Trích TRUYEÄN KIEÀU – Nguyeãn Du
A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Qua tâm trạng cô đơn, buồn tủi và nỗi niềm nhớ thương của Kiều, cảm nhận được tấm lòng thủy chung, hiếu thảo của nàng; thấy được nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật của Nguyễn Du: diễn biến tâm trạng được thể hiện qua ngôn ngữ độc thoại và nghệ thuật tả cảnh ngụ tình.
- Học tập nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật, rèn kĩ năng đọc diễn cảm, cảm nhận đoạn trích chứa nhiếu tâm trạng.
- HS có thái độ trân trọng và đồng cảm với nỗi đau của nhân vật.
B. CHUAÅN BÒ:
- Học sinh: Soạn bài, tìm hiểu trước các chú thích SGK.
- Giáo viên: dự kiến khả năng tích hợp: với các đoạn trích của Truyện Kiều, với Miêu tả trong VB tự sự,miêu tả nội tâm trong văn TS , trau dồi vốn từ.
C. TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG 1. Oồn ủũnh:
2. Kiểm tra bài cũ: đọc thuộc lòng đoạn trích : MGS mua Kiều phân tích làm sáng tỏ chân dung của MGS. Qua đoạn trích em hiểu thêm gì về nghệ thuật tả người của Ndu?
3. Bài mới:GV hướng dẫn HS giới thiệu bài
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ GHI BẢNG
Tieát 1
Tìm hiểu vị trí đoạn trích
- HS xác định vị trí đoạn trích: đoạn đầu của phần 2: Gia biến và lưu lạc,
- GV:Sau khi bị bán vào lầu xanh, Kiều không chịu tiếp khách,toan tự vẫn. Tú Bà dụ dỗ, giam lỏng ở lầu xanh, chờ thời cơ thực hiện âm mưu mới.
- GV đọc HS phát hiện giọng đọc và đọc lại - Lưu ý HS những chú thích 1, 8, 9 ,10 HS thảo luận thống nhất cách chia đoạn
→ Chia 3 đoạn
- Sáu câu thơ đầu: Hoàn cảnh cô đơn, tội nghiệp của Kiều - Tám câu tiếp: Nỗi thương nhớ của Kiều.
- Tám câu cuối: Cảnh nhìn qua tâm trạng của Kiều.
GV hướng dẫn HS phân tích văn bản bám sát vào bố cục đã phaân chia.
Phaân tích:
Sáu câu đầu
? Khung cảnh trước lầu Ngưng Bích được tác giả miêu tả ntn?
→ Đẹp, thoáng đãng, nên thơ nhưng xa lạ,vời vợi mênh mông,khiến cho con người cảm thấy rợn ngợp quạnh quẽ.
? Để miêu tả điều đó, tác giả đã sử dụng những từ ngữ nào?
→ Một loạt từ gợi cảm giác xa lạ: xa trông, non xa,nọ, kia…
câu thơ kéo dài, dàn trải diễn tả sự trống trải, xa vắng.
?Qua khung cảnh thiên nhiên như thế, có thể thấy Thúy Kiều đang ở trong hoàn cảnh, tâm trạng ra sao?
Tieát 2
Tám câu tiếp:
? Sống trong hoàn cảnh đó, Thúy Kiều chỉ biết đối diện với chính lòng mình, với nỗi nhớ thương da diết;và nỗi nhớ đầu
I. Vị trí đoạn trích
Đoạn đầu của phần 2: Gia biến và lưu lạc.
II. Đọc – Hiểu văn bả n.
1.Đọc, chú thích.
2. Boỏ cuùc:
3.Phaân tích:
3.1 Khung cảnh trước lầu Ngưng Bích.
- Cảnh: Từ ngữ gợi cảm giác, lời thơ kéo dài=> khung cảnh đẹp,nên thơ,thoáng đãng nhưng gợi buồn, quạnh vắng.
- Tình: Từ láy, so sánh=> tâm trang ngổn ngang,ê chề → Sự cô đơn với nỗi tủi nhục trĩu nặng trong lòng.
3.2 Nỗi nhớ thương của Thúy Kiều . - Nhớ Kim Trọng:
→ Lời thơ nghẹn ngào => Nỗi đau đớn , xót xa,buốt nhói.
tiên, Thúy Kiều nhớ về ai?
?Với cha mẹ, dù sao Kiều cũng đã đền đáp,nhưng khi một mình ở lầu Ngưng Bích trong lòng nàng vẫn dẫây lên một nỗi niềm,đó là gì?
→ Đó chính là niềm thương xót cho cha mẹ ngày một già yếu không có ai chăm sóc phụng dưỡng.
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật tác giả sử dụng trong đoạn này?
→ Ở đây tác giả sử dụng một loạt thành ngữ , điển cố, điển tích để thể hiện một nét đẹp về Thúy Kiều . Đó là lòng hiếu thảo đối với cha mẹ.
? Để diễn tả tâm trạng của Thúy Kiều, tác giả đã sử dụng thành công loại ngôn ngữ nào?
→ Tác giả đã phát huy tối đa ưu thế của ngôn ngữ độc thoaị nội tâm. Một mình ở lầu Ngưng Bích, Thúy Kiều đối diện với chính mình, tất cả tâm tư đang như mạch chảy trong tâm trạng của Thúy Kiều và tác giả đã bắt nhịp được điều đó và thể hiện qua đoạn trích một cách tinh tế nhất.
Tám câu cuối
? Đối diện với nỗi cô đơn, Kiều dường như dõi con mắt ra bên ngoài để tìm kiếm, và nàng đã chứng kiến điều gì?
→ Đó là khung cảnh hết sức buồn thương.Tất cả đều gợi lên sự đơn chiếc:Một cánh buồm thấp thoáng xa xa, một cành hoa trôi nổi,vô định,một nội cỏ dầu dầu,… Tất cả đều thấm đẫm tâm trạng:từ xa đến gần, màu sắc từ nhạt đến đậm, âm thanh từ tĩnh đến động, nỗi buồn từ man mác, mông lung đến hoảng loạn lo sợ. Ngoại cảnh chuyển thành tâm cảnh,tiếng sóng ngoài duyềnh trở thành tiếng sóng lòng đang dội trào khủng khiếp, như dự báo điềm chẳng lành,một điều tệ hại sắp sửa xảy ra.
? Theo em, ở tám câu cuối,tác giả đã sử dụng thành công bút pháp nghệ thuật gì?
→ Điệp ngư õbuồn trông- một môtíp quen thuộc trong ca dao nhưng ND đãlàm mô típ này phong phú ý nghĩa hơn và thể hiện tâm trạng nhân vật một cách tinh tế sâu sắc.
? Hình ảnh cuối cùng thể hiện điều gì? Nó có phải chỉ đơn thuần thể hiện tâm trạng của TKiều?
→ Thiên nhiên thất thường như hung hăng đe dọa sự sống của con người, nó còn như một sự dự báo về tương lai bất trắc đang chờ đón Kiều.
? Qua đoạn trích em nhận thức thêm gì về tâm hồn của TKiều và nghệ thuật tả tâm trạng nhân vật của nhà thơ?
Tổ chức cho HS rút ra nội dung cần ghi nhớ.
- Nhớ về cha mẹ:
→ Thành ngữ,điển cố,điển tích =>
Xót thương lo lắng cho cha mẹ già yếu không được chăm sóc phụng dưỡng.
=>Tác giả sử dụng ngôn ngữ độc thoại,miêu tả nội tâm tinh tế , qua đó cho thấy tấm lòng của Kiều đối với người thân: Thủy chung với mối tình đã khắc cốt ghi tâm, hiếu thảo,biết hi sinh vỡ gia ủỡnh.
3.3 Cảnh nhìn qua tâm trạng của Kieàu.
Tác giả sử dụng một loạt các biện pháp tu từ: điệp ngữ,câu hỏi tu từ,từ láy… đặc biệt là bút pháp tả cảnh ngụ tình =>Ngoại cảnh đã chuyển sang tâm cảnh: Số phận nổi nênh, vô định, tâm trạng buồn thương, hoảng loạn,kinh sợ
* Ghi nhớ: SGK III. Luyện tập 4. Hướng dẫn về nhà:
- Bài cũ: Học thuộc đoạn trích, học thuộc phần ghi nhớ, làm phần luyện tập.
- Bài mới: Soạn Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga
********************************************
Tuaàn 08 – tieát 38, 39 NS:
ND: