-T¸c phÈm v¨n nghÖ lÊy chÊt liÖu ë thực tại đời sống khách quan nhưng không phảI là sự sao chép giản đơn, nghÖ sÜ göi vµo t¸c phÈm mét c¸ch nh×n, mét lêi nh¾n nhñ cña riªng m×nhv¨n nghÖ [r]
Trang 1Ngày soạn: 11-01-2008
Ngày dạy:
Ngữ văn Bài 18 Tiết 91 92 Văn bản: Bàn về đọc sách
A Mục tiêu cần đạt :
- Hiểu sự cần thiết của việc đọc sách
- Rèn cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài nghị luận sâu sắc, sinh động
giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm
B Tiến trình dạy học:
I.ổn định
II.Kiểm tra
Bài mới: Giới thiệu chương trình “Chào buổi sáng” mục “Mỗi
ngày một cuốn sách”.
- Giáo viên hướng dẫn học
chú thích:
- Học sinh đọc
- Giáo viên hướng dẫn học
sinh tìm
hiểu chú thích
- Giải thích : học vấn học
thuật
2 Tìm hiểu chú thích
- Tác giả: Chu Quang Tiềm
(Trung Quốc)
- Tác phẩm
? Văn bản bàn về vấn đề
gì?
? Tên văn bản cho thấy
kiểu văn bản này là
gì?(văn bản nghị luận ).
- GV:đây không phải là
văn bản có 3 phần
Mở-Thân-Kết mà chỉ là phần
thân bài nên ta tìm hiểu bố
cục theo hệ thống luận
điểm
II Tìm hiểu văn bản.
1 Vấn đề nghị luận
- Bànvề đọc sách
? Hệ thống luận điểm đó
dược triển khai như thế nào
? Hãy tìm bố cục của bài
để làm rõ hệ thống luận
điểm?
Phần1: …thế giới
mới
Tầm quan trọng , ý nghĩa của việc đọc sách
Phần2: …tiêu hao
lực lượng
Các khó khăn, thiên hướng sai lạc dễ mắc phải của việc đọc sách trong tình hình hiện nay
Phần3: …môn học Bàn về phương pháp đọc
Trang 2Giáo án:Văn 9-Tập II Năm học: 2009 -2010
như thế nào)
2 Nội dung nghị luận
- Học sinh đọc phần 1
- Yêu cầu học sinh nhắc lại
luận điểm
a Tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách.
? Tác gỉa đã đưa ra lí lẽ
nào giúp cho người đọc
thấy tầm quan trọng của
đọc sách trên con đường
phát triển của nhân loại ?
- Sách đã ghi chép cô đúc lưu truyền mọi trithức, thành tựu mà loài người tìm tòi tích luỹ được qua từng thời đại
? Em hiểu “sách là
kho…tinh thần nhân
loại”như thế nào? ( tủ sách
nhân loại đồ sộ có giá trị;
sách lưu giữ những tinh
hoa trí tuệ của nhân loại )
? SGK có là di sản tinh
thần không? vì sao?
- Sách là kho tàng quí báu của di sản tinh thần mà loài người thu lượm, suy ngẫm suốt mấy nghìn năm
? Vì sao tác giả quả quyết
mong…điểm xuất phát”?
(vì sách lưu giữ thành tựu
học vấn nhân loại nâng
cao học vấn cần phải kế
thừa)
- Sách là cột mốc trên con
đường phát triển học thuật của nhân loại
Sách là vốn quí đóng vai trò quan trọng không thể thiếu trên con đường phát triển của nhân loại
?Vậy đọc sách có ý nghĩa
như thế nào?
- Đọc sách là con đường tích luỹ nâng cao vốn tri thức
- Đọc sách là kế thừa thành tựu của các thời đại
đã qua để thu được các thành tựu mới trên con
đường phát triển học thuật
?Em kế thừa được gì từ
việc đọc sách ngữ văn
chuẩn bị cho học vấn của
mình?(tri thức về tiếng
việt: dùng đúng ngôn ngữ
trong việc nghe đọc nói
viết…)
- Đọc sách là sự chuẩn bị
để có thể làm cuộc trường chinh vạn dặm trên con
đường học vấn, đi phát hiện thế giới mới
Trang 3 Đọc sách có ý nghĩa quan trọng đối với con người, giúp con người có học vấn, thái độ đúng đắn
đối với thành quả trong quá khứ và có ý thức kế thừa phát triển trong hiện tại-tương lai Muốn tiến lên con đường học vấn không thể không đọc sách
? Nhận xét các lí lẽ tác giả
lý Tác giả khẳng định vai trò quan trọng của việc đọc sách
- Học sinh đọc đoạn 2
? Tác giả trình bày luận
điểm nào?
? Đọc sách rất quan trọng,
vậy đọc sách có dễ không?
(GV liên hệ tình hình sách
hiện tại )
? Tác giả chỉ ra những sai
lạc nào có thể gặp phải nếu
không biết chọn sách mà
đọc?
b Thiên hướng sai lạc thường gặp khi đọc sách:
+sách xuất bản nhiều
=>người đọc không chuyên sâu chỉ đọc qua hời hợt
+So sánh với cách đọc sách của người xưa (Trung Quốc)
“ Liếc qua …giống
như…ra cả”
(so sánh+biểu cảm+bình
luận)
+Sách nhiều khiến người
ta không chuyên sâu dễ sa vào lối ăn tươi nuốt sống chứ không kịp tiêu hoá, không biết nghiền ngẫm
“ Chiếm…giống
như…lực lượng”
(So sánh + lí lẽ +DC +
bình luận)
*GV: ví dụ sách bạo
lực,phản động
- Sách nhiều khiến người
đọc khó chọn lựa, lãng phí thời gian sức lực với những cuốn không thật có ích
=>Trong tình hình hiện nay đọc sách có thể gặp nhiều cái hại
? Tác giả đưa ra những lí lẽ
nào để bàn về cách lựa
chọn sách khi đọc ?
c Cách lựa chọn sách khi đọc:
+Không tham đọc nhiều
đọc lung tung mà phải chọn cho tinh đọc cho kĩ,
đọc kĩ những quyển nào
Trang 4Giáo án:Văn 9-Tập II Năm học: 2009 -2010
thực sự có giá trị có lợi cho mình
+Đọc kĩ các cuốn sách tài liệu cơ bản thuộc lĩnh vực chuyên môn chuyên sâu của mình
GV:Tác giả khẳng định
“trên đời không có học vấn
nào…không biết
rộng…không thể nắm gọn”
+Cần đọc sách thường thức loại sách ơ lĩnh vực gần gũi kế cận với chuyên môn của mình
=> Phải biết chọn sách một cách sâu rộng sách thường thức, sách chuyên môn
- Học sinh đọc phần 3
? Tác giả đưa ra luận điểm
sách:
? Theo tác giả phải đọc
sách như thế nào? - Không nên đọc lướt qua, đọc chỉ để trang trí bộ mặt
mà phải vừa đọc vừa suy nghĩ trầm ngâm tích luỹ, nhất là đối với các quyển sách có giá trị
?Để làm rõ tác giả đưa ra
bằng chứng nào?
(+đọc 10 quyển-đọc 1 quyển
+đọc nhiều như cưỡi ngựa…
So sánh +biểu cảm)
- Không đọc sách một cách tràn lan, theo kiểu hứng thú cá nhân, mà cần
đọc có kế hoạch, có hệ thống
? Tác giả đưa ra dẫn chứng
nào để làm rõ lời bàn này? (+sách đọc để có kiến thức phổ thông
+sách đọc để trau dồi học vấn chuyên môn
- Đối với người nuôi chí lập nghiệp trong một môn học vấn thì đọc sách là một công việc rèn luyện, một cuộc chuẩn bị âm thầm và gian khổ
(+sách đọc cho người nuôi chí lập nghiệp:
“Nếu…con
Trang 5=> Đọc sách phải có kế hoạch có mục đích vưa
đọc vừa nghiền ngẫm
? Qua tìm hiêủ nội dung
nghị luận em có nhận xét
gì về nghệ thuật nghị luận?
3 Nghệ thuật nghị luận:
- Bố cục chặt chẽ hợp lý
- Nội dung nghị luận(lời bàn) dược trinh bày thấu tình đạt lý, các ý kiến nhận xét xác đáng có lí lẽ
(tác giả là người tưng trải;trình bày ý kiến bằng cách phân tích bằng giọng trò chuyện tâm tình)
? Tác giaqr đã dùng những
biện pháp nghệ thuạt nào?
và bàn luận về vấn đề gì?
- Cách viết (lập luận) giàu hình ảnh và biểu cảm
III Tổng kết
- Nghệ thuật
- Nội dung
IV Luyện tập
* Củng cố
* Dặn dò: Chuẩnn bị bài
“Khởi ngữ”
Trang 6Giáo án:Văn 9-Tập II Năm học: 2009 -2010
ngày soạn: 11-01-2008.
ngày dạy:
Ngữ văn Bài 18 Tiết 93 Khởi ngữ
A Mục tiêu cần đạt:
- Nhận biết công dụng của khởi ngữ là nêu đề tài câu chứa nó
(câu hỏi thăm dò: Cái gì là đối tượng được nói đến trong câu này)
- Biết đặt câu có khởi ngữ
B Tiến trình dạy học:
ổn định Kiểm tra: Chu Quang Tiềm bàn về cách chọn sách khi đọc như thế nào? Em đa chộn sách đọc cho bản thân ra sao?
Bài mới
I Đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong câu:
_GV nêu yêu cầu câu hỏi 1
?Phân biệt phần in đậm với C trong
câu về vị trí và quan hệ với V?
a Còn anh, anh// không xúc động
KN C V
(+vị trí : đứng trước C
+quan hệ:không quan hệ C-V với V.) b Giàu, tôi //cũng giàu rồi. KN C V
c Về…nghệ, chúng ta// có thể…đẹp
KN C V
? Thế nào là khởi ngữ ? - Khởi ngữ là thành phần câu đứng
trước C để nêu lên đề tài được nói đến trong câu
- Vị trí: đứng trước C
- Trước khởi ngữ có thể thêm quan hệ từ: về đối, với…
Ghi nhớ: SGK
-HS làm bài luyện tập
? Chỉ ra khởi ngữ trong các câu sau? II Luyện tập1.a.Điều này ông//khổ tâm hết sức
KN C V
? GV có thể yêu cầu học sinh phân
tích cấu trúc ngữ pháp của nòng cốt b Đối với… mình thì thế//là …sướng. KN C V
KN C V
d Làm khí tượng, ở được…//mới…
KN C V
e Đối với cháu, thật là đột ngột
KN
- HS làm bài tập 2
? HS lên bảng trình bày?
2 Làm bài, anh ấy cẩn thận lắm
Hiểu thì tôi hiểu rồi, nhưng giải thì tôi chưa giải được
* Củng cố
* Dặn dò: Chuẩn bị bài “Phép phân
Trang 7tích và tổng hợp”
ngày soạn: 11-01-2008.
ngày dạy:
Ngữ văn Bài 18 Tiết 94.
Phép phân tích và tổng hợp.
A Mục tiêu cần đạt:
- Hiểu và vận dụng các phép lập luận phân tích và tổng hợp trong tập làm
văn nghị luận
- Rèn kĩ năng phân tích – tổng hợp khi nói viết
B Tiến trình dạy học:
- Học sinh đọc bài văn I Tìm hiểu phép lập luận phân tích
và tổng hợp
? Bài văn nêu dẫn chứng gì về trang
? Vì sao không ai làm cái điều phi lí
như tác giả nêu?
? Việc không làm đó cho thấy những
qui tắc nào trong ăn mặc của con
người?
- ăn cho mình…(qui tắc ngầm của văn hoá chi phối ăn mặc)
+Vấn đề ăn mặc chỉnh tề (Đ1_so sánh) Đ 1 2 3; phân tích +ăn mặc phù hợp hoàn cảnh chung Đ 4; tổng hợp riêng (Đ2-so sánh đối chiếu)
- Y phục xứng kì đức +ăn mặc phù hợp với đạo đức: giản
dị hoà mình vào cộng đồng(Đ3) +trang phục hợp văn hoá hợp môi trường…(Đ4)
? Tác giả dùng biện pháp nghệ thuật
nào và phương pháp lập luận nào để
rút ra luận điểm?
- Phép lập luận phân tích: trình bày từng bộ phận, phương diện của một vấn đề nhằm chỉ ra nội dung của sự vật hiện tượng
+ Biện pháp được sử dụng: nêu giả
thiết, so sánh, đối chiếu…phép lập luận chứng minh, phép lập luận giải thích
? “ăn mặc…xã hội” có phải là câu
tổng hợp các ý đã phân tích ở trên
không?
? Câu trên có thâu tóm được các ý
trong từng dẫn chứng cụ thể nêu trên
không?
? Tác giả tổng hợp quy tắc ăn mặc sau
đó mở rộng vấn đề mặc đẹp như thế
nào? và cuối cùng nêu điều kiện quy
định cái đẹp của trang phục như thế
Trang 8Giáo án:Văn 9-Tập II Năm học: 2009 -2010
nào?
? Tác giả dùng phép lập luận gì? - Phép lập luận tổng hợp :rút ra cái
chung từ những điều đã phân tích
(GV: Tổng hợp khái quát vấn đề)
? Nhận xét vai trò của phép lập luận
phân tích và tổng hợp đối với bài nghị
luận?
- Phép lập luận phân tích và tổng hợp: làm rõ ý nghĩa của sự vật hiện tượng
II Luyện tập.
? Tác giả phân tích như thế nào để
làm rõ luận điểm? luận điểm 1 Luận điểm: học vấn không chỉ là chuyện đọc sách nhưng đọc sách vẫn
là một con đường quan trọng của học vấn
- Học vấn là thành quả tích luỹ của nhân loại được lưu giữ trong sách và
do sách truyền lại
- Sách là kho tàng quý báu nên sự phát triển học thuật phảI bắt đầu từ sách
- Nếu chúng ta…
- Nếu xoá bỏ…lạc hậu
? Tác giả phân tích lí do phải chọn
sách để đọc như thế nào?
2 Lý do chọn sách để đọc
- Do sách nhiều chất lượng khác nhau nên phải chọn sách tốt mà đọc mới có ích
- Sức người có hạn, không chọn sách
đọc sẽ lãng phí sức mình
- Sách chuyên môn, sách thường thức
đều liên quan đến nhau nên nhà chuyên môn cũng cần đọc sách thường thức
- Chọn sách cơ bản cần thiết nhất cho công việc cuộc sống của mình
? Tác giả phân tích tầm quan trọng
của cách đọc sách như thế nào?
3 Tầm quan trọng
- Không đọc sẽ không có điểm xuất phát cao
? Trinh bày vai trò của phân tích trong
lập luận?
- Đọc là con đường ngắn nhất để tiếp cận tri thức
- Không chọn lọc sách thì đọc không xuể, không hiệu quả
- Đọc kỹ hơn là đọc qua loa không lợi ích
4 Phân tích cần Phân tích lợi-hại;
đúng- sai thì kết luận mới có sức thuyết phục
* Củng cố
Trang 9* Dặn dò: Chuẩn bị bài “ Luyện tập phân tích và tổng hợp”.
ngày soạn : 11-01-2008.
ngày dạy:
Ngữ văn Bài 18 Tiết 95.
Luyện tập phân tích và tổng hợp
A Mục tiêu cần đạt :
- Giúp học sinh có kỹ năng phân tích và tổng hợp trong lập luận
- Rèn kỹ năng nhận diện và thực hành phân tích – tổng hợp
B Tiến trình dạy học :
ổn định
Kiểm tra : Thế nào là phép lập luận phân tích và phép lập luận tổng
hợp ? Choví dụ Bài mới
- Tác giả vận dụng phép lập luận
? Chỉ ra luận điểm?
? Chỉ ra phép lập luận tổng hợp? Thơ hay là hay cả hồn lẫn xác , hay cả bài
? Chỉ ra phép lập luận phân tích? - Phân tích :
+ Cái hay ở các điệu xanh
ở những cử động
ở các vần thơ
ở các chữ không non ép +Cái hay ở cử động : Thuyền nhích, sóng gợn tí , lá đưa vèo , tầng mây lơ
lửng , con cá động + Hay ở vần thơ : Tử vận hiểm hóc …
? Chỉ ra trình tự phân tích? *Đoạn một (Luận điểm ) : Quan niệm
mấu chốt của sự thành đạt
- Phân tích : + Thứ nhất : Do nguyên nhân khách quan : gặp thời , hoàn cảnh , điều kiện tài năng
+ Thứ hai : Do nguyên nhân chủ quan : tinh thần học …
* Đoạn hai : Phân tích quan niệm
đúng – sai thế nào và kết lại ở phân tích bản thân chủ quan mỗi người
2 Phân tích bản chất lối học đối phó :
- Học không đi sâu vào thực chất
kiến thức của bài học - Là học mà không lấy việc học là mục đích
Trang 10Giáo án:Văn 9-Tập II Năm học: 2009 -2010
- Coi việc học là phụ
- Học dù có bằng cấp nhưng đầu óc
vẫn rỗng tuếch - Học bị động, chỉ cốt đối phó với sự đòi hỏi của thầy cô của thi cử
3 Phân tích lý do khiến mọi người
đọc sách :
- Sách đúc kết tri thức của nhân loại đã tích luỹ từ xưa đến nay
- Muốn tiến bộ phát triển thì phải đọc sách để tiếp thu tri thức kinh nghiêm
- Đọc kỹ, hiểu sâu, đọc quyển nào nắm chắc quyển đó, như thế mới có ích
- Đọc sách chuyên sâu phục vụ ngành nghề + đọc sách mở rộng Kiến thức rộng giúp hiểu các vấn đề chuyên môn tốt hơn
- Kiến thức nhân loại như đại dương còn hiểu biết của con người thì nhỏ bé
? Yêu cầu tổng hợp ? 4 Tổng hợp bài 3
Chon sách quan trọng nhát , đọc cho
kỹ ; chú trọng đọc rộng thích đáng để
hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu
? Yêu cầu tổng hợp ? 5 Tổng hợp bài 2
Học đối phó là bị động hình thức không lấy việc học làm mục đích Lối học này làm người học mệt mỏi và không tạo được nhân tài
* Củng cố
* Dặn dò : chuẩn bị văn bản : “ Tiếng nói của văn nghệ”
Trang 11ngày soạn :20-01-2008
ngày dạy:
Ngữ văn Bài 19 Tiết 96 – 97.
Văn bản: Tiếng nói của văn nghệ
A Mục tiêu cần đạt:
-Hiểu nội dung của văn nghệ và sức mạnh kì diệu của văn nghệ đối với đời sống của con người
-Hiểu cách viết bài nghị luận qua tác phẩm nghị luận ngắn gọn chặt chẽ giàu hình ảnh của Nguyễn Đình Thi
B Tiến trình dạy học :
ổn định Kiểm tra: Chu Quang Tiềm khuyên chọn sách, đọc sách như thế
nào? Bản thân em thực hiện ra sao Em đã lên mạng Internet
đọc sách, em thấy cách đọc này như thế nào?
Bài mới: GV giới thiệ tại sao con người cần vă nghệ
(Ví dụ: ý nghĩa văn chương-Hoài Thanh)
Giới thiệu nội dung văn bản: nội dung –sức mạnh của văn nghệ
-GV hướng dẫn học sinh đọc
-GV đọc mẫu
-Học sinh đọc
? Kiểu văn bản?
I Đọc văn bản bản-Tìm hiểu chú thích.
1 Đọc
2 Tìm hiểu chú thích
-Tác giả: Nguyễn Đình Thi -Tác phẩm: Nghị luận
3 Kiểu văn bản: nghị luận về vấn đề văn nghệ: lập luận giải thích – chứng minh.
? Bố cục văn bản?(được thể hiện ở hệ
thống luận điểm) 4 Bố cục:P1: “Tác phẩm…của tâm hồn”
Nội dung của văn nghệ
(cùng với thực tại hách quan nội dung của vă nghệ còn là nhận thức mới mẻ,
là tất cả tư tưởng tình cảm của cá nhân nghệ sĩ Mỗi tác phẩm văn nghệ lón là một cách sống của tâm hồn tư
đó làm thay đổi hẳn mắt ta nhìn óc ta nghĩ, là lời nhắn gửi của nghệ sĩ tới người đọc người nghe)
? Tác động được biểu hiện như thế
nào?(hệ thống luận điểm) P2: “Chúng ta…sự sống”(văn nghệ rất cần thiết đối với cuộc