(Trớch “Luùc Vaõn Tieõn” -Nguyeón ẹỡnh Chieồu-) A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Giúp HS nắm được cốt truyện và những điều cơ bản về tác giả, tác phẩm; nắm được những giá trị cơ bản về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm.
- Giúp HS hiểu được khát vọng cứu người, giúp đời của tác giả và phẩm chất của hai nhân vật Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga cũng như hiểu được đặc trưng phương thức phương thức khacé họa tính cách nhân vật.
- Rèn kĩ năng sưu tầm, phân tích, đánh giá,trau dồi vốn từ.
- Giáo dục HS thái độ kính trọng, cảm phục tác giả cũng như đạo lí trọng nhân nghĩa mà tác giả gửi gắm trong tác phẩm.
B. CHUAÅN BÒ:
- HS : Soạn bài, tìm hiểu , sưu tầm những tư liệu viết về Nguyễn Đình Chiểu.
- GV: Tích hợp: * Kiến thức: Với Truyện Kiều , với Tiếng Việt qua Trau dồi vốn từ * Phương pháp: Đàm thoại, giới thiệu, phân tích…
C. TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG:
1. Oồn định tổ chức:
2. Kiểm tra bài cũ:
?Đọc thuộc và phân tích phần cuối đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích” .
?Phân tích để thấy được nét tài hoa của Nguyễn Du trong việc sử dụng ngôn ngữ để thể hiện tâm trạng nhân vật.
3.Bài mới:
*Giới thiệu bài:Trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thường, nhưng thoạt nhìn chưa thấy sáng song càng nhìn càng thấy sáng Nguyễn Đình Chiểu nhà thơ yêu nước vĩ đại của nhân dân miền nam thé kỉ XX là một trong những ngôi sao như thế.
HS xem tranh
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ GHI BẢNG
Tieát 01
Hoạt động 1:Tổ chức tìm hiểu chung - Đọc phần chú thích ( * SGK ).
?Em hãy nêu hiểu biết về tác giả Nguyễn Đình Chiểu?
- HS dựa vào SGK trả lời
- GV lưu ýthêm:Về thời đại HS nắm được những nét chính: chế độ phong kiến nhà Nguyễn chuyên chế, phản động; thực dân Pháp xâm lược, mất nước,nhân dân vô cùng lầm than, nhiều cuộc khởi nghĩa bị nhấn chìm trong biển máu.
Về cuộc đời: cuộc đời của Nguyễn Đình Chiểu có nhiều thăng trầm, bất hạnh:mù lòa, mất nước, học vấn dở dang, hôn nhân bị bội ước.
Nguyễn Đình Chiểu là một nhà văn, một thầy thuốc, một thầy đồ, một người Việt Nam có nhân cách lớn . Điều đó được thể
I.Giới thiệu chung 1.Tác giả:(1822 – 1888 ) - Thời đại:
- Cuộc đời:
+ Nghèo khổ, bất hạnh: mù lòa,học vấn dở dang, mất nước, hôn nhân bội ước.
+ là tấm gương sáng, một nhân cách lớn về nghị lực sống và cống hiến cho đời, về lòng yêu nước và tinh thần bất khuất chống giặc ngoại xâm.
hiện ở các khía cạnh: Đó là một tấm gương về nghị lực sống và cống hiến cho đời; là một tấm gương về lòng yêu nước và tinh thần bất khuất chống giặc ngoại xâm ( GV dùng những dẫn chứng để cho HS rõ về nhân cách và tấm lòng yêu nước, căm thù giặc, quyết không đội trời chung của tác giả)
-*Giới thiệu về tác phẩm Lục Vân Tiên.
- Cho HS đọc,quan sát chú thích 1 – SGK.
- Cho HS tìm hiểu về thể loại và thành công về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm.
Về thể loại: TP được sáng tác theo thể truyện thơ, có kết cấu theo dạng từng chương, hồi.
Về nội dung, truyện viết ra nhằm mục đích truyền dạy đạo lí làm người:
- Xem trọng tình nghĩa giữa con người với con người trong xã hội: tình cha con , vợ chồng, bạn bè, tình yêu thương cưu mang những người gặp cơn hoạn nạn.
- Đề cao tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng cứu khốn phò nguy.
- Thể hiện khát vọng của nhân dân hướng tới lẽ công bằng và những điều tốt đẹp trong cuộc đời.
Về nghệ thuật: Cho HS thấy được cách xây dựng nhân vật truyền thống phương đông: lí tưởng hóa nhân vật, cách sử dụng ngôn ngữ bình dân đậm chất Nam Bộ, khắc họa tính cách nhân vật qua cử chỉ , việc làm, lời nói…( Có thể so sánh với Truyện Kieàu )
⇒ GV chốt lại các vấn đề về tác giả, tác phẩm và khẳng định vị trí của tác giả,tác phẩm trong nền văn học VN .
Tieát 2
*Tìm hiểu vị trí đoạn trích:
HS xác định vị trí đoạn trích: nằm ở phần đầu của truyện ( GV kể sơ lược phần đầu tp ).
Tổ chức đọc và tìm hiểu chú thích . Bước 1: GV hướng dẫn HS đọc đoạn trích
Bước 2: Học sinh đọc bài ,tìm hiểu chú thích và nhận xét về kết cấu của đoạn trích ( Học sinh có thể xác định bố cục theo hướng bổ ngang: Từ đầu…thác rày thân vong: Hành động cứu người của vân Tiên; tiếp…hết:Cuộc trò chuyện giữa đôi trai tài, gái sắc. Hoặc có thể xác định ý theo tuyến nhân vật : Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga)
Tổ chức phân tích văn bản.
Hình ảnh Lục Vân Tiên.
?Vân Tiên xuất hiện trong tình huống như thế nào?
→ Vân Tiên xuất hiện trong tình huống đặc biệt: chàng trên đường đi thi,gặp chuyện bất bình, quyết ra tay dẹp loạn.
? Hành động của Vân Tiên được thể hiện qua những chi tiết nào?
2.Tác phẩm:
2.1.Thể loại: Truyện thơ .
2.2. Giá trị nội dung, nghệ thuật:
a.Nội dung: nêu cao đạo lí ở đời:
- Xem trọng tình nghĩa giữa con người với con người.
- Đề cao tinh thần nghĩa hiệp,sẵn sàng cứu khốn phò nguy.
- Thể hiện khát vọng của nhân dân hướng tới lẽ công bằng và những điều tốt đẹp trong cuộc đời.
b.Nghệ thuật: Có kế cấu theo từng chửụng , hoài
Xây dựng nhân vật theo lối lí tưởng hóa, tính cách của nhân vật được bộc lộ qua hành động, cử chỉ, lời nói…
Ngôn ngữ bình dân, đậm chất Nam Bộ.
2.3.Vị trí : Phần đầu tác phẩm.
II. Đọc – Hiểu văn bản.
1.Đọc, chú thích.
2. Phaân tích.
2.1. Nhân vật Lục vân Tiên.
- Hành động:
+ …ghé lại bên đàng Beû caây…xoâng voâ.
=>hành động mau lẹ,không tính toán, so đo dũng mãnh khi xung trận.
→ Hành động cứu người của Vân Tiên được thể hiện qua những câu thơ như: “ …ghé lại bên đàng…”Một hành động mau lẹ, khẩn trương.Không những thế mà còn rất dứt khoát ,dũng cảm: “…tả đột hữu xông….Đương Dang”=>Lối so sánh cho thấy hành động cưu người của Vân Tiên thật đẹp của một bật anh huứng.
?Vẻ đẹp của Vân Tiên còn thể hiện qua cuộc trò chuyện với Nguyệt Nga, em hãy chứng minh.
→ Qua cuộc trò chuyện với Nguyệt Nga , một vẻ đẹp khác toát lên từ Vân Tiên. Đó chính là thái độ cư xử đúng mực, hiểu lễ nghi” khoan …ta là phận trai”.Hơn hết , ở Vân Tiên còn toát lên vẻ đẹp của một anh hùng hảo hán trọng nghỉa khinh tài. Từ chối tất cả mọi sự đền đáp công ơn của Nguyệt Nga.Coi việc cứu khốn phò nguy là một việc tất nhiên của người quân tử:
Nhớ câu…phi anh hùng”
?Qua phân tích, em thấy Lục vân Tiên là một nhân vật như thế nào?
→ Vân Tiên là một nhân vật lí tưởng thể hiện đầy đủ những nét đẹp về phẩm chất: Có lí tưởng, hoài bãûo, là một anh hùng hảo hán sẵn sàng vị nghĩa vong thân, chính trục, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài mà cũng rất từ tâm, nhân hậu.
Nhân vật Kiều Nguyệt Nga.
?Nguyệt Nga xuấọt hiện trong tỡnh huống như thế nào?
→ Nguyệt Nga xuất hiện trong tình huống cực kì nguy hiểm:
bọn cướp bao vây và cuối cùng đã được vân Tiên giải cứu.
?Trước ân nghĩa của Lục Vân Tiên, Nguyệt Nga đã có những xử sự như thế nào?
→ Nguyệt Nga thực sự cảm phục và biết ơn người đã cứu mình trong gang tấc thoát khỏi tay bọn cướp.Qua lời lẽ với Lục Vân Tiên, ta thấy Nguyệt Nga hiện lên là một người con gái khuê các, thùy mị nết na, có học thức. Điều đó được thể hiện trong cách xưng hô “ quân tử” , “ tiện thiếp”; trong cách nói năng văn vẻ, dịu dàng,mực thước.
Nguyệt Nga thực sự biết ơn đối với Vân Tiên. Đó không chỉ là ơn cưu mạng mà còn cứu cả cuộc đời trong trắng của nàng.
Chính vì vậy mà nàng tha thiết muốn được đền ơn, dù hiểu rằngcó đền đáp mấy cũng chưa đủ. Bởi thế mà cuối cùng nàng đã tự nguyện gắn bó cuộc đời với chàng trai khảng khái, hào hiệp đó.
?Qua đó, em hiểu Nguyệt Nga là nột người như thế nào?
→ Nguyệt Nga là một người con hiếu thảo, là một người con gái đằm thắm,ân tình,trọng ân nghĩa “ ơn ai một chút chẳng queân”
Định hướng tổng kết về đoạn trích.
?Qua phân tích,em hãy rút ra những nét cơ bản về nội dung, nghệ thuật của văn bản?
→ Nghệ thuật: tính cách nhân vật được tác giả thể hiện qua hành động ,lời nói, cửû chỉ. Hệ thống ngôn ngữ đa dạng, phù
+ …tả đột hữu xông….Đương Dang
=>Hành động đẹp,dũng cảm coi trọng lẽ phải không sợ gian nguy của một bậc anh hùng, hảo hán.
-Cách cư xử với Kiều Nguyệt Nga.
+ Aân cần, chu đáo + Hiểu lễ giáo.
+ Khiêm nhừơng,từ chối mọi sự đền ơn của Nguyệt Nga, coi việc cứu người là lẽ tự nhiên,là bổn phận.
=>Là một nhân vật lí tưởng,chính trực, hào hiệp, trong nghĩa khinh tài mà cũng rất từ tâm,nhân hậu.
2.2 Nhân vật Kiều Nguyệt Nga.
+ Lời nói: Từ tốn, dịu dàng, có học thức.
Nhận ra ý nghĩa to lớn của hành động cứu người của Lục Vân Tiên và coi trọng ân nghĩa đó.
+ Cử chỉ: lạy rồi sẽ thưa.
=>Nguyệt Nga là một người con gái nết na ân tình,đằm thắm, trọng ân nghóa.
hợp với tình tiết của sự việc.Ngôn ngữ mộc mạc, bình dị mang màu sắc địa phương Nam Bộ.
Nội dung: HS tự rút ra trên cơ sở đó định hướng để HSrút ra những điều cần ghi nhớ.
? Qua văn bản em cảm nhận những vẻ đẹp nào của những con người trẻ tuổi như LVT và KNN?
→ Coi trọng nghĩa khí
Trân trọng giá trị đạo đức truyền thống.
Khát vọng hạnh phúc.
Khát vọng hành đạo giúp đời.
? Nghệ thuật đặc sắc mà tác giả sử dụng trong văn bản này là gì?
* Ghi nhớ: SGK.
4. Hướng dẫn về nhà:
- Bài cũ: Học thuộc đoạn trích, phân tích để thấy vẻ đẹp toát ra từ các nhân vật chính.
- Bài mới : Soạn:Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự.
*******************************
Tuaàn 8 – Tieát 40 NS:
ND: