GIAO AN VAN 8 CA NAM DU

- Mçi nhãm cö ®¹i diÖn lªn giíi thiÖu bµi thuyÕt minh cña m×nh nh mét híng dÉn viªn du lÞch.. Môc tiªu bµi häc.[r]

GV: Giáo án , tranh minh họa

HV: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

II k iểm tra bài cũ .

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng

?

A Cổng trờng mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC >'' Tôi đi học '' là văn bản đầu tiên chúng ta học ở lớp

8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s đọc

chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc , giọng chậm ,

hơi buồn , lắng sâu, chú ý giọng

nói của nhân vật '' tôi '' , ngời mẹ

H.Truyện đợc kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

TT - 1911-1988 , quê ở Huế

Từ năm 1933 vào nghề dạy học và bắt đầu viết văn , làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích Câu chuyện đợc kể theo trình

tự thời gian của buổi tựu trờng(theo dòng hồi tởng của nhân vật '' tôi'')

Truyện đợc kể theo ngôi thứ

I Ngôi kể này giúp cho ngời

kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảmxúc , tình cảm của mình một

I Đọc, tìm hiểu

chung

1 Tác giả :( 1911-1988) ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

H Nỗi nhớ về buổi tựu trờng của

tác giả đợc khơi nguồn từ thời

điểm nào ? Quang cảnh ra sao ?

cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai tr-ờng

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trờng

II đ ọc- hiểu văn bản.

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trờng

a Khơi nguồn

kỉ niệm

? Kỉ niệm về buổi tựu trờng đợc

diễn tả theo trình tự nào ? Tìm

những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá trị

biểu cảm của những từ ngữ ấy ?

Hãy tìm những hình ảnh , chi tiết

chứng tỏ tâm trạng ( nhân vật

''tôi'' trên con đờng cùng mẹ tới

trờng) hồi hộp , cảm giác ngỡ

ngàng của nhân vật ''tôi'' khi cùng

mẹ đi trên đờng tới trờng ?

? Em có nhận xét gì về sự thay

đổi trong tâm trạng nhân vật ''tôi''

khi cùng mẹ đi trên đờng ?

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng ,cảm xúc : nao nức , mơn man ,tng bừng , rộn rã Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng, góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra từ bao năm rồi mà dờng nh vừa mới xảy rahôm qua

- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

- Cảm thấy trang trọng và

đứng đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở muốn thử sức muốn khẳng định mình khi xin mẹ

đợc cầm bút , thớc nh các bạn khác

- Lần đầu tiên đợc đến trờng ,

đợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài đồng nữa , cho nên ''tôi''cảm thấy tất cả dờng nh trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong việc cầm bút , thớc và 2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu

Từ hiện tại quá khứ Đó là những cảm giác trong sáng nảy

nở trong lòng

b Trên con đ - ờng cùng mẹ tớitr

ờng

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

tiên đợc đến trờng Tất cả

những cử chỉ ấy giúp ta hình dung t thế ngộ nghĩnh , đáng yêu của chú bé

Cảm thấy trang trọng , đứng đắnVừa muốn thử sức và khẳng

định mình Háo hức

? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ

chuyển biến tâm lí rất phù hợp

của một đứa trẻ lần đầu tiên đợc

đến trờng

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi tên

h/s nhân vật ''tôi'' lại bất giác dúi

đầu vào lòng mẹ nức nở khóc ?

Em có cảm thấy chú bé này là

ngời yếu đuối hay không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

- Ngôi trờng vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thờng lòngtôi đâm ra lo sợ vẩn vơ

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng tâm trạng hồi hộp , lo lắng

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở -

tâm trạng lúng túng , sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát ít khi đợc tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phảirời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức

nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quátxung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã thấy quyến luyến Tất cả đó là sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm

lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , ngời bạn mới ấy sẽ là nơi

mà mình gắn bó , gần gũi

c Tâm trạng và cảm giác của ''tôi''khi đến tr - ờng và khi nghe

ông đốc gọi tên

và phải rời bàn tay mẹ b ớc vào lớp

Bỡ ngỡ , lo sợ vẩn vơ , hồi hộp

lo lắng , lúng túng sợ sệt

d Tâm trạng và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và

đón nhận giờ học đầu tiên Thấy cái gì

cũng mới lạ và hay hay, lạm nhận chỗ ngồi của mình &

quyến luyến

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

trong suốt cả năm học ời bạn cha quen

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện

tác giả đa hình ảnh '' con chim

liệng bay cao '' có ý nghĩa gì ?

t-đời tuổi thơ tự do nô đùa , thả

diều đã chấm dứt để bớc vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , đợc đến trờng , đợc học hành , đợc làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trờng có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất

tự nhiên và bất ngờ Dòng chữ

'' Tôi đi học '' nh mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc

đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao kháttrong tuổi thơ của con ngời và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ

đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em trong buổi tựu trờng đầu tiên , đều trân trọng tham dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy , ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung

đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gơng mặt

t-ơi cời đón h/s vào lớp cũng là một ngời vui tính thơng yêu h/s

cời đón h/s vào lớp cũng là một ngời vui tính thơng yêu h/s

2 Thái độ , cử chỉ của ngời lớn đối với các

em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

G: Những h/ả về ngời lớn cho

thấy trách nhiệm , tấm lòng của

nhà trờng , gia đình đối với các

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

hơn Đó còn là môi trờng giáo

dục ấm áp , nơi nuôi dỡng tâm

ợc gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tơi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ mang mác và cảm giác nhẹ nhàng êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+ Truyện ngắn đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tựthời gian của buổi tựu trờng + Sự kết hợp hài hoà giữa kể , miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tợng

của em trong buổi khai giảng lần

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi

đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu

đậm , chứa đựng cảm xúc thiếttha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những ng-

ời lớn đối với các em h/s trongbuổi đầu tiên đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả

bài

- Cảm xúc chân thực , thiết tha

* Ghi nhớ

IV Luyện tập

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ

- Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đọc trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số

ví dụ về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hiểu bài học hôm nay để rõ hơn

hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ thú

, chim , cá Tại sao ?

H Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , hơu '' Từ

chim rộng hay hẹp hơn nghĩa của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ

động vật bao hàm nghĩa của

ba từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa

rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô , cá

thu '' Vì sao ?

- Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ'' voi , hơu , tu hú , sáo '' Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

H Các từ '' thú , chim , cá '' rộng

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

- Một từ ngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó baohàm phạm vi nghĩa của một từngữ khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của một

từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tơng đối

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo

quần dài , quần đùi áo dài ,

áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom

súng trờng , đại bác bom bi,

b, Kim loại : sắt, đồng, chì, thiếc

c, Hoa quả : cam, chanh, chuối, mít

d, Họ hàng : chú , dì , cô, bác

e, Mang : xách, khiêng, gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

- Nắm đợc chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định , lựa chọn , sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình

II k iểm tra bài cũ .

III b ài mới .

Giới thiệu bài :

Chúng ta đã đợc tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hỏi, ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s tìm

hiểu về chủ đề của văn bản

G yêu cầu h/s đọc thầm văn bản

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong

thời thơ ấu của mình ? Sự hồi

t-ởng ấy gợi lên những ấn tợng gì

Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi

đầu tiên đi học Sự hồi tởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thể nào quên

về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựutrờng

Chủ đề của văn bản : Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trờng

đợc tác giả nêu lên , đặt ra trong văn bản

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

hình thành khái niệm tính thống

nhất về chủ đề của văn bản

? Để tái hiện những kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học , tác giả đã

II Tính thống

nhất về chủ đề của văn bản

đặt nhan đề của văn bản và sử

dụng từ ngữ câu ntn ?

H.Tìm các từ ngữ , các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' khi

cùng mẹ đi đến trờng , khi cùng

các bạn vào lớp ?

G: Tất cả các chi tiết trên đều tập

trung khắc họa tâm trạng của

nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu

tr-ờng đầu tiên

H.Vậy tính thống nhất về chủ đề

- Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học + Các câu đều nhắc đến những kỉniệm của buổi tựu trờng đầu tiên trong đời

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu

lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr-ờng

- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng

- Tôi bặm tay ghì thật chặt , nhngmột quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống

* Khi cùng mẹ tới trờng :Con đờng quen đi lại lắm lần naythấy lạ , cảnh vật xung quanh

đều thay đổi thấy mình trang trọng và đứng dắn trong bộ quần

áo mới , cố làm ra vẻ nh một họctrò thực sự '' tay bặm ghì hai quyển sách , đòi mẹ cầm bút th-

ớc ''

* Khi quan sát ngôi trờng : cao ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng , xinh xắn , oai nghiêm , sânrộng đâm ra lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ , toàn thân run run , đợc mọi ngời nhìn thì tỏ ra lúng túng , nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng

* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng nề , dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở

xác định , không xa rời hay lạc

Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ

Các đoạn văn đã trình bày vấn đề

theo thứ tự nào ? Theo em có thể

thay đổi trật tự sắp xếp này đợc

không ? Vì sao ?

H Nêu chủ đề của văn bản trên?

L Chủ đề ấy đợc thể hiện trong

toàn văn bản Hãy chứng minh ?

sang chủ đề khác

Để viết đợc một văn cần xác

định rõ chủ đề của văn bản Chủ

đề của văn bản đợc thể hiện trong đề bài , đề mục , trong quan hệ giữa các phần của văn bản và ở các từ ngữ then chốt lặp

đi lặp lại

Hs đọc ghi nhớ

- Văn bản nói về cây cọ ở vùng sông Thao quê hơng của tác giả

- Thứ tự trình bày : miêu tả hình dáng cây cọ , sự gắn bó của cây

cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọ với ngời dân sông Thao

- Khó thay đổi đợc trật tự sắp xếp vì các ý này đã rành mạch , liên tục

Chủ đề : Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

Chủ đề đợc thể hiện qua nhan đềcủa văn bản , các ý miêu tả hình dáng , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với ngời

nói tới chủ đề

đã xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

* Ghi nhớ III Luyện tập

+ hình dáng của cây cọ + sự gắn bó của cây cọ với tác giả

+ công dụng của cây cọ đối với

đời sống

Hs thảo luận nhóm và cử đại diện trình bày

Căn cứ vào chủ đề của văn bản thì ý b và d làm cho bài lạc đề vì

nó không phục vụ cho việc chứng minh luận điểm '' Văn ch-

ơng làm cho tình yêu quê

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

Gv yêu cầu thảo luận theo nhóm - Có những ý hợp với chủ đề

nh-ng do cách diễn đạt cha tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề: b,e

a, Cứ mùa thu về , mỗi lần thấy các em nhỏ xốn xang

b, Cảm thấy con đờng '' thờng đi lại lắm lần '' tự nhiên cũng thấy lạ , cảnh vật đều thay đổi

c, Muốn thử sức mình bằng việc

tự mang sách vở nh một cậu học trò thực sự

d, Cảm thấy ngôi trờng vốn qua lại nhiều lần cũng có nhièu biến

đổi

e, Lớp học và những ngời bạn mới trở nên gần gũi , thân thơng

IV Củng cố: Thế nào là tính thống nhất về chủ đề văn bản?

- Hiểu đợc những đặc sắc của thể văn hồi kí qua cách viết của nhà văn Nguyên Hồng

; lối tự truyện chân thành , truyền cảm , thấm đợm chất trữ tình

II k iểm tra bài cũ .

H1: Phân tích tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu ờng đầu tiên

H2: Nhận xét nào đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác

phẩm ?

A Truyện đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật '' tôi '' theo trình

tự thời gian của buổi tựu trờng

B Có sự kết hợp hài hoà giữa các phơng thức tạo lập văn bản nh tự sự , miêu tả , biểu cảm

III Bài mới

g iới thiệu bài :

Gv cho hs quan sát chân dung nhà văm Nguyên Hồng và cuốn hồi kí tự truyện '' Những ngày thơ ấu '' Nguyên hồng là một trong những nhà văn có tuổi thơ thật cay

đắng , khốn khổ Những kỉ niệm ấy đã đợc nhà văm viết lại trong tập tiểu thuyết tự thuật

'' Những ngày thơ ấu '' Kỉ niệm ấy về ngời mẹ đáng thơng qua cuộc trò chuyện với bà cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chơng truyện cảm động nhất

- Các từ ngữ , h/ả , lời nói của

bà cô đọc với giọng đay đả ,

là tác giả của nhiều cuốn tiểu thuyết nổi tiếng : '' Cửa biển '',

“ Bỉ vỏ” , tập thơ “Trời xanh”, “Sông núi quê h-

ơng”

- Thời thơ ấu trải nhiều cay

đắng đã trở thành nguồn cảm hứng cho tác giả viết cuốn hồi kí tự truyện cảm

động “Những ngày thơ ấu '' 1938-1940 Tác phẩm gồm

9 chơng , mỗi chơng kể về

I Đọc – Tìm hiểu chung.

1 Đọc

2 Tác giả

(1918- 1982), quê ở Nam Định nhng sống chủ yếu ở Hải Phòng

- Là nhà văn lớn của nền văn học VN

3 Tác phẩm :

Chơng 4 của tác phẩm

Hs tự hỏi - đáp chú thích dựavào SGK / 19

P1: Từ đầu ngời ta hỏi đếnchứ : Cuộc đối thoại giữa ngời cô và chú bé Hồng , ý nghĩ , cảm xúc của bé Hồng

về ngời mẹ

* Bố cục :

trong hoàn cảnh gia đình ntn ?

G: Rõ ràng hoàn cảnh gia đình

nh vậy cho nên chú bé Hồng

sống dựa vào những ngời họ

hàng thân thích bên nội trong

đó có bà cô

H Ngay ở phần đầu truyện bà

cô xuất hiện với cử chỉ '' cời

Bố chết , cha đoạn tang , mẹ phải đi làm ăn xa và cũng chẳng khá giả gì , đã lâu rồi chú bé không đợc gặp mẹ

- Ngời cô '' cời hỏi '' chứ không phải lo lắng , nghiêm nghị hỏi lại , không phải là

âu yếm hỏi lại Lẽ thờng , câu hỏi đó sẽ đợc trả lời rằng

có, nhất là đối với chú bé vốn đã thiếu thốn tình yêu thơng ấp ủ Nhng vốn nhạy cảm , nặng tình thơng yêu vàlòng kính mến mẹ chú bé Hồng lập tức nhận ra những

ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cời rất kịch của

II Đọc - hiểu văn

bản

1 Nhân vật bà cô ( qua cái nhìn và tâm trạng của bé Hồng ).

? Em hiểu '' cời rất kịch '' có

nghĩa là gì ?

Câu hỏi thảo luận :

? Sau lời từ chối của bé Hồng

cuộc đối thoại tởng chừng

chấm dứt , nhng ngời cô đâu

đã chịu buông tha Vậy bà hỏi

dối Bà cô cời , hỏi ngọt ngào , dịu dàng nhng không

có ý định tốt đẹp mà đang códắp tâm xấu đối với ngời cháu của mình

Hs thảo luận nhóm

* Cô tôi hỏi luôn , giọng vẫn ngọt : hai con mắt long lanh nhìn cháu chằm chặp Lời nói và cử chỉ càng chứng

tỏ sự giả dối và độc ác của

bà Bà vẫn tiếp tục đóng kịch , tiếp tục diễu cợt , lôi kéo đứa cháu đáng thơng vào một trò chơi độc ác đã

dàn tính sẵn

* Cô tôi liền vỗ vai tôi cời

mà nói rằng '' Mày dại quá ''

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

G: Rõ ràng bà cô quả là cay

nghiệt và cao tay trớc chú bé

đáng thơng và bị động Cho

đến khi chú phẫn uất , nức nở ,

nớc mắt ròng ròng , rồi ''cời

dài trong tiếng khóc '' hỏi lại ,

ngời cô vẫn cha chịu buông

tha

Rõ ràng cử chỉ ấy không chỉ

lộ rõ sự giả dối , độc ác mà còn chuyển sang chiều hớng châm chọc , nhục mạ Quả

không gì cay đắng hơn khi vết thơng lòng lại bị chính ngời cô ruột của mình săm soi , hành hạ Hai tiếng '' em

xa nh bị gai cào , muối xát của đứa cháu là sự vô cảm sắc lạnh đến ghê rợn của ng-

ời cô

* Cô tôi bỗng đổi giọng , vỗ vai , nhìn vào mặt tôi

nghiêm nghị Cử chỉ và lời nói tiếp theo của bà cô phải chăng là sự thay đổi đấu pháp tấn công Dờng nh đã

đánh đến miếng đòn cuối cùng bà ta muốn làm cho

đứa cháu đau khổ hơn , thê thảm hơn nữa Khi thấy đứacháu đau đớn , phẫn uất đến

đỉnh điểm , bà ta mới tỏ ra ngậm ngùi , xót thơng ngời

đã mất Đến đây sự giả dối ,thâm hiểm mà trơ trẽn của ngời cô đã phơi bày toàn bộ

Đó là ngời đàn bà lạnh lùng,

độc ác , thâm hiểm Đó là hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng ngời sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột thịt trong xã hội thực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ

Đó là ngời đàn bà lạnh lùng, độc ác , thâm hiểm

G: Hình ảnh bà cô gây cho

Theo em , nhớ lại cuộc trò chuyện với ngời cô tức là tác giả nhớ lại điều gì ?

A Cảnh ngộ tội nghiệp của một đứa trẻ

B Cảnh ngộ thơng tâm của ngời mẹ hiền từ

C Sự xảo quệt và độc ác của ngời cô

(D) Gồm A và B

tiết 2

I ổ n định tổ chức .

II Kiểm tra bài cũ

Nhân vật bà cô hiện lên trong cuộc trò chuyện với bé Hồng là một con ngời ntn ?

A Là một ngời đàn bà xấu xa , xảo quyệt , thâm độc với những '' rắp tâm tanh bẩn ''

B Là một ngời đại diện cho những thành kiến phi nhân đạo , cổ hủ của XH lúc bấy giờ

C Là một ngời có tính cách tiêu biểu cho những phụ nữ từ xa đến nay

(D) Cả A và B

III Bài mới

? Hãy cho biết hoàn cảnh sống

hiện tại của chú bé Hồng ?

Diễn biến tâm trạng của bé

Hồng khi lần lợt nghe những câu

hỏi và thái độ cử chỉ của bà cô

ntn?

Chia nhóm thảo luận :

N1: Khi nghe câu hỏi đầu tiên

của ngời cô '' Hồng ! Mày có

muốn vào Thanh Hoá ''

N2: Lời hỏi thứ hai của ngời cô

N3: Khi nghe ngời cô kể về tình

cảnh tội nghiệp của mẹ mình

- Hồng phải sống với bà cô

trong sự cô đơn , buồn tủi

Hs thảo luận theo nhóm ,

cử đại diện trình bày

N1: Mới đầu nghe ngời cô

độc trong giọng nói và trên nét mặt của ngời cô mình

2, Tình yêu th -

ơng của chú bé Hồng đối với ng -

ời mẹ

a.Tâm trạng của

Hồng khi nói chuyện với bà cô.

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

N2: Trớc những câu hỏi , lời khuyên nh xát muối vào lòngnhng lại chứa đầy sự mỉa mai , nhục mạ của ngời cô , lòng bé Hồng càng thắt lại vì

đau đớn , vì tủi nhục , xúc

động vì thơng mẹ , thơng thân khiến khoé mắt em đã

cay cay , rồi '' nớc mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép ,chan hoà đầm đìa ở cằm và

cổ '' Nỗi đau xót tức tởi

đang dâng lên trong lòng N3 : Tâm trạng đau đớn , uất

ức của chú bé dâng đến cực

điểm khi nghe ngời cô cứ tơicời kể về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình Nguyên Hồng đã bộc lộ lòngcăm tức tột cùng ấy bằng cácchi tiết đầy ấn tợng Lời vănlúc này dồn dập bằng các hình ảnh so sánh , các động

từ mạnh : '' Giá những cổ tục ''

Những câu nói cuối cùng bày tỏ sự ngậm ngùi của bà

ta đối với ngời anh ruột cũngchỉ là lời vuốt đuôi , giả

nhân giả nghĩa mà thôi

Gv nêu vấn đề thảo luận : tiếng

gọi thảng thốt , bối rối : Mợ ơi !

của bé Hồng và giả thiết tác giả

trớc khi chết khát nh vậy mới

thấy niềm vui sớng , hạnh phúc

trần gian vô hạn của đứa con

- Tiếng gọi '' Mợ ơi ! '' bối rối, mừng tủi , xót xa , đau

đớn , hi vọng Chỉ là bóng của một ngời trông giống mẹthôi nhng bé Hồng đã cất tiếng gọi vang lên giữa đờng thể hiện niềm khao khát gặp

mẹ đang cháy lên trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi

- Hình ảnh so sánh ở đây chỉ mang tính giả định nhng lại rất độc đáo phù hợp với việc bộc lộ tâm trạng thất vọng rồi đến tuyệt vọng của bé Hồng Tột cùng hạnh phúc , tột cùng đau khổ , cảm giác gần với cái chết Đó là phong cách văn chơng riêng

bà cô ) dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tởi mà mãn nguyện

- Cuống cuồng

đuổi theo xe

mẹ , thở hồng hộc, ríu cả

chân lại , oà khócnức nở

G bình : Chú bé Hồng bềnh trôi

trong cảm giác vui sớng , rạo rực,

không mảy may nghĩ ngợi gì

Những lời cay độc của ngời cô ,

những tủi cực vừa qua bị chìm đi

giữa dòng cảm xúc miên man

ấy

Câu hỏi thảo luận : Có ý kiến

cho rằng đoạn văn cuối bài tả lại

cảm giác trong lòng mẹ của bé

Hồng là một đoạn văn hay , một

bài ca chân thành , cảm động về

tình mẫu tử thiêng liêng , bất diệt

? ý kiến của em ra sao ?

- Cảm giác sung sớng đến cực điểm của đứa con khi ở trong lòng mẹ đợc Nguyên Hồng diễn đạt bằng những rung động rất tinh tế , cảm nhận bằng nhiều giác quan + Cảm nhận gơng mặt mẹ ,

đôi mắt , nớc da , hai gò má

+ Cảm giác ấm áp , êm dịu mơn man khắp da thịt + Hơng thơm : hơi quần áo , mùi trầu nhai : vừa lạ lùng , vừa gần gũi

Tất cả là hình ảnh về một thế giới đang bừng nở , hồi sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm và ấm áp tình mẫu tử

Hs thảo luận , nêu vấn đề :

Đoạn văn đã diễn tả niềm sung sớng vô bờ khi đợc nằm trong lòng mẹ Đó là những giây phút thần tiên hạnh phúc đẹp nhất của con ngời Ngời mẹ , trong lòng

đứa con trở nên vĩ đại biết bao Đợc sống trong lòng mẹnhững sầu đau , phiền

muộn , tủi hổ dờng nh tan biến hết chỉ còn lại tình mẫu

tử thiêng liêng , bất diệt

Tất cả là hình ảnh về một thế giới đang bừng nở , hồi sinh, một thế giớidịu dàng kỉ niệm

và ấm áp tình mẫu tử

III Tổng kết

1 Nghệ thuật :

+ Tình huống và nội dung câu chuyện : hoàn cảnh đángthơng của chú bé Hồng , câu chuyện về một ngời mẹ âm thầm chịu đựng nhiều cay

đắng + Diễn biến tâm trạng của chú bé Hồng trong suốt đoạntrích : từ nỗi đau tủi hờn vì

hoàn cảnh sống thiếu thốn tình ấp ủ đến sự phản ứng quyết liệt đối với những lời châm chọc của bà cô và cảm giác sung sớng khi nằm trong lòng mẹ

+ Cách thể hiện của tác giả

cũng góp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của ch-

ơng hồi

- Các hình ảnh thể hiện tâm trạng , các so sánh gây sinh

Hồi kí là một thể của kí , ở

đó ngời viết kể lại những chuyện , những điều chính mình đã trải qua , đã chứng kiến

Nguyên Hồng là nhà văn của phụ

nữ và nhi đồng Qua đoạn trích

''Trong lòng mẹ '' hãy chứng

minh nhận định trên ?

- Nguyên Hồng là nhà văn viết nhiều về phụ nữ và nhi

đồng Đây là những con

ng-ời xuất hiện nhiều trong thế giới nhân vật của ông Ông

đã dành cho họ lòng thơng yêu và thái độ nâng niu trân trọng

+ Nhà văn đã kể lại một cáchthấm thía những nỗi cơ cực ,

BT : CM nhận

định

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

tủi nhục mà ngời phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu thờitrớc

+ Nhà văn trân trọng vẻ đẹp tâm hồn , đức tính cao qúy của phụ nữ và nhi đồng

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học thuộc ghi nhớ

- phân tích diễn biến tâm trạng bé Hồng trong đoạn trích

- Soạn bài mới : '' Tức nớc vỡ bờ ''

- Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng nngôn ngữ

đã học nh đồng nghĩa , trái nghĩa ,ẩn dụ , hoán dụ nhân hoá

- Rèn luyện kĩ năng lập trờng từ vựng và sử dụng trong nói , viết

II Kiểm tra bài cũ

1 Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng ? Khi nào một từ ngữ đợc coi là

có nghĩa hẹp ? Lấy ví dụ minh họa ?

2 từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của các từ sau đây : h/s , sinh viên , giáo viên, bác sĩ , kĩ s , luật s , nông dân , công nhân, nội trợ

A Con ngời C Nghề nghiệp

B Môn học D Tính cách

II Bài mới

giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC : tất cả những từ h/s , sinh viên , bác sĩ đều bị bao hàm trong từ nghề nghiệp Những từ đó đều có điểm chung về nghĩa , nằm trong một trờng từ vựng Vậy trờng từ vựng là gì ? chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay.

Hoạt động 1 : Hình thành cho

h/s khái niệm trờng từ vựng

G chép đoạn văn bảng phụ Yêu

về nghĩa G: Cơ sở hình thành trờng từ

vựng là đặc điểm chung về nghĩa

không có đặc điểm chung về

nghĩa thì không có trờng từ

? Gọi h/s đọc ghi nhớ / sgk ?

Bài tập nhanh : Hãy đặt tên

tr-ờng từ vựng cho dãy từ dới đây :

nồi, chảo, bếp , đũa nấu

G: Treo bảng phụ ghi sẵn VD

Ngọt:Trờng mùi vị ; cay đắng

Từ loại DT chỉ sự vật , ĐT chỉhoạt động , TT chỉ tính chất

Có thể tập hợp những từ khác nhau trong một trờng từ vựng

Hs quan sát ví dụ

Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khac nhau

Nhân hoá con chó Vàng của lão Hạc có suy nghĩ , hành

2 Ghi nhớ

II L u ý .

a Một trờng từ vựng có thể bao gồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn

b Một trờng từ vựng có thể bao gồm những từ ngữ khác biệt nhau về

từ loại

c Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau

Trờng từ vựng '' ngời ruột thịt'' : thầy , mẹ , cô

a Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

từ vựng làm tăng sức gợi cảm

* Ghi nhớ

III Luyện tập

Bài 1 :

Bài 2 : Đặt tên ờng từ vựng

tr-Bài 4 :

Bài 5 :thuỷ sản : lới , nơm , vó , câu

- Trờng các hoạt động săn bắtcủa con ngời : lới , bẫy, bắn ,

- Trờng các chiến lợc , chiến thuật hoặc phơng án tác chiến: phản công , tấn công , tổng tấn công

II Kiểm tra bài cũ

- Chủ đề của văn bản là gì ? Một văn bản có tính thống nhất về chủ đề phải đảm bảo những yêu cầu gì ?

- Kiểm tra bài tập 3 của h/s

III Bài mới

Giới thiệu bài

Trong tiết trớc chúng ta đã đợc tìm hiểu về chủ đề của văn bản Vậy chủ đề của văn bản có liên quan gì đến bố cục của văn bản Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về mối quan hệ ấy và ôn tập lại

I Bố cục của văn

bản

? Qua việc phân tích hãy cho

biết bố cục của văn bản gồm

mấy phần ? Nhiệm vụ của

từng phần ? Mối quan hệ giữa

P2 : Tiếp không cho vào thăm

P3 : Còn lại P1 : Giới thiệu về Chu Văn

An P2 : Công lao , uy tín , tính cách của Chu Văn An P3 : Tình cảm của mọi ngời

đối với Chu Văn An

- Các phần luôn gắn bó chặt chẽ với nhau , phần trớc là tiền đề cho phần sau , phần sau là sự nối tiếp phần trớc

- Các phần đều tập trung làm

rõ chủ đề của văn bản là '' '' ''Ngời thầy đạo cao đức trọng ''

Bố cục của văn bản gồm 3 phần : MB , TB , KB Mở bài có nhiệm vụ nêu ra chủ

đề của văn bản Thân bài có nhiệm vụ làm rõ nội dung

mà chủ đề nêu ra Kết bài tổng kết chủ đề của văn bản

Có quan hệ chặt chẽ với nhau để tập trung làm rõ chủ

đề của văn bản

Hs đọc ghi nhớ

Bố cục của văn bản gồm 3 phần : MB ,

TB , KB Mở bài có nhiệm vụ nêu ra chủ

đề của văn bản Thân bài có nhiệm

vụ làm rõ nội dung

mà chủ đề nêu ra Kết bài tổng kết chủ

đề của văn bản

II Cách bố trí , sắp

xếp nội dung phần thân bài

đầu tiên đi học

- Sự hồi tởng về buổi đầu tiên đi học đợc sắp xếp theo trình tự thời gian , cảm xúc khi cùng mẹ trên đờng đến trờng , cảm xúc khi đứng trong sân trờng , cảm xúc khi rời bàn tay mẹ bớc vào

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

? Văn bản '' Trong lòng mẹ ''

của Nguyên Hồng chủ yếu

trình bày diễn biến tâm trạng

của bé Hồng hãy chỉ ra diễn

biến tâm trạng của cậu bé

đây

- Tình thơng mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục đã đày đoạ mẹ của bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em

- Niềm vui sớng cực độ của cậu bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

- Tả ngời , vật , con vật theo trình tự thời gian , theo quan

hệ tình cảm , cảm xúc , quan

hệ chủ thể - bộ phận

- Tả phong cảnh : sắp xếp theo thứ tự không gian

? Phần thân bài của văn bản

''Ngời thầy đạo cao '' nêu các

sự việc để thể hiện chủ đề ''

Ng thầy đạo cao đức trọng ''

Hãy cho biết trình tự sắp xếp

- Các sự việc nói về Chu văn

an là ngời tài cao

- Các sự việc nói về Chu văn

An là ngời đạo đức , đợc họctrò kính trọng

- Nội dung phần thân bài ờng đợc sắp xếp theo thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề văn bản , ý đồ giao tiếp của ngời viết

th Các ý trong phần thân bài thờng sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian , sự phát triển của sự việc

Hs đọc ghi nhớ

Các nhóm lần l ợt trình bày .

N1 : a, Trình bày theo thứ tự

không gian : nhìn xa- đến gần - đến tận nơi - đi xa

- Nội dung phần thân bài thờng đợc sắp xếp theo thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề văn bản , ý đồ giao tiếp của ngời viết

- Các ý trong phần thân bài thờng sắp xếp theo trình tự thờigian , không gian ,

sự phát triển của sự việc

- Bàn về mối quan hệ giữa sựthật lịch sử và truyền thuyết

- Luận chứng về lời bàn trên

- Phát triển lời bàn và luận chứng

? Trình bày lòng thơng mẹ của

chú bé Hồng ở văn bản

'' Trong lòng mẹ '' ? MB : Nêu khái quát tình cảm

của chú bé Hồng đối với mẹ

TB : - Hình ảnh đáng thơng của chú bé Hồng và sự khoa khát tình yêu thơng của mẹ

- Sự cay nghiệt của bà cô và phản ứng quyết liệt của chú

bé Hồng trớc thái độ của bà cô khi nói về mẹ mình

- Niềm sung sớng hạnh phúccủa bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

- Qua đoạn trích thấy đợc :

+ Bộ mặt tàn ác bất nhân của chế độ XH đơng thời và tình cảnh khốn khổ cùng cực của ngời nông dân trong xã hội cũ

+ Cảm nhận đợc quy luật của hiện thực : có áp bức có đấu tranh

+ Thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của ngời phụ nữ nông dân

- Thấy đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua đối thoại , cử chỉ , hành động , qua biện pháp đối lập , tơng phản

b chuẩn bị

II Kiểm tra bài cũ

- Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ

- Em hiểu gì về chú bé Hồng qua đoạn trích '' Trong lòng mẹ ''

A Là chú bé phải chịu nhiều nỗi đau mất mát

B Là chú bé dễ xúc động , tinh tế và nhạy cảm

C Là chú bé có tình thơng yêu vô bờ đối với mẹ

D Cả A, B , C đều đúng

III Bài mới

Giới thiệu bài

Ngô Tất Tố là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lu văn học hiện thực trớc cách mạng Đề tài trong các tác phẩm văn học của ông chủ yếu viết về ngời nông dân , cho nên ông đợc mệnh danh là '' nhà văn của nông dân '' '' Tắt đèn '' là tác phẩm tiêu biểu trong sự ngghiệp văn học của Ngô Tất Tố Tác phẩm đã phản ánh đợc những nỗi cơ cực , khốn khổ của ngời nông dân trong vụ thuế ở làng quê đồng bằng Bắc

G nêu yêu cầu đọc : rõ ràng ,

chú ý lời đối thoại của các

( 1893 - 1954 ) quê ở Đông Anh - HN Là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lu văn học hiện thựctrớc cách mạng Đề tài trongcác sáng tác của ông chủ yếuviết về ngời nông dân

? Cho h/s kiểm tra chú thích

bằng cách hỏi - đáp ?

- '' Tắt đèn '' là tác phẩm tiêubiểu trong sự nghiệp văn họccủa Ngô Tất Tố , đồng thời

là một trong những tác phẩmtiêu biểu nhất của trào lu vănhọc hiện thực trớc cách mạng '' Tắt đèn '' đợc Vũ Trọng Phụng gọi là '' một thiên tiểu thuyết có luận đề xã hội hoàn toàn phụng sự dân quê , một áng văn có thểgọi là kiệt tác tòng lai cha từng thấy ''

- Đoạn trích nằm ở chơng XVIII của tác phẩm Chú thích : su , cai lệ , xái , lực điền , hầu cận

3 Văn bản

Nằm ở chơng XVIII của tác phẩm

? Trong tình thế ấy chị Dậu

mong muốn điều gì ?

( Hs giải thích dựa vào sgk )

Hs tóm tắt dựa vào hai nội dung chính :

- Cảnh buổi sáng ở nhà chị Dậu

- Cuộc đối mặt với bọn cai lệ; ngời nhà lí trởng chị Dậu vùng lên chống cự lại

- Tình thế của chị Dậu trong buổi sáng sớm :

+ Vụ thuế đang trong thời

điểm gay gắt nhất : quan sắp

về tận làng để đốc thuế , bọntay sai xông vào tận nhà để

đánh trói , đem ra đình cùm kẹp

+ Chị Dậu phải bán con , bán chó , cả gánh khoai nh-

ng vẫn không đủ tiền để nộp cả xuất su cho em chồng đã

chết từ năm ngoái + Anh Dậu đang ốm đau rề

rề vẫn có thể bị bắt trói ,

đánh đập , hành hạ bất cứ lúcnào

đến

Tình thế thật thê thảm, đáng thơng và nguy cấp.

G: Tình thế này có thể coi là

thế '' tức nớc đầu tiên '' đợc tác

giả xây dựng và dồn tụ Qua

đây thấy rõ tình yêu thơng của

chị Dậu đối với chồng mình

Cai lệ : viên cai chỉ huy một tốp lính , là chức quan thấp nhất trong quân đội thực dânphong kiến

ở làng Đông Xá , cai lệ đợc coi là tên tay sai đắc lực của quan phủ , giúp quan tróc nã

những ngời nghèo cha nộp

đủ tiền su thuế Có thể nói

2 Nhân vật cai lệ

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

? Khi đến nhà chị Dậu tên cai

lệ đợc miêu tả ntn ? Lời nói ,

c chỉ , hành động của y đối với

anh Dậu , bản chất , tính cách

của y bộc lộ ra sao ?

đánh trói ngời là nghề của hắn , đợc hắn làm với một kĩ thuật thành thạo và sự say mê

- Cử chỉ , hành động của cai

lệ : sầm sập tiến vào với roi song , tay thớc và dây thừng trợn ngợc hai mắt quát , giật phắt cái dây thừng và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu , bịch luôn vào ngực chị Dậu ,tát vào mặt chị một cái đánh bốp

- Lời nói : hắn chỉ biết quát ,thét , hầm hè , nham nhảm giống nh tiếng sủa , rít , gầmcủa thú dữ

Bản chất cai lệ đợc bộc

lộ : đó là kẻ tàn bạo , không chút tình ngời Hắn cứ nhằmvào anh Dậu mà không bận tâm đến việc hôm qua

nhng tại sao hắn lại có quyền

đánh trói ngời vô tội vạ nh vậy

? Qua nhân vật cai lệ em hiểu

động đểu cáng , hung hãn , táng tận lơng tâm

- Trong bộ máy XH đơng thời , cai lệ chỉ là gã tay sai mạt hạng nhng núp dới bóngquan phủ hắn tha hồ tác oai tác quái Hắn hung dữ , sẵn sàng gây tội ác mà không hề chùn tay , cũng không hề bị ngăn chặn vì hắn đại diện cho '' nhà nớc '' nhân danh '' phép nớc '' để hành động > Có thể nói , tên cai lệ vô danh không chút tình ng-

ời là hiện thân đầy đủ nhất ,

rõ nét nhất của xã hội thực dân phong kiến đơng thời

3 Nhân vật chị Dậu

bé họng , cùng với bản tính mộcmạc , quen nhẫn nhục khiến

nhảy vào cạnh anh Dậu , chị

đã vụt đứng dậy với niềm căm

giận ngùn ngụt

? Hãy tìm những chi tiết miêu

tả cảnh tợng chị Dậu quật ngã

hai tên tay sai ?

chị chỉ biết van xin rất lễ phép, cố khơi gợi chút từ tâm, lòng thơng ngời của

ông cai

- Thoạt đầu chị cự lại bằng lí

lẽ '' chồng tôi đau ốm ông không đợc phép hành hạ '' Chị không viện đến pháp luật mà chỉ nói cái lí đơng nhiên, cái đạo lí tối thiểu củacon ngời Chị đã thay đổi cách xng hô tôi- ông nh một ngời ngang hàng

- Cái nghiến răng và câu nói buột ra từ miệng ngời đàn bàvốn rất hiền dịu ấy cho thấy cơn giận đã lên đến đỉnh cao, không nghĩ gì đến thân phận , đến hoàn cảnh , chị Dậu đã quát lại ông cai bằnglời lẽ nanh nọc , đanh đá và thách thức báo hiệu hành

động bạo lực tất yếu phải xảy ra '' Mày trói "

- Với tên cai lệ '' lẻo khoẻo '' vì nghiện ngập , chị chỉ cần

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

G: Vừa ra tay , chị Dậu đã

nhanh chóng biến hai tên

- Đến tên ngời nhà lí trởng, cuộc đọ sức có dai dẳng hơn một chút , nhng cũng không lâu hắn bị chị '' túm tóc lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm''

thấy chị Dậu là ngời ntn ?

? Sau khi tìm hiểu đoạn trích

quên mình để bảo vệ chồng của mình khỏi sự tra tấn của bọn tay sai

- Chiến thắng của chị Dậu cho thấy sức mạnh tiềm tàngcủa ngời nông dân , ngời phụnữ VN Chiến thắng của chị

là tất yếu , phù hợp với quy luật có áp bức có đấu tranh

Chị Dậu là ngời phụ nữ hiền dịu , yêu thơng chồng con , biết nhẫn nhục chịu đựng nhng không hề yếu đuối , màtrái lại có sức sống mạnh mẽ, khi bị đẩy tới đờng cùng chị vùng lên chống trả quyết liệt

- Đoạn trích đã diễn tả tâm trạng chị Dậu từ chỗ cam

Là ngời phụ nữ

hiền dịu , yêu thơng chồng , biết nhẫn nhục chịu đựng nhng lại tiềm tàng sức sống mạnh mẽ

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

đến khi vùng dậy quật ngã

tên cai lệ và ngời nhà lí trởng

bờ '' và sức mạnh và sức mạnh của nó

- Khắc họa nhân vật rõ nét nhất là hai nhân vật cai lệ và chị Dậu

+ Cai lệ đợc tác giả tập trungmiêu tả nổi bật Giọng nói hống hách , lời nói xỏ xiên

đểu cáng , thân hình loẻo khoẻo vì nghiện ngập , t thế '' ngã chỏng quèo '' mà miệng vẫn còn '' nham nhảm thét trói'' , tất cả đều làm nổi bật h/ả đầy ấn tợng về một tên tay sai trắng trợn , tàn

ác , đểu giả đê tiện + N/ vật chị Dậu : miêu tả

tính cách rất đa dạng vừa vanxin thiết tha lễ phép , vừa ngỗ nghịch , '' đanh đá '' , quyết liệt , vừa chan chứa tình yêu thơng vừa ngùn ngụt căm thù Diễn biến tâm

lí của chị Dậu đợc thể hiện thật tự nhiên , chân thực ,

đúng lôgíc tính cách của chị

- Ngòi bút miêu tả linh hoạt ,sống động : đoạn văn miêu tả cảnh chị Dậu liều mạng cựlại hai tên tay sai , đúng là '' tuyệt khéo '' óc quan sáttinh tờng , rất chu đáo

- Ngôn ngữ kể chuyện , miêutả của tác giả và ngôn ngữ

đối thoại của nhân vật rất

đặc sắc

Đó là lời ăn tiếng nói bình dị

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

đểu cáng Lời nói của chị Dậu thì thiết tha , mềm mỏng khi van xin , đanh thépquyết liệt khi liều mạng cự lại Khẩu ngữ quần chúng nhân dân đợc nhà văn sử dụng nhuần nhuyễn khiến cho câu văn giản dị , đậm đà

? Qua bài này chúng ta nhận

đã '' xui ngời nông dân nổi

loạn'' Em hiểu thế nào về

ông đã làm toát lên cái chân

lí hiện thực của cuộc sống : tức nớc ắt vỡ bờ , ở đâu có

áp bức ở đó có đấu tranh và con đờng tự giải phóng cứu lấy mình là một con đờng tấtyếu của ngời nông dân dới chế độ cũ Hành động liều mạng vùng lêncủa chị Dậu

đã khơi dậy cho những ngời nông dân đang sống trong cảnh lầm than , cực khổ trớc

CM ý thức sâu sắc hơn về nhân phẩm , giá trị của mình

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

- Viết đợc các đoạn văn mạch lạc đủ sức làm sáng tỏ một nội dung nhất định

b chuẩn bị

GV:Giáo án, bảng phụ, phiếu học tập

HS: Trả lời câu hỏi tìm hiểu bài

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

II Kiểm tra bài cũ

- Bố cục của văn bản gồm có mấy phần ? Nêu nhiệm vụ của từng phần

- Các ý trong phần TB của văn bản thờng đợc sắp xếp theo trình tự nào ?

III Bài mới

Giới thiệu bài

Đoạn văn chính là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản Vậy viết văn bản nh thế nào

để đảm bảo về hình thức và nội dung Điều đó chúng ta sẽ đợc tìm hiểu trong bài học hôm nay

Dựa vào dấu hiệu hình thức

nào giúp em nhận biết đoạn

+ Về hình thức : viết hoa lùi

đầu dòng và có dấu chấm xuống dòng

+ Về nội dung : thờng biểu đạtmột ý tơng đối hoàn chỉnh

Đoạn 1 : Ngô Tất Tố ( ông , nhà văn )

nó chứa đựng ý khái quát của

đoạn văn Câu chủ đề là câu mang nội

Đoạn văn là : + Đơn vị trực tiếptạo nên văn bản + Về hình thức : viết hoa lùi đầu dòng và có dấu chấm xuống dòng+ Về nội dung : thờng biểu đạt một ý tơng đối hoàn chỉnh

- Từ ngữ chủ đề

là các từ ngữ đợc dùng làm đề mục hoặc đợc lặp lại nhiều lần nhằm duy trì đối tợng

đợc nói đến trong

đoạn văn

Câu chủ đề là câu

trình bày nội dung đoạn văn

G chia 2 nhóm thảo luận

N1 : Đoạn 1 : đoạn 1 có câu

chủ đề không ? ý tố nào duy trì

đối tợng trong đoạn văn các

câu trong đoạn văn có quan hệ

2 Cách trình bày nội dung đoạn văn

ý của đoạn văn triển khai theo

G yêu cầu viết đoạn văn theo

cách diễn dịch sau đó biến đổi

thành đoan văn quy nạp

Đoạn văn diễn dịch : câu chủ đề

nằm ở đầu đoạn văn Đoạn văn

quy nạp nằm ở cuối đoạn

N1 : Đoạn 1 không có câu chủ

đề , chỉ có từ NTT đợc duy trì

trong cả đoạn văn Các câu trình bày ngang bằng nhau

N2 : Câu chủ đề nằm ở đầu

đoạn văn ý chính nằm trong câu chủ đề , các câu tiếp theo

cụ thể hoá ý chính N3 : Câu chủ đề nằm ở cuối

đoạn văn ý chính nằm trong câu chủ đề ở cuối đoạn Các câu trớc đó cụ thể hoá cho ý chính

Hs đọc ghi nhớ sgk /36

Văn bản gồm 2 ý Mỗi ý đợc diễn đạt thành một đoạn văn

N1 : a, Đoạn văn diễn dịch

N2 : b, Đoạn văn song hành N3 : c, đoạn văn song hành

II Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s

III Bài mới

Đề bài : Kỉ niệm đẹp đẽ trong ngày khai trờng

Đáp án - Biểu điểm

Kể theo trình tự thời gian , không gian

+ Hôm trớc ngày khai trờng

+ Buổi sáng trớc khi đến trờng

+ Trên đờng tới trờng

+ Trên sân trờng

+ Khi ở trong lớp học

3 Kết bà i : ( 1,5 đ )

Khẳng định lại cảm xúc : mãi mãi không bao giờ quên

( Chú ý mắc lỗi chính tả trong toàn bài trừ 1 điểm )

- Thấy đợc tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao qúy của nhân vật Lão hạc , qua

đó hiểu thêm về số phận đang thơng và vẻ đẹp tâm hồn đáng trân trọng của ngời nông dân VN trớc CM T8

- Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao ( thể hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo ) : thơng cảm , xót xa và trân trọng đối với những ngời nông dân nghèo khổ

- Bớc đầu hiểu đợc nghệ thuật viết truyện đặc sắc của tác giả : khắc họa nhân vật với chiều sâu tâm lí , cách kể chuyện tự nhiên , hấp dẫn , kết hợp giữa tự sự , trữ tình và triết lí

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua độc thoại , đối thoại

II Kiểm tra bài cũ

- Qua các nhân vật anh Dậu , chị Dậu em có thể khái quát điều gì về số phận và phẩm cách của ngời nông dân VN trớc CM T8?

- Nhận định nào sau đây nói đúng nhất nội dung chính của đoạn trích '' Tức nớc

vỡ bờ ''

A Vạch trần bộ mặt tàn ác của XHTD phong kiến đơng thời

B Chỉ nỗi cực khổ của ngời nông dân bị áp bức

C Cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của ngời phụ nữ nông thôn : vừa giàu lòng yêu thơng vừa có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ

D Kết hợp cả 3 nội dung trên

III Bài mới

Giới thiệu bài

Nam Cao đợc coi là một trong những nhà văn xuất sắc trong dòng văn học hiện thực Đề tài trong các sáng tác của ông chủ yếu viết về ngời nông dân và trí thức tiểu t sản truyện '' Lão Hạc '' là một bức tranh thu nhỏ về đời sống ngời nông dân trớc cách mạng tháng 8 Trong truyện tác giả không trực tiếp phản ánh sự bóc lột , đàn áp của c-ờng hào , lí trởng mà tập trung miêu tả quá trình ngời nông bị bần cùng hoá đên chỗ bị phá sản , lu vong Quá trình ấy diễn ra ntn ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học

Là nhà văn xuất sắc

Cho h/s hỏi - đáp chú thích

5,6,21,22,43

? Truyện ngắn này có thể chia

làm mấy phần Nội dung của

từng phần ? Hs tóm tắt lại văn

bản ?

'' Lão Hạc '' là truyện ngắn xuất sắc về ngời nông dân ,

2 Tác phẩm

Sáng tác 1943

3 Bố cục

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

Hoạt động 2 : Hớng dẫn đọc -

hiểu văn bản

? Vì sao lão Hạc rất yêu thơng

'' cậu Vàng '' mà vẫn phải quyết

định bán cậu Vàng ?

? Khi quyết định bán cậu Vàng

tâm trạng của lão Hạc thể hiện

ra sao ?

cới vợ bỏ nhà đi

- Tình cảnh của lão Hạc với con chó Vàng , con chó nh ngời bạn làm khuây , nh kỉ vật của đứa con trai

Lão Hạc phải đành lòng báncon chó Vàng cũng là điều vạn bất đắc dĩ , là con đờng cuối cùng mà thôi Lão Hạc quá nghèo , lại yếu mệt sau trận ốm , không có việc làm , hoa màu bị bão phá

sạch Đồng tiền bấy lâu nay dành dụm đã cạn kiệt Đã

vậy , lão phải nuôi thêm cậu Vàng Cậu lại ăn rất khoẻ , nuôi thân chẳng nổi , làm sao có thể nuôi chó Mà đã

nuôi, lão không nỡ để cho nó

đói , nó gầy Nh vậy chỉ còncách duy nhất là bán nó đi

Trớc khi quyết định bán cậu Vàng , lão Hạc đã phải đắn

đo, suy tính nhiều lắm ( thể hiện ở việc lão nói đi nói lại ý định bán cậu Vàng với ông giáo )

? Sau khi bán '' cậu Vàng '' tâm

trạng lão Hạc diễn biến ra sao ?

Tìm các chi tiết miêu tả bộ

dạng, cử chỉ của lão Hạc khi kể

lại với ông giáo ?

Lão coi đó là một việc rất

hệ trọng bởi cậu Vàng là

ng-ời bạn thân thiết , là kỉ vật của anh con trai mà lão rất yêu thơng

- Cố làm ra vui vẻ , cời nh mếu , mắt ầng ậng nớc , mặt

đột nhiên co rúm lại ,vết nhăn xô lại , ép cho nớc mắt chảy ra , miệng mếu máo ,

hu hu khóc

Tự trách mình già bằng này tuổi rồi mà còn đánh lừa mộtcon chó

Tâm trạng day dứt , ăn năn vì già đánh lừa một con

Tự trách mình già bằng này tuổi rồi

mà còn đánh lừa một con chó

hu hu trớc việc làm của mình, lão vô cùng đau đớn, xót xa, ân hận

Lão Hạc là con ngời sống rấttình nghĩa , thuỷ chung , trung thực Qua đó càng thấm thía lòng thơng con sâusắc cra ngời cha nghèo khổ

Từ ngày anh con trai phẫn chí bỏ đi phu đồn điền vì

không có tiền cới vợ , lão luôn mang tâm trạng ăn năn cảm giác mắc tội vì không loliệu nổi cho con Lão đã cố tích cóp , dành dụm để bù

đắp lại cho con và chờ đợi khi con trở về Vì thế dù rất thơng cậu Vàng đến tình cảnhnày lão cũng quyết địnhbán bởi nếu không sẽ tiêu phạm vào đồng tiền , mảnh vờn mà lão đang cố giữ trọn cho con trai

Tâm trạng day dứt

ăn năn

- Tâm trạng day dứt, đau đớn , xót

xa , ân hận

BT : Câu văn '' Kiếp con chó là kiếp khổ kiếp ngời nh kiếp tôi chẳng hạn '' Biểu

hiện điều gì ?

A Sự chua chát của lão Hạc khi nói về thân phận mình

B Sự tự an ủi của lão Hạc đối với bản thân mình

C Sự thơng tiếc của lão Hạc đối với cậu Vàng

D Cả A,B,C đều sai

tiết 2

I ổ n định tổ chức .

II Kiểm tra bài cũ

- Phân tích tâm trạng củ lão Hạc sau khi bán cậu Vàng ?

III Bài mới

Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC Nh vậy sau khi quyết định bán cậu Vàng , lão Hạc luôn luôn cảm thấy mình là ngời mắc tội , lão đau đớn biết bao khi lừa dối một con chó '' Tôi gì bằng này tuổi rồi '' vậy sau đó cuộc sống của lão Hạc ra sao chúng ta cùng tìm hiểu bài học

Hoạt động 1 : Tiếp tục tìm hiểu

nhân vật lão Hạc

? Sau khi bán cậu Vàng lão Hạc

chọn cho mình cái chết Vậy

theo em cái chết của lão Hạc bắt

nguồn từ nguyên nhân nào ?

Tình cảnh nghèo khổ , đói rách, túng quẫn đã đẩy lão Hạc đến cái chết nh một hành

động tự giải thoát cho chính mình Lão đã tự chọn cái chết

để bảo toàn căn nhà , đồng

b Cái chết của

lão Hạc

- Nguyên nhân :tình cảnh nghèokhổ , đói rách

và quá túng quẫn

ờng THCS Vân Từ Giáo án ngữ văn 8

Trớc khi tìm đến cái chết sợ sẽ

gây phiền hà cho hàng xóm nên

lão Hạc đã thu xếp , nhờ cậy ông

giáo rồi sau đó tìm đến cái chết

GV : Có ý kiến cho rằng lão Hạc

làm thế là gàn dở Lại có ý kiến

cho rằng lão Hạc làm nh thế là

đúng Vậy ý kiến của em ntn ?

? Qua việc làm đó giúp em hiểu

- Nhìn từ một phía ( một số ngời hàng xóm của lão Hạc ) thì giải quyết vấn đề nh thế là gàn dở , là dại Có tiền mà chịu khổ tự lão làm lão khổ

đấy chứ Nhận xét của vợ ônggiáo chính là đại diện cho ý kiến một số ngời nghèo khổ sống chung quanh lão Hạc

- Có thể lão Hạc làm nh thế là

đúng Lão hiểu tình cảnh của mình lúc này , lão sợ tiếp tục sống sẽ ăn vào số tiền ba mơi

đồng của con trai mà lão dànhdụm đợc Cái chết của lão xuất phát từ lòng thơng con

âm thầm sâu sắc và lòng tự trọng đáng kính của lão

Qua những điều lão Hạc thu xếp nhờ cậy ông giáo , cho thấy lão là ngời hay suy nghĩ

và tỉnh táo nhận ra tình cảnh của mình Hơn thế nữa lão còn là ngời cha hết lòng vì con, tình nghĩa chu đáo và giàu lòng tự trọng

- Góp phần bộc lộ rõ số phận

và tính cách của lão Hạc ( của nhiều ngời nông dân trong XHVN trớc CMT8 : nghèo khổ , bế tắc cùng đờng nhng lại giàu tình yêu thơng và lòng

tự trọng

- Là ngời cha hết lòng vì con ,sống chu đáo , nghĩa tình , giàulòng tự trọng

? Khi nghe Binh T cho biết lão

Hạc xin bả chó n/v '' tôi '' cảm

thấy cuộc đời quả thật đáng

buồn , nhng khi chứng kiến cái

chết đau đớn của lão Hạc '' tôi ''

lại nghĩ '' không cuộc đời

nh-ng lại đánh-ng buồn theo một nh-nghĩa

khác'' Em hiểu ý nghĩ của n/v''

- Tố cáo thực trạng XH TD nửa phong kiến tàn ác , đẩy ngời nông dân nghèo đến đ-ờng cùng không có lối thoát buộc họ phải tìm đến cái chết

- Chi tiết lão Hạc xin bả chó của Binh T có một vị trí nghệ thuật quan trọng Nếu lão Hạc làm nh vậy qủa là đáng buồn Một con ngời nhân hậu , giàu lòng tự trọng nh lão