1. Hớng dẫn đọc
2. Híng dÉn t×m hiÓu chó thÝch:
3.Thể thơ:
- Thể thơ trữ tình 8 tiếng vần chân liền, cách…
- Mang tính chất là một lời ru: hát ru con.
=> Tạo âm điệu dìu dặt , vấn vương của lời ru, thể hiện một cách đặc sắc tình cảm tha thiết trìu mến của người mẹ Tạo âm điệu dìu dặt , vấn vương của lời ru, thể hiện một cách đặc sắc tình cảm tha thiết trìu mến của người mẹ
4. Híng dÉn t×m hiÓu bè côc
- Gồm 3 phần: mỗi phần là 1 khúc hát ru: có kết cấu tơng tự chỉ khác ở nội dung lời ru điệp… khúc giống nhau. Phù hợp với thể loại hát ru: dìu dặt, êm đềm đa đứa trẻ vào giấc ngủ đồng thời gửi gắm tâm sự ngời mẹ.
5. Híng dÉn ph©n tÝch:
a- Khúc hát ru thứ nhất
- Người mẹ chịu thương, chịu khó trong lao động
- Ngủ ngoan a-kay ơi,...
? Em có nhận xét gì về lời ru trên ?
Nhịp nhàng, ngọt ngào, trìu mến: tình thương con dạt dào
?Tìm những câu thơ miêu tả những việc làm của người mẹ Tà Ôi. Bà mẹ đang làm những việc gì?
-Bà mẹ Tà Ôi vừa địu con trên lưng vừa giã gạo, tỉa bắp, tham gia chiến đấu.
- Giã gạo để nuôi bộ đội; tỉa bắp vì thương làng đói; chuyển lán, đạp rừng, tham gia chiến đấu để bảo vệ căn cứ.
? Công việc giã gạo của người mẹ đã được tác giả miêu tả như thế nào?
Mẹ giã gạo
- Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng
- Mồ hôi mẹ rơi má em nóng.
- Vai mẹ gầy nhấp nho làm gối.
? Em có suy nghĩ, cảm nhận gì về giấc ngủ của em bé trên lưng khi mẹ giã gạo?
Giấc ngủ nghiêng, nhấp nhô.
Theo nhịp nhàng, giấc ngủ nghiêng với vai mẹ làm gối, lưng mẹ làm nôi, là những hình ảnh sáng tạo, gợi cảm, giấc ngủ của chú bé thấm giọt mồ hôi và nhịp lao động.
Ru con trên lưng, muốn giấc ngủ con yên trong cái động liên hồi của công việc giã gạo: sự kết hợp lao động và tình thương lúc này thật không dễ dàng chút nào (nuôi quân - nuôi con)
? Có bao điều thương yêu trong lời ru của mẹ ?
? Tình cảm này có tách rời nhau không ?
? Trong lời ru ấy, người mẹ gửi gắm điều ước nào ?
? Vì sao mẹ lại ước những điều này ?
? Em nghĩ gì qua những điều ước này của mẹ ?
- Đọc khúc ru thứ hai.
? Trong khúc hát ru này ta bắt gặp người mẹ tỉa bắp trên núi Ka-lưi
? Hình ảnh người mẹ được đặc tả qua những chi tiết nào ?
? Chi tiết này gợi liên tưởng điều gì về người mẹ ?
? Em cảm nhận như thế nào về hình ảnh
" Mặt trời " qua hai câu thơ này ?
và vô cùng yêu con
- Người mẹ của đức hy sinh - Có thể là :
- “Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng”
-“ Mồ hôi mẹ rơi má con nóng hổi Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối Lưng đưa nôi và tim hát thành lời”
- Mẹ thương con và thương bộ đội - Thương con như thương bộ đội
-> Gắn liền tình yêu người kháng chiến - Có gạo trắng ngần
- Con lớn mau...
- Có gạo để nuôi bé đội, mong con...
b- Khúc hát ru thứ hai Tấm lưng mẹ
So sánh : Lưng núi thì to, lưng mẹ thì nhỏ
- Gợi sự gian khổ của người mẹ giữa rừng núi mênh mông heo hút .
" Mặt trời của mẹ con nằm trên lưng .
- ánh sáng của thiên nhiên nuôi sống cỏ cây ...
- Con - ánh sáng của đời mẹ là nguồn sức mạnh
? Em hiểu thế nào về hai câu thơ :
“Mặt trời của bắp... Mặt trời của mẹ nằm trên lưng”?
Hình ảnh ẩn dụ: – Sự chịu đựng nóng bức của người mẹ. Mặt trời của thiên nhiên duy trì sự sống cây cỏ. “Mặt trời của mẹ”
– đứa con nguồn sức mạnh để mẹ vượt qua khó khăn gian khổ.
? Chỉ ra tác dụng nghệ thuật trong những lời thơ trên ?
? Trong lời ru tiếp theo của mẹ có điều gì day dứt ?
? Điều đó phản ánh tấm lòng của người mẹ đối với dân làng như thế nào ?
? Từ đó mẹ ước điều gì ?
? Nhận xét về những điều ước đó ?
? Qua khúc hát ru này, em biết thêm điều gì về người mẹ?
- Hình ảnh người mẹ Tà - ôi hiện lên với những tình cảm thật đáng trân trọng.
Những ước mơ của người mẹ giản dị, rất cao đẹp -> ta thêm yêu quý, trân trọng người mẹ .
- Đọc khúc ru thứ ba.
? Trong lời ru này ta không chỉ thấy người mẹ chỉ biết yêu thương mà người mẹ còn được khắc hoạ ở những điểm nào ?
? So với những lời ru trước, em thấy có điều gì mới ở người mẹ này ?
? Theo em, qua những hành động này, đức tính nào của người mẹ được bộc lộ ?
? ở lời ru này, tình thương con gắn liền với tình cảm nào ?
? Phát biểu cảm nhận của em về tình cảm này của mẹ ?
- Như vậy, tình thương của mẹ được phát triển cao hơn, rộng mở hơn- Một người mẹ giàu đức hy sinh
? Mẹ đã ước điều gì ?
? Vì sao mẹ ước những điều đó ?
? Những điều ước đó đã nói lên điều gì
để mẹ vượt qua những gian khó nhọc nhằn.
+ So sánh , đối : to - nhỏ trên đồi - trên nương
=> Nổi bật những gian lao và hy vọng mãnh liệt của người mẹ
- Dân làng đương đói khổ .
- Muốn cưu mang, chia sẻ, giàu tình thương yêu cộng đồng.
- ước được mùa .
- ước con có sức làm nương giỏi
-> ước giản dị, chân thật, chính đáng vì ấm no của mọi người
- Thương người, biết sống vì người khác
c-Khúc hát ru thứ ba
- Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng, mẹ địu em đi để dành trận cuối, từ trên lưng mẹ, em đến chiến trường.
- Không chỉ yêu thương mà còn hành động vì tình yêu thương .
- Dũng cảm, kiên cường.
- Thương đất nước
- Đất nước đương gian lao vì giặc Mỹ, đất nước phải đứng lên, cùng súng diệt thù, mẹ đã góp phần trong công cuộc kháng chiến đó
- ước được gặp Bác Hồ
" Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ "
- ước tự do cho con
" mai sau con lớn làm người tự do "
- Bác Hồ là người cha của dân tộc, là hình ảnh của đất nước tự do
-> Cho thấy niềm tin của mẹ ở Bác, ở cách mạng, yêu giá trị đích thực của cuộc sống -> yêu
? Hãy nhắc lại những đức tính cao đẹp của ngươỡ mẹ Tà -ụi thụng qua những lơì hỏt ru .
? Nghệ thuật của bài thơ ? - GV nhận xét -> chốt
?Bài hát ru này có gì chung, có gì mới so với những bài hát ru truyền thống của mẹ VN?
- Ngời mẹ Tà ôi: đảm đang, anh hùng trong gian khổ càng yêu thơng con, mơ ớc con lớn khôn, nên ngời, cho dân 1 đất nớc tự do tình yêu con của mẹ gắn liền với tình… yêu đất nớc…
- Chung: là tình yêu con vô bờ, mong con nên ngời, dành mọi tình cảm cho con, giọng điệu ngọt ngào thắm thiết…
- Mới: 1 bài hát ru ân tình cách mạng. Sự thống nhất hài hoà giữa tình yêu con và tình yêu đất nớc, ngời mẹ và ngời chiến sĩ. Thể thơ mới: vần nhịp hiện đại.
? Nêu ý nghĩa của yếu tố tự sự trong bài thơ?
nước,yêu tự do . 6. Tổng kết a)Nghệ thuật:
- Lời thơ tha thiết, ngọt ngào với nhiều hình ảnh mới lạ, gợi cảm và liên tưởng.
- Sử dụng bút pháp ẩn dụ, phóng đại.
b)Nội dung:
Tình yêu thương con gắn liền với lòng yêu nước và ước vọng cao cả của người mẹ dân tộc Tà ôi trong cuộc kháng chiến chống Mĩ.