuất .
3/ Giảng bài mới (38phút)
- Giới thiệu bài: (1phút) Ngành cơng nghệ thứ 2 vận dụng di truyền học là công
nghệ gen . Vậy công nghệ gen là gì ? Có những thành tựu gì trong đời sống và sản suất .Hôm nay chúng ta cùng nhau nghiên cứu bài “ Công nghệ gen “
- Tiến trình bài dạy: (36phút) Tg Hoạt động của
giáo viên Hoạt động của học
sinh Nội dung
*Hoạt động1: Khái niệm kĩ thuật gen và công nghệ gen
Giáo án Sinh học 9 Trang 196
10p
h - Cho hs đọc thông tin sgk, quan sát hình vẽ 32, trả lời các câu hỏi:
+ Kĩ thuật gen là gì? Người ta sử dụng kĩ thuật gen vào mục đích gì?
(HS TB)
(GV phân tích nội dung hình vẽ 32 SGK, dẫn dắt HS hình thành khái niệm kĩ thuật gen)
+ Kĩ thuật gen gồm những khâu nào?(HS yếu –TB) + Coõng ngheọ gen là gì? (HS TB)
- Khaỳng ủũnh
+ Trong tế bào vi khuẩn, gen được chuyển do gắn vào theồ truyeàn (plasmit) nên vẫn có khả năng tái bản độc lập với NST dạng vòng của vật chủ (E.coli).
+ Trong tế bào động vật, gen được chuyển chỉ có khả năng tái bản khi nó được gắn vào NST của tế bào nhận.
- Đọc thông tin sgk, quan sát hình vẽ, thảo luận nhóm trả lời,:
- Kĩ thuật gen là các thao tác tác động lên ADN để chuyển một đoạn ADN mang 1 hay một cụm gen từ tế bào của loài cho sang tế bào của loài nhận nhờ thể truyền.
+ Người ta dùng kĩ thuật gen để tạo ra các chế phẩm sinh học, tạo ra các giống cây trồng và vật nuôi biến đổi gen.
+ Trình bày 3 khâu. :Tách , cắt và nối
+ Nêu khái niệm.
I/ Khái ni ệm kĩ thuật gen và công nghệ gen : - Kĩ thuật gen là tập hợp những phương pháp tác động định hướng leân AND cho phép chuyển gen từ 1 cá thể của 1 loài sang cá thể của loài khác (lồi nhận) nhờ theồ truyeàn.
- Kĩ thuật gen gồm 3 khaâu:
a/ Tách ADN : Gồm tách ADN NST của tế bào cho và ADN làm thể truyền từ vi khuẩn và vi rút b/ Cắt ,nối để tạo AD N tái tổ hợp :
+ Cắt phân tử ADN dùng làm thể truyền từ vi khuaồn hay virut.
+ Tạo ADN tái tổ hợp (ADN lai ) nhờ enzim.
c/ Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận Vậy công nghệ gen : Là ngành kĩ thuật về qui trình ứng dụng Kỉ thuật gen
* Hoạt động 2: Ứng dụng công nghệ gen
Giáo án Sinh học 9 Trang 197
14p
h - Giới thiệu khái niệm 3 lĩnh vực chính được ứng dụng công nghệ gen có hiệu quả.
- Cho hs đọc thông tin sgk, trả lời câu hỏi:
+ Mục đích tạo ra chủng VSV mới là gì? Nêu ví dụ cuù theồ? (HS TB- khỏ) + Những ưu điểm cuûa E.coli trong sản xuất các loại sản phẩm sinh học là gì? (HS khá- giỏi)
- Gv nhận xét.
- Yêu cầu hs đọc thông tin sgk, trả lời:
+ Kĩ thuật gen được ứng dụng như thế nào trong việc tạo giống caây troàng bieán đổi gen? Cho ví dụ cuù theồ? (HS TB- khá)
- Những thành tựu chuyển gen vào động vật là gì? (HS khá- giỏi)
- Ứng dụng công nghệ gen để tạo động vật biến đổi gen thu được kết quả như thế
- Đọc thông tin sgk, trả lời câu hỏi:
+ E.coli deã nuoâi caáy, sinh sản rất nhanh (sau 30 phút lại phân đôi) taêng sinh khoái nhanh.
Do vậy, E.coli được dùng để cấy gen mã hoá hoôcmôn insulin của người trong sản xuất, thì giá thành insulin để chữa bệnh đái tháo đường rẻ đi rất nhiều. E.coli còn được chuyển từ xạ khuẩn để nâng cao hiệu quả sản xuất chất kháng sinh.
- Hs đọc thông tin, trả lời, yêu cầu đạt được:
- Bằng kĩ thuật gen, người ta đã đưa nhiều gen quy định tính trạng quý (năng suất, hàm lượng,..) từ giống cây này sang giống cây khác.
- Thành tựu chuyển gen vào ĐV còn rất hạn chế, người ta đã chuyển được gen sinh trưởng ở bò vào lợn, giúp hiệu quả tiêu thụ thức ăn cao hơn, ít mỡ hơn lọn bình thường, nhưng cũng có tác dụng phụ (tim nở to, loét dạ dày, viêm da,..)
- Trên thế giới: Đã chuyển gen sinh trưởng ở bò vào lợn giúp
II/
Ưng dụng công nghệ gen
:
a/Tạo ra các chủng VSV mới Các chủng VSV mới có khả năng sản xuất nhiều loại sản phẩm sinh học caàn thieỏt nhử a.a, proâteâin,.Kháng
sinh….với số
lượng lớn và giá thành rẻ.
Vd: Duứng E.coli và nấm men cấy gen mã hoá tạo ra kháng sinh và hoocmoân insulin.
b./ Tạo giống caây troàng bieán đổi gen
Tạo giống cây trồng biến đổi gen là lĩnh vực ứng dụng chuyển các gen quý vào caây troàng.
Vd: Cây lúa được chuyeồn gen quy định tổng hợp beâta-
caroten(tieànvitami n A) vào tế bào cây lúa tạo ra giống lúa giàu vitamin A.
c./ Tạo động vật biến đổi gen- Trên thế giới:
Đã chuyển gen sinh trưởng ở bò vào lợn giúp hiệu quả tiêu Giáo án Sinh học 9 Trang 198
6ph * Hoạt động 3: Khái niệm công nghệ sinh học - Gv cho hs đọc thông
tin sgk, thực hiện leọnh.SGK
Công nghệ sinh học là gì? Gồm những lĩnh vực nào? (HS yeáu – TB) - Nhận xét bổ sung
Công nghệ sinh học không phải là ngành khoa học mà là ngành sản xuất .
-Ngành công nghệ sinh học ra đời có sự đóng góp chủ yếu của 3 môn : Vật lí , hóa học và sinh học
* Công nghệ chuyển nhân và chuyển phôi : Ví dụ ở bò Gây rụng trứng ở bò cái có các đặc diểm mà ngành chăn nuôi cần đến và cho thụ tinh với các tinh trùng của bò đực Có các tính trạng mong muốn .Phôi sau đó được cấy vào bò Cái chửa đẻ hộ . Kĩ thuật này cho phép cải thiện và phát triển đàn bò sinh trưởng tốt đồng thời có khả năng kháng bệnh cao .
*Giáo dục : Công nghệ sinh học hiện nay được coi là 1 trong các hướng ưu tiên đầu tư và phát triển ở Viêt Nam và cả thế giới . Vì thế ứng dụng công nghệ sinh học là để bảo tồn nguồn gen quí hiếm và lai tạo ra cac giòng sinh vật có năng suất chất lượng cao và khả năng chống chịu tốt , là việc làm hết sức cần thiết có hiệu quả để bảo vệ thiên nhiên .
- Hs nghiên cứu sgk, thực hiện lệnh.
- Đại diện nhóm trả lời, các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
-Công nghệ sinh học gồm 7 lĩnh Vực chủ yếu là :
+ Công nghệ lên men.
+ Công nghệ tế bào +Công nghệ enzim
+Công nghệ chuyển nhân và chuyển phôi .
+Công nghệ sinh học xử lí môi trường .
+ Công nghệ gen .
+Công nghệ sinh học y dược : +Công nghệ sinh học xử lí môi trường
VÍ dụ xử lí phế thải nông nghiệp ở điều kiện yếm khí .
- Sử dụng nhóm vi khuẩn kị khí Để lên men ở điều kiện yếm khí tạo ra khí sinh học (bioga ) chứa chủ yếu khí Metan cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống của con người , mặt khác hạn chế phế thải nông nghiệp gây ô nhiễm môi trường .
III/ Khái ni ệm công nghệ sinh học
- Coõng ngheọ sinh học là ngành công nghệ sử dụng tế bào sống và các quá trình sinh học để tạo ra các sản phẩm sinh học cần thiết cho con người.
- Các lĩnh vực trong coõng ngheọ sinh học
+ Công nghệ lên men.
+ Công nghệ tế bào +Công nghệ enzim
+Công nghệ chuyển nhân và chuyển phôi .
+Công nghệ sinh học xử lí môi trường .
+ Công nghệ gen .
+Công nghệ sinh học y dược .
6ph * Hoạt động 4: Củng cố
Giáo án Sinh học 9 Trang 199