Paekche của Nhật Bản rồi sau đó chỉnh phục Koguryo. Năm 660, Kim tiến công như vũ bão vào Paekche bằng hai cánh quản theo kiểu cảng cua với 130.000 lính Trung Quốc do tướng Trung Quốc Su Tỉnh Jang cầm đầu và 50.000 lính Shilla đo tướng Kim Yu Shin, anh rể của Kim, cầm đầu. Sức mạnh quân đội của Paekche đã yếu đi rất nhanh và gần như bị vô hiệu hoá ngay từ những đợt tấn công đầu tiên của Shilla, và cuối cùng Paekche đã đầu hàng sau một thời gian chống trả yếu ớt.
Sự sụp đổ của Paekche đã đặt Koguryo - một đất nước mà mọi sức chiến đấu bên trong cũng như những nguồn lực kinh tế và quân sự đã gần như kiệt quệ sau những năm chiến tranh với
Trung Quốc - vào một tình thế vô cùng nguy hiểm. Tuy nhiên, Kim Chun Chu đã khóng chờ đợi được tới cái ngày mà toàn bám đão Triều Tiên được thống, nhất dưới quyền lực của đế chế Shilla Ông đã qua đời vào năm 661, để lại những công việc còn dang dd cho con trai của mình là Kim Mun Wang (trị vì từ năm 661 đến liên
năm 681), người đã đánh bại Koguryo vào năm 668 bằng, vi
kết với nhà Đường để đẩy lùi Koguryo, rồi cuối cùng lại đẩy lùi lực lượng của Đường đế giữ toàn quyền trên bán đảo. Bằng cách ấy, Kim đã giữ gìn được nền độc lập trên bán đảo Triều Tiên.
e Kwang Gae To
Đây là cái tên được đặt sau khi ông chết, ông, là nhà vua của Koguryo từ năm 391 tới năm 412. Những kỳ tích của ông được ghỉ lại trong tác phẩm thơ Samguk Sagi và được khắc bằng 18.000 chữ
Nhĩma nhân vật lịch sử - - - 327
Hán trên một tấm bia rộng 24 feeL đặt cạnh mộ của ông ở
[ongguu, bên bờ sông Yalu gần Jian thuộc Mauchiva. Ngôi mộ được con trai ông là Vua Changsu xây vào năm 414 gần thủ đô thứ hai, Kungnae Song, cua triéu dai Koguryo.
Kwang Gae To đã được trao một danh hiệu của vương triều và sau khi chết được đặt một tên riêng. Cuộc chiến tranh chống lại Trung Hoa không thể ngăn cản việc hấp thụ văn hoá Trung Hoa.
Tam bia ky da giải thích cách thức mà vương triểu Koguryo đã thống trị gần 2/3 bán đảo Hàn và phần lớn lãnh thổ Manchuria cho tới tận sông Sungari. Lên ngồi ở tuổi 19, ông đã chiếm đóng, Liaodong, thôn tính khu vực của thổ dân Susken ở phía Đông Bắc, lấy đất từ Paekche ở lưu vực sông Hàn vả vào năm 400 sau Công, nguyên, ông đã đưa quân đội đi giúp Shilla đẩy lùi bọn người xâm chiếm Wa từ Nhật Bản trong thời điểm bọn người này có liên kết với Paekche. Tấm bia gây tranh cải này đã bị thất lạc trong rất nhiều thế kỉ và được tìm lại vào đầu những năm 1880.
Năm 1883, một người lính Nhật Bản đã lấy một bản khắc của
tấm bia đó và sau đó các nhà sử học Nhật Bản đã nghiên cứu và thấy rằng Yamato đã duy trì một chế độ thuộc địa ở vùng Đông, Nam Hàn từ năm 365 sau Công nguyên tới tận năm 561.
¢ Kwang Hae
Là một trong số hai nhà vua của Choson bị khước từ danh
hiệu nhà vua sau khi chết (một người khác là Hoàng, tử Yon San), Hoàng; tử Kwang Hae là con trai thứ hai của vua Sonjon, người đã
328 TRA CUU VAN HOA HAN QUOC phong cho ông tước vị Hoàng thái tử ở Pyong Yang, trong thời kỳ Nhật xâm lược từ 1592 đến 1598. Ông lên cầm quyền ở tuổi 23 và được các phe phái hùng mạnh ở phía Bắc ủng hộ. Một phe phái khác yếu hơn thì hậu thuẫn cho người em trai mới 7 tuổi cùng cha khác mẹ của ông - Hoàng tử Yong Chang. Trong thời gian trị vì, ông tỏ ra là một người cai trị có năng lực và đã làm được khá nhiều việc cho đất nước. Ông đã bảo trợ cho việc in sách, phục hỏi lại phòng văn thư lưu trữ của Hoảng, gia, phục hồi lại việc dùng,
thể nhận dạng cho các quan chức, sửa đổi điều lệ trong, quân đội
và củng cố, nâng cao các tuyến phòng thủ biên giới. Ông, là một người thực tế, mặc dù phải trung thành với vương, triểu nhà Minh đang dân dẫn suy yếu, ông vẫn hướng, cho các quan chức của
mình có quan điểm trung lập khi mọi sự đã trở nên rõ ràng là quân Mãn Châu đang giảnh chiến thắng. Chính vì điều này mà năm 1623 ông bị buộc phải từ chức đo phe phái miền Tây ủng hộ triểu Minh. Chính những chính sách của phái này đã gây ra những, cuộc xâm lược Mãn Châu năm 1627. Sau khi bị buộc phải từ chức,
ông sống lưu vong, trên các hòn đảo trong suốt 19 năm cuối cùng, của đời mình, đầu tiên là đảo Kanghwa và cuối cùng là đảo Cheju
Các nhà sử học hiện đại thường cho ông là một nhà Vua có đức độ nhưng bị chủ nghĩa bè phái làm hại. Nhưng các nhà văn tiền hiện đại thì vu khống ông là một người thiếu lòng trung thành, một người thô thiển nghiện ngập (ông nghiên thuốc lá rất nặng), và họ cho rằng, ông, phải chịu trách nhiệm về cái chết của người em trai nhỏ cùng cha khác mẹ - người đã bị chết ngạt trong, một căn phòng quá nóng.
Những nhân vật lịch sử 329
¢ Sejong Đại đế
Người được tôn kính nhất trong những, số tất cả các vị vua của người Han là Sejong Taewang. Vị vua thứ tư của triều đại Choson, người đã trị vì từ năm 1418 đến năm 1450. Những, người Hàn xem ông như là người thông thái nhất, người cầm quyền có tài năng, nhất của đất nước mình - người đã phát minh ra bảng chữ cái Hangeul—~ đã cho phép những người dân Hàn ở mọi đẳng cấp có thể tự thể hiện tư tưởng bằng ngôn ngữ của mình.
Tuy vậy, không, chỉ sự phát minh ra bảng chữ cái #angeu!
khiến ông, được coi như ông vua vĩ đại mà ngay cả triểu đại 32 năm trị vì của ông cũng là một thời kỳ thịnh trị nhất trong 518 năm của nhà nước Choson.
Một trong những, thành tựu vĩ đại nhất của ông so với tất cả những thành tựu khác là việc thành lập Học viện Hoàng, gia, một nơi chuyên tích luỳ và truyền bá kiến thức cho chính phủ và cho đân chúng. Một số những nhà trí thức lỗi lạc nhất đã tổ chức đảm nhiệm việc đó.
Một trong những ngành chính của Học viện này là ngành âm nhạc, loại hình nghệ thuật mà Sejong rất yêu thích và cho rằng đó là một trong những cái thiết yếu để quản lí nhà nước, nhờ đó mà một số thể loại nhạc cung, đình cổ còn được lưu giữ lại đến ngày
nay, Ông đã khởi xướng, việc học âm nhạc nghỉ lễ, quan tâm đến việc phục hồi nhạc cổ đã du nhập từ Trung Quốc vào bán dao Hàn hàng, trăm năm trước, những loại nhạc nghỉ lễ mà mọi người có thể nghe thấy vào những buổi lễ hàng năm. Những nhạc cụ truyền thống đã du nhập từ Trung Quốc cũng được phát triển vả phục hồi
330 TRA CỬU VĂN HÓA HÀN QUỐC
Luôn luôn quan tâm đến việc học thuật, ông đã tổ chức biên soạn nhiều loại sách khác nhau. Về nông nghiệp, có những cuốn sách trở thành sách gối đầu giường cho nông dân, trong đó dạy những cách bảo quản hạt giống, làm tăng năng suất cây trồng,
trồng và cấy lúa... Năm 1430, sau một cuộc điêu tra rộng, rãi ở các tỉnh, huyện, "#/£ (hỡng miều tả về địa lí của 8 tỉnh" đã ra đời. Đây là cố gắng đầu tiên để làm các bản đồ, dựa trên những kết quả điều tra và đo lường một cách hệ thống, bao gồm những nét đặc trưng địa hình, bản đồ về các vùng đất, bản đồ dân cư, bản đồ về
các sản vật địa phương, về giao thông...
ắng nâng cao trình độ quản lí của chính phủ, Selong đã
Đểc
viết một loại sách hướng, dẫn nghiệp vụ cho những người quản lí c6 tén la "Chilpyong yoram", hudng, dan và chỉ đạo đường hướng, lãnh đạo cho các vị quan chức bằng ví dụ về những, thành công vả thất bại qua mặt quản lí hành chính trong quá khứ.
Sejong, cũng, viết một loại sách về tiểu sử để lam vi du minh hoạ được rút ra từ lịch sử Triều Tiên và Trung Quốc. Ông dựng lại những hành vi đạo đức của những người trong Hoàng, tộc, của
những đứa con hiếu thảo, của những người vợ đức hạnh..., những người đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến những thước đo giá trị con người mà làm nên cơ sở, nền tảng của chuẩn mực đạo đức
Nho giáo ở mọi tầng lớp trong, xã hội Choson.
Y học cũng đạt được những thành tựu lớn trong suốt triểu đại Choson, cái gọi là “Đơn thuốc Triểu Tiên" (Hvangyak chipsong pang) với phương, pháp chẩn đoán và chữa bệnh độc đáo đã ra đời năm 1433. Nó thể hiện cho sự tự giải phóng của nên y học Triều
nạ nhận vật lịch sử 331
Tiên khỏi y học Trung, Quốc. Một loạt sách bách khoa về y học cũng ra đời ngay sau đó, vào năm 1445.
Trong, ngành nông, nghiệp, những, phương, pháp tưới tiêu
nước cũng được cải tiến. Những thành tựu lớn như đồng, hồ nước với nhiều loại khác nhau được sản xuất rất nhiều từ năm 1432 đến năm 1438, Máy đo lượng mưa chính xác cũng, bắt đầu được sản xuất vào năm 1442, trước phương Tây 200 năm.
Sejong, cũng là một người nổi bật trong lĩnh vực quốc phòng, với sự đảo tạo và tổ chức quân đội rất tốt. Ông, đã đánh bại bộ lạc Janrchen và nắm quyền kiểm soát tất cả các khu vực phía Nam sông Yalu (còn gọi là Amnokkang) và sông Tumen (còn gọi là Tumangang). Ong da xay dung lãnh tho mdi va di dan tit nhung vung đông, dân thuộc các tỉnh phía Nam đến định cư từ năm 1431 đến năm 1447.
Sejong, cũng lệnh cho biên soạn và sửa lại những cuốn sử biên niên của các triểu đại, việc này do 3 người tiền bối của ông thực hiện và cũng dua ra các thủ tục mà theo đó cuốn sử biên niên về các triểu vua được biên soạn. Ông cũng bắt đâu nhân bản để lưu trữ những gì thuộc về văn khố của các địa phương, trên đất nước minh.
Sejong sinh năm 1397. Ông là con trai thứ 3 của vua Taejong, người có 12 con trai và 7 người con gái. Sejong lên ngôi vua ở tuổi 21. Cha ông, chọn ông, để truyền ngôi bởi người anh cả của ông, có chiều hướng đi vào con đường sa đọa, nghiện ngập vả trác táng, còn anh trai thứ hai lại có ý muốn trở thành một nhà tu hành, một
tin dé Phật giáo sig dao.
332 TRA CỨU VĂN HÓA HAN QUỐC.
e Shin Saimdang
Mẹ của một học giả Tân Khổng, giáo nổi tiếng 1a Yi Yulgok (1527 - 72), Shin Saimdang, (1504 - 51), tén con gai la Shin Yi Son, là người phụ nữ được tôn vinh nhất trong lịch sử Triều Tiên. Bà được coi như một người mẹ, người vợ, người con gái hoàn hảo. Ngay nay, tên bà trở thành tên giải thưởng dành cho người phụ nữ xuất sắc nhất trong năm.
Bà sinh ra tại làng Pukpyong, nay thuộc thành phố Kangnung, tinh Kangwondo. Cha bà là một nhà quý tộc tên là Shin Myong,
Hwa. Bà là con gái thứ hai trong một gia đình có 5 con gái và
không, có con trai. :
Ở thời buổi mà người phụ nữ được hưởng, rất ít sự học hành thì cha của bà da day bà nhiều điều về nên tảng triết học Khổng giáo từ khi bà còn rất nhỏ. Bà tỏ ra là một người có tài năng, xuất chúng ngay từ khi còn rất nhỏ và được học vẽ bằng việc vẻ lại những bức họa của các họa sĩ thiên tài. Năm 19 tuổi, bà kết hôn với Yù Won Su, một người họ hàng xa của Đụ đốc Hải quõn nổi tiếng, Yi Sun Shin. Trái ngược hẳn với phong tục và ý nguyên của cha mình, bà ở lại nhà cha mẹ đẻ thay vì sống với cha mẹ chồng. Cùng, năm đó, cha ba qua đời, bà để tang cha trong ba năm theo phorg tục. Sau đó bả về sống với gia đình chồng, ở làng, Yulgok - tên làrg, đây chính là tên người con trai nổi tiếng của bà mà người ta đã lấy để đặt cho làng. Khi mẹ của bà phải sống một mình, bà thườrg, xuyên đi lại thăm nom, chăm sóc với tất cả khả năng và tình cản của mình, một việc rất khó thực hiện vào thời bấy giờ với hai nơi rất xa nhau. Bà còn giúp đỡ chồng, trong, sự nghiệp và ông đã trở
Những nhân vật lich sử 333
thành học giả. Khi trở thành một người nổi tiếng, có địa vị cao trong chính phủ, ông thường xuyên trao đổi, bản luận với bà về những, vấn để quan trọng trong chính trường và trong sự nghiệp của ông. Những ý kiến cũng như những lời khuyên của bà thường được ông để cao bởi những hiểu biết sâu sắc của bà về văn học Không, giáo như một nhà hiển triết lớn.
Ho có 4 con trai và 3 con gái. Con gái lớn nhất cua ho, Yi Mae Chang, là một nhà thơ, một họa sĩ danh tiếng. Con trai thứ tư của
ho, Yi U rất giỏi về thơ, vẽ và thuật thư pháp. Yulgok, con trai thứ
ba, là một đứa trẻ nổi tiếng nhất, được sinh ra năm bà 32 tuổi. Bà
tự mình đạy đỗ người con này và năm lên 7 tuổi, cậu bé da tinh thông nền tảng triết học Khổng giáo, năm lên 8, cậu đã làm thơ và năm 13 tuổi, cậu đã qua ky thi quốc gia tổ chức tại địa phương.
Saimdang.trở thành một người mẹ nổi tiếng.
e Tan Gun
2000 năm trước đây, vào thời đại của Hoàng đế Yao, Tangun Wanggon đã chọn Asadal làm thủ phủ của mình và sáng lập ra vương quốc Choson. Người Hàn ngày nay còn lưu lại một truyền
thuyết than bí về sự lập nước của mình, truyền thuyết đó gắn liền với một người đàn ông, thần thánh có tên là 7angưn. Ông là con của Hwanung, là cháu của Hiwanin, người nắm hết thấy mọi
quyền lực, hay gọi là Chúa trời. Hwanung mong ước được thừa
hưởng sức mạnh của Chúa trời và sống, trên thế giới loài người.
Hiểu được khao khát của con, Hwanin đã cho thám hiểm 3 ngọn
334 TRA CUU VAN HOA HAN QUOC núi cao nhất và tìm ra núi Taebaeksan hay là Paektusan - một nơi thích hợp nhất cho con trai mình định cư và giúp đỡ con người.
Ông đã cho con trai ngọn núi thần thánh đó và phái con đến đó để trị vì, cùng đi với con trai ông là 3000 cận thần từ thiền đàng, xuống để trợ giúp. Thống lĩnh thân Gió, thần Mưa, thân Mây, Hwangung quan lí 360 lĩnh vực trong đó có nông nghiệp, y học...
Ông đã ban sự sống, bệnh tật, điều tốt đẹp, điều tội lỗi và sự trừng, phạt, đã mang, văn mình đến cho loài người.
Chuyện kể rằng, vào thời đó, Gấu và Hổ cùng chung, sống, trong một hang đá và đã câu xin Hwanung hoá kiếp cho chúng thành người. Ông đã đưa cho chúng một bó ngải cứu và 20 củ tỏi thần rồi nói rằng nếu chúng ăn những thứ đó và tránh nắng mặt
trời trong vòng 100 ngày thì có thể biến thành người. Hai loài Vật đã làm theo lời ông nói, 21 ngày sau, Gấu trở thành một người phụ nữ, còn Hổ do không đủ kiên nhẫn để thực hiện điều kiêng, ky đó nên không thể hoá kiếp thành người. Không thể tìm được chồng, người đàn bà Gấu đó đã ngày đêm cầu nguyện trước bàn thờ thần
cây để xin Người ban cho một đứa con. Cảm động trước lời cấu
xin đó, Hwangung đã đến chung sống với nàng và họ có một đứa con trai tên là Tangun Hwangom.
Vào năm thứ 15 của Hoàng đế Yao, Tangun đã xây thành bao quanh thành phố - cố đô Pyong Yang (Bình Nhưỡng) - nay là thủ đô của Bắc Hân - va goi qué huong 6ng la Choson - Manh dat cia nhung budi sáng thanh bình. Sau đó ông rời cố đô đến Asadal, ở đây ông đã trị vì 1.500 năm. Vào năm Kimyo (năm 1122 trước Công nguyên), Tangun rời đến Changdanggyong nhưng, sau đó lại
trở về ẩn tại Asadal và trở thành thần Núi ở vào tuổi 1908,
tận vật lịch sử 335
Ngày nay người ta vẫn còn tranh luận rất nhiều về sự tổn tại
của Tangun trong lịch sử bản đảo Hàn: là sự thực hay huyền thoại,
nhưng Tangun vẫn là một phần rất quan trọng, trong, di sản văn hoá bín đảo Hàn. Hầu hết những người bán đảo Hàn ngày nay, thậm chí cả những người tin rằng câu chuyện về Tangun chỉ là
hoang đường, vấn nói rằng Tangun là người cần phải được thờ phụng và tôn kinh như một biểu tượng trong nên văn hoá của họ.
e Wang Keon
Wang Keon (977 - 943) là người sáng, lập, đồng, thời là vị vua
đầu tên của vương quốc Koryo, Ông sinh ra trong một gia đình thương gia đường biển giảu có ở Songdo, nay là Kaesong, thuộc Bắc Hàn, Ông là một tín đồ Phật giáo rất sùng đạo và cũng là một người thông thái.
Vio dau thé ki 10, Shilla gặp một tai hoạ là sự nhiễu loạn của đân cúng nảy sinh từ sự kết hợp giữa những nhà địa chủ có quyền lực, những thương gia giàu có, những nhà quý tộc ở tầng lớp thấp hơn và những người đàn ông được hưởng nên giáo dục từ Trung Hoa. Những nhóm người phản loạn này đã đe doa rất nhiều đến sự vững chắc của nền móng, quốc gia.
Nim 897, Kungye, Hoàng tử, người bị xua đuổi tử Shilla, đã giết chết viên tướng của quân đội phản loạn và trở thành người cảm quyền. Sau đó, ông thành lập ra nền quân chủ của minh va gọi ¡né là hậu Koguryo. Ông đã nắm quyền kiểm soát tất cả các
vùngg lãnh thổ của Shilla ở bờ bắc sông Hàn.