Tiết 64 ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI, ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
2/ Các nhân vật khác
về ý nghĩa công việc.
? Em hãy kể tên các nhân vật khác trong tác phẩm? Em có nhận xét gì về các nhân vật đó?
- Hstl- Gvkl:
Họ là những người ở độ tuổi khác nhau, công việc làm cũng khác nhau. họ làm việc một cách âm thầm.
? Em có nhận xét gì về tiêu đề của tác phẩm?
- Hstl- Gvkl:
Nham đề của tác phẩm đã hàm chứa tinh thần làm việc thầm lặng của những con người nơi Sa Pa .HS thảo luận :Có ý kiến cho rằng truyện ngắn Lặng lẽ SaPa có sự kết hợp các yếu tố trữ tình , bình luận với tự sự . Ý kiến em như thế nào về chất trữ tình trong tác phẩm?
* Chất trữ tình toát lên từ cảnh thiên nhiên thơ mộng , hoà quyện với cảm nghĩ của người hoạ sĩ , bác lái xe trước nét đẹp giản dị của người thanh niên , từ nhũng câu chuyện của anh thanh niên về công việc cuộc gặp gỡ của anh với ông hoạ sĩ , bác lái xe , cô kĩ sư …
Hđ3: Thực hiện phần tổng kết
- Gv gọi hs đọc ghi nhớ trong sgk/ 189
- Truyện không có cốt truyện , không có tình tiết li kì . - Các nhân vật đều là người vô danh .Nhân vật chính được giới thiệu sau , qua lời kể của nhân vật phụ với những nét gây ấn tượng gợi sự hứng thú cho mọi người.
- Lời văn trong sáng , giàu chất thơ . Những đoạn tả cảnh gọn , thấp thoáng gợi cảnh sắc SaPa làm nền cho SaPa lặng lẽ . Ngay tên truyện cũng gợi chất thơ .
- Hđ4: Thực hiện phần luyện tập trong sgk - Tóm tắt truyện .
- Phát biểu cảm nghĩ của mình về nhân vật anh thanh niên.
Họ là những người ở nhiều lứa tuổi khác nhau, nhưng đều có lối làm việc thầm lặng như nhau.
III/ Tổng kết:
• Ghi nhớ: sgk/ 189
-Truyện “LLSP ” ca ngợi những con người lao động như anh thanh niên và những con người như anh .Tác giả muốn nói với người đọc:” Trong cái im lặng của Sa Pa … Sa Pa mà chỉ nghe tên,người ta đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi , có những con người làm việc và lo nghĩ cho đất nước”
- Đồng thời qua câu chuyện về anh thanh niên , tác phẩm cũng gợi ra những vấn đề về ý nghĩa và niềm vui mà lao động tự giác , chân chính đem đến cho con người
IV/ Luyện tập - Tóm tắt truyện
- Phát biểu cảm nghĩ về nhân vật anh thanh niên
HĐ1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
Nêu những hiểu biết của em về tác giả, hoàn cảnh sáng tác tác phẩm.
HĐ2.Đọc- tìm hiểu chung về tác phẩm -GV đọc 1 đoạn từ đầu đến “anh ta kia Cho HS đọc tiếp đến “ cho bác vẽ hơn Nhận xét về cốt truyện và hệ thống nhân
I/ Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
Xem SGK tr. 188.
II/ Đọc - hiểu văn bản:
+Nhận xét về cốt truyện và hệ thống nhân vật trong truyện.
-Cốt truyện rất đơn giản, chỉ tập trung vào cuộc găp gỡ
vật trong truyện.
? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?
Điểm nhìn trần thuật được đặt vào nhân vật nào?
Tác dụng của lối kể này?
Tác phẩm này, theo lời tác giả, là “một bức chân dung”. Đó là bức chân dung của ai, hiện ra trong cái nhìn và suy nghĩ của những nhân vật nào? (chưa được xây dựng thành tính cách, chưa có cá tính).
HĐ3.Phân tích nhân vật anh thanhniên
? Truyện có những nhân vật nào?
Nhân vật nào là chính, nhân vật nào là quan trọng? Tình huống nhân vật xuất hiện? quan hệ với các nhân vật khác như thế nào? Cách biểu hiện nhân vật chính có gì đặc biệt và góp phần thể hiện chủ đề truyện như thế nào?
? Hoàn cảnh sống và làm việc của anh thanh niên như thế nào?
? Anh thanh niên có những nét đẹp gì trong việc làm, cách sống, suy nghĩ, tình cảm và quan hệ với mọi người?
? Cái gì đã giúp anh vượt qua được hoàn cảnh ấy?
? Anh thanh niên còn có nét tính cách và phẩm chất nào đáng mến? (qua các chi tiết gửi bác gái củ tam thất, hái hoa tặng cô gái, tặng khách mới quen làn trứng tươi; từ chối vẽ mình...)
*Nhận xét chung về chân dung nhân vật chính?
HĐ4. Phân tích nhân vật ông hoạ sĩ và các nhân vật phụ khác.
Vai trò, vị trí của ông hoạ sĩ trong truyện như thế nào?
tình cờ của mấy người khách trên chuyến xe với người thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh cao Yên Sơn ở Sa Pa. Truyện không sử dụng cách kể từ ngôi thứ nhất nhưng được trần thuật chủ yếu từ điểm nhìn và ý nghĩ của nhân vật ông hoạ sĩ.
Tuy có nhiều nhân vật nhưng nhân vật trung tâm của truyện là anh thanh niên -hiện ra qua cái nhìn và cảm nghĩ của các nhân vật khác và qua sự xuất hiện của anh trong cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi với ông hoạ sĩ và cô kĩ sư.
1/ Nhân vật anh thanh niên :
a.Vị trí của nhân vật và cách miêu tả của tác giả: -Truyện đưa ra bốn nhân vật: bác lái xe, ông hoạ sĩ, cô kĩ sư mới ra trường và anh thanh niên ở trạm khí tượng.
Anh thanh niên là nhân vật chính chỉ hiện ra trong chốc lát, đủ để các nhân vật khác kịp ghi nhận một ấn tượng;
để cho mọi người cảm nhận được rằng “Trong cái lặng im của Sa Pa...cho đất nước”.
-Anh thanh niên được hiện ra qua sự nhìn nhận, suy nghĩ, đánh giá của các nhân vật khác, càng thêm rõ nét và đáng mến, đáng yêu.
b.Những nét đẹp về anh thanh niên:
-Hoàn cảnh sống và làm việc: một mình trên đỉnh núi cao, giữa cỏ cây và mây núi Sa Pa; với công việc “đo gió, đo mưa, đo nắng...phục vụ chiến đấu”; đòi hỏi phải tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao. Nhưng gian khổ nhất là vượt qua sự cô đơn, vắng vẻ quanh năm suốt tháng => hoàn cảnh đặc biệt.
+Ý thức về công việc của mình và lòng yêu nghề (phát hiện đám mây khô, không quân ta chiến thắng ở Hàm Rồng)
+Có những suy nghĩ thật đúng và sâu sắc về công việc đối với cuộc sống con người “...khi ta làm việc, ta với công việc là đôi...đến chết mất”.
+Cuộc sống không cô đơn, buồn tẻ vì anh còn có nguồn vui đọc sách.
+Tổ chức, sắp xếp cuộc sống ngăn nắp, chủ động: trồng hoa, nuôi gà, tự học và đọc sách ngoài giờ làm việc.
+Cởi mở, chân thành, rất quí trọng tình cảm của mọi người, khao khát được gặp gỡ, trò chuyện với mọi người. Khiêm tốn, thành thực cảm thấy công việc và đóng góp của mình chỉ là nhỏ bé.
*Tác giả đã phác hoạ được chân dung nhân vật chính với những nét đẹp về tinh thần, tình cảm, cách sống và suy nghĩ về cuộc sống,về ý nghĩa công việc.
2.Ông hoạ sĩ và các nhân vật phụ khác.
a.Nhân vật ông hoạ sĩ:
-Tuy không dùng cách kể từ ngôi thứ nhất nhưng người
Ông hoạ sĩ đã có những suy nghĩ về nghệ thuật và về con người; cảm xúc trước người thanh niên một mình ở trạm khí tượng như thế nào?
Kể tên các nhân vật phụ khác.
Cuộc gặp gỡ tình cờ với anh thanh niên đã để lại cho cô kĩ sư tình cảm, ấn tượng gì?
Đưa nhân vật cô kĩ sư vào truyện có tác dụng nghệ thuật gì? (mềm đi cái dáng bút kí đi đường; đồng cảm lí tưởng) Nếu thiếu nhân vật bác lái xe, câu chuyện sẽ ra sao?
Nhân vật hoạ sĩ cùng với các nhân vật phụ khác đã góp phần tô đậm hình ảnh người thanh niên trong truyện như thế nào?
Trong tác phẩm còn có nhân vật nào khác? Họ làm những công việc gì?
HĐ5.Tìm hiểu chất trữ tình của truyện.
Trong truyện ngắn này có sự kết hợp các yếu tố trữ tình, bình luận với tự sự.
Em hãy chỉ ra các chi tiết tạo nên chất trữ tình của tác phẩm và nêu tác dụng của chất trữ tình đó?.
HĐ6. Tổng kết về giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.
Nêu chủ đề của truyện.
Giá trị nội dung và đặc điểm nghệ
thuật của truyện?
HĐ7. Luyện tập: (SGK tr.190).
(*HS cần nêu được những ấn tượng, suy nghĩ thực của mình về nhân vật và gắn bó với thực tiễn đời sống.)
kể chuyện đã nhập vào cái nhìn và suy nghĩ của nhân vật ông hoạ sĩ để quan sát và miêu tả.
-Gặp anh thanh niên, ông đã xúc động, bối rối: “Vì hoạ sĩ đã bắt gặp...sáng tác”
-Muốn ghi lại hình ảnh anh thanh niên bằng nét bút kí hoạ và “Người con trai ấy đáng yêu thật...anh suy nghĩ”.
b.Nhân vật cô kĩ sư:
-Bàng hoàng,“hiểu thêm cuộc sống … như anh”, con đường cô đã lựa chọn, giúp cô đánh giá đúng mối tình nhạt nhẽo...
-Hàm ơn với người thanh niên, không chỉ vì bó hoa to anh tặng cô mà vì “một bó hoa nào khác nữa...anh cho thêm cô”.
c.Nhân vật bác lái xe:
Qua lời kể của nhân vật này, ta biết được những nét sơ lược về anh thanh niên và nỗi “thèm” được gặp người của anh; kích thích (ông hoạ sĩ và cô gái cũng như người đọc) sự chú ý, đón chờ sự xuất hiện của anh thanh niên.
*Những xúc cảm và suy tư của ông hoạ sĩ, thái độ cảm mến của các nhân vật phụ làm cho chân dung nhân vật chính sáng đẹp, chứa đựng chiều sâu tư tưởng.
d.Những nhân vật được giới thiệu gián tiếp là ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu lập bản đồ sét. Họ là những con người miệt mài lao động khoa học lặng lẽ mà khẩn trương vì lợi ích của đất nước, vì cuộc sống của mọi người.
3.Chất trữ tình của truyện:
-Phong cảnh thiên nhiên đẹp và đầy thơ mộng của Sa Pa (đầu và cuối truyện).
-Cuộc gặp gỡ tình cờ mà để lại nhiều dư vị trong lòng mỗi người (nét đẹp của anh thanh niên, chuyện kể về cuộc sống; tình cảm, cảm xúc mới nảy nở của ông hoạ sĩ, cô kĩ sư với anh thanh niên).
III/ Tổng kết:
*Chủ đề: Ngợi ca những con người lao động, tác giả muốn nói với người đọc: “Trong cái ... đất nước
-Tác phẩm gợi ra những vấn đề về ý nghĩa và niềm vui của lao động tự giác, vì mục đích chân chính.
-Truyện đã xây dựng được tình huống hợp lí, cách kể chuyện tự nhiên, có sự kết hợp giữa tự sự, trữ tình với bình luận.
IV/ Luyện tập:
Phát biểu cảm nghĩ về một trong hai nhân vật: anh thanh niên, ông hoạ sĩ.
IV/ Củng cố: Giá trị nội dung và đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”?
V/ Dặn dò: Tóm tắt cốt truyện vừa học.
Phân tích hình ảnh nhân vật anh thanh niên trong TP
Tìm và phân tích dẫn chứng làm rõ vẻ đẹp trữ tình của truyện.
Chuẩn bị bài mới: Chiếc lược ngà.
Cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật anh thanh niên trong đoạn trích truyện Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long (Sách giáo khoa Ngữ văn 9, tập một, trang 180 – 188).
+ Một thanh niên giàu nghị lực đã vượt qua hoàn cảnh bằng những suy nghĩ rất đẹp, giản dị mà sâu sắc.
- Hoàn cảnh sống và làm việc: một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 mét quanh năm “chỉ cây cỏ và mây mù lạnh lẽo”; công việc đều đặn, gian khổ: rét, mưa tuyết, nửa đêm…; cô đơn, vắng vẻ.
- Quan niệm sống là cống hiến. Có ý thức về công việc, yêu nghề và thấy được ý nghĩa cao quý trong công việc: yên tâm với nghề khi biết được mình đã góp phần phát hiện kịp thời một đám mây khô nhờ đó “không quân ta hạ được bao nhiêu phản lực Mỹ trên cầu Hàm Rồng”; suy nghĩ:
ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được.
+ Một người thanh niên có những tính cách và phẩm chất đáng mến: hiếu khách, cởi mở và chân tình.
- Với bác tài xế xe khách: có tình cảm thân thiết: chuyến nào chạy lên, bác đều ghé lại trạm khí tượng để người thanh niên gặp gỡ, trò chuyện; anh tìm và tặng củ tam thất cho vợ bác lái xe đang bị ốm.
- Với ông họa sĩ già và cô kĩ sư trẻ mới gặp lần đầu: hiếu khách, vui mừng, ân cần mời hai người lên nhà; cắt hoa tặng cô gái, dẫn khách đi thăm vườn khí tượng, giới thiệu các loại máy móc, kể công việc hằng ngày của mình, pha trà ngon đãi khách, giải bày tâm sự tự nhiên, chân thành:
chân thành bộc lộ niềm vui, nói to những điều đáng lẽ người ta chỉ nghĩ trong đầu; tôi cắt thêm mấy cành nữa. Rồi cô muốn lấy bao nhiêu nữa tùy ý. Cô cứ cắt một bó rõ to vào. Có thể cắt hết, nếu có thích; Anh đếm từng phút vì sợ mất hết ba mươi phút gặp gỡ vô cùng quý giá. Đến khi chia tay, anh xúc động đến nỗi phải quay mặt đi và không dám tiễn khách ra xe dù chưa đến giờ
“ốp”, và có lẽ để che dấu cái e ấp, xao xuyến, bâng khuâng của hai người con trai, con gái gặp nhau đột ngột, quý mến nhau rồi chia tay nhau ngay, bởi biết là không bao giờ gặp nhau nữa. Đó là cái chốc lát đã góp phần làm sáng lên cái diện mạo của câu chuyện và thổi một làn gió mát vào một câu chuyện tưởng chừng sẽ rất khô khan.
- Khiêm tốn, thành thật: Anh cảm thấy đóng góp của mình là nhỏ bé. Anh nhiệt thành giới thiệu những người khác mà anh thật sự khâm phục: ông kĩ sư vườn rau Sa Pa, người cán bộ nghiên cứu khoa học về sét.
+ Một người thanh niên có đời sống tâm hồn trẻ trung, phong phú và lành mạnh: Anh thích giao lưu, gặp gỡ đến mức thèm người; anh tự tạo ra niềm vui trong sáng, lành mạnh: trồng hoa, đọc sách, chăn nuôi; anh sống ngăn nắp, lành mạnh, gọn gàng với một căn nhà ba gian sạch sẽ, với chiếc giường con, một chiếc bàn học, một giá sách dù chỉ một mình.
+ Những vẻ đẹp nói trên của nhân vật anh thanh niên được thể hiện bằng một nghệ thuật xây dựng nhân vật có những nét đặc sắc: bộc lộ qua một cuộc gặp gỡ đặc biệt với lời nói, thái độ, hành động; nhân vật không có tên riêng, không có ngoại hình cụ thể mà chỉ có một tên gọi theo kiểu chung, phiếm chỉ.
+ Những nét đẹp của nhân vật anh thanh niên thể hiện vẻ đẹp của người thanh niên Việt Nam trong giai đoạn chống Mỹ: giản dị, chân thành, giàu lý tưởng; góp phần thể hiện tư tưởng chủ đề của tác phẩm, thể hiện chủ
nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong chiến đấu; thể hiện cảm hứng của Nguyễn Thành Long khi sáng tác: “Sa Pa không chỉ là một sự yên tĩnh. Bên dưới sự yên tĩnh ấy, người ta làm việc”, hy sinh, yêu thương và mơ ước.
Thứ 4/24/11/10
Tiết 68, 69 KIỂM TRA TẬP LÀM VĂN
(Bài viết số 3- Văn tự sự)
A/ Mục tiêu cần đạt:
- Hs trình bày được bài viết với những kiến thức của tập làm văn mà các em đã lĩnh hội được về văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận và miêu tả, có sử dụng được lối đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm.
- GDHS ý thức tự giác trong khi làm bài.
B/ Các bước lên lớp
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ: Gv kiểm tra sự chuẩn bị bài của hs - Tiến trình kiểm tra
Hđ1: Gv chép đề lên bảng Hđ2: Gv giám sát hs làm bài.
Hđ3: Gv thu bài về nhà chấm C/ Phần đề bài và đáp án
1/ Đề bài: Em hãy tưởng tượng mình được gặp gỡ và trò chuyện với người lính lái xe trong bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật. Em hãy kể lại cuộc gặp gỡ đó.