II- GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076 - 1077)
2. Cuộc chiến đấu trên phòng tuyeỏn Nhử Nguyeọt
-Quân Tống nhiều lần tấn công vào phòng tuyến để tiến xuống phía Nam phòng tuyến trên sông Như Nguyệt , nhưng bị quân ta đẩy lùi .
-Quân Tống chán nản chết dần chết mòn .Cuối năm 1077,quân ta phản
. Quân Tống tiến đánh nước ta như thế nào?
GV tường thuật kết hợp với lược đồ.
Tháng 1/1077 quân Tống do Quách Quỳ, Tiệu Tiết chỉ huy từ Ung Châu về Tư Minh. Một cánh quân thuỷ do Hoà Mâu dẫn đầu tiến vào theo đường biển. Từ Tự Minh giặc chia làm nhiều ngã tiến vào nước ta (8.1.1077) ta chặên ở nhiều nơi không cản được giặc các tù trưởng cho quân vào rừng đánh du kích quấy phá sau lưng địch. Giặc tràn xuống phía nam (18.1.1077) và buộc phải dừng lại ở bờ Bắc sông Như Nguyệt chờ quaõn thuyỷ. Nhửng chớnh trong luực đó cánh quân thuỷ đã bị ta đánh tơi bời tại vùng Đông Bắc nên không thể tiếp ứng cho quân bộ Ta phá vỡ kế hoạch hội quaõn cuỷa Quựach Quyứ.
*Hoạt động 2:
HS quan sát lược đồ :
. Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt diễn ra như thế nào?
. Khoõng thaỏy quaõn thuyỷ Quựach Quyứ buộc phải làm gì ?
Cho quân bắc cầu phao vượt sông . Một toán quân tiên phong
công ,quân Tống thua to .
tinh nhuệ do Miêu Lý cầm đầu mở cuộc đột phá vào phòng tuyến của ta chọc thủng được 1 đoạn chiến tuyến sông Cầu và tieán gaáp veà phía Thaêng Long Một số trại binh của ta đóng dọc theo chiến tuyến bắt đầu nao núng hoang mang. chính trong thời điểm này, bài thơ Nam quốc sơn hà xuất hiện.
GV cho HS đọc đoạn in nghiêng trong SGK.
GV: Đêm đêm Lý Thường Kiệt cho người ngâm vang bài Nam quốc sơn hà.
. Trong bối cảnh trên nội dung bài thơ có ảnh hưởng như thế nào cho ta và địch?
HS: Cuûng coá nieàm tin, tinh thaàn chiến đấu của ta làm cho địch hoang mang lo sợ. Bài thơ có ý nghĩa như bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc.
GV tường thuật tiếp: Chính bởi được củng cố niềm tin thần chiến đấu, được giữ vững nên quân ta kịp thời bao vây, tổ chức phản kích đội quân tiên phong của Miêu Lý làm chúng tháo chạy về bờ Baéc.
. Thất bại trong bắc cầu phao đóng bè vượt sông, Quách Quỳ tổ chức tấn công
-Quân ta chủ động kết thúc chiến tranh bằng đề nghị "giảng hoà ",quân Tống chấp nhận ngay ,vội đem quân về nước
…. . -
- Ý nghiã : Nền độc lập ,tự chủ của Đại Việt được giữ vững .
lần 2 bằng cách nào?
HS: Cho quân đóng bè ồ ạt vượt sông, đánh sang phòng tuyến của ta, nhưng bè chỉ chở khoảng 500 người nên quân địch chuyến sau chưa đổ bộ, toán địch tốp trước bị ta tiêu diệt, buộc địch phải lui về bờ Bắc. Thất bại trong bắc cầu phao đóng bè vượt sông giặc quay về phòng ngự. Quách Quỳ ra lệnh: “Ai bàn đánh sẽ bị chém”.
Quân sĩ ngày một chán nản, chết mòn. Thơì tiết nóng nực làm cho quân Tống ốm đau mệt mỏi.
. Theo em , ta lúc này có thể đánh được quaõn Toỏng chửa? Vỡ sao?
HS: Chưa vì đại quân chủ lực của địch (1vạn quân kị) còn bên bờ Bắc chưa tham gia vào trận chiến , nếu ta tấn công sang là theo đúng mong muốn của địch.
. Vậy muốn đánh được quân Tống ta phải làm như thế nào?
HS: Dụ quân kị rời khỏi đại binh của chúng. Nhận nhiệm vụ khó khăn và nguy hiểm này là 2 hoàng tử HC và CV đã đem 4 trăm thuyền chiến + 20 vạn quân đánh vào trận tuyến của địch, vừa đánh vừa phô trương thân thế thu hút lực lượng của giặc rồi rút lui.
Quách Quỳ hí hửng cho đội kị binh đuổi theo. Trân ác chiến xảy ra, 2 hoàng tử hy sinh anh dũng. Nhưng chính trong lúc đo, đại quân do LTK chỉ huy lặng lẽ vượt sông trong đêm, đánh thẳng vào doanh trại địch. Quân Tống trở tay không kịp có nguy cơ bị tiêu diệt nhưng lúc đó ông lại chủ động cho người sang giảng hoà. QQ chấp nhận vội vã rút quân về nước. Quân Tống rút đến đâu LTK cho quân chiếm lại đất đai đến đó. Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi.
. Vì sao LTK keát thuùc chieán tranh baèng cuộc giảng hoà?
Kết thúc chiến tranh rất độc đáo để bảo đảm mối quan hệ bang giao hoà hiếu giữa hai nước sau chiến tranh ,không làm tổn thương danh dự của nước lớn ,đảm bảo hoà bình lâu dài .Đó là truyền thống nhân đạo của dân tộc ta. .
. Nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chieán ?
- Tinh thần đoàn kết, quyết tâm bảo vệ độc lập dân tộc ( dân tộc tù trưởng + quân triều đình)
- Nhờ sự chỉ huy của LTK.
- Nhờ tinh thần chiến đấu dũng cảm của binh sĩ và tướng lĩnh ( Hoàng Châu, Chiêu Văn).
- Nhờ địa thế thuận lợi ( Sông
Caàu).
- Nhờ lối đánh độc đáo ( tấn công tự vệ và hoà trong khi thaéng).
GV:Sự sáng tạo của tổ tiên ta trong việc dựa vào điều kiện tự nhiên để chiến đấu bảo vệ tổ quốc . . Nêu ý nghĩa lịch sử của chiến thắng chống quân Tống xâm lược lần thứ hai (1076 – 1077)?
- Làm cho Tống từ bỏ âm mưu xâm lược.
- Bảo vệ nền ĐLTC của đất nước.
GV giáo dục HS: cần biết yêu hoà bình và bảo vệ hoà bình của dân tộc.
Hãy nêu những nét độc đáo trong các đánh giặc của Lý Thường Kiệt ?
+ Chủ động tấn công để tự vệ.
+ Phòng ngự chu đáo cả thủy và bộ, chủ yếu là phòng tuyến Như Nguyệt.
+ Chờ giặc suy yếu để phản công.
+ Chủ động giảng hòa để kết thúc chiến tranh
?Nêu công lao của Lí Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống?
HS: N êu 3. Cuûng coá:
a/. Trình bày cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt trên lược đồ.
b/. Nêu ý nghĩa lịch sử của chiến thắng chống quân Tống xâm lược lần thứ hai (1076 – 1077).
4. Dặn dò:
-Vẽ và trình bày trên lược đồ trận chiến tại phòng tuyến Như Nguyệt .
HS veà xem lại bài để tiết sau làm bài tập lịch sử .
NS: 5 /10/2012