II. SINH HOẠT XÃ HỘI VÀ VĂN HOÁ
2. Giáo dục và văn hoá
- Năm 1070, xây dựng Vaên Mieáu.
- Năm 1075, mở khoa thi đầu tiên.
- Năm 1076 Quốc tử giám được thành lập, đào tạo cho con em quý tộc và nhân tài.
- Nhà nước quan tâm giáo dục ,khoa cử .
- Văn học chữ Hán bước đầu phát triển.
- Văn hoá:
+ Đạo Phật được tôn sùng, chùa , tượng
- Năm 1076, là trường đại học đầu tiên của Đại Việt. Lúc đầu ở đây chỉ dành cho các con vua, sau đó nhà Lý mở rộng cho con em quan lại và những người giỏi trong nước.
GV mở rộng:
Khác với thời Đinh – Tiền lê, giáo dục thời Lý bắt đầu sự kiện dựng Văn Miếu, mở khoa thi.
- Văn Miếu xây dựng vào 9 -1070 do Khổng Tử sáng lập năm 1075, khoa thi đầu tiên được mở tại đây. Năm 1076, nhà Quốc tử giám được dựng lên trong khu Văn Miếu được coi là trường Đại học đầu tiên của Đại Việt, đào tạo cho con em quý tộc và nhân tài. Đánh dấu sự ra đời của nền giáo dục Đại Việt .
- Nộâi dung học chủ yếu là chữ Hán.Học trò phải học thêm kinh Phật và Đạo giáo, song không nhiều. Bấy giờ nước ta đã có chữ Nôm. Nhưng việc dạy chử Hán và đạo nho đã được tổ chức từ thời Bắc thuộc, nên sử dụng chữ hán, học sách Nho giáo trở thành việc làm thuận tiện đối với giai cấp thống trị bấy giờ. Tuy nhiên, giáo dục và thi cử còn hạn chế, chỉ con nhà giàu và con quan lại mới có điều kiện học
GV dẫn dắt: sự phát triển của giáo dục tạo cơ sở thuân lợi cho sự phát
phật được xây dựng nhieàu.
+ Văn hóa dân gian phát triển mạnh như:
chèo, múa rối... các trò chơi dân gian, lễ hội phổ biến.
- Kieán truùc: quy moâ lớn, độc đáo như:Chùa Một Cột ,tượng Phật A-di-đà , tháp Báo Thiên, tháp Chửụng Sụn, chuoõng chuứa Truứng Quang,...
- ẹieõu khaộc: tinh vi,
triển của văn học, lịch sử, luật pháp...việc xuất hiện bài thơ – Nam quốc sơn hà đã khẳng định quyền tồn tại độc lập của nhân dân ta.
Văn hoá thời Lý phát triển như thế nào?
HS: Đạo Phật được tôn sùng. Vua Lý sai người dựng chùa tháp, tô tượng, đúc chuông, dịch kinh Phật, soạn sách Phật.
Gọi HS đọc phần in nghiêng trang 48.
Giới thiệu cho HS xem các công trình nhà Lý H. 24 -H.25 SGK và cho HS nhận xét về nghệ thật điều khắc.
+ Tượng Phật Adiđà nằm trong chùa Phật Tích thuộc Bắc Ninh được xây dựng ở thế kỉ VII - X. Bức tượng này được vua Lý Thánh Tông cho đúc bằng vàng naêm 1057.
+ Chùa Một Cột có tên là Diên Hựu (phúc lành dài lâu) được xây dựng năm 1049 thời Lý Thái Tông.
Nêu vị trí đạo Phật thời Lý?
HS: Được đề cao, biểu hiệu qua các ủieồm sau:
- Xây dựng nhiều chùa chiền, ...
- Nhân dân nhiều ngừơi theo đạo phật sẵn lòng góp tiền xây chùa chieàn..
Kể tên các hoạt động văn hoá dân gian được nhân dân ưa thích?
HS: -Hát chèo, múa rối, dàn nhạc có các nhạc cụ trống, kèn.
thanh thoát, biểu tương roàng raỏt phoồ bieỏn.
nền văn hoá Thăng Long ra đời
- Đá cầu, vật, đua thuyền...
GV: Các hoạt động văn hoá đó đều được đưa vào những lễ hội được tổ chức vào mùa xuân hằng năm ở khaép nôi.
- Kiến trúc và điêu khắc rất phát triển (GV kết hợp giới thiệu tranh ảnh về các công trình kiến trúc giới thiệu cho HS: tháp Báo Thiên, tháp Chương Sụn, chuoõng chuứa Truứng Quang...)
- Các công trình kiến trúc có quy mô lớn, trình độ điêu khắc ngày càng tinh vi.
GV giới thiệu cho HS quan sát hình rồng thời Lý.
GV yêu cầu HS nhận xét về nghệ thật ủieõu khaộc.
HS: Mình trơn, toàn thân uốn khúc uyeồn chuyeồn.
Hình rồng thời Lý được coi là hình tượng nghệ thuật độc đáo.
GV tổng kết bài:
Các tác phẩm nghệ thuật của nhân dân ta thời Lý đã đánh dấu sự ra đời của nền văn hoá riêng của dân tộc - văn hoá Thăng Long.Đồng thời giáo dục tinh thần tự hào dân tộc về những thành tựu văn hoá và phải c ó ý thức giữ gìn các di tích ,hiện vật ở địa phương .