Chương 5 QUẢN LÝ Dự TRỮ SẢN XUẤT Ỏ DOANH NGHIỆPQUẢN LÝ Dự TRỮ SẢN XUẤT Ỏ DOANH NGHIỆP
6.3. LỤ A CHỌN CÁC LOẠI HÌNH KINH DOANH HÀNG HÓA
6.4.1. Phuong pháp luận lập kế hoạch
Mức lưu chuyển hàng hóa là chí tiêu đánh giá về mặt quy mô hoạt động của doanh nghiệp thương mại trong lĩnh vực phân phối bán buôn và bán lẻ. Chi tiêu này the hiện giá trị hàng hóa dịch vụ mà các doanh nghiệp thương mại bán cho các hộ tiêu dùng (các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp, các tổ chức kinh tế khác...). Đối với các doanh nghiệp logistics khác, chì tiêu đánh giá quy mô và khối lượng hoạt động phụ thuộc vào chức năng cơ bán của nó thực hiện trong từng lĩnh vực hoạt động như vận tải, giao nhận, dịch vụ hái quan, kho hàng....
Nếu như đối với doanh nghiệp công nghiệp, bộ phận chù yếu cúa kế hoạch sán xuất -kỳ thuật -tài chính (kế hoạch kinh doanh tổng hợp) là kế hoạch sản xuất (nó là trung tâm, là cơ sở đế hoạch định các kế hoạch khác), thì đối với doanh nghiệp thương mại, bộ phận chủ yếu cúa kế hoạch kinh doanh là ke hoạch lưu chuyển hàng hóa.
134 GIẢO TRÌNH KINH TÉTHƯƠNG MẠI Chương 6. Tồchức kinh doanhhàng hóa... 133
Lưu chuyển hàng hóa có thể phân chia thành lưu chuyển hàng hóa bán buôn và lưu chuyến hàng hóa bán lẻ. Lưu chuyến hàng hóa là khâu quan trọng của lưu thông hàng hóa, nó biểu hiện quá trình vận động hàng hóa tù' nơi sản xuất (nhập khẩu) đến nơi tiêu dùng.
Đứng về tầm vĩ mô thì lưu chuyến hàng hóa có 4 loại:
a. Lưu chuyển hàng hóa là những tư liệu sản xuất - yếu tố đầu vào sán xuất cúa các doanh nghiệp, loại lưu chuyển này do các doanh nghiệp thương mại vật tư thực hiện.
b. Lưu chuyển hàng hóa là các nông sản phẩm do hệ thống các doanh nghiệp kinh doanh lương thực đảm nhiệm.
c. Lưu chuyển hàng hóa là các tư liệu tiêu dùng phục vụ cho tiêu dùng cá nhân, loại lưu chuyên này do các doanh nghiệp thương mại hàng tiêu dùng đàm báo thực hiện.
d. Lưu chuyên hàng hóa là các sản phâm xuât nhập khâu tham gia vào thương mại quốc tế. Loại lưu chuyển này do các doanh nghiệp thương mại xuất nhập khấu đám nhiệm là chủ yếu.
Trong thương mại, tổng mức lưu chuyển hàng hóa là cơ sở để kế hoạch hoá thu nhập, chi phí kinh doanh, lợi nhuận, vốn lưu thông, chỉ tiêu về lao động, vốn đầu tư và các chỉ tiêu kinh tế khác.
Nhiệm vụ chủ yêu của việc xây dựng kê hoạch lưu chuyên hàng hóa là:
a. Đáp ứng kịp thời nhu cầu của khách hàng về số lượng, chất lượng, chủng loại và thời hạn giao hàng, tạo điều kiện phân phối hợp lý hàng hóa vào các kênh tiêu thụ.
b. Khai thác tốt các nguồn hàng đê thoá mãn đầy đú các nhu cầu của thị trường.
c. Thiết lập họp lý tỷ lệ giữa các hình thức lưu chuyển thang và lưu chuyến qua kho.
d. Hình thành đầy đủ và đồng bộ lực lượng dự trừ hàng hóa ở các doanh nghiệp thương mại.
đ. Tăng nhanh tốc độ chu chuyển của vốn lưu động.
Những nhiệm vụ này được các cán bộ thương mại doanh nghiệp thực hiện trong quá trình lập kế hoạch lưu chuyển hàng hóa bằng cách xác định đúng các chỉ tiêu kế hoạch cũng như trong quá trình thực hiện chúng thông qua việc tô chức hạch toán và kiếm tra hoạt động mua bán. Các chỉ tiêu chủ yếu của kế hoạch lưu chuyên hàng hóa gồm:
a. Doanh số bán hàng (theo các hình thức hán) b. Doanh sô mua vào (theo các nguồn thu mua) c. Tồn kho hàng hóa đâu kỳ và cuôi kỳ kê hoạch.
d. Tốc độ chu chuyên của vón lưu động kỳ kế hoạch.
Đối với các doanh nghiệp thương mại, kế hoạch lưu chuyến được xây dựng bằng 2 phương pháp: phương pháp thống kê -kinh nghiệm và phương pháp kinh tế - kỳ thuật.
- Phương pháp thong kê - kinh nghiệm', thực chất cùa phương pháp này là trên cơ sở của những số liệu báo cáo về hoạt động kinh doanh của 6 tháng hay 9 tháng (căn cứ vào thời điếm lên dự án kế hoạch) và ước thực hiện của kỳ còn lại để xác định ước thực hiện kế hoạch lưu chuyển trong năm. Ước thực hiện và nhịp độ tăng giảm mức lưu chuyến hàng hóa cúa một số năm là cơ sở của dự án kế hoạch lưu chuyển cho năm sau.
Nhược diêm cùa phương pháp này là không phán ánh chính xác khối lượng hàng hóa lưu chuyến kỳ kế hoạch, không tính hết những thay đồi trong cơ cấu và tồ chức bán hàng cho khách hàng và những thay đồi trong danh mục sản phâm do các
Chương 6. Tổchức kinh doanhhàng hóa... 135 136 GIẢO TRÌNH KINH TÉTHƯƠNG MẠI doanh nghiệp làm ra.
- Phương phảp kinh tế - kỹ thuật: Đây là phương pháp kế hoạch hoá lưu chuyến hàng hóa được coi là chính xác hơn cả.
Bời vì, cơ sớ đê làm kế hoạch lưu chuyên hàng hóa của doanh nghiệp thương mại là nhu cầu khách hàng và khả năng khai thác nguồn hàng để thoả mãn nhu cầu đó.
Chỉ tiêu doanh số bán được xác định bằng các phương pháp như thống kê kinh nghiệm, phương pháp đơn hàng, phương pháp cân đối, phương pháp cộng dồn. Theo phương pháp thống kê kinh nghiệm, chỉ tiêu doanh số bán được xác định theo công thức:
DS = DSbc(l +h)
Trong đó:
DS - Doanh số bán hàng, cung ứng dịch vụ
DSbc - Doanh số bán hàng, cung ứng dịch vụ kỳ báo cáo
h - Nhịp độ tăng, giảm về mức bán trong kỳ
Lượng hàng hóa đầu kỳ (Dđk) trong kế hoạch lưu chuyến được xác định theo phương pháp ước tính; còn dự trữ cuối kỳ
(Dck) xác định theo phương pháp định mức cụ thể.
Dck = m X t Trong đó:
m - Mức xuất bán bình quân ngày đêm, được tình bằng cách lấy tống mức bán trong kỳ chia cho số ngày trong kỳ (m = DS/360 = DS/90 = DS/30).
t - Mức dự trữ hàng hóa (ngày).
Đe tính mức bán bình quân ngày đêm được chính xác hơn, người ta dùng công thức sau:
N + Dđk
m =
365 + Dck
Trong đó:
N - Mức hàng hóa nhập kho kỳ kế hoạch.
Dck- Mức dự trữ hàng hóa cuối kỳ kế hoạch (ngày).
Biểu kế hoạch lưu chuyển hàng hóa của doanh nghiệp thương mại thường có thế lập dưới các hình thức khác nhau tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể cúa từng loại doanh nghiệp.
6.4.2. Công tác kế hoạch - nghiệp vụ kinh doanh ở các doanh nghiệp thương mại
Công tác kế hoạch nghiệp vụ - kinh doanh ớ các doanh nghiệp thương mại là toàn bộ các hoạt động diễn ra hàng ngày về lập và tổ chức thực hiện kế hoạch kinh doanh nhằm đáp ứng đầy đủ kịp thời mọi nhu cầu của thị trường với chi phí kinh doanh thấp nhất và báo đảm kinh doanh có lãi.
Công tác kế hoạch nghiệp vụ ở phòng kinh doanh bao gồnr.
a) Nghiên cứu và năm nhu câu cụ thê của thị trường về các hàng hóa dịch vụ. Đối với tiêu dùng sản xuất cũng như tiêu dùng cá nhân, nhu cầu hàng hóa bao giờ cũng cụ the, nghĩa là nhu cầu về những chủng loại, quy cách phẩm chất hàng hóa cụ thể. Việc nắm nhu cầu cụ thể cùa thị trường để từng bước đáp ứng những nhu cầu đó là khâu công tác quan trọng trong hoạt động kinh doanh thương mại. Đe bảo đảm kinh doanh có hiệu quả, đòi hỏi các doanh nghiệp thương mại phải xác định cho được thị trường cần loại hàng hóa gì? số lượng bao nhiêu? với giá bán ở mức nào?... Việc xác định nhu cầu này thường bàng phương pháp khác nhau như: phương pháp đơn hàng; phương pháp trưng cầu ý kiến khách hàng và phương pháp thống kê kinh nghiệm.v..v.
138 GIẢO TRÌNH KINH TÉTHƯƠNG MẠI Chương 6. Tồchức kinh doanhhàng hóa... 137
b) Xác định các nguồn hàng kinh doanh. Trên cơ sở năm chắc nhu cầu thị trường, các doanh nghiệp thương mại phải xác định cho được các nguồn hàng để thoả mãn những nhu cầu đó.
Đối với các doanh nghiệp thương mại trong nền kinh tế thị trường, cần tính đến nguồn hàng chú yếu sau:
- Nguồn hàng tồn kho đầu kỳ ớ các doanh nghiệp thương mại, xác định theo phương pháp ước tính.
- Nguồn hàng thu gom không tập trung - nguồn này được xác định trên cơ sở những số liệu cụ thế về hàng hóa thu gom, về danh mục hàng và giá CÚ.V..V. Ở đây thường có hai trường hợp doanh nghiệp thương mại phải lưu ý: khi những hàng hóa thu gom trong khu vực không hạn chế thì hàng thu gom được xác định căn cứ vào nhu cầu khách hàng, nếu cầu vượt cung thì lượng hàng hóa được tính căn cứ vào số lượng hàng hóa thực tế thu gom tối đa. Trong trường họp này, vai trò của nhân viên thương mại rất lớn, vì đề tăng khối lượng hàng thu gom nhằm thoả mãn nhu cầu thị trường, nhân viên thương mại phải có biện pháp tích cực thúc đây công tác khai thác các nguồn.
- Nguồn hàng thu gom tập trung - nguồn này được hình thành đối với những doanh nghiệp thực hiện các đơn hàng Nhà nước. Nguồn tập trung thường được xác định theo phương pháp cân đối.
- Nguồn hàng gia công, lượng hàng thu gom từ nguồn này phụ thuộc vào giá trị sản phẩm làm ra từ các nguyên vật liệu của doanh nghiệp thương mại. Giá trị của nguyên vật liệu được tính vào mức lưu chuyển của doanh nghiệp khi sản phẩm làm ra đã được tiêu thụ.
c. Xây dựng kê hoạch kinh doanh mặt hàng', ở các doanh nghiệp thương mại, các việc này do phòng kinh doanh đảm nhiệm. Lập kế hoạch mặt hàng là công việc của cán bộ kinh doanh hàng hóa, dựa trên cơ sở nhu cầu cụ thể, khách hàng (thị
trường) và các nguồn hàng có thế huy động. Ke hoạch này là cơ sở để tiến hành các hoạt động thương mại doanh nghiệp. Các doanh nghiệp thương mại lập được kế hoạch này mới có thể chú động trong kinh doanh, trong việc thoả mãn các nhu cầu cúa thị trường, mới tránh được hoạt động kinh doanh theo kiểu
“chụp giựt ” hiện khá phổ biến ở các doanh nghiệp thương mại nước ta.