Ngoài ra, giáo dục kỹ năng sống còn giúp trẻ ham hiểu biết, sáng tạo, có những kỹ năng thích ứngvới hoạt động học tập ở các lớp lớn hơn như: Sẵn sàng hòa nhập, nỗ lực vượtqua khó khăn để
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHƯ THANH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO
DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ TẠI LỚP
MẪU GIÁO 5 - 6 TUỔI KHU ĐỒNG MỌC
TRƯỜNG MẦM NON MẬU LÂM
Người thực hiện: Nguyễn Thị Vân
Trang 21 Mở đầu 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2 Nội dung sáng kiến 3
2.1 Cơ sở lí luận 3
2.2 Thực trạng trước khi áp dụng áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề: 5
2.3.1 Biện pháp gần gũi, nắm bắt tâm lý của trẻ 5
2.3.2 Xây dựng nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ .6
2.3.3 Biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mọi lúc mọi nơi 7
2.3.4 Biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua việc tổ chức hội thi và, giao lưu văn nghệ 12
2.3.5 Biện pháp giáo dục kỹ năng sống thông qua các tình huống: 13
2.3.6 Giáo dục kĩ năng sống thông qua các trò chơi 15
2.3.7 Biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua việc phối kết hợp với phụ huynh 16
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm: 17
3 Kết luận, kiến nghị 19
3.1 Kết luận: 19
3.2 Kiến nghị: 19
Tài liệu tham khảo
DANH MỤC
Trang 31.1 Lí do chọn đề tài
Xã hội ngày càng phát triển đã và đang làm thay đổi cuộc sống, nhiều vấn
đề phức tạp liên tục nảy sinh Bên cạnh những tác động tích cực, còn có nhữngtác động tiêu cực gây nguy hại cho con người, đặc biệt là trẻ em Nếu mỗi ngườichúng ta trong đó có trẻ em không có những kiến thức cần thiết để lựa chọnnhững giá trị sống tích cực, không có những năng lực để ứng phó vượt quanhững thách thức thì rất dễ gặp những trở ngại, rủi ro trong cuộc sống Do đó,việc hình thành kỹ năng sống cho mọi người nói chung và trẻ em nói riêng đangtrở thành nhiệm vụ quan trọng mà chúng ta cần phải đặc biệt quan tâm
Giáo dục kĩ năng sống nhằm giúp trẻ phát triển hài hòa và toàn diện vềmọi mặt như: thể chất, tình cảm - kỹ năng xã hội, giao tiếp, ngôn ngữ, nhận thức
và sẵn sàng đi học Nói cụ thể hơn, giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ được antoàn, khỏe mạnh, khéo léo, bền bỉ, có khả năng thích ứng được với những thayđổi của điều kiện sống Mặt khác, giáo dục kỹ năng sống còn giúp cho trẻ biếtcách kiểm soát cảm xúc, biết thể hiện tình yêu thương, sự sẻ chia, đồng cảm vớinhững người xung quanh Không những vậy, giáo dục kĩ năng sống còn giúpcho trẻ mạnh dạn, tự tin, tự trọng và tôn trọng người khác, có khả năng giao tiếptốt, trẻ biết lắng nghe, nói năng lịch sự, hòa nhã và cởi mở Ngoài ra, giáo dục
kỹ năng sống còn giúp trẻ ham hiểu biết, sáng tạo, có những kỹ năng thích ứngvới hoạt động học tập ở các lớp lớn hơn như: Sẵn sàng hòa nhập, nỗ lực vượtqua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ, có trách nhiệm với bản thân, với côngviệc và với các mối quan hệ xã hội khác Vì vậy việc hình thành và phát triển kỹnăng sống cần được giáo dục ngay từ bậc học mầm non
Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non ngày càng trở nên cần thiếtnhằm góp phần đào tạo “Con người mới” với đầy đủ các mặt: “Đức, trí, thể, mỹ,tình cảm kỹ năng xã hội” Ngạn ngữ có câu: “Gieo hành vi, gặp thói quen - Gieothói quen, gặp tính cách” Giáo dục kỹ năng sống nên bắt đầu từ lứa tuổi mầmnon, bởi vì lứa tuổi này đã hình thành những hành vi cá tính, tính cách, nhâncách Trẻ có kiến thức về kỹ năng sống thì trẻ sẽ biết mình phải giao tiếp với ông
bà, bố mẹ như thế nào, biết cách bảo vệ mình trước người lạ ra sao, biết cáchphối hợp với các bạn chơi như thế nào cho đúng…
Là một giáo viên mầm non tôi nhận thấy rằng đối với trẻ 5 - 6 tuổi việcgiáo dục kỹ năng sống cho trẻ là rất cần thiết vì lúc này trẻ đã nhận thức đượcthế nào là đúng, thế nào là sai Điều gì cần làm, và điều gì không được làm…Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ biết cách chăm sóc và bảo vệ chínhbản thân mình, tạo sự tự tin cho trẻ, giúp trẻ thích nghi được với môi trườngxung quanh Không những thế còn giúp cho trẻ biết cách giao tiếp và ứng xửtrong cuộc sống hàng ngày, trẻ biết cách phối hợp với các bạn chơi trong nhóm Thế nhưng trên thực tế việc tìm hiểu thực trạng kỹ năng sống của trẻ mầm nondường như mới bắt đầu được để ý đến, việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đạtmức độ chưa cao Giáo viên chưa quan tâm đúng mức đến việc rèn luyện
Trang 4kỹ năng sống cho trẻ một cách hữu hiệu, phù hợp Có thể nói từ “Kỹ năng sống” vớitrẻ còn rất mới mẻ vì vậy một số giáo viên bở ngỡ, nên việc lên nội dung, phươngpháp dạy kỹ năng sống cho trẻ còn lúng túng mà không để ý rằng: trong cuộc sốnghàng ngày ở nhà và ở trường trẻ vẫn được rèn luyện về kỹ năng sống cơ bản.
Một thực tế đang có và tồn tại ở trẻ mầm non, trẻ vẫn còn thụ động khôngbiết ứng phó kịp thời với những hoàn cảnh nguy cấp, chưa biết cách tự bảo vệbản thân trước mọi nguy hiểm Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng này,trong đó nguyên nhân việc thiếu kỹ năng sống là nguyên nhân sâu xa nhất Ở lứatuổi mầm non, hầu hết các bậc cha mẹ luôn có thói quen làm thay cho trẻ vì sợcon làm hỏng việc Các cô giáo lại muốn trẻ có kết quả nhanh nên hay dùngmệnh lệnh Khi người lớn yêu cầu, trẻ luôn làm theo nhưng vẫn cảm thấy nhưmình bị sai khiến Chính vì thế rất khó hình thành được những ý thức và kỹ năngtrong đầu trẻ
Nhận thức được thực trạng, tầm quan trọng và sự cần thiết việc phải dạy
kỹ năng sống cho trẻ mà tôi quyết định chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi khu Đồng Mọc - Trường mầm non Mậu Lâm”.
1.2 M ỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Nhằm phát huy nâng cao tính tích cực, năng động, sáng tạo, mạnh dạn, tựtin trong mọi hoạt động và mọi hoàn cảnh của trẻ, giúp trẻ có một kỹ năng sốngtốt hơn
Giúp bản thân có thêm kiến thức về giáo dục kỹ năng sống để phục vụcho công tác chăm sóc giáo dục trẻ tốt hơn
Giúp phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
1.3 Đ ỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi khu Đồng Mọc trường mầm non Mậu Lâm”
1.4 P HƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Gồm phương pháp phân tích, tổng hợp,phân loại và hệ thống hóa các tài liệu và văn bản có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Gồm phương pháp điều tra, quan sát,đàm thoại, thực hành trải nghiệm, các phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạtđộng
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Tài liệu, sách báo, mạng internet
- Phương pháp thống kê xử lý số liệu: Phương pháp toán học và các bảng biểu
Trang 52 N ỘI DUNG SÁNG KIẾN
2.1 C Ơ SỞ LÍ LUẬN
* Khái niệm kỹ năng sống
Theo tổ chức y tế thế giới (WHO): Kỹ năng sống là những hành động tíchcực, có liên quan đến kiến thức và thái độ, trực tiếp hướng vào hoạt động của cánhân hoặc tác động vào người khác, hướng vào những hoạt động làm thay đổimôi trường xung quanh, giúp mỗi cá nhân ứng phó có hiệu quả với các yêu cầu,thách thức của cuộc sống hàng ngày[1]
* Những đặc trưng cơ bản của kỹ năng sống
+ Là khả năng con người biết sống sao cho hữu ích và có cách sống phùhợp với môi trường xã hội [2]
+ Khả năng để con người dám đương đầu với các vấn đề, tình huống khókhăn trong cuộc sống và biết cách để vượt qua [2]
+ Các kỹ năng tâm lý để con người biết quản lý bản thân mình và tươngtác tích cực với mọi người, xã hội [2]
Như chúng ta đã biết: Kỹ năng sống là những kỹ năng cần có cho hành vilành mạnh cho phép bạn đối mặt với những thách thức của cuộc sống hàng ngày.Đặc biệt giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non chính là dạy cho trẻ có nhữngkinh nghiệm trong cuộc sống, biết những điều cần làm và những điều không nênlàm, truyền cho trẻ những kinh nghiệm sống của người lớn Nhằm giúp trẻ cónhững kỹ năng đương đầu với những khó khăn trong cuộc sống Đối với trẻ 5 - 6tuổi nhận thức của trẻ đã phát triển, trẻ bắt đầu tìm hiểu về thế giới xung quanh,
đã biết làm và thực hiện một số công việc tự phục vụ đơn giản mà người lớngiao cho Thế nhưng trên thực tế trong xã hội ngày nay các gia đình thường chútrọng đến việc học kiến thức của trẻ mà không chú ý đến sự phát triển của các
kỹ năng sống cho trẻ Luôn cho rằng con mình còn quá bé để hiểu và làm nhữngđiều đó và nghĩ rằng trẻ mẫu giáo vẫn còn được sống trong sự bao bọc, bảo vệmột cách tuyệt đối của ông bà, bố mẹ, anh chị; mà không hay biết rằng chính sựbao bọc đó đã và đang dần làm hư hỏng con em mình Bởi ông bà, bố mẹ, anhchị… không phải lúc nào cũng ở bên cạnh trẻ khi có tình huống xấu xảy ra, haykhi bị thất lạc thì trẻ phải làm gì? Tại sao chúng ta không tự đặt câu hỏi: Vì saolại xảy ra như vậy? Tại sao trẻ lại trở nên như vậy? Đó cũng chính là câu trả lờicho việc trẻ không được giáo dục thói quen nề nếp hàng ngày, không đượcngười lớn truyền kinh nghiệm sống để trẻ biết cách sử lý tình huống, biết tránhnhững nơi nguy hiểm Tuy nhiên, để làm được điều đó bên cạnh sự giáo dục rènluyện của bố mẹ thì vai trò của Trường mầm non cũng như trách nhiệm của côgiáo trực tiếp giảng dạy trẻ là yếu tố quan trọng mang một phần lớn tính chấtquyết định đặt một nền móng kỹ năng cho trẻ sau này
Đứng trước những khó khăn như vậy tôi rất băn khoăn phải dạy trẻ như thếnào, bằng những biện pháp gì, bởi đối với trẻ cái gì cũng mới mẻ, những bài học
đầu tiên đối với trẻ là ''Học ăn, học nói, học gói học mở''
Trang 6Vì vậy việc dạy trẻ phát triển toàn diện thông qua việc giáo dục kỹ năngsống đóng vai trò hết sức quan trọng và cần thiết.
2.2 T HỰC TRẠNG TRƯỚC KHI ÁP DỤNG ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM
Ý thức được tầm quan trong của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở nhàtrường Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tôi thấy có những thuận lợi và khókhăn sau:
a Thuận lợi
Trường mầm non Mậu Lâm là trường chuẩn quốc gia mức độ I, cơ sở vậtchất nhà trường khang trang rộng rãi, có đầy đủ trang thiết bị phục vụ cho việcdạy và học cũng như hoạt động vui chơi của trẻ
- Được BGH nhà trường và địa phương quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi
về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho công tác chăm sóc - giáo dục trẻcũng như giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại lớp
- Năm học 2020 - 2021 tôi được phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo 5 - 6tuổi khu Đồng Mọc Tuy là khu lẻ nhưng đa số trẻ khỏe mạnh và đi học chuyêncần, nhanh nhẹn, tích cực tham gia vào các hoạt động
Đối với bản thân: Có trình độ đại học, luôn nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ,luôn tìm tòi khám phá tìm ra những biện pháp mới, tạo hứng thú cho trẻ trong tất
cả các hoạt động đặc biệt là hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Luôn nhậnđược sự ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ huynh
Đa số trẻ thường được chiều chuộng ấp ủ bởi người lớn nên chưa mạnhdạn, tự tin trước nơi đông người, còn e rè nhút nhát, chưa có kỹ năng tự bảo vệbản thân trước những nguy hiểm
* Đối với giáo viên
Giáo viên hàng năm chưa được tập huấn, bồi dưỡng sâu về chuyên đề nàynên việc áp dụng vào dạy học ít được chú trọng
Nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ chưa phù hợp nên kết quả đạtđược chưa cao Kế hoạch giáo dục hoạt động cho nhóm lớp của bản thân chưa
đề cập sâu đến việc giáo dục kỹ năng sống trong các hoạt động hàng ngày củatrẻ mà chủ yếu tập trung vào các hoạt động học, các giờ hoạt động về kiến thức
và thực hành
Trang 7* Đối với phụ huynh
Một số cha mẹ trẻ chưa hiểu rõ tầm quan trọng và sự cần thiết của việcgiáo dục kỹ năng sống cho trẻ khi ở nhà nên việc phối hợp với cha mẹ trẻ trongviệc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ còn nhiều hạn chế và bất cập
Phụ huynh chưa biết để trang bị những kỹ năng sống cho trẻ, các bậc cha
mẹ chưa thường xuyên dành thời gian lắng nghe, trao đổi mọi việc hàng ngàydiễn ra xung quanh các bé, cũng chưa dạy con những nguyên tắc cơ bản để giữ
an toàn cho mình như: Không đi theo và nhận quà từ người lạ, giới hạn độngchạm cơ thể, luyện tập tình huống tự bảo vệ bản thân Chưa trang bị cho bénhững kiến thức thực tế để bé chủ động trong mọi tình huống; để bé sẽ biết làm
gì khi gặp khó khăn, tìm sự trợ giúp của ai hay có thể tự sơ cứu cho mình nếugặp tai nạn nhỏ
Với những thuận lợi và khó khăn trên tôi đã tiến hành khảo sát thực tế vàkết quả thu được như sau:
Kỹ năng giao tiếp ứng
Qua thực tế trên tôi thấy kỹ năng sống của trẻ đang còn rất hạn chế Làmột giáo viên được phân công trực tiếp đứng lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi tôi luôntrăn trở và tự đặt cho mình một câu hỏi lớn Mình phải làm gì? Làm như thếnào? để mang lại kết quả trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, chuẩn bị chotrẻ một hành trang đầy đủ để trẻ bước vào bậc học tiếp theo Vì thế với kinhnghiệm của mình tôi mạnh dạn đưa ra một số các giải pháp và cách tổ chức giáodục kỹ năng sống cho trẻ cụ thể như sau:
2.3 C ÁC BIỆN PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2.3.1 B IỆN PHÁP GẦN GŨI , NẮM BẮT TÂM LÝ CỦA TRẺ
Trang 8Đối với trẻ mầm non, việc nắm bắt tâm lý của trẻ là hết sức quan trọng.Bởi những ngày đầu khi mới đến lớp mọi thứ đối với trẻ đều rất mới lạ Trẻ lạtrường, lạ lớp, lạ cô giáo, lạ các bạn vì thế trẻ rất sợ Nếu như cô giáo không để ýtới đặc điểm tâm lý của từng trẻ, không biết tính cách của trẻ ra sao mà yêu cầu trẻlàm theo ý của cô sẽ khiến cho trẻ sợ hãi thậm chí còn không muốn đi học Vì vậytrước tiên tôi nhẹ nhàng, ân cần gần gũi trẻ để tạo tâm lý an toàn cho trẻ, sau đó đểtìm hiểu về tính cách của trẻ cô đến bên trẻ hỏi han trẻ, dần dần tôi sẽ biết được tínhcách của trẻ để có những biện pháp giáo dục riêng cho từng trẻ.
Ví dụ: Trong giờ đón trẻ Đối với những trẻ nhút nhát, ít nói tôi ân cần,
nhẹ nhàng, gợi mở cho trẻ để trẻ trả lời: Con lại đây với cô nào? Sáng nay con
ăn sáng chưa? Ai mua áo đẹp cho con? Ai đưa con đi học?…
Kết quả đạt được: Sau khi áp dụng biện pháp này tôi thấy hiệu quả rấttôt Với cách làm đó trẻ đã dần quen cô, quen bạn, trẻ bộc lộ bản thân một cách
dễ dàng trẻ kể về gia đình trẻ, tên bố mẹ, ông bà, và anh chị em trong nhà Quanhiều lần như vậy tôi thấy trẻ trở nên gần gũi với cô, thích được trò chuyện cùng
cô và đặc biệt trẻ rất thích giao lưu cảm xúc cùng cô và các bạn Qua đó rèn chotrẻ được kỹ năng giao tiếp, và giao lưu cảm xúc vơi những người xung quanhtrẻ
2.3.2 X ÂY DỰNG NỘI DUNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ
Trang 9Đầu năm học tôi nắm bắt khả năng của trẻ trong lớp để xây dựng kếhoạch hoạt động cho lớp một cách hiệu quả Kế hoạch bao gồm những nội dung
về chăm sóc và giáo dục, trong đó có giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
Tôi đã xây dựng kế hoạch phù hợp với chủ đề như sau:
Ở chủ đề “Trường mầm non thân yêu”: Làm quen cách đánh răng, laumặt, biết mời cô, mời bạn khi ăn và ăn từ tốn
Đến chủ đề “Gia đình”: Tập luyện một số thói quen tốt về giữ gìn sứckhỏe (Ăn chín, uống sôi) Biết sử dụng bát, thìa, cốc đúng cách, biết chào hỏikhi đến lớp, khi về nhà
Ở chủ đề “Bản thân”: Trẻ có thói quen, hành vi tốt trong ăn uống: Khôngđùa nghịch, không làm đổ vãi thức ăn Tự cài, cởi cúc
Chủ đề “ Nghề nghiệp”: Trẻ biết cất giày dép, đồ dùng, đồ chơi đúng nơiquy định
Hay những ngày lễ tết trung thu, 20/11 tôi đã xây dựng kế hoạch về cácchương trình văn nghệ tại nhóm lớp phù hợp với chủ đề và khả năng của trẻ
Ở các chủ đề tiếp theo tôi dần dần nâng cao yêu cầu để trẻ thực hiện,tiếptục ôn luyện những kỹ năng đã có để giúp trẻ trở thành một kỹ năng mà khôngthể quên được
Kết quả đạt được:Thông qua các kế hoạch tôi đã xây dựng tôi chủ độngđược rất nhiêu trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, từ đó tôi có nhiều nộidung và hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tốt hơn
và có nhiều sáng tạo hơn nhưng vẫn đáp ứng và phù hợp với chủ đề và độ tuổicủa trẻ Giúp trẻ tiếp thu nhanh hơn và hiệu quả hơn
2.3.3 B IỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MỌI LÚC MỌI NƠI
+ Thông qua hoạt động đón, trả trẻ - Thể dục sáng
Ở thời điểm đón, trả trẻ là thời điểm thích hợp nhất, thuận tiện nhất để giáoviên có thể giáo dục trẻ thói quen, nề nếp cho trẻ như: Kỹ năng chào hỏi, lễ phéptrong giao tiếp, thói quen tự phục vụ như: để dép vào giá, bỏ cặp vào nơi quy địnhcủa trẻ Ngoài ra tôi còn dạy trẻ biết chào hỏi, biết nói lời xin lỗi, biết nói cảm ơn,không nói leo khi người khác nói, không tự tiện lấy đồ và sử dụng đồ của ngườikhác
Ví dụ: Thời gian đầu nhiều trẻ chưa có kỹ năng chào hỏi và giao tiếp với
cô cùng bạn bè, tôi chủ động chào trẻ trước “cô chào bạn Linh Nhi” Thì lúc đótrẻ sẽ biết đáp lại câu “Con chào cô ạ’ và tôi nhắc trẻ con chào bố, mẹ đi để vàolớp với cô nào Hoặc khi trẻ đang chơi mà có khách đến lớp tôi nhắc trẻ “cáccon chào bác, bà… đi nào” cứ như vậy dần dần trẻ có thói quen chào cô, chào
bố mẹ và chào khách, khi đến lớp, khi ra về
Đến giờ trả trẻ cũng vậy, lúc đầu cô hướng dẫn cho trẻ dần dần cô giáoyêu cầu trẻ tự lấy đồ dùng của mình, cất ghế, chào cô sau đó mới được về Việcrèn luyện này phải trải qua một quá trình lâu dài, liên tục dần dần sẽ tạo thành
Trang 10một nề nếp, thói quen mà trẻ không thể quên trước khi ra về Qua đó ta có thểrèn trẻ kỹ năng tự phục vụ một số việc đơn giản
Bên cạnh thời điểm đón, trả trẻ thì thể dục sáng là hoạt động không thểthiếu được dưới sân trường tôi kết hợp các kỹ năng xếp hàng ngang, hàng dọccho thẳng không xô đẩy nhau và tạo cho trẻ hứng thú vào tập luyện
+ Thông qua các hoạt động học
Bên cạnh thời điểm đón, trả trẻ thì trong các hoạt động học là hoạt độngtrọng tâm để lồng ghép, tích hợp các nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.Tuy nhiên mỗi hoạt động học lại phù hợp với từng nội dung rèn luyện khácnhau, dựa vào nội dung của từng hoạt động để tích hợp một cách hài hòa nhất
Thông qua giờ hoạt động làm quen với tác phẩm văn học: Tôi có thể
lồng ghép rất nhiều nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ VD như trong giờ
kể chuyện hoặc cho trẻ đọc thơ xong tôi đặt những câu hỏi và yêu cầu trẻ đứngdậy trả lời như: Cô vừa đọc bài thơ gì? Do ai sáng tác? Bài thơ nói lên điều gì?
Và lúc trẻ đưa ra những câu trả lời cô yêu cầu trẻ phải nói được câu trả lời bắtđầu bằng từ “Con thưa cô” đó chính là lúc trẻ đang giao tiếp với cô, đang tròchuyện với cô Như vậy tôi đã rèn cho trẻ được kỹ năng trả lời các câu hỏi
Thông qua hoạt động Âm nhạc: Đây là hoạt động không thể thiếu trong
trường mầm non và cũng là món ăn tinh thần giúp trẻ tự tin trong giao tiếp vàgiúp trẻ phát huy những khả năng riêng biệt Trong tất cả các hoạt động của lớptôi đều khuyến khích tất cả trẻ cùng tham gia, đặc biệt khi múa hát các bạn traithường thiếu tự tin tham gia tập cùng các bạn gái mà lớp tôi tỉ lệ các bạn trai lạirất đông nên tôi thường phải động viên để trẻ tham gia, lúc đầu trẻ tập luyện cóthể chưa tốt, tôi không vội vàng phê bình trẻ mà nhẹ nhàng hướng dẫn lại theotừng bước cho đến khi trẻ khá hơn rồi nhẹ nhàng động viên trẻ làm tiếp
Kích thích sự tò mò ở trẻ cũng là một cách hay để giúp trẻ trở nên tự tinhơn Bởi vì đó là lúc trẻ khám phá thế giới xung quanh và kiểm nghiệm xemmình có thể làm gì Tất nhiên là những lúc trẻ tìm tòi, khám phá như vậy cô giáocần phải luôn theo sát để đảm bảo an toàn cho trẻ Nhưng để có thể giúp trẻ họcđược một kỹ năng mới, tôi không trực tiếp tham gia vào hoạt động của trẻ màtạo điều kiện để trẻ tự trải nghiệm, và học hỏi Để phát triển sự tự tin của trẻ, tôiquan sát những đặc tính nổi bật ở mỗi trẻ và khuyến khích trẻ tham gia vào cáchoạt động thích hợp với năng khiếu của bản thân
Thông qua hoạt động khám phá khoa học: Khi tôi cho trẻ quan sát một
vật gì đó tôi đặt câu hỏi để cho trẻ tìm tòi, tự khám phá: Cô có gì đây? Bông hoa
có màu gì? Hoa thường dùng để làm gì? Con phải làm gì để chăm sóc và bảo vệcác cây hoa? Trước những câu hỏi của cô buộc trẻ phải suy nghĩ để tìm ra câutrả lời và đó chính là lúc tôi rèn cho trẻ biết lựa chọn ngôn ngữ hợp lý để trả lời,
để giao tiếp
Ví dụ: Giờ khám phá khoa học với thí nghiệm “Chìm và nổi” tôi chuẩn bị
rất nhiều vật dụng khác nhau như sỏi và quả bóng… Cho trẻ làm thí nghiệm đểtrẻ phát hiện ra vật nào chìm dưới nước, vật nào nổi trên mặt nước Trước khi
Trang 11làm thí nghiệm tôi cho trẻ quyền được dự đoán các vật đó khi rơi dưới nước sẽnhư thế nào Đây là lúc trẻ thể hiện sự tự tin của mình và nó còn kích thích sự tò
mò muốn biết sự việc đó diễn ra như thế nào, có đúng ý mình nghĩ không
Thông qua các hoạt động sự tự tin của trẻ còn được thể hiện khá rõ rệt,nếu trẻ càng có tính tự tin bao nhiêu thì trẻ càng phát huy tốt năng lực của mìnhbấy nhiêu Trẻ có tự tin vào mình thì trẻ mới hăng hái phát biểu ý kiến, bên cạnh
đó có những trẻ có thể trả lời được câu hỏi của cô những trẻ lại không dám giơtay phát biểu, phải chăng trẻ nhút nhát sợ mình trả lời sai! Tôi luôn tìm hiểunguyên nhân và có hướng khắc phục cho cá nhân trẻ để trẻ mạnh dạn, tự tin hơn.Tôn trọng cũng chính là động lực tâm lý đầu tiên sinh ra sự tự tin, trẻ khôngđược tôn trọng thì trẻ sẽ mất dần sự tự tin trong chính bản thân trẻ Đối với trẻ
có lẽ trẻ chưa hiểu được sự tôn trọng là gì mà trẻ chỉ hiểu rằng những việc màtrẻ làm được sẽ được cô và các bạn khen ngợi để lần sau trẻ tiếp tục phát huy.Nắm bắt được tâm lý này cho nên tôi luôn tôn trọng trẻ, khích lệ trẻ để tạo thêm
sự tự tin cho trẻ, nhưng bên cạnh đó tôi không quá khen ngợi trẻ để dẫn đến việctrẻ kiêu ngạo Khi trẻ đã có sự tự tin thì mọi hoạt động sẽ đem lại kết quả cao.Trẻ nhỏ không tránh khỏi mắc phải sai lầm, trẻ có mắc phải sai lầm thì trẻ mớitrưởng thành hơn trong cuộc sống Cách hoàn hảo nhất để xây dựng sự tự tincho trẻ chính là cho trẻ thấy sự yêu thương vô điều kiện của bạn dành cho trẻ.Rất nhiều bậc phụ huynh cũng như cô giáo khi trẻ mắc lỗi thường to tiếng vàquát mắng trẻ Những hành động đó sẽ ít nhiều ảnh hưởng đến sự phát triển tâm
lý của trẻ, trẻ mất tự tin vào chính bản thân mình Thay vào sự to tiếng và quátmắng bằng những lời an ủi: “Cô biết con có thể làm được mà, lần sau con cốgắng hơn” Khi trẻ mắc lỗi, tôi từ từ phân tích giúp trẻ nhận ra những cái đúng,cái sai từ đó trẻ rút ra bài học cho chính mình, và đó là điều cô giáo đang tôntrọng chính cá nhân trẻ
Thông qua họa động thể dục: Tôi tổ chức cho trẻ các vận động như:
Chui qua ống dài, ném vòng cổ chai; Bò qua chướng ngại vật, đi trên ghế thểdục đầu đội túi cát, nhảy từ độ cao 45cm, ném trúng đích thẳng đứng, bò zíc zắcqua 7 điểm, đi nối gót, …qua đó rèn cho trẻ các kỹ năng nhanh nhẹn, mạnh dạn,
tự tin, khéo léo khi tham gia vận động Biết bảo vệ sức khỏe
Từ những hiểu biết ban đầu kết hợp với sự hướng dẫn gợi mở của cô trẻ
sẽ có câu trả lời thích hợp, giải tỏa được thắc mắc, sự tò mò, ham hiểu biết củatrẻ Cứ như vậy mỗi ngày và ở mỗi chủ đề, mỗi hoạt động trẻ lại biết thêm đượccái mới về thế giới xung quanh trẻ Dần dần trẻ sẽ ngày càng tích lũy được nhiềukiến thức, nhiều vốn hiểu biết của mình về thế giới xung quanh và có thêmnhững kỹ năng sống cho bản thân mình
+ Thông qua hoạt động ngoài trời
Với đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non “Học mà chơi, chơi mà học”, vì thế
chúng ta không nhất thiết chỉ dạy cho trẻ trong mình giờ học mà chúng ta có thểgiáo dục trẻ ở mọi lúc, mọi nơi, gặp bất cứ trường hợp, tình huống nào chúng ta
đều có thể thông qua giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Tôi đưa kỹ năng về sự tự
tin: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm là phát triển sự
Trang 12tự tin, lòng tự trọng của trẻ Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về cánhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác Kỹ năng sống này giúptrẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi
Ví dụ: Giờ hoạt động ngoài trời trẻ lớp tôi rất thích tham gia và tham gia
rất sôi nổi vì trẻ được chơi theo ý thích, có những nhóm trẻ thường rủ nhau chơixích đu và kể cho nhau nghe những câu chuyện trẻ biết, có nhiều trẻ thì lại thích
vẽ các hình theo ý tưởng của trẻ xuống nền sân trường Ngoài ra tôi còn sử dụngcác trò chơi dân gian để tạo môi trường giao tiếp cho trẻ vì mỗi một trò chơi dângian thường giúp trẻ thực hành 1 - 3 kỹ năng sống
Hoặc khi tôi cho trẻ thực hành: Chăm sóc vườn rau, vườn hoa, nhặt lá ởsân trường… tôi hướng dẫn cho trẻ nhổ cỏ, tưới nước, nhặt lá … Đó chính là lúctôi rèn cho trẻ kỹ năng lao động, giữ vệ sinh môi trường
(Ảnh: Trẻ chăm sóc vườn hoa)
+ Thông qua giờ hoạt động góc
Trong tất cả các giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thì việc rèn luyện
kỹ năng sống cho trẻ trong hoạt động góc là thiết thực nhất, cụ thể nhất và trẻcũng dễ tiếp thu nhất Bởi thông qua hoạt động vui chơi trẻ được nhập rất nhiềuvai chơi khác nhau, trẻ đóng vai và tái hiện lại những gì trẻ được biết, được thấy,được học từ trong cuộc sống hàng ngày Ở hoạt động này trẻ như được hòa mìnhvào cuộc sống thực, được đóng vai những người lớn để tự xử lý, tự giải quyếtcác tình huống một cách độc lập mà cô chỉ đóng vai trò là người hướng dẫn trẻ.Chính vì thế qua việc tham gia chơi ở các góc thì các kỹ năng sống được trẻ tiếpthu một cách dễ dàng nhất
Ví dụ: Qua khu vực chơi phân vai bán hàng, mẹ con, nấu ăn trẻ học được
các kỹ năng như: Kỹ năng giao tiếp (giữa người bán hàng và người mua hàng,
mẹ và con), Kỹ năng hợp tác (Trẻ biết chơi làm bác sĩ, biết trò chuyện, chia sẻ
Trang 13với bạn cùng chơi), kỹ năng chăm sóc (nấu món ăn ngon cho mọi người, xúc bộtcho em bé ăn)…
Ngoài ra ở các khu vực chơi khác các kỹ năng của trẻ đều có thể đượccủng cố và phát huy
Ví dụ: Ở góc xây dựng, trẻ có kỹ năng hợp tác và làm việc theo nhóm, các
cháu đã biết tự phân vai chơi cho nhau và chơi rất đoàn kết, không tranh giành
đồ chơi lẫn nhau và đã biết cùng nhau tạo nên những công trình đẹp
Hay khi cho trẻ xây ngôi nhà, xây trường học…Cô giáo có thể trò chuyện,trao đổi với trẻ: Các bác thợ đang làm gì? Khi thấy các bác thợ đang xây côngtrình con phải làm gì? Vì sao phải tránh xa các công trình đang thi công? Từ
đó trẻ sẽ biết được các công trình đang thi công có nhiều nguyên vật liệu, cácbác thợ xây đang vận chuyển nguyên vật liệu nên phải tránh xa không cácnguyên vật liệu đó rơi vào người rất nguy hiểm
Điều đặc biệt ở hoạt động này chính là chúng ta rèn được cho trẻ kỹ năngđảm nhận trách nhiệm và kỹ năng lãnh đạo Bởi ngay ở nhiệm vụ của từng gócchơi đã thể hiện rõ điều đó
Thông qua các hoạt động chơi đã tạo điều kiện cho trẻ tự rèn luyện nhâncách và kỹ năng sống một cách tự nhiên Từ chơi đòi hỏi trẻ suy nghĩ, giải quyếtcác vấn đề, đưa ra ý tưởng phù hợp Khi tham gia chơi trẻ sẽ sáng tạo cách chơi
và cố gắng đạt được mục đích đó chính là kỹ năng cơ bản trong cuộc sống hàngngày đối với trẻ
+ Thông qua hoạt động vệ sinh - ăn trưa - ngủ trưa
Trong xã hội ngày nay để đảm bảo cuộc sống cho gia đình nên rất nhiềuông bố, bà mẹ đã để con cái ở nhà với ông bà đi làm ăn xa Mặc dù được ông bàchăm lo thế nhưng với nhiều lý do khác nhau vẫn có rất nhiều trẻ vấn đề vệ sinhvẫn chưa được đảm bảo Đây là một vấn đề rất quan trọng đối với sức khỏe củatrẻ Chúng ta phải làm gì? Làm như thế nào ? Để trẻ tự biết chăm sóc bản thânmột số việc đơn giản? Sau rất nhiều lần suy nghĩ tôi nhận thấy rằng không aibằng tự ý thức của trẻ Vì ở độ tuổi này trẻ đã tự nhận thức được rất nhiều Từ
đó tôi tự nhủ phải rèn luyện kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho trẻ để trẻ có thể
tự lập, tự phục vụ cho bản thân khi cần thiết Và thời điểm vệ sinh ăn trưa ngủ trưa là thích hợp nhất
Ví dụ: Hàng ngày trước khi đến giờ ăn tôi đều tập cho trẻ rửa tay bằng xà
phòng, rửa mặt đúng khăn theo ký hiệu riêng của mình thật sạch sẽ sau đó mớiđược ngồi vào bàn ăn
Khi trẻ ăn xong, vệ sinh sạch sẽ mới đi ngủ Tuy thời gian đầu trẻ đang cònquên, thế nhưng dần dần với sự hướng dẫn liên tục, thường xuyên của cô trẻ đã có
nề nếp, thói quen vệ sinh rất tốt trước và sau khi ăn
Còn trong khi trẻ ăn là lúc thuận tiện cho chúng ta trong việc giáo dục kỹnăng tự xúc cơm của trẻ Những ngày đầu khi đến trường trẻ rất ngại xúc cơm,xúc cơm bằng tay trái, xúc cơm làm rơi vãi rất nhiều do trẻ chưa thành thạo Thế
