Giáo án văn 7 tuần 12

Trường THCS Phong Lạc Tuần 12 Ngày soạn 28 /10/2015 Tiết thứ 43 (theo PPCT) Ngày dạy /11/2015 TỪ ĐỒNG ÂM I Mục tiêu 1 Về kiến thức Khái niệm từ đồng âm Việc sử dụng từ đồng âm 2 Về kĩ năng Nhận biết t[.]

Trang 1

Tuần 12

Ngày soạn: 28 /10/2015

Tiết thứ: 43 (theo PPCT) Ngày dạy: /11/2015 TỪ ĐỒNG ÂM

I Mục tiêu

1.Về kiến thức

- Khái niệm từ đồng âm

- Việc sử dụng từ đồng âm

2 Về kĩ năng

- Nhận biết từ đồng ân trong văn bản; phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa

- Đặt câu phân biệt từ đồng âm

- Nhận biết hiện tượng chơi chữ bằng từ đồng âm

3 Về thái độ

Có thái độ cẩn trọng, tránh gây nhầm lẫn hoặc khó hiểu do hiện tượng đồng âm

II Chuẩn bị của GV và HS

- Giáo viên: Giáo án

- Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi trong SGK

III Phương pháp: Vấn đáp, gợi mở, quy nạp, thực hành, thảo luận

IV.Tiến trình giờ dạy – Giáo dục

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là từ trái nghĩa? Cho ví dụ?

- Dùng từ trái nghĩa có tác dụng gì? Cho ví dụ?

3 Giảng bài mới

3.1 Đặt vấn đề: Trong khi nói và viết có những từ tuy phát âm giống nhau

nhưng nghĩa lại khác nhau (con ruồi đậu, mâm xôi đậu) vậy những từ có nghĩa khác nhau là loại từ nào và sử dụng ra sao, bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu thêm về

từ loại này.T

3.2 Triển khai nội dung

Hoạt động của thầy - trò Nội dung cần đạt

*HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu khái niệm từ

đồng âm.

- GV: Yêu cầu học sinh đọc ví dụ sgk

- HS đọc

- GV: Em hãy giải thích nghĩa của 3 từ “lồng”

trên?

- HS: Giải thích

- GV: Nghĩa của ba từ “lồng” trên có gì giống và

khác nhau không?

- HS trả lời

- GV nhận xét, ghi bảng

- GV: Thế nào là từ đồng âm?

- HS trả lời

- GV: Chốt lại ghi nhớ

- GV: Cho HS đọc ghi nhớ

- GV: Cho HS lấy VD về từ đồng âm

I THẾ NÀO LÀ TỪ ĐỒNG ÂM?

1 Ví dụ (sgk/135)

- Giải thích nghĩa của mỗi từ lồng:

+ lồng1: chỉ hoạt động nhảy dựng

lên của con ngựa

+ lồng2: chỉ đồ vật làm bằng tre,

nứa, gỗ, sắt,… để nhốt chim

-> Từ “lồng”: phát âm giống nhau, nghĩa khác xa nhau Từ đồng âm

2 Ghi nhớ (sgk)

Trang 2

- HS: Tìm VD.

- GV lưu ý: phân biệt từ đồng âm với từ nhiều

nghĩa Từ “Chạy”.

- Chạy cự ly 100m.

- Đồng hồ chạy.

- Chạy ăn, chạy tiền.

- GV: Từ “chạy” có phải là từ đồng âm không?

- HS trả lời

- GV nhấn mạnh: Không -> đây là từ nhiều

nghĩa vì giữa chúng có mối liên hệ ngữ nghĩa

nhất định)

* HOẠT ĐỘNG 2: Sử dụng từ đồng âm

- GV: Nhờ đâu mà em xác định được nghĩa của

các từ “lồng” ở vd trên?

- HS trả lời

- GV: Theo em từ “kho” trong vd trên có thể

hiểu theo mấy nghĩa ?

- HS trả lời

- GV nhận xét, ghi bảng

- GV: Em hãy thêm vào câu này một vài từ để

câu trở thành đơn nghĩa?

- HS trả lời

- GV: Như vậy khi sử dụng từ đồng âm, em cần

ghi nhớ điều gì?

- GV Nxét k/luận

- GV: Cho HS đọc ghi nhớ

HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn HS luyện tập

- GV: Gọi HS đọc bài tập 1 và nêu yêu cầu

- HS: Trình bày

- GV nhận xét, bổ sung Hướng dẫn HS làm bài

- GV: Gọi HS đọc bài 2 và nêu yêu cầu

- GV: lưu ý: Ở yêu cầu (a) -> Từ nhiều nghĩa.

ở yêu cầu (b) ->Từ đồng âm

II SỬ DỤNG TỪ ĐỒNG ÂM

1 Ví dụ 1(sgk/135) Dựa vào nghĩa và ngữ cảnh của mỗi câu mà phân biệt được nghĩa

của từ lồng.

2 Ví dụ (sgk/135)

Câu “Đem cá về kho” nếu tách khỏi ngữ cảnh có thể hiểu theo hai nghĩa

+ kho1: một hoạt động chế biến

thức ăn

+ kho2: nơi chứa đựng những đồ

vật khác nhau

3 Ghi nhớ (sgk) III LUYỆN TẬP Bài 1 Tìm từ đồng âm

- thu: + mùa thu + thu tiền

- cao: + cây cao + cao sao vàng

- ba: + số ba + chị ba

- tranh: + bức tranh + tranh thủ (nghỉ ngơi)

- sang: + thu sang + giàu sang

- nam: + bạn Nam + hướng nam

Bài 2

a Tìm các nghĩa khác nhau của

danh từ cổ và giải thích mối liên

quan giữa các nghĩa đó

b cổ: + cái cổ ( dt ) + cổ xưa ( tt )

Bài 3 Đặt câu với mỗi cặp từ đồng

Trang 3

- Mọi người đang ngồi ở bàn, bàn

việc Dt Đt

- Con sâu ăn sâu vào thân cây

Dt Đt

- Năm con lên năm tuổi.

Dt St

4 Củng cố: Trình bày khái niệm và cách sử dụng từ đồng âm?

5 Hướng dẫn HS học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau

- Học bài, làm bài tập ở nhà

- Chuẩn bị bài: Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.

V Rút kinh nghiệm

………

……….……

Tuần 12

Ngày soạn: 28 /10/2015

Tiết thứ: 44 (theo PPCT) Ngày dạy: /11/2015 CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ

TRONG VĂN BẢN BIỂU CẢM

I Mục tiêu

- Vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn bản biểu cảm

- Sự kết hợp các yếu tố biểu cảm, tự sự, miêu tả trong văn bản biểu cảm

- Nhận ra tác dụng của các yếu tố miêu tả và tự sự trong một văn bản biểu cảm

- Sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả, tự sự trong làm văn biểu cảm

Có ý thức phối hợp tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

III Phương pháp: Vấn đáp, gợi mở, quy nạp, thảo luận,…

2 Kiểm tra bài cũ (Kết hợp bài mới)

3.1 Đặt vấn đề: Các em đã làm quen với văn tự sự (kể chuyện) miêu tả (tái

hiện) Vậy vai trò, tác dụng của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm như thế nào? Bài học hôm nay giúp các em hiểu nội dung ấy.

*HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu yếu tố tự sự và

miêu tả trong văn bản biểu cảm

- GV: Gọi HS đọc lại bài thơ “Bài ca nhà tranh

bị gió thu phá”

- GV: Nhắc lại bố cục của bài thơ?

I TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN BIỂU CẢM

1: Yếu tố tự sự và miêu tả trong bài

thơ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá.

Đoạn 1: Tự sự (2 câu đầu) miêu tả

Trang 4

- HS: Bố cục gồm 4 phần ứng với 4 đoạn.

- GV: Hãy chỉ ra yếu tố tự sự và miêu tả có trong

từng đoạn và nói rõ ý nghĩa của chúng?

- HS suy nghĩ trả lời

- GV: Gọi hs trả lời GV nhận xét, bổ sung, ghi

bảng

- GV: Gọi hs đọc vd2-sgk chỉ ra yếu tự sự và

miêu tả trong đoạn văn?

- HS: Thảo luận theo nhóm cặp (3’) và trình bày

- GV: Chốt ý, ghi bảng

- GV: Mục đích dùng yếu tố tự sự, miêu tả trong

đoạn văn trên là gì?

- HS: Trả lời

- GV: Yếu tố tự sự, miêu tả được sử dụng trong

2 bài tập trên có tác dụng gì?

- HS: Phát biểu

- GV Nxét k/luận ghi nhớ

- GV: Gọi HS đọc ghi nhớ sgk

*HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn HS luyện tập

- GV: Hướng dẫn HS lựa chọn ngôi kể cho phù

hợp nên chọn ngôi thứ nhất (tôi -> việc nhà… ->

tình cảm ước mơ của tôi)

- Gọi HS đọc bài văn vừa hoàn thành, nhận xét

- HS đọc bài văn

- GV: Nêu yêu cầu bài tập 2 Hướng làm bài

Chú ý bố cục 3 phần bài văn

Vd: Phần mở bài: Ngày ấy, khi tôi còn bé, tôi có

một cái thú mà bây giờ hẳn các bạn sẽ cho là kỳ

cục Thu lượm những bụm tóc rối của mẹ tôi

- Phần thân bài: Kể + miêu tả -> biểu cảm về

mẹ, hành động gỡ tóc… -> đổi kẹo mầm

- Phần kết bài: Mẹ tôi giờ đã mất nhưng mỗi khi

nghe ai đó rao lên “Ai đổi kẹo” là hình ảnh mẹ

gỡ tóc lại trỗi dậy trong tâm trí tôi

GV nhấn mạnh thêm:

+ Dùng yếu tố tự sự, miêu tả -> gợi đối tượng

biểu cảm

+ Tự sự, miêu tả không nhằm kể việc, tả người

mà -> Bộc lộ cảm xúc

(3 câu sau) -> Có vai trò tạo bối cảnh chung

Đoạn 2: Tự sự kết hợp với biểu

cảm -> Uất ức vì già yếu

Đoạn 3: Tự sự, miêu tả và biểu

cảm ( hai câu cuối ) -> Cam phận

Đoạn 4: Biểu cảm -> Tình cảm cao

thượng, vị tha

2 Đoạn văn (sgk/137)

a Miêu tả bàn chân bố

Kể việc bố ngâm chân vào nước muối, bố đi sớm về khuya

-> Làm nền tảng cho tình yêu thương bố

b Nếu không có yếu tố miêu tả, tự

sự thì yếu tố biểu cảm không bộc lộ được

* Ghi nhớ (sgk)

II LUYỆN TẬP Bài 1.

Kể lại bài thơ bằng văn xuôi, trong đó vận dụng yếu tố miêu tả

và tự sự

Bài 2 Trên cơ sở văn bản sau, viết

lại thành một bài văn biểu cảm

4 Củng cố: Vai trò của yếu tố miêu tả, tự sự trong văn biểu cảm?

Học bài, chuẩn bị bài: Cảnh khuya.

………

Trang 5

Tuần 12

Ngày soạn: 29 /10/2015

Tiết thứ: 45 (theo PPCT) Ngày dạy: /11/2015 Văn bản: CẢNH KHUYA

(Hồ Chí Minh)

I Mục tiêu

- Sơ lược về tác giả Hồ Chí Minh

- Tình yêu thiên nhiên gắn liền với tình cảm cách mạng của chủ tịch Hồ Chí Minh

- Tâm hồn chiến sĩ- nghệ sĩ vừa tài hoa tinh tế vừa ung dung, bình tĩnh, lạc quan

- Nghệ thuật tả cảnh, tả tình; ngôn ngữ và hình ảnh đặc sắc trong bài thơ

- Đọc và hiểu tác phẩm thơ hiện đại viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt đường luật

- Phân tích để thấy được chiều sâu nội tâm của người chiến sĩ cách mạng và

vẻ đẹp mới mẻ của những chất liệu cổ thư trong sáng tác của lãnh tụ Hồ Chí Minh

Tình yêu thiên nhiên, yêu đất nước, lạc quan, ung dung

III Phương pháp: Thuyết trình, phân tích, bình giảng, tích hợp

2 Kiểm tra bài cũ (Kết hợp bài mới)

3.1 Đặt vấn đề: Trong các tiết học hôm trước, các em đã được tìm hiểu nhiều

bài thơ trong văn học cổ VN và TQ Hôm nay chúng ta tìm hiểu về thơ hiện đại VN, trong đó có bài thơ “Cảnh khuya” của HCM là tiêu biểu Tuy là hiện đại nhưng bài thơ này lại rất đậm màu sắc cổ điển, từ thể thơ đến hình ảnh, từ thơ, ngôn ngữ Các

em có thể vận dụng những hiểu biết về thơ cổ để tìm hiểu bài thơ này.T

*HOẠT ĐỘNG 1 : Hướng Dẫn tìm hiểu

tác giả, tác phẩm.

- GV: Trình bày hiểu biết của em về tác giả

HCM?

- HS: Trình bày

- GV: Nói thêm về tên mà Bác Hồ đã dùng

Đặc biệt tên HCM

- GV: Hãy cho biết bài thơ “Cảnh khuya”

được viết theo thể thơ nào?

- HS: Phát biểu

- GV: Bài thơ được sáng tác vào thời gian

nào?

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

- Hồ Chí Minh (1890-1969) Quê: Kim Liên- Nam Đàn- Nghệ An

- Là vị lãnh tụ cách mạng kiệt xuất của nhân dân Việt Nam; là nhà thơ lớn; danh nhân văn hóa thế giới

2 Tác phẩm

Bài thơ được sáng tác trong thời gian Người ở chiến khu Việt Bắc - thời kì đầu kháng Pháp (1946-1954)

Trang 6

- HS: Phát biểu.

- GV hướng dẫn cách đọc, cách ngắt nhịp

Đọc mẫu, gọi HS đọc

- HS xem chú thích sgk

*HOẠT ĐỘNG 2: Đọc -tìm hiểu văn bản

- GV: Đọc 2 câu đầu bài “cảnh khuya” cho

biết tác giả tả cảnh bằng gì?

- HS: Tả bằng âm thanh

- GV: Âm thanh tiếng suối có gì đáng chú ý?

- HS: Phát hiện trả lời

- GV: Từ lồng được nhắc lại mấy lần ? Là

biện pháp nào mà em biết?

- HS: 2 lần, điệp từ

- GV: Qua từ lồng em cảm nhận được vẻ đẹp

gì?

- HS: Phát biểu

- GV nxét

- GV: Qua 2 câu thơ đầu em thấy bức tranh

thiên nhiên được hiện ra như thế nào?

- HS: Phát biểu

- GV nxét

- GV: Hai câu cuối của bài “Cảnh khuya” đã

biểu hiện những tâm trạng gì của tác giả?

Gợi ý: Bác chưa ngủ vì những lí do nào?

- HS: Cảnh đẹp quá (như vẽ); vì nỗi lo nước

nhà

- GV: K/luận

- GV: Như vậy toàn bộ bài thơ cho em biết

thêm điều gì về Bác Hồ?

- HS: Phát biểu

- GV: Định hướng

Cảnh trăng đẹp ở chiến khu Việt Bắc, thể

hiện tình yêu thiên nhiên sâu đậm của Bác

Tấm lòng yêu nước của vị lãnh tụ, tinh thần

lạc quan, phong thái ung dung của Người

*HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tổng kết

- GV: Nêu nội dung và nghệ thuật của bài

thơ?

- HS: Trình bày

GV: Nxét, k/luận ghi nhớ HS đọc ghi nhớ

3 Đọc, chú thích

II TÌM HIỂU VĂN BẢN

1 Vẻ đẹp cảnh trăng rừng

“Tiếng suối trong như tiếng hát xa, Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa hoa.”

- So sánh tiếng suối với tiếng hát ->

gợi cảm xúc, cảnh sống thật thanh bình

- Điệp từ lồng tạo cho khung cảnh có

tầng bậc -> tạo vẻ lung linh, kì ảo, thiên nhiên giao hòa

* Kết hợp yếu tố tự sự và miêu tả, tạo bức tranh thiên nhiên trong trẻo, tươi sáng, gần gũi, gợi niềm vui cho cuộc sống

2 Tâm trạng của tác giả

“Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ, Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”

- Bác say đắm thiên nhiên nên chưa ngủ.

- Chưa ngủ vì lo cho vận mệnh của đất nước

* Tình yêu thiên nhiên gắn liền với tình yêu nước trong tâm hồn Hồ Chí Minh

III Tổng kết Ghi nhớ (Sgk)

4 Củng cố: Giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

- Học bài, làm bài tập

- Chuẩn bị bài: Rằm tháng giêng.

Trang 7

Tuần 12

Ngày soạn: 29 /10/2015

Tiết thứ: * (theo PPCT) Ngày dạy: /11/2015 Văn bản: RẰM THÁNG GIÊNG

(Hồ Chí Minh)

I Mục tiêu

- Sơ lược về tác giả Hồ Chí Minh

- Tình yêu thiên nhiên gắn liền với tình cảm cách mạng của chủ tịch Hồ Chí Minh

- Tâm hồn chiến sĩ- nghệ sĩ vừa tài hoa tinh tế vừa ung dung, bình tĩnh, lạc quan

- Nghệ thuật tả cảnh, tả tình; ngôn ngữ và hình ảnh đặc sắc trong bài thơ

- Đọc và hiểu tác phẩm thơ hiện đại viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt đường luật

- Phân tích để thấy được chiều sâu nội tâm của người chiến sĩ cách mạng và

vẻ đẹp mới mẻ của ngững chất liệu cổ thư trong sang tác của lãnh tụ Hồ Chí Minh

- So sánh sự khác nhau giữa nguyên tác và văn bản dịch bài thơ Rằm tháng giêng

Tình yêu thiên nhiên, yêu đất nước, lạc quan, ung dung

III Phương pháp: Thuyết trình, phân tích, bình giảng, tích hợp

2 Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng diễn cảm bài thơ Cảnh khuya của Hồ

Chí Minh ? Phân tích 2 câu thơ cuối để thấy được tâm trạng của Bác?

3.1 Đặt vấn đề: Tiết trước các em tìm hiểu bài “Cảnh khuya” Hôm nay các

em tìm hiểu thêm bài thơ của HCM Bài thơ “Rằm tháng giêng” của HCM là tiêu biểu

*HOẠT ĐỘNG 1 Hướng dẫn tìm hiểu

tác giả, tác phẩm.

- GV: Trình bày hiểu biết của em về tác giả

HCM?

- HS: Trình bày.

- GV: Hãy cho biết bài thơ “Rằm tháng

giêng” (Nguyên Tiêu) được viết theo thể

thơ nào?

- HS: Tự bộc lộ.

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả, tác phẩm (xem sgk)

Trang 8

- GV: Bài thơ được sáng tác vào thời gian

nào?

- HS: Phát biểu.

- GV hướng dẫn cách đọc, cách ngắt nhịp

Đọc mẫu, gọi HS đọc

- HS xem chú thích sgk

*HOẠT ĐỘNG 2: Đọc-tìm hiểu văn bản

- GV: Gọi HS đọc 2 câu đầu

- HS đọc

- GV: Khái quát ánh trăng qua bài thơ

- GV: Hai câu thơ đầu có từ ngữ nào được

lặp lại và đó là NT gì?

- HS: Trả lời

- GV: Em có nhận xét gì về cách dùng

nghệ thuật trong 2 câu thơ ?

- HS: Phát biểu

- GV: Điệp ngữ xuân trong câu thơ Sông

xuân nước lẫn màu trời thêm xuân diễn tả

điều gì?

- GV: Em có cảm nhận gì về bức tranh

thiên nhiên ?

- HS: Trình bày

- GV giảng: nếu ở bài “Cảnh khuya” cảnh

được tả bằng âm thanh thì ở bài “ Nguyên

Tiêu” cảnh Khung cảnh bầu trời cao rộng,

trong trẻo, nổi bật trên nền trời là vầng

trăng tròn đầy, toả sáng xuống khắp trời

đất.

- GV: Gọi HS đọc 2 câu cuối

- HS đọc

- GV: Trong 2 câu thơ sau, cảnh trăng tiếp

tục được tả như thế nào?

- HS: Dựa vào sgk trả lời.

- GV: Em hiểu bàn việc quân là công việc

như thế nào?

- HS: Bàn công việc kháng chiến

- GV: Qua đó thể hiện tình cảm gì của Bác?

- HS: Tình yêu cách mạng, yêu nước

- Giảng : Tình yêu nước.

- GV: Câu thơ cuối gợi lên điều gì?

- HS: Sau khi bàn việc quân trở về con

thuyền chở cả trăng và người đi kháng

chiến -> Phong thái ung dung, tâm hồn gắn

bó với thiên nhiên

- GV: Vẻ đẹp nào trong Bác được bộc lộ?

- HS: Phát biểu

* Tích hợp với HT và LTTGĐĐHCM:

? Em có nhận xét gì về Chủ tịch Hồ Chí

2 Đọc, chú thích

II TÌM HIỂU VĂN BẢN

1 Cảnh đêm rằm tháng giêng

Rằm xuân lồng lộng trăng soi, Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân.”

- Điệp ngữ xuân -> gợi sức sống mùa xuân, tạo vẻ đẹp của thiên nhiên

- Cảnh trời, sông, nước -> hòa lẫn vào nhau, gợi không gian mênh mông, tràn ngập ánh trăng

* Bằng ngòi bút chấm phá, hai câu thơ đầu đã vẽ ra một bức tranh thiên nhiên đêm rằm tháng giêng tràn đầy sức sống

2 Hình ảnh con người giữa đêm trăng rằm

Giữa dòng bàn bạc việc quân, Khuya về bát ngát trăng ngân đầy

thuyền.”

- Tình yêu cách mạng, yêu nước

- Phong thái ung dung, tâm hồn gắn bó với thiên nhiên

* Tình yêu đất nước sâu đậm, phong thái ung dung, bình tĩnh của người nghệ sĩ -chiến sĩ

Trang 9

Minh qua bài thơ?

- Sự kết hợp hài hòa giữa tình yêu thiên

nhiên, cuộc sống và bản lĩnh người chiến

sĩ cách mạng Hồ Chí Minh.

- GV: Cảnh trăng đẹp ở chiến khu Việt

Bắc, thể hiện tình yêu thiên nhiên sâu đậm

của Bác Tấm lòng yêu nước của vị lãnh tụ,

tinh thần lạc quan, phong thái ung dung

của người.

* HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn tổng kết

- GV: Tổng kết về mặt nội dung và nghệ

thuật của bài?

- HS phát biểu dựa vào ghi nhớ

- GV nxét, k/luận

III TỔNG KẾT

* Ghi nhớ (sgk)

4 Củng cố: Giá trị nội dung và nghê thuật bài thơ?

- Học bài, làm bài tập

- Chuẩn bị bài: Ôn tập tiếng Việt.

………

Ký duyệt tuần 12

Tiêu đề	Từ đồng âm
Người hướng dẫn	Phạm Văn May
Trường học	Trường THCS Phong Lạc
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2015
Thành phố	Phong Lạc

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	146,5 KB