XÂM LƯỢC MÔNG CỔ ( 1258)
II. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
3. Diễn biến và kết quả của cuộc kháng chiến
HS: - 1282 triệu tập Hội nghị Bình Than bàn kế đánh giặc.
GV: Từ Hội nghị này chủ trương đánh giặc cứu nước của triều đình đã được các tầng lớp quý tộc quan lại hưởng ứng. Một không khí sắm sửa vũ khí, cbị kháng chiến dâng lên khắp cả nước.
Ngay cả thiếu niên như Trần Quốc Tuấn cũng hăng hái mộ quân.
GV giảng: Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản không được dự HN Bình Than nên uất ức bóp nát quả cam đang cầm trong tay lúc nào không biết, về quê cậu tập hợp một đạo quân lớn giương cao lá cờ thêu 6 chữ vàng” Phá cường địch, báo hoàng ân”, ngày đêm luyện tập sẵn sàng cùng nhân dân đánh giặc.
- Em có suy nghĩ gì về tuổi trẻ ngày đó?
Yêu nước nhiệt tình, sẵn sàng hi sinh để bảo vệ độc lập cho tổ quốc.
- Cử TQT làm quốc công tiết chế - chỉ huy cuộc kháng chiến. Ông soạn“Hịch tướng sĩ” để khích lệ tinh thần chiến đấu toàn quân.
- Năm 1285, vua Trần triệu tập Hội nghị Diên Hồng và mời toàn bộ các bô lão
bàn kế hoạch đánh giặc.
- Cử Trần Quốc Tuấn làm chỉ huy quân đội.
- Năm 1285, vua Trần mở Hội nghị Diên Hồng tăng cường khối đoàn kết dân tộc.
- Nhà Trần đã tổ chức tập trận ở Đông Bộ Đầu
3. Diễn biến và kết quả của cuộc kháng chiến .
- Tháng 1/1285, 50 vạn quân Nguyên do Thoát
có uy tín để bàn cách đánh giặc.
GV cho HS qs tranh minh họa cảnh các bô lão dự Hội nghị Diên Hồng.
- Hội nghị Diên Hồng có tác dụng gì đến việc chuẩn bị kháng chiến?
HS: tăng cường khối đoàn kết dân tộc.
- Nhà Trần đã tổ chức tập trận ở Đông Bộ Đầu.
ƒ Sự kiện nào thể hiện ý chí quyết chiến của quân dân thời Trần?
HS: Quân sĩ đều thích 2 chữ “ Sát thát”
(giết quân Mông Cổ ) vào cánh tay.
Việc thích 2 chữ “ Sát thát” vào cánh tay
thể hiện quyết tâm cao độ của quân sĩ thà chết không chịu mất nước.
*Hoạt động 3:
GV dùng lược đồ cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân Nguyên để trình bày dieãn bieán:
- Tháng 1/1285, 50 vạn quân do Thoát Hoan chỉ huy tiến vào theo đường Lạng Sơn. Đạo thứ 2 do Nạp Tốc Lạt Đinh tiến vào theo đường sông Hồng. Đạo quân Toa Đô đóng ở Bắc Champa tiến vào phía Nam nước ta. Sau nhiều trận đánh quyết chiến với giặc ở biên giới Trần Quốc Tuấn rút về Vạn Kiếp để bảo toàn lực lượng. Vua Trần rất lo nhưng Trần Quốc Tuấn đã khẳng khái trả lời: “Nếu bệ hạ muốn hàng giặc thì trước hết hãy chém đầu
Hoan chỉ huy tiến vào xâm lược nước ta.
- Ta rút về Vạn Kiếp, Thiên Trường để bảo toàn lực lượng.
- Thực hiện “vườn không nhà trống” chờ phản coâng.
- 5/1285 nhà Trần cho quân tổ chức phản công đánh bại quân giặc ở: Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương.
thần rồi hãy hàng”.
ƒ Em có suy nghĩ gì về câu nói của Trần Quốc Tuấn “chém đầu thần rồi hãy hàng”?
HS: Thể hiện quyết tâm đánh giặc.
- Thoát Hoan tập trung lực lượng lớn tấn công vào Vạn Kiếp. Trước thế giặc mạnh, quân ta lui về Thăng Long và rút về Thiên Trường (Nam Định).
- Ở Thăng Long nhân dân lại thực hiện chủ trương “Vườn không nhà trống”.
Thoát Hoan kéo vào Thăng Long trống vắng không dám đóng quân trong thành chúng dựng doanh trại ở phía bắc sông Nhò (s. Hoàng)
- Toa Đô từ phía Nam đánh ra Nghệ An, Thanh Hoá. Thấy thế giặc mạnh một số quý tộc nhà Trần: Trần Kiện, Trần Ính Tắc.... đem 1 vạn quân cùng người thân chạy sang hàng giặc. Cuộc k/c thêm nhiều khó khăn tuy vậy vẫn còn nhiều tấm gương yêu nước như Trần Quốc Toản, Trần Bình Trọng, An Tư công chúa...
những chiến sĩ bị giặc tàn sát vẫn giơ cao 2 chữ“sát thát”.
- Cùng lúc Toa Đô từ Nghệ An tiến ra Thanh Hoá, quân Thoát Hoan mở cuộc tấn công xuống phía Nam nhằm tạo thế
“gọng kìm” để tiêu diệt quân ta. Trước tình thế đó Trần Quốc Tuấn rút quân để củng cố lực lượng chuẩn bị phản coâng .
- Kết quả:
+ Đánh tan hơn 50 vạn quaân Nguyeân .
+ Thoát Hoan chui vào ống đồng về nước. Toa Đô bị chém đầu.
+Cuộc kháng chiênbs lần hai chống quân nguyên kết thúc thắng lợi .
ƒ Không thực hiện âm mưu bắt sống vua Trần , quân chủ lực, Thoát Hoan làm gì?
HS: Cho quân rút về Thăng Long chờ tiếp viện nhưng chúng rơi vào thế bị động, thiếu lương thực trầm trọng
- Tháng 5-1285 nhân cơ hội đó, quân Trần bất ngờ tổ chức phản công mạnh mẽ vào căn cứ phòng thủ của địch ở:
Tây Kết, cửa Hàm Tử, bến Chương Dương làm hệ thống phòng thủ địch trên sông Hồng bị phá vở hoàn toàn, sau đó giải phóng Thăng Long.
- Thoát Hoan hốt hoảng hạ lệnh rút chạy khỏi kinh thành về biên giới. Nhưng quân ta vẫn t/công quyết liệt và bố trí sẵn sàng mai phục trên đường rút chạy.
ƒ Kết quả của cuộc kháng chiến?
+ Đánh tan hơn 50 vạn quân Nguyên + Thoát Hoan chui vào ống đồng về nước. Toa Đô bị chém đầu.
Em có nhận xét gì về kết quả của cuộc kháng chiến ?
HS: Thắng lợi vang đội của ta làm cho quân Nguyên thất bại nhục nhã...
3. Cuûng coá:
a./ Ý dồ xâm luợc Đại Việt lần thứ hai của nhà Nguyên là:
□ Rửa nhục.
□ Quyết tâm chiếm bằng được Đại Việt.
□ Làm cầu nối xâm lược và thôn tính Nam Trung Quốc.
□ Cả 3 ý trên đều đúng.
c/. Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến bằng lược đồ.
d/. Nêu cách đánh của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên - Mông lần thứ 2?
- Lúc đầu khí giặc mạnh, nhà Trần không dốc toàn lực để đối phó với chúng mà khôn khéo biết rút lui chờ thời cơ, quyết giành thắng lợi.
- Tạm rút khỏi kinh thành tiếp tục thực hiện chiến thuật “Vườn không nhà trống” đưa chúng vào tình thế bị động, thiếu lương thực trầm trọng rồi phản công tiêu diệt toàn bộ quân địch.
4. Dặn dò:
HS về nhà soạn trước các câu hỏi trong SGK bài 14 trang 62 tìm hieồu:
Nhóm 1: Dựa vào lược đồ, trình bày tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ 3 chống quân Nguyên.
Nhóm 2: Cách đánh giặc của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ 3 có gì giống và khác so với lần thứ hai ?
Ngày soạn 4/11 /201 2