sang tây, mỗi ngôi có sảnh riêng của nó. Chùa Pulguksa, mà bên cạnh là hang Sokkuram được xây dựng như một công, trình lớn, là một trong những ngôi chùa đẹp nhất xây dựng trong thời kỳ Shilla thống nhất.
Phần mộc của những ngôi chùa này thường được sơn các màu:
rực rỡ, chói lọi gọi là 7ancheong, một kĩ thuật mà cho đến nay vẫn còn được sử dụng. Còn mâu sắc thì vẫn được dùng như trong các chủ đề và các biểu tượng truyền thống, mỗi màu được giả định có
. iằ od 3 ` v3
y nghia riéng cua no, Chang han, mau xanh = mia xudn, miu do
Mi mùa hạ, màu trắng = mua thu, mau den = mùa đông, màu Vàng; = lúc giao mùa và màu nâu tươi = sự hoà hợp...
Tất nhiên, người ta không sống trong các ngôi chùa trên. Nhà
điển hình của nông dân Hàn Quốc, có từ thời Choson, thì khác hẳn. Luôn luôn chỉ có một tầng, có mái lợp tranh và có tường bằng;
đất sét, thường, được xây dựng hình chữ U hay chữ L quanh một cái sân. Nhà truyền thống, Hàn Quốc lúc nào cũng có một hệ thống;
sưởi trung tâm. Lò bếp được nối với các ống khói đặt dưới sản của phòng chính hay các phòng, khác và sẽ tỏa hơi nóng qua sản. Nhờ có hệ thống sưởi nảy mà người ta có thể ngủ và ngồi một cách dé chịu trên gối và đệm trải trên sản. Sàn được sưởi nóng, hay ondol, vẫn là cách sưởi ấm truyền thống của người Hàn mặc dù ngày nay
họ thường dùng đường ống khí nóng, dùng điện thay củi
Nghề thuật và nghề. 309
s _ Nghề thủ công
Nghé Iam gém ngọc
Cheứng7a là tờn một loại gốm sứ cú nước men màu xanh nhạt (hay màu ngọc bích). Đây là một loại gốm rất thịnh hành ở bán đáo Hàn trong suốt vương, triều Koryo, từ thế kỉ thứ 10 đến cuối thế kĩ 14. Vào thời gian này, người ta dùng, loại gốm trên rất nhiều trong hoàng cung và trong các đến chùa Phật giáo.
Gốm ngọc được biết đến như những thành tựu nghệ thuật lớn nhất của nghệ thuật thời Koryo. Những người sành chơi trên khắp thế giới coi đây là một trong những, đối tượng thưởng, thức cần sự tỉnh tế nhất. Nó đạt đến trình độ phát triển cao cả về kĩ thuật lẫn
mỹ thuật của nghệ thuật làm gốm.
Ki thuật làm gốm ngọc lần đầu tiên được truyền bá vào bán đảo Hàn từ Trung Quốc dưới thời nhà Tống vào khoảng cuối thế
kỉ thứ 10. Tuy nhiên, những người thợ gốm thời Koryo đã không, cố gắng sao chép hay cạnh tranh sự hoàn hảo về mặt kĩ thuật của gốm sứ đời Tống. Tính nhân văn ấm áp toả ra từ việc họ đã thay đổi những, đường nét thắng của gốm sứ nhà Tống bằng những đường, cong mềm mại, thay nước men màu xanh xám lạnh lẽo bằng nước men màu lục nhạt đẹp đến nỗi nó trở thành những sản phẩm kình địch và cạnh tranh khốc liệt với gốm sứ đời Tống.
Những hình đáng, cũng, như bố cục của những hoa văn trang trí trên gốm ngọc thời Koryo thoạt đầu rất đơn giản và nhã nhặn, nó được lấy từ hình ảnh của hoa lá, có cây, muông thú trong thiên nhiên và chỉ được vẽ một cách giản đơn trên mặt gốm. Nhưng, cùng với thời gian, càng ngây nó càng, phát triển đến độ tỉ mỉ,:cầu kỳ, chẳng hạn đến khoảng thế kỉ 12 thì loại gốm khẩm bằng đồng
310 TRẠ CỨU VĂN HÓA HÀN QUỐC.
hay những, kim loại khác đã trở nên khá phổ biến. Và cũng đến
khoảng giữa thế kỉ 12 thì kĩ thuật khẩm, gọi là
đến độ tỉnh xảo. Các họa tiết, các chủ đề thì ngày càng phong, phú.
sanggam", đã đạt
Trên mặt gốm, người ta có thể vẽ những hình hoa văn lồng ghép, có thể vẽ mây, sếu, các loài chim, bướm, những thảm có, những,
con vịt nước, hoa mẫu đơn, rồi hoa sen, hoa cúc, hoa mận, hoa đào v.v...
Đế chế Mông Cổ và sự xâm lược của nó vào thế kỉ 13 đã gây
một cú đấm nặng nề đối với nền nghệ thuật Koryo nói chưng, va nghề gốm ở Koryo nói riêng. Nó đưa đến những thay đổi nhất định trong cách thức nung, trong, hình đạng của bình gốm, trong, cách trang trí. Hình dạng cũng như thiết kế trở nên đơn giản hơn, màu sắc thì từ màu xanh lục trở thành màu xanh xám, màu xám hoặc thậm chí là mầu nâu nhạt do sự nung đốt ngày cảng trở nên cẩu thả. Còn sự xuống cấp của kĩ thuật khẩm thì cuối cùng lại đưa đến việc ra đời của một loại gốm mới có tên là “Punchong” của giai đoạn kế tiếp.
ô Punchong
Đây là một loại đồ gốm gia dụng, một sự kế tiếp của gốm ngọc (phan trên đây), đã phát triển và trở nên thông dụng ở thoi kỳ đầu của triểu đại Choson. Việc nung đồ gốm này đã phát triển
mạnh ở vùng trung tâm và vùng phía Nam bán đảo Hàn. Nghề làm gốm Puncheong nổi tiếng ở kiểu cách đơn giản và các đường, nét tỉnh xảo trong trang trí. Nguyên liệu để làm loại gốm này là
đất sét xám có chứa sắt và được bao phủ bằng một lớp men trắng
Nghệ thuật và nghề thủ công. 311 rất dày trước khi tráng men. Nước men của nó thường có màu xanh nhạt và việc vẽ bằng ôxit sắt đưới lớp men làm cho sản phẩm này có sự kết hợp màu sắc rất hài hoà giữa màu xanh nhạt và màu nâu. Các mẫu vẽ nói chung là đơn giản, thâm chí hơi hài hước với
phong, cách nghệ thuật dân gian hơn là sự tỉnh tế về nghệ thuật.
Nhung sản phẩm này thường, biểu hiện một sự cảm nhận cao với sự kết hợp hài hoà và nhịp nhàng của các sự vật như hoa, cá, bướm, chim. Những mẫu vẽ thường là những mẫu chữ, những,
mẫu hoa văn trừu tượng, những, mẫu vẽ hình học và người ta thường dùng những kĩ thuật như vẽ, khảm, khắc hoặc chạm trổ.
¢ Binh phong gap
Một số hình thức nghệ thuật mà người Hàn yêu thích lại được tap hop trong một loại sản phẩm là bình phong, một loại sản phẩm nghệ thuật có thể trở thành đồ vật phổ biến trong nhà của mọi tầng lớp xã hội từ cổ chí kim.
Có những loại bình phong, với những mồ típ nào đó có thể được dùng, ở bên trong, hay bên ngoài nhà, trong những dịp đặc biệt như cưới hỏi, sinh nhật, giỗ tổ hay lễ tang, nhưng hầu hết các loại bỡnh phong đều dựng để trang, hoàng, ;`ơ đẹp thờm cho nội thất của một căn nhà mà những màu sắc hay họa tiết của nó thường, biểu trưng cho sự thịnh vượng, và hạnh phúc cua gia chủ.
Vào mùa đông, người ta thường đặt bình phong trước cửa sổ để ngăn gió lùa, giống như là tên của nó - bình phong có nghĩa là bức tường ngăn gió - và khi nói đến bình phong thì thường người ta
chỉ nghĩ đến chức năng chính của nó là để che chắn.
& IS TRA CUU VAN HOA HÀN QUỐC.
Hầu hết các bức bình phong của người Hàn đều có 8 tấm cho dù những, loại có hai, bốn, sáu, mười, mười hai tấm không phải là quá hiếm hơi. Có loại thì mỗi tấm nhỏ lại có bố cục riêng, không, liên quan đến những tấm còn lại, nhưng có loại thì cả bức với tất cả các tấm của nó mới tạo thành một bố cục hoàn hảo, tấm nọ là sự
tiếp nối của tấm kia.
ứ _ Biệt hiệu hay tờn thõn mật
Trên những bức tranh theo phong cách Hân truyền thống, thường được khắc hay đánh đấu hay viết biệt hiệu hay bút danh
của người sáng tác. Biệt hiệu này thường, được đặt trước tên chính thức trong chữ ký.
Người ta tin rằng việc dùng biệt hiệu thay tên thường của một
người nào đó đã bắt đầu từ hơn 2000 năm trước khi mà hệ thống,
văn tự của người Hán du nhập vào bán đảo Hàn. Biệt hiệu này nói
chung thường bao gồm hai chữ cái Trung Quốc có khả năng biểu
cảm và biểu ý tốt, Nó được chọn để tượng trưng cho sự nhận thức về bản thân của một người nào đó, cho tín ngưỡng, cho tư tưởng,
cho khát vọng của họ.
Không giống như những tên thường gọi hay tên khai sinh được luật pháp thừa nhận, những tên mà bắt buộc phải dùng, trong những trường hợp cần sự trang, trọng, khi kết hợp với kính ngư, với chức danh, với phẩm ham tước vị, những biệt danh như đã nói ở trên có thể dùng một mình, nó cũng, giúp cho người ta phân biệt người này với người khác khi hai người đó có cùng tên chính.
Nghệ thuật va nghé thi céng _ 313
¢ Vai Kimchi
Đây là một từ để gọi hết thay moi loai binh hay chum, vai ma chức năng chính của nó là để đựng, chứa và bảo quản các loại đồ
ăn. Hàn có rất nhiều từ để gọi loại đồ vật này, có thể là
“ong. hangari” hay “tok”. Ngudi Han thường dùng chúng dé
duny Kimchi, xi dau, tuong đậu, tương ớt, các loại ngũ cốc, nước và một số loại thức ăn khác.
Về kích thước, vai Kimchi có nhiều loại, từ khoảng 6 inch đến 6 feet. Tuy nhiên, loại từ 2 đến 3 feet là thông, dụng, hơn cả. Về màu sắc, chúng, thường có màu nâu sim, mau nau dé, mau gạch cua.
Để làm vại Kimchi, người ta dùng những chiếc khuôn trên một loại bản quay thay vì việc nặn chúng bằng tay, nguyên liệu để làm là đất sét. Theo cách truyền thống, người ta tráng men những, chiếc lbình này bằng một loại hỗn hợp bột than củi với nước rồi nung chúng trong một loại lò hình phêu. Tuy nhiên, trong nhiều năm gắn đây, ngày càng có nhiều người thợ gốm chuyển sang sản xuất bình gốm tráng men bằng than chỉ trong những nỗ lực không, mệt mỏi để cạnh tranh với giá của những sản phẩm bằng nhựa rất rẻ và đẹp.
e_ Đồsơn mài kham xa cit
Dé son mai kham bang, xa cừ là một loại sản phẩm thủ công, nổi tiếng của Triều Tiên trong nhiều thế kỉ và điều đó vẫn còn tồn tại cho đến tận ngày nay.
Kĩ thuật khẩm đã du nhập từ Trung, Quốc vào bán đảo Hàn có
thể là vao thời kỳ Shilla thống nhất (668 — 935) khi ma ban dao