1 MỤC LỤC MỤC NỘI DUNG TRANG 1 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 MỞ ĐẦU Lí do viết sáng kiến kinh nghiệm Mục đích nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu Những điểm mới 2 2 2 3 3 3 2 2 1 2 2 2 3 2 4[.]
Trang 1MỤC LỤC
1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
MỞ ĐẦU
Lí do viết sáng kiến kinh nghiệm
Mục đích nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Những điểm mới
2 2 2 3
3 3 2 2.1 2.2 2.3 2.4 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Các giải pháp đã sử dụng để giải quyế vấn đề
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
3 3 3 4 13 3 3.1 3.2 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Kết luận
Kiến nghị
14 14 15
Trang 2
1 MỞ ĐẦU
1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới Để đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 cũng như sự phát triển của xã hội đối với giáo dục Bộ giáo dục - đào tạo đã chủ trương đổi mới chương trình tiểu học theo các mục tiêu: Tiếp tục tăng cường thực hiện giáo dục toàn diện (Đức - trí - thể mỹ và các
kỹ năng cơ bản) đảm bảo sự cân đối hài hoà giữa các lĩnh vực học tập và giáo dục ở nhà trường tiểu học Đứng trước thực trạng đó, yêu cầu đối với mỗi nhà giáo là phải đào tạo con người toàn diện trong đó Tiếng Việt (tiếng phổ thông) là một trong những điều kiện tiên quyết giúp học sinh nắm bắt được tri thức một cách dễ dàng
Để giúp học sinh nói, viết đúng tiếng phổ thông trước hết người giáo viên cần phải hiểu và nắm vững thuật ngữ “Chính tả” được hiểu theo nghĩa gốc là
“Phép tính đúng” hoặc “Lối viết hợp chuẩn”
Chính tả là những chuẩn mực của ngôn ngữ viết, được thừa nhận trong ngôn ngữ toàn dân Mục đích của nó làm phương tiện thuận lợi cho việc giao tiếp bằng chữ viết bảo đảm cho người viết và người đọc đều hiểu thống nhất những điều đã viết
Phân môn chính tả trong nhà trường, giúp học sinh hình thành năng lực và thói quen viết đúng chính tả, nói rộng hơn là năng lực và thói quen viết đúng Tiếng Việt Vì vậy, phân môn chính tả có vị trí đặc biệt quan trọng, nhằm thực hiện mục tiêu của môn Tiếng Việt là rèn và phát triển tiếng phổ thông cho học sinh, trong đó có năng lực chữ viết
Trong những năm gần đây, các nhà trường Tiểu học luôn quan tâm đến việc rèn chữ viết qua các phong trào“Viết chữ đẹp” Đây là một hình thức để tuyên truyền sâu rộng cho toàn dân trong việc giáo dục con em viết chữ đẹp Viết đẹp không phải chỉ đẹp về hình thức mà còn đúng cả về luật chính tả
Hiện nay, tình hình viết sai lỗi chính tả của học sinh còn khá phổ biến Vấn
đề này có thể do nhiều nguyên nhân, nguyên nhân chủ yếu là do giáo viên và học sinh đôi khi còn phát âm theo tiếng địa phương (chưa nói chuẩn theo tiếng phổ thông) Hơn nữa trình độ Tiếng Việt của một số giáo viên còn hạn chế, năng lực nắm luật chính tả chưa sâu nên rất lúng túng trong việc giảng dạy chính tả Mặt khác, do điều kiện gia đình các em chủ yếu là nghề nông, lại Phần nữa là ý thức học tập của các em còn hạn chế, một số gia đình chưa quan tâm nhiều tới việc học tập của các em … Do đó, một yêu cầu cấp thiết là giáo viên phải thực
sự quan tâm tới từng đối tượng học sinh Có biện pháp cụ thể, sát thực trong
việc luyện cho học sinh viết đúng đẹp để “Nâng cao chất lượng dạy và học
chính tả cho học sinh lớp 1”.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Với tinh thần giáo dục hiện nay và qua nhiều năm thực tế trực tiếp giảng
dạy ở lớp 1 tôi đã mạnh dạn cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học để từng
Trang 3bước giúp học sinh lớp 1A - đối tượng mà tôi đang trực tiếp giảng dạy (hoặc có thể sử vận dụng vào giáo dục chung cho đối tượng học sinh lớp 1 và cho cả học
sinh cấp Tiểu học) ngày càng viết đúng chính tả hơn, đẹp hơn
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Nâng cao chất lượng dạy và học chính tả cho học sinh lớp 1
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp phân tích – tổng hợp.
- Phương pháp luyện tập thực hành
- Phương pháp so sánh, đối chiếu
1.5 Những điểm mới:
- Phương pháp trực quan
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
Như chúng ta đã biết, mỗi một dân tộc, một quốc gia đều có một ngôn ngữ riêng, một tiếng nói riêng Tiếng Việt là ngôn ngữ được thống nhất trên toàn đất nước ta Để giữ gìn và phát triển vốn chữ viết của tiếng việt thì nhà trường đóng vai trò vô cùng quan trọng, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển ngôn ngữ cả một quốc gia trong một giai đoạn xã hội – lịch sử nhất định, là nơi thực hiện nhiệm
vụ giáo dục đào tạo ở mỗi cấp học, bậc học Trong đó dạy chính tả ở tiểu học là một trong những vấn đề đang được quan tâm nhằm nâng cao chất lượng của môn tiếng việt trong nhà trường Thông qua việc học chính tả mà các em nắm được quy tắc chính tả và hình thành những kỹ năng, kỹ xảo về chính tả Từ đó,
mà nâng cao dần tình cảm quý trọng tiếng mẹ đẻ và nền văn học dân tộc
Trong những năm gần đây, phong trào vở sạch chữ đẹp đã và đang được mọi người quan tâm và gạt hái được những thành tích đáng kể được tất cả giáo viên và học sinh chú trọng tham gia nhiệt tình với quyết tâm cao Bên cạnh đó còn được các bậc phụ huynh, các cấp các ngành quan tâm, khuyến khích động viên đó chính là động lực giúp giáo viên và học sinh thực hiện tốt mục tiêu giáo dục đề ra “ Giáo dục con người toàn diện”
2.2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
a Thuận lợi:
Học sinh lớp 1 bắt đầu hình thành kĩ năng viết bằng phương pháp nhà trường, các em chưa có thói quen và ít bị chi phối bởi những thói quen sai lệch trong việc viết chữ Giáo viên dạy lớp 1 là người đầu tiên giúp các em hình thành những nét chữ, con chữ, cách viết liền mạch, Đây là một thuận lợi, bởi nếu các em đã có thói quen sai lệch trong cầm bút, tư thế ngồi, cách viết các nét, thì công việc sửa sai, làm lại còn vất vả hơn rất nhiều
Hơn nữa, rèn viết chữ đẹp là công việc được ngành và nhà trường và phụ
Trang 4
huynh hoc sinh đặc biệt quan tâm, thường xuyên khuyến khích, thúc đẩy giáo viên và học sinh tham gia Do vậy ngay từ lớp 1 cần giúp các em chú ý rèn nét chữ tốt nhất mà bản thân tôi luôn làm
b Khó khăn:
Học sinh ở rải rác trên 8 thôn bản, gia đình học sinh chủ yếu làm nông nghiệp dẫn đến điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn; nhiều bố mẹ của các em phải gửi con cho ông bà đi làm ăn xa
Việc lần đầu tiên các em lớp 1 tham gia hoạt động viết bằng phương pháp nhà trường là một thuận lợi cơ bản nhưng nó cũng chứa đựng nhiều khó khăn Khó khăn của công việc ”đặt viên gạch” đầu tiên: như sự bỡ ngỡ, rụt rè, hiếu động, nhanh quên, Không phải cứ nói hay cầm tay uốn nắn cho các em làm là được ngay mà đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ, biết nâng niu, trân trọng những thành quả lao động đầu tiên
Bên cạnh đó, cha mẹ các em hầu hết làm nghề nông, điềù kiện kinh tế còn nhiều khó khăn Một số gia đình dạy con học ở nhà song việc dạy đó chưa mang lại kết quả cao vì ông bà, bố mẹ các em chưa nắm kĩ được quy trình viết chữ, độ cao của các con chữ nên việc dạy cho con em viết ở nhà còn gặp nhiều khó khăn khi luyện chữ viết Điều kiện học tập có những em mới đáp ứng được nhu cầu tối thiểu, thể chất và phát triển trí tuệ còn khiêm tốn Điều này tác động không tốt đến chất lượng học tập nói chung
c Kết quả của thực trạng:
Thực trạng về chất lượng chữ viết của HS lớp 1 trường TH Yên Thọ 2: Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy chữ viết của học sinh lớp 1 nói riêng
và học sinh tiểu học nói chung tiến bộ hơn nhiều so với những năm trước đây Tuy nhiên, vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra, chưa mang tính bền vững và chưa đồng đều ở học sinh, còn nhiều học sinh viết chậm, sai và cẩu thả
Để nắm bắt thực trạng được khách quan và khoa học tôi tiến hành khảo sát chữ viết của học sinh lớp 1
* Đối tượng khảo sát: Chữ viết của 27 học sinh lớp 1A Trường Tiểu học Yên Thọ 2
* Thời điểm khảo sát: Cuối học kì 1, năm học 2020 - 2021
* Nội dung khảo sát: Phân loại bài viết kiểm tra định kì cuối kì 1 của học sinh theo các mức độ:(1) Bài có chữ viết đúng, đẹp; (2) bài chữ viết đúng nhưng chưa đẹp (nét còn yếu, chưa mềm mại); (3) bài chữ viết sai lỗi chính tả, nét chưa
rõ ràng
* Kết quả khảo sát:
Số bài chữ viết sai lỗi chính tả, nét
chữ còn yếu chưa rõ ràng
8
29,6(%)
Trang 5Như vậy, qua quá trình giảng dạy và và thực tế khảo sát cho thấy, tuy chữ viết của các em đã có tiến bộ, có những bài viết vừa đúng, đều lại mềm mại, nét bút thể hiện sự phóng khoáng, uyển chuyển; nhưng có nhiều em viết còn run tay, chữ viết sai về độ cao, bề rộng, một số nét còn ngoệch ngoạc Tỉ lệ học sinh viết sai lỗi chính tả, nét chữ chưa rõ ràng chiếm tới 29,6%
Đây là thời điểm cuối học kì 1, các em sẽ có nhiều điều kiện để luyện và hoàn thiện chữ viết của mình Đối với học sinh nét chữ đầu tiên là rất quan trọng, các em dễ tạo thành thói quen, thành “đường mòn” và sửa sai, làm lại sẽ mất nhiều thời gian và công sức Bởi vậy giáo viên phải kịp thời khắc phục trên
cơ sở xác định đúng của thực trạng
2 3 CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
Từ nhưng giải pháp trên, để giúp giáo viên nâng cao hiệu quả dạy học môn chính tả cho học sinh lớp 1tôi đưa ra những biện pháp sau:
Giải pháp 1: Hình thành và tổ chức rèn kĩ năng viết:
a Giúp học sinh có tư thế ngồi và cách cầm bút đúng.
Tư thế ngồi có ảnh hưởng rất lớn đến tâm thái người viết chữ, tạo ra cảm giác thoải mái khỏe khoắn, dễ điều chỉnh vở và điều khiển bút khi viêt Quan trọng hơn là tránh bị cong vẹo cột sống và dị tật về mắt cho các em
Bên cạnh tư thế ngồi đúng cách, cần hướng dẫn cho các em cách cầm bút thế nào cho đúng Khi cầm bút đúng cách sẽ giúp cho tay các em điều khiển bút khi vết được dễ dàng, nét chữ lượn mềm mại, phóng khoáng
Trước hết, cần hướng dẫn học sinh tư thế ngồi cho đúng: Ngồi ngay ngắn, lưng thẳng, không tì ngực vào cạnh bàn, đầu hơi cúi, mắt cách vở từ 25- 30cm Cánh tay trái đặt trên mặt bàn bên trái lề vở, bàn tay tì vào mép vở đẻ giữ cho vở không bị xê dịch Cánh tay phải cùng ở trên mặt bàn, khi viết bàn tay và cánh tay phải có thể dịch chuyển từ trái sang phải hoặc từ phải sang trái
dễ dàng
Để các em có thể viết đúng và đẹp, giáo viên cần hướng dẫn cách cầm bút cho đúng: Cầm bút bằng 3 ngón tay của bàn tay phải(ngón trỏ, ngón cái và ngón giữa) Đầu ngón trỏ đặt trên thân bút, đầu ngón cái giữ bên trái thân bút, đầu ngón giữa tựa vào bên phải thân bút Khi viết, đồng thời kết hợp với cổ tay ba ngón tay này giữ bút điều khiển bút dịch chuyển
b Giúp học sinh viết chữ đúng quy trình.
Mỗi con chữ đã được nghiên cứu và có một quy trình viết hợp lí nhất đễ đạt đến độ đẹp Chính vì vậy, khi dạy viết cho các em, người giáo viên cần hướng dẫn giúp các em nắm được quy trình viết từng con chữ
Giáo viên cần giúp học sinh nắm được biểu tượng con chữ, độ cao, số nét
và quy trình viết mỗi con chữ kể cả con chữ thường và con chữ hoa.Điều quan trọng là học sinh phải biết đặt bút từ đâu và lia bút như thế nào khi viết các nét trong từng con chữ.Giáo viên cần nắm vững quy trinh viết chữ để hướng dẫn học sinh Hiện nay, giáo viên có thể ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình hướng dẫn học sinh viết chữ cái bằng cách mua đĩa dạy Tập viết và sử
Trang 6dụng máy chiếu.
Để các em có thể viết được đúng và đẹp để có thể tham gia vào các kì thi viết chữ đẹp do các cấp tổ chức thì cần phải có một quá trình rèn luyện kiên trì, lâu dài Tôi đã tìm ra và vận dụng cách hướng dẫn để các em có thể nhớ và viết đúng, đẹp được như sau:
- Quy chữ viết thường và chữ viết hoa thành nhóm, rút ra nét cơ bản và quy luật viết của từng nhóm chữ dựa trên các nét tương đồng, giúp HS dễ nhớ, dễ nắm cách viết
Ví dụ: Đối với chữ viết thường, được chia thành các nhóm để hướng dẫn học sinh viết theo thứ tự từ dễ đến khó như sau:
+ Nhóm chữ viết có nét cong: o, ô, ơ, c, a, ă â q, g, d, đ
+ Nhóm bắt đầu bằng nét hất: e, e, l, b, h, k
+ Nhóm chữ viết có nét móc: m, n, p, i, t, u, ư, y
+ Nhóm chữ kết hợp các nét: r, s, v, x
Đối với chữ hoa, được chia thành các nhóm như sau:
+ Nhóm 1: P,B, R, D, Đ
+ Nhóm 2: I, H, V, K, T
+ Nhóm 3: C, G, S, L, E, Ê
+ Nhóm 4 :, A, Ă, Â, M, N
+ Nhóm 5: O, Ô Ơ , Q,
+ Nhóm 6: U,Ư, Y, X,
Khi hướng dẫn luyện viết theo từng nhóm con chữ như thế học sinh sẽ ghi nhớ cách viết các chữ cái một cách dễ dàng, nhớ lâu Bằng cách hướng dẫn kĩ cách viết chữ cái đầu tiên trong nhóm, các chữ cái sau có nét tương đồng học sinh sẽ dễ nhớ và viết đúng
c Giúp học sinh có kĩ năng viết chữ.
Khi học sinh đã nắm được quy trình viết chữ, cần hướng dẫn các em các kĩ thuật viết như: kĩ năng viết các nét, lia bút, nối nét trong mỗi con chữ và trong từng chữ Đây cũng là một yếu tố quan trọng để tạo nên chữ viết đẹp
Ngoài ra, cũng cần hướng dẫn cho học sinh cách cầm bút và đưa bút viết như thế nào để có được chữ viết nét đều, chữ viết thanh đậm
a Hướng dẫn kĩ năng viết liền mạch và nối nét.
Ngay từ đầu, cần hướng dẫn cho các em biết kĩ thuật viết chữ liền mạch, biết nối nét trong mỗi con chữ Giáo viên cũng hướng dẫn cho các em kĩ thuật lia bút khi viết mỗi con chữ
Đối với những âm gồm hai con chữ, cần dạy cho các em kĩ thuật nối nét khi viết như: th, nh, ch, kh, tr cũng là một khâu quan trọng để giúp các em có thể viết đẹp và đúng
Trong thực tế, khi viết các âm có hai con chữ như thế này học sinh thường viết không đẹp hoặc không chuẩn Để giúp các em vừa dễ viết lại đẹp, tôi đã hướng dẫn các em một mẹo nhỏ như sau: Khi viết ch, các em chỉ việc viết con chữ c, sau đó từ điểm dừng bút viết nối với h mà không yêu cầu viết liền nét
Trang 7Nhưng các em cũng cần chú ý khi lia bút nối nét để nét nối giữa hai con chữ không bị đứt nét Tương tự với kh, th, nh, tr cũng như vậy
b Hướng dẫn kĩ năng cầm bút và đưa bút khi viết.
Đối với viết kiểu chữ đứng nét đều, giáo viên hướng dẫn học sinh: Các em cần chọn ngòi bút khi viết tạo ra nét đậm đều Khi viết, các em cần cầm bút và đưa đều tay cả nét hất lên và nét đưa xuống
Hướng dẫn học sinh cách đưa bút để viết chữ thanh đậm: Những nét đưa lên thì dùng cổ tay nâng bút viết nhẹ nhàng tạo nét thanh, những nét đưa xuống thì nhấn bút để tạo nét đậm
Giải pháp 2: Kịp thời phát hiện và sửa lỗi cho học sinh:
Trong quá trình dạy học,giáo viên thường xuyên quan sát và phân loại đối tượng học sinh, phân loại lỗi sai mà các em thường mắc phải Có những học sinh chỉ viết sai nét khuyết, có những học sinh chỉ sai nét tròn, và có những học sinh lại viết sai ở nhiều nét
Sau khi phân loại, giáo viên giúp học sinh hình thành lại biểu tượng nét Bước đầu cho các em luyện mình nét mình thường sai, sau đó mới đưa váo luyện con chữ, cuối cùng là hoàn chỉnh ở bài viết
Quá trình luyện viết lại phải được tiến hành thường xuyên và kiên trì
Giải pháp 3: Tạo cho các em có niềm say mê, yêu thích viết chữ:
Muốn các em viết chữ đep thì các em cần có lòng yêu thích, say mê và hứng thú khi viết chữ Bởi chữ viết thể hiện thần thái của người viết, nếu chỉ là
ép buộc thì sẽ không bao giờ các em viết đẹp được
Để tạo được lòng yêu thích viết chữ cho học sinh thì chữ viết của cô giáo phải đẹp Chữ viết của cô không chỉ là mẫu để các em tập viết mà còn khơi dậy trong các em thị hiếu về cái đẹp, thúc đẩy nhu cầu hường tới cái đẹp Từ đó các
em sẽ có hứng thú, say mê, cố gắng để chữ viết của mình đẹp hơn
Giải pháp 4: Dạy theo nhóm đối tượng học sinh, kết hợp sử dụng một
số “mẹo luật” chính tả.
Là giáo viên Tiểu học vừa làm công tác chủ nhiệm, vừa trực tiếp giảng dạy nên hiểu rất rõ về học sinh cũng như chất lượng chữ viết của học sinh lớp mình
Để khắc phục những nhược điểm phát huy được mặt mạnh giáo viên phải biết phân loại học sinh thành các nhóm theo các lỗi sai cơ bản học sinh hay mắc để trong các giờ học, đặc biệt là giờ luyện Tiếng Việt, giáo viên thấy học sinh lớp mình yếu về mặt nào thì chủ động rèn cho học sinh về mặt đó Giáo viên phải phân loại một cách rõ ràng: Em nào sai cách trình bày; Em nào sai khi đọc và viết l - n, r - gi - d, ch - tr; sai các nét; sai cách viết dấu thanh…thì phân biệt riêng để có những bài tập phù hợp
Đối với môn chính tả, nhược điểm chính của học sinh lớp 1 là viết sai các lỗi thông thường như: s - x, ch - tr, ng - ngh,…, sai khoảng cách các con chữ, nét chữ chưa chuẩn, sai cách ghi dấu thanh,… vì vậy giáo viên cần lưu ý:
+ Ngay từ những bài học vần đầu tiên cho đến khi học sinh viết chính tả, giáo viên cần luôn luôn chú ý đến từng nét chữ của học sinh Giáo viên viết mẫu hướng dẫn học sinh, chữ viết của giáo viên rõ ràng, chính xác thế nhưng không
Trang 8phải em nào cũng viết được đúng, được đẹp như giáo viên hướng dẫn có em viết đúng chữ nhưng sai nét như: Nét chữ không bám dòng kẻ, nét chữ viết nghiêng không đều, sai độ rộng,… giáo viên phải sửa từng nét chữ cho học sinh, dùng phấn, bút khác màu mực (màu đỏ) sửa cho các em, giúp các em có ý thức tự sửa sai trong các lần viết sau Đối với học sinh hoàn thành tốt, giáo viên có thể cho học sinh tự nhận xét, sửa sai hoặc sửa sai khi giáo viên chỉ rõ cái sai đó Điều này giáo viên phải chú ý sửa sai cho các em từ các bài tập viết phần học vần (gạch chân - sửa những nét học sinh hay mắc lỗi) trước khi viết bài mới giáo viên cho học sinh viết lại những lỗi viết sai chính tả của mình, giúp các em không bị mắc sai trong các lần sau Khi viết chính tả giáo viên có những nhận xét chung hoặc góp ý trực tiếp với học sinh để học sinh thấy được những lỗi chính tả của mình cũng như cách sửa
+ Trong những bài đầu viết chính tả, còn nhiều học sinh hay mắc lỗi trình bày Với những trường hợp này, trong giờ luyện viết, giáo viên cho học sinh viết một bài chính tả và giáo viên chú ý hướng dẫn cách trình bày
+ Với những học sinh hay mắc lỗi đọc - viết sai: l - n, r - gi , s - x, … muốn sửa lỗi đọc - viết sai l - n, r - gi - d, s - x, …giáo viên cần cho học sinh phát âm nhiều lần rồi phân tích trước khi viết Ngoài ra, giáo viên kết hợp với môn “Âm nhạc” giúp học sinh đọc đúng, phát âm chuẩn (vì trong khi hát không bao giờ các em hát ngọng) Từ việc đọc đúng, phát âm chuẩn các em sẽ viết đúng chính tả
VD: Bài 19D Ngôi trường mới( trang 13) Nghe – viết khổ thơ 2 của bài
Đi học
Khi hướng dẫn học sinh viết : “trường ” tôi cho học sinh đọc ( phát âm ) đúng sau đó yêu cầu học sinh phân tích : trường = tr + ương +( \ ) Cuối cùng mới yêu cầu học sinh viết: “trường” với cách làm như vậy học sinh sẽ không bị viết sai thành “chường” hay nhầm lẫn với chữ khác
Để sửa lỗi chính tả này cho học sinh, giáo viên không chỉ thực hiện như trên mà phải biết thực hiện phối kết hợp với các biện pháp sửa lỗi khác để đạt hiệu quả tốt hơn
+ Luôn coi trọng các bài tập mang tính “củng cố qui tắc chính tả” để sửa các lỗi về âm - vần cho học sinh
“Điền vần”, “Điền chữ” là những thao tác ôn lại cấu trúc của âm tiết Khi
đã đánh vần thành thạo, kết hợp quan sát tranh vẽ minh hoạ cụ thể trong bài, học sinh dễ dàng lựa chọn vần, chữ để điền đúng Từ ngữ đi cùng hình ảnh trực quan giúp các em ghi nhớ từ tốt hơn Vì vậy, giáo viên phải biết khai thác hợp lí, khoa học tranh vẽ trong sách giáo khoa để giúp học sinh có kết quả học tập tốt hơn Khi làm xong bài tập, tôi luôn cho học sinh đọc lại (chú ý cách phát âm) và cho học sinh phân tích tiếng, từ đó để học sinh nắm rõ cấu tạo của tiếng, từ giúp học sinh khi viết sẽ không nhầm lẫn
Giáo viên lưu ý: Với những bài tập dạng này, lời giải đúng là từ chọn phù hợp với tranh vẽ nếu học sinh chọn nhầm thì sau khi xác định lời giải đúng, giáo viên có thể nói thêm chữ chọn nhầm kia sẽ cho từ mang nghĩa gì
Trang 9
VD: Chọn ghi ch,tr cho chỗ chấm :
ăm làm ồng cây ( TV1 – tập 2, bài 23B trang 44 )
mong ờ ả lời
anh luận e nắng
Sau khi học sinh thực hành làm và chữa bài: chăm làm, mong chờ, tranh luận, trồng cây, trả lời, che nắng giáo viên đưa ra kết luận: tranh phải viết
là tr, và nếu là ch ta sẽ có từ chanh trong quả chanh, cây chanh viết là tranh trong từ tranh luận, bức tranh, tranh bóng Hay giáo viên vận dụng một số “mẹo luật” giúp học sinh ghi nhớ khi viết chính tả để giúp học sinh viết đúng giữa ch
và tr
Viết là ch với những từ chỉ đồ vật, những đại từ chỉ quan hệ thân thuộc
trong gia đình chứ không bao giờ viết là tr
VD: chăn, chiếu, chum, chai,…
cha, chú, chị, cháu,…
Hay trong chữ âm tiết có oa, oă, oe, thì âm tiết đó có thể âm đầu viết ch ( không viết ng )
* Giúp các em phân biệt giữa l - n:
Trong những âm tiết có êm đệm thì viết là l chứ không viết là n (trừ 2 tiếng noãn, noa nhưng rất ít dùng) do đó, khi gặp chữ âm tiết có hai hay ba chữ nguyên âm đi liền với o hay u đứng trước thì chữ phụ âm chỉ viết l: loa, loăn, luân, loe, luyện,…
Những từ chỉ màu sắc viết là n và n chỉ lặp lại với chính nó không lặp lại với bất cứ phụ âm nào khác
VD: nợ nần, nao núng, no nê,…
Trong các bài tập có một âm tiết viết là l hay n yêu cầu điền tiếp âm đầu của tiếng nữa thì chắc chắn nó sẽ lặp lại là l hay n
Ví dụ: o lắng no …ê
* Ngay từ các bài học vần và sau những bài tập chính tả g - gh, ng - ngh,
c - k, giáo viên cần cho học sinh thấy được:
+ Viết là gh khi đứng trước các nguyên âm i, e, ê
+ Viết là g khi đứng trước các nguyên âm a, ă, â, o, ô, ơ, u, ư
+ Viết là ngh khi đứng trước các nguyên âm i, e, ê
+ Viết là ng khi đứng trước các nguyên âm a, ă, â, o, ô, ơ, u, ư
+ Viết là k khi đứng trước các nguyên âm i, e, ê
+ Viết là c khi đứng trước các nguyên âm a, ă, â, o, ô, ơ, u, ư
+ Viết là “qu” khi đứng trước các nguyên đôi: ua, âu, yê
Chỉ có riêng tiếng “cuốc” trong từ “con cuốc, cái cuốc” và tiếng “cuống” thì viết là “c”
Giải pháp 5: Dạy chính tả theo nguyên tắc tích hợp.
Môn chính tả là một phân môn trong bộ môn tiếng việt, chính vì vậy không thể tách rời chính tả khỏi môn tiếng việt cũng như không thể tách môn tiếng việt
ra khỏi các môn học khác
Trang 10
Muốn viết đúng, viết đẹp trước hết các em phải đọc tốt, không phát âm ngọng Từ đó, hình thành cho các em kĩ năng: nghe đúng - viết đúng, viết nhanh
và viết đẹp Đối với học sinh lớp 1 thì nó thực sự cần thiết Muốn vậy, giáo viên
và học sinh phải thực hiện thật tốt ngay từ các bài học vần và trong các giờ học khác
+ Ở lớp 1, phân môn chính tả có hai dạng bài: Tập chép hoặc nghe - viết Yêu cầu của bài tập chép là tích hợp của các yêu cầu về nhiều mặt: tư thế ngồi viết, tay cầm bút, nét chữ, đánh vần, đọc trơn, hiểu bài, viết liền mạch yêu cầu bài nghe - viết học sinh phải từ giọng của thầy cô mà nhớ lại cách viết các từ nghe được
Như vậy, yêu cầu học sinh phải tự đánh vần, đọc trơn được các tiếng có trong bài tự chép, tự nhớ lại các tiếng khi nghe giáo viên đọc trong bài nghe -viết để -viết được bài chính tả theo yêu cầu nếu không học sinh không -viết liền mạch được và sẽ có những lỗi viết không thành chữ, tương tự người lớn phải chép một bài viết bằng một tiếng nước ngoài mà mình không biết, chắc chắn vất
vả và mắc nhiều lỗi Do đó ngay từ các bài học vần giáo viên phải thật chú trọng rèn luyện kỹ năng đánh vần, đọc trơn (đọc đúng - đọc hay) và kỹ năng viết của học sinh Đánh vần, đọc trơn tốt giúp học sinh viết chữ đúng
+ Học sinh lớp 1 các em luôn có thói quen bắt chước theo cô, các em luôn cho rằng cô làm gì cũng đúng, tất cả những hành vi, việc làm, đều học học sinh coi đó là “mẫu”, là “chuẩn” cần phải làm theo Vậy giáo viên cần làm gì để đáp lại sự mong mỏi, tin cậy đó của học sinh?
+ Trong những lúc tiếp xúc với học sinh, trong mọi tiết học, đặc biết là trong giờ học tiếng việt Giáo viên là người đọc mẫu cho học sinh, vì vậy giáo viên phải đọc đúng, đọc hay để học sinh bắt chước theo (chú ý phát âm chuẩn)
Có đọc đúng thì viết đúng
Khi viết đúng, khi chấm bài, đặc biệt là những bài viết mẫu cho học sinh, chữ viết của giáo viên phải chân phương mẫu mực khi viết mẫu bài chính tả, giáo viên chú ý cách trình bày bài khoa học, đúng mẫu chữ, cỡ chữ Như vậy, giáo viên cần luôn chú ý đến cách viết, cách trình bày của mình cũng như chú ý sửa sai cho học sinh về khoảng cách các con chữ, khoảng cách chữ, cách ghi dấu thanh, cách viết liền nét, viết liền mạch giáo viên giúp học sinh biết :
Khoảng cách chữ - chữ khoảng một thân con chữ o
Khoảng cách chữ - dấu phẩy, dấu chấm khoảng nửa thân con chữ o
Khoảng cách dấu phẩy - chữ một thân con chữ o
Khoảng cách dấu chấm - chữ xa hơn một thân con chữ o
Khi đã có sự hiểu biết này ở những bài học vần, sang viết chính tả học sinh
sẽ tránh được những lỗi này
Muốn trình bày bài tốt, giáo viên cần hướng dẫn tỉ mỉ, từng bước kết hợp trong các môn học như phần hướng dẫn trình bày bài chính tả đã trình bày Như vậy, dạy học sinh viết chính tả không chỉ thực hiện ở phân môn chính tả mà phải thông qua tất cả các môn học, không chỉ rèn viết mà còn rèn cả đọc - nghe - nói
cho học sinh
