- một số đoạn văn nghị luận giàu chất tự sự và miêu tả làm mẫu C .Tiến trình hoat động
* Ôn định tổ chức
*Kiểm tra bài cũ
-Yếu tố biiêủ cảm có vai trò ntn trong văn nghị luận ? -Yêu cầu của việc đa yếu tố biểu cảm vào văn nghị luận
* Bài mới
Hoạt động 1: Giới thiệu bài ; Bên cạnh yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận còn có hai yếu tố khác . Đó là yếy tố miêu tả và tự sự .Vậy vai trò và đặc điểm riêng của hai yếu tố này trong bài văn NL nh thế nào,có gì khác với bài miêu tả và tự sự ?
Hoạt động 2 ;Tìm hiểu yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận GV gọi HS đọc hai đoạn văn VD
H Tìm những câu ,đoạn thể hiện yếu tố tự sự và miêu tả trong hai đoạn trích trên ? -HS t×m
GV dùng bảng phụ ghi 2cột này để HS quan sát Các yếu tố tự sự và
miêu tả Đoạn văn sau khi đã tớc đi các yéu tố tự sự ,miêu tả
a.Vị’ chúa tỉnh” –ra lệnh cho bọn quan lại dới quyền …hoặc xì tiền ra
b/ Tấp nập đầu quân không ngần ngại dời bỏ quê hơng siết bao trìu mến… lính khố đỏ…tốp thì bị xích tay điệu đi… lính Pháp gác lỡi lê tuốt trần đạn lên nòng sẵn…
Sau nữa việc săn bắn thứ vật liệu biết nói đó mà lúc bấy giờ ngời ta gọi là chế độ lính tình nguyện đã gây ra những vụ nhũng lạm hết sức trắng trợn. Sự thật đó đợc thể hiện trong suet quá trình bắt lính ở các tỉnh , huyện ,xã trong cả nớc .Hoặc đi lính tình nguyện hoặc phải nộp tiền.
b, Thế mà trong bản bố cáo với những ngời bị bắt lính , phủ toàn quyền Đông Dơng sau khi đã hứa hẹn khen thởng và truy tặng những ngời đã hi sinh cho tổ quốc còn tuyên bố về sự phấn khởi , tình nguyện đi lính của họ. Những lời nói trên hoàn toàn nói ngợc với sự thật về những hành động ngợc đãI của nhà cầm quyền Pháp và Sài gòn sau chiến tranh
H: Vì sao không thể xếp hai
đoạn trích trên là văn miêu tả hay kể chuyện
Thảo luận- trả lời
Hai đoạn văn trên có nhiều yếu tố tự sự và miêu tả nhng không thể gọi
H: Giả sử cắt bỏ tất cả những câu văn, hình ảnh tự sự và miêu tả thì có ảnh hởng gì
đến mạch lập luận và luận
điểm của tác giả không?
H: VËy ta cã thÓ nãi g× vÒ vai trò của các yếu tố này trong bài văn nghị luận
Hãy đọc nội dung 1 mục ghi nhí
Em hãy theo dõi đoạn văn ở môc I- 2
H: Tìm những đoạn, câu văn tự sự, miêu tả trong đoạn văn trên và cho biết tác dụngcủa chóng ?
H: Vì sao tác giả không kể kỹ, dầy đủ toàn bộ hai truyện Chàng Trăng và Nàng Han mà chỉ kể tả cụ thể một số chi tiết và hình ảnh trong những truyện ấy?
H; Vậy khi đa các yếu tố tự sự, miêu tả vào bài nghị luận phảI chú ý điều gì? Vì sao
là văn tự sự hay miêu tả. Vì các đoạn văn này chỉ nhằm mục đích làm sáng tỏ vấn đề tố cáo tội ác và sự lừa bịp của TDPháp giữa lời nói và việc làm của chúng
- Nếu tớc bỏ các yếu tố đó thì cả hai
đoạn văn nghị luận trở lên rất khô
khan, mất hẳn đI vẻ sinh động thuyết phục và hấp dẫn
Trả lời:
Học sinh đọc
Học sinh đọc,quan sát
-Tự sự miêu tả trong truyện Chàng Trăng: Kể chuyện thụ thai, mẹ bỏ lên rừng. Chàng không nói, không c- ời cỡi ngựa đá đI giết bạo chúa rồi biến vào mặt trăng đêm đêm soi dòng thác bạc Pông – Gơ - Nhi - Trong truyện nàng Han: nàng Han liên kết với ngời kinh thêu cờ lệnh bằng chăn dệt chỉ ngũ sắc đáng giặc ngoại sâm. Thắng trận Nàng hoá
thành tiên bay lên trời trên dãy núi Pu – keo vẫn còn những vũng, ao chi chÝt nh÷ng vÕt ch©n voi
-Truyện Thánh Gióng: Hoàn toàn không kể, tả.
* Tác dụng của các yếu tố tự sự, nmiêu tả này làm rõ luận điểm về sự gần gũi và giống nháu giữa các truyện anh hàng đẹp của các dân tộc Việt Nam
- Hai truyện không đợc kể tă tất cả
mà chỉ nhằm vào một số đoạn, chi tiêt, hình ảnh tơng đồng với chuyện Thánh Gióng vì:
+ Mục đích nghị luận
+ Ýt ngêi biÕt cô thÓ néi dung hai chuyện nếu không kể tả thì ngời đọc không thể hính dung ra sự gần gũi và giống nhau ấy nh thế nào và tất nhiên luận điểm sẽ kém thuyết phục.
- Nhng đến chuyện Thánh Gióng lại hoàn toàn không kể và tả vì chuyện
đã rất quen thuộc - Học sinh phát biểu
Các yếu tố tự sự và miêu tả
không nhằm mục đích tả hay kể chuyện mà nhằm làm sáng tỏ luận điểm để nghị luận
*Ghi nhí: SGK
- Ghi nhí ý 2 ( SGK) Hoạt động 3: Hớng dẫn luyện tập, củng cố
II.Luyện tập:
Bài tập 1:
- Giáo viên cho H/S thảo luận theo nhóm.
- H/S thảo luận tìm ra yếu tố tự sự và miêu tả.
- Đáp án:
YÕu tè tù sù:
- Sắp trung thu
Đêm trớc rằm đầu tiên từ ngày bị giam giữ. Mời mấy ngày qua, trừ cáI bậc mình khi bị bắt vô cớ, chỉ là một sâu những vật lỉnh kỉnh… bộ mặt nhà giam.
PhảI đi ra với đêm, phải tắm mình trong nguyệt, phải vui, phải làm thơ
Yếu tố miêu tả
- Trời xứ bắc hẳn trong, trăng hắn tròn và sàng. Đêm nay trăng sáng quá. Trong suet bao la huyền ảo vôc về. Ngay bên cửa sổ lồng trong bang cây…
Đêm nay rất đẹp, rạo rực bao nối niềm cầm lòng không
đậu, ngời tù phải thốt lên…
- Nó ăm ắp tình, tứ, nó rạo rực, nó muốn yêu…bộc lộ Bài tập 2
GV gợi ý
-Rất nên sử dụng các yếu tố tự sự và miêu tả khi cần làm rõ vẻ đẹp của bài ca dao vì:
+ Cần thiết phải gợi lại vẻ đẹp của sen trong đầm trong khi phân tích vẻ đẹp của sen.
+ Cần thiết nêu một vài kỉ niệm về ngắm cảnh đầm sen , chèo thuyền hái sen giữa tra , chiều hè
để càng thấy vẻ đẹp dân dã của sen trong đầm ở Việt Nam đợc thể hiện trong bài ca dao.
* Vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn nghị luận ? Hoạt động 4 : Hớng dẫn học ở nhà
- Tập viết đoạn văn có sử dụng yếu tố tự sự và miêu tả
- Đọc thêm bài viết của Huy Cận
****************************************
Ngày 8 / 4 /2009
Tiết : 117+118 Văn bản :
ông giuốc đanh mặc lễ phục
(Trích Tr“ ởng giả học làm sang ” – Môlie ) A. Mục tiêu bài học.
- Giúp học sinh hình dung đợc lớp kịch này trên sân khấu , hiểu rõ Môlie là nhà soạn kịch tài ba , xây dựng lớp kịch hết sức sinh động , khắc hoạ tài tình tính cách lố lăng của một tay tr - ởng giả học làm sang và gây đợc tiếng cời sảng khoái cho khán giả
B.Chuẩn bị của thầy và trò
Tranh ảnh chân dung Môlie , toàn văn kịch bản “Trởng giả học làm sang”
C .Tiến trình hoạt động
* Ôn định tổ chức
* Kiểm tra bài cũ
- Trình bày nội dung của văn bản : “Đi bộ ngao du “ - Nhận xét về cách nghị luận của Ru xô
* Bài mới
Hoạt động 1: Dẫn vào bài mới
Dựa vào chú thích * giới thiệu về Môlie và vở hài kịch Hoạt động 2 : I . Đọc – Tìm hiểu chung
1. Đọc
-Yêu cầu hình thức đọc: Phân vai
- Chú ý giọng đọc của các vai cho phù hợp 2. Chó thÝch
a. Tác giả
GVyêu cầu HS giới thiệu vài nét về tác giả
b. Tác phẩm
- Thể loại : Hài kịch
GV giới thiệu về hài kịch và vở “Trởng giả học làm sang “ - Vị trí : Đoạn trích thuộc lớp 5 hồi II của vở hài kịch - Bè côc
H .Theo dõi lớp kịch , em thấy lớp kịch này đợc chia làm mấy cảnh?
Trả lời : 2 cảnh - Ông Giuốc -đanh và phó may
-Ông Giuốc -đanh và những tay thợ phụ
GV giới thiệu hai kiểu ngôn ngữ : ngôn ngữ trực tiếp của nv thể hiện qua đối thoại và độc thoại , ngôn ngữ trần thuật của tác giả
Hoạt động 3: II. Đọc –Hiểu nội dung văn bản
Hoạt động dạy
L. Theo dõi cảnh kịch thứ nhất và cho biết
H. Ông giuốc đanh và bác phó may trò chuyện xoay quanh những sự việc gì ?Sự việc nào là chủ yếu ?
H.Ông Giuốc danh phát hịn ra
điều gì trên bộ lễ phục mới may ? Sự phát hiện này chứng tỏ
điều gì trong nhận thức của
ông ?
Nhng tại sao ông lại dễ dàng thay đổi ý kiến ? Qua đây lại chứng tỏ thêm điều gì về tính cách của ông ?
H Kịch tính gây cời của đoạn này thể hiện ở chỗ nào ?
H .Đến lúc ông Giuốc đanh phát hiện phó may ăn bớt vải thì phó may đối phó bằng cách nào ?
H. Hình ảnh GĐ bị lột quần áo khi mặc lễ phục đi lại trên sân khấu thể hiện đặc điểm nào trong tính cách của Giuốc đanh?
H .Theo em vì sao ông GĐ bị lợi dông nh thÕ ?
H Em hãy đọc đoạn kịch thứ 2 H .Cuộc đối thoại giữa Giuốc
đanh và đám thợ phụ diễn ra xung quanh việc gì?
H: Về việc này phép tăng cấp đ- ợc sử dụng nh thế nào? lý do diễn ra việc này là gì?
H: Phản ứng của Giuốc đanh về việc này?
H: Từ đây bộc lộ thêm đặc điểm nào trong tính cách của nhân vật của Giuốc đanh?
H: Theo em điều mỉa mai đáng cời trong sự việc này là gì?
Hoạt động học
Theo dõi cảnh kịch
Trả lời cuộc đối thoại của hai ngời xoay quanh sự việc: Đôi bít tất trật, bộ tóc giả, lông đính mũ và đặc biệt là bộ lễ phục – niềm quan tâm duy nhất của
ông Giuốc đanh.
- Ông Giuốc đanh phát hiện ra hoa may ngợc- chứng tỏ ông cha mất hết tỉnh táo
- Vì phó may lý luận liều rằng:
Những nhà quý phái, quý tộc
đều may hoa ngợc nh vậy.
- ở chỗ: Ông Giuốc ddanh từ chỗ khó tính, khắt khe chủ
động của ông chủ có tiền tự nhiên trở thành bị động trớc sự ranh mãnh của tên phó may lọc lâi
- Trả lời: Giuốc đanh phát hiện và chì trích nhẹ nhàng phó may gạn vải – Phó may ngợng nghịu chống chế và nhanh chóng đánh trống lảng sang chuyện thử áo
- Trả lời: Đã dốt nhng lại thích khoe mẽ. Không hề biết cách làm sang.
- Lắm tiền thích ăn diện nhng ngu dèt
- Đọc, theo dõi đoạn kịch thứ hai
- Trả lời: Tâng bốc địa vị của
ông Giuốc đanh
- Ông lớn- Cụ lớn- Đức ông - Bon thợ muốn moi tiền và ông Giuốc đanh thích đợc tâng bốc - VÒ t©m lý cùc kú sung síng, hãnh diện.
- Về hành động liên tục thởng tiền cho bọn thợ.
- Trả lời:
- Kẻ háo danh đợc khoác danh hão lại tởng thật.
- Cả cái danh hão cũng phải mua bằng tiền
Nội dung ghi bảng
1. Ông Giuốc đanh và phó may
- ¤ng Giuèc ®anh kÐm hiÓu biết, thích danh giá, sang trọng học đòi - dề bị lừa, bị qua mặt.
2. Ông Guốc đanh và bốn tay thợ phụ
- Háo danh.
- Ưa nịnh sẵn sàng cho tiền để dợc làm ngời sang
Hoạt động 4: Tổng kết và luyện tập, củng cố:
H: Vì sao ông Giuốc đanh là một nhân vật hài kịch? Chúng ta cời ông ta ở những diểm nào?
H/S thảo luận nhóm trả lời
- Mọi ngời cời ông Giuốc đanh ngu ngơ chẳng biết gì chỉ vì thói học đòi làm sang, muốn làm quý tộc mà bị phó may và bốn tên thợ phụ lợi dụng kiếm tiền. Ông ta càng đáng cời hơn khi sắn sàng vung tiền không tiếc để mua lấy cái danh hão huyền.
- Ông Giuốc đanh xứng là nhân vật hài kịch qua việc may và thẻ lễ phục của mình ông đã thể hiện cái dục vọng tham lam, học đòi làm quý tộc, làm sang một cách lố bịch trở thành trò đùa cho mọi ngời dễ bị lợi dụng, làm tiền.
- H; Đoạn kịch này gợi cho em nhớ dến một truyện cổ tích nào có nộ dung gần gũi của nhà văn An đéc xen? Kể tóm tắt nội dung chuyện ấy? ( Truyện: “ Bộ quần áo của Hoàng đế”)
- L: Đọc và suy ngẫm nội dung ghi nhớ – SGK trang122 Hoạt đông5: Hớng dẫn học ở nhà:
- Học ghi nhớ
- Soạn bài chơng trình địa phơng phần văn học.
*****************************
Ngày 10 / 4 /2009 TiÕt : 119
Lựa chọn trật tự từ trong câu
( Luyện tập) A. Mục tiêu cần đạt:
- Củng cố lại kháI niệm về trật tự từ với t cách là một phơng thức ngữ pháp.
- Rèn luyện kỹ năng sắp xếp trật tự từ nhằm đạt hiệu quả cao trong giao tiếp.
B. Chuẩn bị:
- Một số đoạn văn ngữ liệu, bảng nhóm, phiếu học tập.
C. Tiến trình hoạt động:
* ổn định tổ chức
* Kiểm tra bài cũ.
1. Nêu một số tác dụng của việc sắp xếp trật tự từ 2. Kiểm tra vở bài tập
* Bài dạy:
Bài tập số 1
G/V: Phân nhóm: Nhóm 1và 2 làm phần a Nhóm 3 và 4 làm phần b H/S: Trao đổi, thảo luận trình bầy
Đáp án: a: Trật tự từ, cụm từ in đậm thể hiện thứ tự các công việc cần phải làm để cổ vũ động viên và phát huy tinh thần yêu nớc của nhân dân.
b: Trật tự từ thể hiện thứ bậc việc chính, việc phụ hoặc việc thờng xuyên hàng ngày và việc làm thêm trong những phiên chợ chính.
Bài tập số 2:
Vì sao các từ in đậm đợc đặt ở đầu câu?( Chọn đáp án em cho là đúng) a. Thể hiện thứ tự nhất định sự vật, hoạt động…
b. Nhấn mạnh hình ảnh đặc điểm của sự vật, hoạt động c. Liên kết câu
d. Đảm bảo sự hài hoà trong cách diễn đạt.
Chọn đáp án C: Liên kết câu .
Bài tập số 3:
G/V: Cho h/s làm bài vào phiếu học tập H/S thực hiện
a, Đảo trật tự thông thờng để nhấn mạnh tâm trạng man mác buồn b, Đảo trật tự để nhấn mạnh hình ảnh đẹp
4.Bài 4
Câu a: Tôi thấy một anh Bọ Ngựa trịnh trọng tiến vào – câu miêu tả bình thờng
Câu b, Tôi thấy trịnh trọng tiến vào một anh bọ Ngựa –Câu đảo trật tự ở cụm C-V làm bổ ngữ
để nhấn mạnh sự ngạo nghễ vô lối của nhân vật -Căn cứ vào văn cảnh chọn câu b là thích hợp 5. Bài 5
Cách sắp xếp của tác giả là hợp lí vì :
- Xanh : màu sắc, đặc điểm về hình thức dễ nhìn thấy
- -Nhũn nhặn :phẩm chất tốt đẹp , cũng phải có thời gian tìm hiểu - Thuỷ chung ;phẩm chất tốt đẹp phải qua thử thách mới hiểu đợc
- Can đảm ; ;phẩm chất tôt đẹp phải qua thử thách mới hiểu đợc
*H
ớng dẫn học ở nhà
-Tập viết các đoạ văn theo yêu cầu của bài tập 6 -Tìm hiểu cách sắp xếp qua các bài TLV cuả mình
*****************************************
Ngày 12 /4/2008 TiÕt 120
Luyện tập đa các yếu tố tự sự , miêu tả
vào bài văn nghị luận A . Mục tiêu cần đạ t
Giúp HS củng cố những hiểu biết về các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận và luyện tập cách đa các yếu tố tự sự và miêu tả vào đoạn , bài văn nghị luận một cách có hiệu quả
B. Chuẩn bị của thầy và trò
- - Cùng chuẩn bị đề bài trong SGK - Yêu cầu chuẩn bị
- Xác định kiểu bài nghị luận - Xác định hệ thống luận điểm
- Hệ thống hoá luận điểm thành dàn ý - Xác định các yếu tố tự sự và miêu tả
- Viết thành đoạn hoàn chỉnh
C.Tiến trình hoạt động
*Ôn định tổ chức
* Kiểm tra bài cũ
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
* Bài dạy
Hoạt động 1 : Vào bài
G/V nêu yêu cầu và tiến trình luyện tập ,trọng tâm là đa các yếu tố tự sự và miêu tả khi trình bày một luận điểm
Hoạt động 2 : H ớng dẫn luyện tập 1.Định h ớng làm bài
H. Em hãy xác định kiểu lập luận ,yêu cầu trọng tâm về nội dung đề bài Trả lời :-Kiểu bài nghị luận giải thích
- Vấn đề trang phục HS và văn hoá .Chạy đua theo mốt không phải là ngời HS có văn hoá
2. Xác lập luận điểm
- Yêu cầu HS theo dõi mục 2
H .Nên đa vào bài viết những luận điểm nào trong số các luận điểm sau (GVdùng bảng phụ ) Trả lời : Sử dụng các luận điểm ;a ,b ,c,e.
H: Em hãy trình bầy dàn ý mình đã chuẩn bị.
3. Sắp xếp luận điểm thành dàn ý:
a/ Mở bài:
Vai trò của trang phục và văn hoá; vai trò của trang phục đối với xã hội và con ngời có văn hoá
nói chung, đối với tuổi trẻ học đờng nói riêng b/ Thận bài:
Sắp xếp các luận điểm theo trình tự: a, b, c, d.
c/ KÕt luËn:
Tự nhận xét về trang phục của bản thân và nêu hớng phấn đấu.
* Lời khuyên các bạn đang chạy theo mốt nên suy nghĩ lại.
Hoạt động 3 : Vận dụng yếu tố tự sự và miêu tả:
L: Em hãy đọc và nhận xét đoạn văn a( trang 125-126) L: Tìm các yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn:
( H/S trao đổi trong nhóm nhỏ – trả lời)
Yếu tố tự sự Yếu tố miêu tả Luận điểm
- Có bạn trút bỏ chiếc
áo sơ mi để thay áo phông.
- Có bạn quên cả việc học suốt ngày chơi trò chơi điện tử.
- Hôm qua tôi chút nữa không nhận ra một bạn của lớp mình.
- Trắng, loè loẹt, trớc ngực, loằng ngoằng dãy chữ nớc ngoài và sau lng là hình ảnh của bộ phim đang ăn khách.
- Đắt tiền, xẻ gấu, thủng gối.
- Dán mắt vào màn hình vi tính, đắm
®uèi.
- Bên dới mái tóc nhuộm một đờng đỏ hoe, bên trên đôi giày to, cao quá khổ là chiếc quần đen ngắn ngủn, bó chặt th©n m×nh.
- Sự ăn mặc của các bạn sao lại thay đổi nhiều đến thế.
H . Nếu bỏ các yếu tố đó đi thì kết quả nghị luận sẽ ra sao ?
Trả lời : Các yếu tố tự sự và miêu tả làm cho các luận chứng trở nên rất sinh động , làm cho luận điểm đợc chứng minh rõ ràng , cụ thể . Cùng với 2 yếu tố này là yếu tố biểu cảm thể hiện qua từ ngữ câu văn , giọng văn cũng góp phần làm cho luận điểm càng chặt chẽ ,càng thêm tính thuyÕt phôc
Nếu bỏ các yếu tố đó đi thì khó có thể hình dung đoạn văn nghị luận sẽ phát triển nh thế nào . - Gọi HS đọc đoạn văn b(126)
H, Về cách chọn và đa các yếu tố tự sự và miêu tả của đoạn văn này có gì khác với đoạn văn trên ?
HS thảo luận trả lời YÕu tè tù sù Nhớ lớp kịch vừa học ;
Ông Giuốc đanh mặc lễ phục’’ Ông trởng giả đặt may lễ phục ,ông tởng hễ mặc lễ phục quý tộc là sễ có cái sang của nhà quý téc
Ông tự biến mình thành trò cời .Ông còn bị tên thợ may và đám thợ phụ trêu cợt , làm tiền
Yếu tố miêu tả
Hãnh diện ngẩng cao đầu Hăm hở đặt may
Bo bo giữ kiểu quần áo tr- ởng giả thì đời nào đợc gọi là ông lớn
Bộ quần áo may hoa lộn ngợc và ngắn cũn cỡn . Bị
đám thợ phụ lột cả cái áo ngắn lẫn chiếc quần cộc mặc khi tập kiếm
LuËn ®iÓm
Hình nh các bạn vẫn cho rằng ; ăn mặc nh thế mới tỏ ra là ngời ăn mặc sành điệu Sự ăn mặc sành điệu có phải là đợc làm nên nhờ vào việc đua theo mốt này mốt nọ đâu
Nh vậy cũng là đa các yếu tố tự sự , miêu tả và biểu cảm vào đoạn văn nghị luận để làm nổi bật luận điểm nhng cái khác của đoạn văn bso với đoạn văn alà ở chỗ dẫn chứng của đoạn văn b tập chung kể , tả từ lớp hài kịch của Môlie vừa học , còn ở đoạn văn alà nhiều sự việc , hình ảnh rút ra từ ngay thực tế lớp học .
Hoạt động 4; H ớng dẫn học ở nhà .
-Làm bài tập 5- sgk ; Có thể chọn 1 trong nhữngluận điểm còn lại của dàn ý vừa hình thành để phát triển thành một đoạn văn .Lu ý đoạn văn phải có ít nhất 2- 3 câu có yếu tố tự sự và miêu tả
Ngày : 14 / 4 /2009 TiÕt 121