Chương I BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI NGÔ - ĐINH - TIỀN
II. SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ VĂN HOÁ
I. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức:
- Đời sống kinh tế :quyền sở hữu ruộng đất ,khai hoang ,đào vét kênh ngòi ;một số nghề thủ công ;đúc tiền ,các trung tâm buôn bán .
-Về xã hội :các giai tầng trong xã hội (nông dân tự do ,thợ thủ công ,người buôn bán nhỏ ,nô tì ).
2. Tư tưởng:
- Giáo dục cho HS ý thức độc lập, tự chủ trong xây dựng kinh te,á quý trọng các truyền thống văn hoá của ông cha thời Đinh - Tieàn Leâ.
3. Kyõ naêêng:
- Rèn luyện kĩ năng phân tích và rút ra ý nghĩa thành tựu kinh tế, văn hoá thời Đinh - Tiền Lê.
II. Đồ dùng dạy học:
- Tranh ảnh di tích các công trình văn hoá, kiến trúc thời Đinh - Tieàn Leâ.
III. Hoạt động dạy và học:
1. Kiểm tra bài cũ:
a/. Mô tả sơ đồ bộ máy thời Đinh -Tiền Lê ?.
b/.Tường thuật lại diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống năm 981.
2. Giới thiệu bài mới: Cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lược của kẻ thù, khẳng định quyền làm chủ đất nước của nhân dân ta và củng cố nền độc lập thống nhất của nước Đại Cồ Việt. Đó cũng là cơ sở để xây dựng nền kinh tế, văn hoá trong buổi đầu độc lập của đất nước ta.
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC GHI BẢNG Hoạt động 1:
Trình bày tình hình nông nghiệp ở nước ta thời Đinh - Tiền Lê là gì?
HS: Phần lớn ruộng đất là đất công làng xã. Nông dân được làng xã chia ruộng đất để cày cấy và có nghĩa vụ nộp tô; đi lính và làm lao dịch cho nhà vua.
GV Ngoài ra, họ còn phải tham gia đào đường, xây thành làm thuỷ lợi... thuận lợi tưới tiêu cho đồng ruộng.
Ngoài việc cày cấy trên trên những mảnh ruộng do làng xã chia cho, nông dân còn tích cực khai khẩn đất hoang, mở rộng diện tích trồng trọt...Trồng dâu tằm cũng được khuyến khích phát triển .
GV:góp phần xây dựng tinh thần ,ý thức lao động cho HS
Những biện pháp trên đem lại kết quả gì?
HS: Nông nghiệp ổn định được mùa trong các năm 987, 989.
Tình hình thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Đinh - Tiền Lê như thế nào?
HS:Thủ công nghiệp: ở kinh đô Hoa Lư có một số xưởng thủ công nhà nước tập trung nhiều thợ khéo chuyên rèn vũ đúc vũ khí,
1. Bước đầu xây dựng nền kinh tế tự chuû.
a. Noõng nghieọp:
-Quyền sở hữu ruộng đất thuộc làng xã ,chia nhau cày cấy ,nộp thuế ,đi lính và làm lao dịch cho nhà vua
-Đào kênh ,khẩn hoang …được chú trọng -Nghề trồng dâu nuôi tằm cũng được khuyến khích .
.
-N ông nghiệp ổn định và phát triển b. Thuỷ coõng nghieọp:
-Xây dựng một số xưởng thủ công .:thời nhà Đinh có xưởng đúc tiền ,chế tạo vũ khí … xây dựng cung điện ,chùa chiền …
- Thuỷ coõng nghieọp truyeàn thống tiếp tục phát triển….
đóng thuyền , chế tạo đồ cho vua quan, mũ, giày cho vua quan và binh sĩ, xây dựng cung điện chùa chieàn ...
GV cho HS đọc đoạn in nghiêng trong SGK và nêu nhận xét.
HS: Trong nước, các nghề thủ công cổ truyền như đúc đồng, rèn sắt, làm giấy, dệt vải lụa, làm đồ gốm ... đều phát triển hơn trước.
- Thương nghiệp: tiền đúc lưu thông trong cả nước chợ làng hình thành ở địa phương. Từ năm 976 thuyền buôn nước ngoài tiến vào ta dâng nhiều hải vật quý giá cho vua Đinh, xin được tiếp tục trao đổi. Sự trao đổi buôn bán này đã khuyến khích các ngành nghề thử công phát triển, sản phẩm không những tăng về số lượng mà còn về chất lượng.
GV: Kinh thành được xây dựng tráng lệ chứng tỏ tài năng của thợ thuû coâng .
Theo em vì sao giai đoạn này thương nghiệp lại có bước phát triển như vậy?
HS: Đến thời Tiền Lê, do đào sông thêm, đắp thêm đường, thống nhất tiền tệ... tạo thuận lợi cho buôn bán trong và ngoài nước
c. Thửụng nghieọp:
- Nhiều trung tâm buôn bán và chợ quê được hình thành .
- Buôn bán trao đổi với nhà Toáng.
2. Đời sống xã hội - văn hoá:
a. Xã hội:
-Tầng lớp thống trị : vua ,quan lại , nhà sư .
- Tầng lớp bò trò: noâng daân tự do ,cày ruộng công làng xã ;tầng lớp cuối cùng noâ tì .
đặc biệt là biên giới Việt - Tống.
Em có kết luận gì về tình hình kinh tế nước ta thời Đinh - Tiền Lê?
HS: Bước đầu ta xây dựng được nền kinh tế tự chủ.
Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế thời Đinh - Tiền Lê có bước phát triển?
HS: Đất nước đượùc độc lập tự chủ, đồng thời ít chịu ảnh hưởng cuûa thieân tai.
Hoạt động 2:
GV sử dụng sơ đồ các tầng lớp trong xã hội.
Trong xã hội có mấy tầng lớp ? (3 tầng lớp)
Tầng lớp thống trị gồm những ai? ( vua, quan , nhà sư ).
Những người nào thuộc tầng lớp bị trị?
HS: Tầng lớp bị trị: nông dân, thợ thủ công, những người làm nghề buôn bán và một ít địa chủ.
Tầng lớp nô tì (số lượng không nhiều họ sống cuộc sống cực khổ và là tầng lớp dưới cùng xã hội )
GV:cho HSvẽ sơ đồ tổ chức xã hội thời Ngô- Đinh -TiênLê ,qua đó hiểu được vì sao nhà sư thuộc tầng lớp thống trị ?
Đời sống của nông dân như thế nào?
HS: Thành phần chủ yếu trong xã hội là nông dân. Quyền lợi của họ gắn bó với làng, với nước họ
b. Văn hoá:
-Nho học chưa tạo được ảnh hưởng - Giáo dục chưa phát triển .
- Đạo Phật truyền bá rộng (chùa được xây dựng khắp nơi),
- Nhiều loại hìnhVăn hoá dân gian như ca hát … tồn tại và phát triển .
sống đơn giản, bình dị....
GV kể thêm về các nhà sư thời Tiền Lê đón tiếp sứ thần nước Toáng.
Trong xã hội ai sẽ được tạo điều kiện để đi học?
HS: Con của vua, quan, các nhà sư.
Tại sao ở thời Đinh Tiền Lê các nhà sư được trọng dụng?
HS: Do đạo phật được truyền bá rộng rãi hơn, giáo dục chưa phát triển số người đi học ít phần lớn các nhà sư thường là người có học, giỏi chữ Hán nên họ được nhân dân và nhà nước quý trọng.
GV: Vì thế chùa chiền được xây dựng nhiều nơi.
Đời sống sinh hoạt của nông dân diễn ra như thế nào?
HS: Có nhiều loại hình văn hoá dân gian như ca hát, nhảy múa, đua thuyền, đấu võ, đánh vật ...diễn ra trong các lễ hội.
GV: Vào những ngày vui vua cũng thích đi chân đất, cầm chiếc xiên lội ao đâm cá.
Cử chỉ này chứng tỏ điều gì?
HS: Sự phân biệt giàu nghèo, sang hèn chưa sâu sắc, giữa vua tôi chưa có khoảng cách lớn.
Hãy tìm những câu thơ, ca dao nói về lễ
hội truyền thống trong dân gian.
HS keồ.
=>Ngô Quyền ,Đinh Bộ Lĩnh ,Lê Hoàn là những vị anh hùng của dân tộc ,được nhân dân kính trọng ,nhiều nơi có đền thờ .
Có ý thức giữ gìn các di tích lịch sử ở địa phương . 3. Cuûng coá:
a/. Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế thời Đinh - Tiền Lê phát triển?
b/. Đời sống xã hội và văn hoá nước Đại Cồ Việt có những chuyển biến gì?
C/Công lao của Ngô Quyền ,Đinh Bộ Lĩnh ,Lê Hoàn trong việc củn cố và xây dựng đất nước ? 4. Dặn dò:
HS về nhà soạn trước các câu hỏi trong SGK bài 10 trang 35 tìm hieồu:
- Nhà Lý được thành lập như thế nào?
- Luật pháp ,quân đội và chính sách đối nội đối ngoại thời Lí ?
Ngày soạn 23 / 9 /201 2