I. Mục tiêu bài học : 1. Kiến thức:
-Những tác phẩm văn học, nghệ thuật ,cơng trình tiêu biểu trong thời kì này :tác giả ,nội dung chủ yếu ,giá trị
2. Tư tưởng:
- Bồi dưỡng lòng tự hào nền văn học VN đậm đà bản sắc dân tộc ở thời kì này. Tự hào về di sản và những thành tựu khoa học trong các lĩnh vực Sử học, Địa lí học, Y học dân tộc của nhân dân ta ở cuối nửa TK XVIII - nửa đầu TK XIX.
3. Kyõ naêêng:
- Sưu tầm ca dao, tục ngữ ở địa phương phản ánh những bất công và tội ác trong xã hội phong kiến. Nhận xét về tranh daân gian trong SGK.
- Biết phân tích giá trị những thành tựu đã đạt được về khoa học – kĩ thuật ở nước ta thời kì này.
II. Đồ dùng dạy học:
- Tranh ảnh về các công trình văn hóa,nghệ thuật thời Nguyeãn.
III. Hoạt động dạy và học:
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:
a. Đời sống của nhân dân ta dưới thời Nguyễn ?
b. Thuật lại các cuộc đấu tranh tiêu biểu của nhân dân chống lại triều đình nhà Nguyễn? Nguyên nhân thất bại và ý nghĩa lịch sử.
3 Giới thiệu bài mới: Mặc dù các cuộc k/n liên tục bùng nổ vì những chính sách phản động lỗi thời của nhà Nguyễn, nền văn học, nghệ thuật phát triển hơn bao giờ hết.
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC GHI BẢNG
*
Hoạt động 1 :
Văn học dân gian bao gồm những thể loại nào? Kể 1 vài tác phẩm mà em biết? ( truyện Trạng Quỳnh, vè chàng Lía).
HS: - Tục ngữ, ca dao, hò, vè.
- Truyện Nôm dài, truyện khôi hài, tiếu lâm.
HS đọc đoạn “ Trải qua nhiều ...người
1. Văn học.
* Văn học dân gian phỏt triển rực rỡ : tuùc ngữ, ca dao, truyện Nôm dài...
* Văn học bác học:
- Truyeọn Noõm:
phụ nữ”. GV nêu câu hỏi yêu cầu HS thảo luận theo nhóm:
Trong thời kì này, nền văn học nước ta có những tác giả, tác phẩm tiêu biểu nào?
Trong các tác giả đó ai là người tiêu biểu nhaát?
HS: Rút ra kết luận “ Nguyễn Du là nhà thơ kiệt xuất nhất thời kì này”.
GV cho HS xem tác phẩm “Truyện Kiều”
của Nguyễn Du, nhấn mạnh nội dung Truyện Kiều: Nguyễn Du là 1 trong những người được đánh giá là danh nhân văn hóa thế giới.
Trong số nhiều tác giả, tác phẩm văn học, bạn nào phát hiện ra điểm gì mới?
HS: Là sự xuất hiện của hàng loạt nhà thơ nữ nổi tiếng như Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm...
Hiện tượng này nói lên điều gì? Em hãy trích dẫn vài câu hay 1 đoạn thơ của 1 trong các tác giả nói trên?
HS: Cuộc đấu tranh của phụ nữ cho những quyền sống cơ bản....
Văn học thời kì này phản ánh nội dung gì?
HS: - Phản ánh cuộc sống xã hội đương thời.
- Thể hiện tâm tư, nguyện vọng cuûa nhaân daân.
Tại sao văn học bác học thời kì này lại phát triển rực rỡ, đạt tới đỉnh cao như vậy?
HS: - Đây là giai đoạn khủng hoảng trầm trọng của chế độ phong kiến.
- Là giai đoạn bão táp CM, sôi động trong lịch sử.
- Văn học phản ánh hiện thực, hiện thực xã hội thời kì này là cơ sở để văn học phát triển mạnh.
*
Hoạt động 2 :
Văn nghệ dân gian bao gồm những thể loại nào?
HS: Sân khấu: chèo, tuồng; quan họ, lí, hát dặm ở miền xuôi; hát lượn, hát xoan ở miền núi.
Quê em có những điệu hát dân gian nào?
Truyeọn Kieàu (Nguyeón Du);Chinh phụ ngâm ,cung oán ngâm khúc ,thơ Hồ Xuân Hương …. .
Phản ánh cuộc sống xã hội, tâm tư ,tình cảm nguyện vọng cuûa nhaân daân.
2. Nghệ thuật.
* Vaờn ngheọ daõn gian phát triển phong phú …..
- Saõn khaỏu: cheứo, tuoàng.
* Tranh daân gian đậm bản sắc dân tộc :
Dòng tranh Đông Hồ.
HS:
GV giới thiệu dòng tranh Đông Hồ và cho HS xem 1 số bức tranh
( Đánh vật, Chăn trâu thổi sáo, Bà Trieọu...)
Em có nhận xét gì về đề tài tranh dân gian?
HS: - Mang đậm tính dân tộc.
- Phản ánh mọi mặt sinh hoạt và nguyện vọng của nhân dân.
GV nêu nội dung của tranh” Chăn trâu thổi sáo”: Đó là 1 ước mong của các chú bé chăn trâu: thổi sáo và thả diều ngoài đồng nội, 1 thú vui nói lên sự yêu đời và lạc quan, ước vọng thanh bình.
Những thành tích nổi bật về kiến trúc thời kì này?
HS:
GV cho HS xem ảnh chùa Tây Phương (chùa Tây Phương nay ở xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây).
Chùa do nhân dân thôn Nguyên Xá làm vào khoảng 1794.
Em có nhận xét gì về nghệ thuật kiến trúc ở chùa Tây Phương?
HS: Kiểu kiến trúc đặc sắc, mái uốn cong kiểu cung đình tạo sự tôn vinh cao quyù.
GV giới thiệu cho HS biết chùa Tây Phương có 18 pho tượng La Hán với những phong cách khác nhau. Cho Hs xem 1 số bức ảnh chụp, 1 số bức tượng gỗ. Miêu tả kĩ 1 bức ảnh (tượng Tuyết sơn): nét mặt đăm chiêu, suy tưởng, từng vệt xương ngực nổi hằn, bàn tay, bàn chân gầy gò trơ ra từng đốt xương. Toàn thân tượng nói lên đây là 1 con người khổ hạnh, đang tập trung tâm trí cho việc tu luyeọn.
GV cho HS xem ảnh chụp 9 đỉnh đồng lớn ở Huế.
Em có nhận xét gì về nghệ thuật đúc đồng thời kì này?
* Kieán truùc:
- Nghệ thuật tạc tượng, đúc đồng rất tài hoa.
- Kiến trúc độc đáo như chùa Tây Phương …….
HS:
Hãy kể 1 số công trình kiến trúc, điêu khắc tiêu biểu mà em biết?
HS: Chùa Hương, chùa Thiên Mụ, Tượng thánh Trấn Võ....
3. Cuûng coá:
-Sự phát triển rực rỡ của văn học Nôm cuối thế kỉ XVIII -nửa đầu thế kỉ XIX nói lên điều gì về ngôn ngữ và văn hoá của dân tộc ta ?
-Nghệ thuật nước ta ở cuối thế kỉ XVIII -nửa đầu thế kỉ XIX có những nét gì đặc sắc so với các thế kỉ trước đó ?
4. Dặn dò: Hs về học bài và tìm hiểu giáo dục ,khoa học kĩ thuật
TUAÀN 33 Ngày soạn 8 / 4/2012
Tiết 63- Bài 28: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HÓA DÂN TỘC CUỐI TK XVIII – NỬA ĐẦU TK XIX