ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến caáu truùc
1/Khái niệm : Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu truùc cuûa NST.
2/Các dạng đột biến:
+ Mất đoạn: 1 đoạn nào đó của NST bị mất đi so với dạng ban đầu , làm độ dài NST giảm đi.
+ Lặp đoạn: 1 hay nhiều đoạn của NST bị lặp lại so với dạng ban đầu , làm độ dài của NST tăng lên . + Đảo đoạn : các đoạn nào đó của NST - Yêu cầu HS quan sát
hình 22 SGK/65 thảo luận nhóm trả lời câu hỏi:
Các NST sau khi bị biến đổi khác với NST ban đầu như thế nào?
- Nếu hs trả lời không được gv gơi mở để hs trả lời.
- Quan sát H22b
NST sau khi bị đột biến bị mất đoạn nào? (HS yếu – TB)
Đoạn này nằm ở vị trí nào trên NST?
(HS TB – khá) - Quan sát H.22b
+ Hai mũi tên ở 2 đầu tô vàng dùng để biểu thị điều gì?
(HS TB – khá)
Treâ Treân NST sau khi bị đột biến có mấy đoạn BC? Độ dài của NST sau khi đột biến thay đổi như thế nào? (HS TB – khá)
- Quan sát H22c:
Vị trí của các đoạn B, C, D thay đổi như thế nào? (HS yếu – TB)
-Vậy thế nào là đột bieán caáu truùc NST là gì? (HS yếu – TB) - Các hình 22 a, b, c minh họa những dạng nào của đột bieán caáu truùc NST?
- Bổ sung : Đoạn NST bị mất hoặc lặp lại có thể ở đầu mút hay ở giữa cánh , đoạn bị đảo có thể nằm ngoài hay chứa trong tâm
- Quan sát hình 22 SGK/65, thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi , các nhĩm khác nhận xét , bổ sung :
- NST bị đột biến mất đoạn H.
- Đoạn này nằm ở tận cuứng cỏnh ngắn của NST.
- Ở 2 đoạn này đã xảy ra đột biến.
- Sau khi bị đột biến trên NST có 2 đoạn BC . Độ dài của NST bò đột biến dài hơn NST ban đầu .
- Đoạn B và D đã đổi chỗ cho nhau tạo thành đoạn A,D,C,B,E . - Đột biến NST là những biến đổi trong cấu trúc cuûa NST
- Hình a: Mất đoạn H, Hình b: lặp đoạn BC, Hình c: Trình tự đoạn BCD đổi thành DCB .
Giáo án Sinh học 9 Trang 138
15
’ * Hoạt động 2. Nguyên nhân phát sinh và tính
chất của đột biến cấu trúc 2./ Nguyên nhân phát sinh và tính chaát cuûa đột biến caáu truùc NST
a. Nguyeân nhân phát sinh:
Do các tác nhân vật lý, hóa học (từ ngoại cảnh) làm phá vỡ caáu truùc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn NST.
b. Tính chaát:
Đột biến cấu trúc thường có hại cho bản thân sinh vật nhưng
cũûng có
những dạng có lợi.
*Hâu qu ả :
- Đột biến mất đoạn nếu xảy ra với 1 đoạn lớnlàm giảm sức sống, chết, hoặc mất khả năng sinh sản.
- Đột biến lặp đoạn:
làm tăng hoặc giảm cường độ biểu hiện của tính trạng .
- Đột biến đảo đoạn:
làm giảm sức sống hoặc mất khả năng sinh sản.
- Yêu cầu HS đọc thông tin SGK/65 và trả lời câu hỏi :
+ Có những nguyên nhân nào gây đột bieán caáu truùc nhieóm saộc theồ ? ( HS yeáu – TB)
+ Hãy cho biết tính chất (lợi, hại) của đột biến cấu trúc NST? ( HS TB – khá)
-
Boồ sung:
+ Mất 1 đoạn nhỏ ở đầu NST 21 => ung thư máu ở người.
+ Lặp đoạn NST mang enzim thuyû phaân tinh bột ở 1 giống lúa mạch làm cho enzim này có hoạt tính cao hôn.
- Tại sao đột biến cấu trúc NST thường gây hại cho người và sinh vật? ( HS khá – giỏi) - Hậu quả của đột biến cấu trúc NST? (HS khá – giỏi) - Giáo dục: Các gen tren NST được phân bố theo 1 trật tự xác định. Vì vậy các biến đổi trong cấu trúc NST sẽ làm rối loạn gen gây biến đổi kiểu gen và kiểu hình . Muốn cơ thể khỏi bệnh tật ta cần phải biết sử dụng hoá chất thực vật hợp lí ,bảo vệ môi trường nước và đất không bị ô nhiễm.
- Nghiên cứu thông tin SGK/65
+ Nguyeân nhaân chuû yếu là do các tác nhân vật lí , hoá học của ngoại cảnh.
+ Thường gây hại cho bản thân sinh vật nhưng cũng có những dạng có lợi.
- Vì nó làm thay đổi số lượng và đảo lộn cách sắp xếp gen gây ra rối loạn trao đổi chất hoặc bệnh NST.
6’ * Hoạt động 3 . Củng cố
Giáo án Sinh học 9 Trang 139
- Đột biến cấu trúc NST là gì?
- Kể tên các dạng đột biến và mô tả từng dạng đột biến đó?- Nguyên nhân gây đột biến cấu trúc NST?
- Tại sao biến đổi cấu trúc NST lại có hại cho con người , sinh vật?
- Phân biệt đột biến gen và đột bieán caáu truùc NST?
- Dựa vào kiến thức bào học trả lời
Đột biến gen Đột biến caáu truùc NST - Đột biến gen là những
biến đổi về số lượng ,thanứh phần , trỡnh tự các nucleotit xảy ra tại 1 điểm nào đó trên phân tử ADN.
- Các dạng đột biến gen:- Maát , theâm thay theá 1 cặp nucleotit
- Đột biến NST là những biến đổi trong cấu truùc cuûa NST - Các dạng đột biến: Mất đoạn, lặp
đoạn, đảo đoạn
4. Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:(2’) - Học bài và làm bài tập SGK
- Tìm hiểu nội dung bài mới : “ Đột biến số lượng nhiễm sắc thể”
Hiện tượng dị bội thể Sự phát sinh thể dị bội IV/Ruựt kinh nghieọm , boồ sung:
Giáo án Sinh học 9 Trang 140
Ngày soạn: 02/11/ 2015
Tieát : 24 Bài 23
Giáo án Sinh học 9 Trang 141