ơng châm hội thoại:
- Chỉ có 2 tình huống trong phần phơng châm lịch sự là tuân thủ phơng châm hội thoại, các tình huống còn lại không tuân thủ.
- Học sinh đọc ví dụ 2.
? Câu trả lời của Ba có đáp ứng đợc yêu cầu của An không ?
? Trong tình huống này, phơng châm hội thoại nào không đợc tuân thủ.
? Vì sao Ba không tuân thủ phơng châm hội thoại
đã nêu ?
Vì Ba không biết chiếc máy bay đầu tiên đợc chế tạo vào năm nào. Để tuân thủ phơng châm về chất (không nói điều mà mình không có bằng chứng xác thực) nên Ba phải trả lời chung chung nh vËy.
? Giả sử, có một ngời mắc bệnh ung th đã đến giai đoạn cuối (có thể sắp chết) thì sau khi khám bệnh, bác sỹ có nên nói thật cho ngời ấy biết hay không ? Tại sao ?
- Không nên nói thật vì có thể sẽ khiến cho bệnh nhân hoảng sợ, tuyệt vọng.
? Việc "nói dối" của bác sỹ có thể chấp nhận đợc hay không ? Tại sao ?
- Có thể chấp nhận đợc vì nó có lợi cho bệnh nhân, giúp cho bệnh nhân lạc quan trong cuộc sèng.
? Việc nói tránh đi ấy, là bác sỹ không tuân thủ phơng châm hội thoại nào ?
? Em hãy nêu một số tình huống mà ngời nói không nên tuân thủ phơng châm ấy một cách máy mãc.
- Khi nhận xét về hình thức và tuổi tác của ngời
đối thoại.
- Khi đánh giá về học lực hoặc năng khiếu của bạn bè.
? Khi nói "Tiền bạc chỉ là tiền bạc" thì có phải ngời nói không tuân thủ phơng châm về lợng không.
? Theo em, nên hiểu ý nghĩa câu nói này nh thế nào ?
Tiền bạc chỉ là phơng tiện để sống chứ không
1. VÝ dô:
2. NhËn xÐt:
- Không đáp ứng đợc yêu cầu của An
=> Phơng châm về lợng không đợc tuân thủ.
- Không tuân thủ phơng châm về chất.
- Nếu xét về nghĩa hiển ngôn (bề mặt của
phải là mục đích cuối cùng của con ngời. Câu này muốn nhắc nhở con ngời rằng ngoài tiền bạc
để duy trì cuộc sống, con ngời còn có những mối quan hệ thiêng liêng khác trong đời sống tinh thần nh quan hệ cha con , anh em, bạn bè, đồng nghiệp, ...
? Tìm thêm các ví dụ khác tơng tự.
? Vậy, việc không tuân thủ các phơng châm hội thoại bắt nguồn từ những nguyên nhân nào ?
- Học sinh đọc ghi nhớ.
câu chữ) thì cách nói này không tuân thủ phơng châm về lợng.
- Nếu xét về nghĩa hàm ẩn: cách nói này vẫn tuân thủ phơng châm về lợng.
- Chiến tranh là chiến tranh, nó vẫn là nó, Rồng vẫn là rồng,liu điu là liu điu, cóc nhái vẫn chỉ là cóc nhái.
- Em vẫn là em và anh vẫn là anh . (Xuân Diệu).
3. Kết luận: - Nguyên nhân:
+ Ngời nói vô ý, vụng về,
+ Phải u tiên cho một phơng châm hội thoại khác quan trọng hơn.
+ Muèn g©y sù chó ý.
* Ghi nhí: SGK/37.
III. Luyện tập:
*Hoạt động 4: Luyện tập.
-Mục tiêu:Củng cố kiến thức và rèn các kĩ năng cho học sinh.
-Phơng pháp: Thuyết trình, vấn đáp, thảo luận nhóm….
-Thêi gian: 19 phót.
Bài tập 1 (học sinh lên bảng làm.)
- Đối với cậu bé 5 tuổi thì "Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao" là chuyện viển vông mơ
hồ; vì vậy câu trả lời của ông bố đã không tuân thủ phơng châm cách thức.
- Tuy nhiên, đối với những ngời đã đi học thì đây có thể là câu trả lời đúng.
Bài tập 2 (học sinh thảo luận nhóm.)
- Thái độ và lời nói của Chân, Tay, Tai, Mắt không tuân thủ phơng châm lịch sự.
- Việc không tuân thủ ấy là vô lý vì khách đến nhà ai phải chào hỏi chủ nhà rồi mới nói chuyện; nhất là ở đây, thái độ và lời nói của các vị khách thật hồ đồ, chẳng có căn cứ gì cả.
* Bài tập sáng tạo : Hãy xây dựng một đoạn hội thoại, trong đó có tình huống nhân vật tham gia hội thoại không tuân thủ PCHT mà vẫn đợc chấp nhận.
- HS: Thảo luận làm theo nhóm.
*Hoạt động 5: Củng cố - Hớng dẫn.
-Mục tiêu:Củng cố, khắc sâu kiến thức và định hớng học ở nhà cho học sinh.
-Phơng pháp: Vấn đáp, thuyết trình.
-Thêi gian: 5 phót.
+ Củng cố:
Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng.
1. Để không vi phạm các phơng châm hội thoại cần phải làm gì?
A. Nắm đợc các đặc điểm của tình huống giao tiếp.
B. Hiểu rõ nội dung mình định nói.
C. Biết im lặng khi cần thiết
D. Phối hợp nhiều cách nói khác nhau Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời
đúng.
+ Hớng dẫn về nhà:
- Học thuộc bài.
- Tìm trong truyện dân gian một số ví dụ về việc vận dụng hoặc vi phạm phơng châm hội thoại trong các tình huống cụ thể và rút ra nhận xét của bản thân.
- Làm bài tập trong sách bài tập và sách bài tập trắc nghiệm.
- Chuẩn bị giấy viết bài tập làm văn số 1: Văn thuyết minh.
---
TiÕt 14+15:
Tập làm văn:
Viết bài tập làm văn số 1
V¨n thuyÕt minh
A. Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Biết sử dụng một số biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả để làm cho bài văn hấp dẫn, sinh
động, tuy nhiên yêu cầu thuyết minh khoa học, chính xác, mạch lạc vẫn là chủ yếu . 2.Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng thu thập tài liệu, hệ thống ....viết văn bản thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả, gồm đủ 3 phần : Mở bài, thân bài, kết luận.
3.Thái độ:
- Giáo dục HS ý thức cẩn thận, trình bày bài khoa học.
B.Chuẩn bị của thầy và trò:
1.Giáo viên: Đề bài
2.Học sinh: Giấy kiểm tra.
C.Phơng pháp: Thuyết trình, giáo viên coi kiểm tra, học sinh viết bài.
D.Tiến trình hoạt động dạy học:
1.Tổ chức lớp:(Thời gian: 1 phút)
Ngày dạy lớp 9A2 Sĩ số 43 Vắng:
Ngày dạy lớp 9A7 Sĩ số 34 Vắng:
2.Kiểm tra: Sự chuẩn bị của học sinh.(thời gian:1 phút).
3.Bài mới: