VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 2 -VĂN TỰ SỰ
III. HƯỚNG DẪN – THỰC HIỆN
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG
Hoạt động 1: khởi động - Kieồm tra neà neỏp, sú soỏ, veọ sinh.
- Hỏi: Phân tích bản chất của Mã Giám Sinh .
- Nhận xét,
-Lớp trưởng báo cáo.
-Trả lời: bài MGS mua Kiều (muùc II.1)
- Nghe GV nhận xét
- Giới thiệu bài
Hoạt động 2: đọc - hiểu văn bản - Cho HS xem tranh
- Gọi HS đọc chú thích * phần tác giả tr 112.
- Hỏi: Em có nhận xét gì về cuộc đời cuỷa Nguyeón ẹỡnh Chieồu?
- YChs xem thêm ở SGK.
- Gọi HS đọc phần tóm tắt tác phẩm tr 113.
- Hỏi: Truyện Lục Vân Tiên được kết cấu theo kiểu thông thường của các loại truyện truyền thống xưa như thế nào? Đối với loại văn chương nhằm tuyên truyền đạo đức thì kiểu kết cấu đó có ý nghĩa gì?
- Hướng dẫn HS đọc văn bản: To, rõ, phát âm chuẩn, chú ý một số đoạn đối thoại. GV đọc mẫu một đoạn rồi gọi HS đọc.
- Gọi HS đọc chú thích.
- Hỏi: Đoạn trích này nằm ở vị trí nào trong tác phẩm? Nội dung của nó?
- Hỏi: Đoạn trích có thể chia thành maáy phaàn?
HEÁT TIEÁT 1 Hoạt động 3: Phân tích
- Hỏi: Hình ảnh LVT đánh cướp được thể hiện qua những câu thơ nào?
- Hỏi: Mục đích đánh cướp của LVT là gì?
- GV cung cấp thêm: ngay trước đoạn trích này là cảnh Vân Tiên thấy nhân dân rất khốn khổ “Đều đem nhau chạy
- Xem Tranh.
-HS đọc.
-Trả lời tóm tắt về tác giả
- Về nhà xem thêm ở SGK.
-HS đọc.
- Trả lời: Truyện kết cấu theo kiểu ước lệ, khuôn mẫu nhằm tuyên truyền đạo đức, phản ánh bất công trong xã hội ước mơ của nhân dân: ở hiền gặp lành, thiện thắng ác, chính nghĩa thắng gian tà.
- Nghe Gv hướng dẫn đọc VB - HS đọc.
-Xem các chú thích
- Phát biểu đại ý.
- 2 phaàn chính:
+ 14 câu đầu: LVT đánh cướp.
+ còn lại: LVT trò chuyện với KNN.
- Vaân Tieân … thaân vong.
- HS tranh luận.
- Trả lời: Tự nguyện đánh cứơp vì nghĩa hiệp.
I. TÌM HIEÅU CHUNG:
1. Tác giả:
- Nguyeón ẹỡnh Chieồu (1822 - 1888) là nhà thơ Nam Bộ.
- Ông sống và sáng tác ở thời kì đau thương mà anh dũng của dân tộc ta vào cuối thế kỉ XIX.
2. Tác phẩm Lục Vân Tiên:
- Truyện Lục Vân Tiên kết ra đời khoảng đầu những năm 50 của thế kỉ XIX, thể hiện rõ lí tưởng đạo đức mà Nguyễn Đình Chiểu muốn gửi gắm qua tác phẩm.
- Đoạn trích nằm ở phần đầu của truyện Lục Vân Tiên. Diễn bién sự việc trong đoạn trích nằm trong kiểu kết cấu của các truyện truyền thống:
người tốt thường gặp nhiều gian truân, trắc trở, bị hãm hại nhưng cuối cùng bao giờ cũng tai qua nạn khỏi, cái thiện luôn chiến thắng cái ác.
3. Boỏ cuùc: 2 phaàn chớnh:
+ 14 câu đầu: LVT đánh cướp.
+ còn lại: LVT trò chuyện với KNN.
II. PHAÂN TÍCH:
1. Đạo lí nhân nghĩa ở hình tượng nhân vật Lục vân Tiên:
vào rừng, lên non” Vân tiên hỏi thăm mới biết ở đó bọn cướp Phong Lai hung hãn đang hoành hành cho nên chàng nến lên đường diệt bọn cướp và đã cứu được KNG.
-Hỏi: Qua chi tiết đánh cướp em thấy vân Tiên là người thế nào? Hãy chứng minh tính cách ấy? (gợi ý: so sánh giữa Vân Tiên và bọn cướp).
GV KL thêm: + Vân Tiên một mình, tay không >< bọn cướp đông, có đầy đủ vũ khí.
+ Không do dự, bẻ cây làm gậy.
- Hỏi: Em hãy nhận xét về cách cư xử của Lục Vân Tiên sau khi đánh cướp?
Chứng minh?
GV: Trong cách cư xử ấy còn bộc lộ được tư cách từ tâm, nhân hậu ở LVT.
- Hỏi: Hãy tìm một số chi tiết, hình ảnh thể hiện những tính cách ấy?
- GVKL: Thấy 2 cô gái chưa hết hãi hùng Vân Tiên đọng lòng tìm cách ủi an Ta đã trừ dòng lâu la và ân cần hỏi han. Khi nghe họ nói muốn được lạy tạ ơn Vân Tiên vội gạt ngay Làm ơn há dễ trông người trả ơn.
- Hỏi: Lời từ chối nhận đền ơn của LVT thể hiện đức tính gì của chàng?
Chia nhóm cho HS thảo luận 3’ yêu caàu sau:
Quan niệm về người anh hùng của LVT và Nguyễn Đình Chiểu được thể hiện ở câu thơ nào? Giải thích ý nghĩa câu thơ đó.
- GV cùng HS nhận xét, sửa.
- Chốt: Nhớ câu kiến ngãi bất vi Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.
Đối với người anh hùng, làm việc nghĩa là một bổn phận. Việc làm của VT chàng không coi là một công trạng mà đó là lí tưởng sống của người anh hùng nghĩa hiệp, của các bậc anh hùng hảo hán. Tất cả đều xuết phát từ câu nói “Kiến ngãi bất vi voõ duừng da”ù (Thaỏy vieọc nghúa khoõng làm không phải là người anh hùng).
=> Qua những hành động và tính cách
- Anh hùng, tài năng, thương người.
- Nhận xét về cách cư xử của LVT: + Khoan khoan ngồi đó chớ ra - Nàng là phận gái ta là phận trai -> chính trực
- HS tìm và phân tích
- Khiêm nhường.
- Thảo luận nhóm và ghi kết quả vào bảng con.
- Là người dũng cảm, tài năng, tấm lòng vì nghĩa, đánh cướp cứu người.
- Là người chính trực, hào hiệp,
trên, em có nhận xét ntn về LVT?
- GV choát =>
- Hỏi: Tác giả gửi gắm điều gì qua nhân vật Lục Vân Tiên?
- Chốt: Hình ảnh Lục Vân Tiên là một hình ảnh đẹp, lí tưởng. Tác giả gửi gắm niềm tin, ước vọng vào một xã hội công bằng.
- YCHS đọc lại đoạn thơ:
“Thửa raống ………… Cuứng ngửụi”
- Hỏi: Với tư cách là một người chịu ơn, Nguyệt Nga đã bộc lộ những nét đẹp tâm hồn như thế nào? Hãy phân tích điều đó qua ngôn ngữ và cử chỉ của nàng?
- Hỏi: Khi chịu ơn, KNN em cái ơn đó ntn? Vì sao?
- GVKL: KNN là người chịu ơn, ơn đáng trọng, không chỉ là ơn cứu mạng mà cứu cả cuộc đời trong trắng của nàng:
“Lâm nguy chẳng kịp giải nguy Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi”
- Hỏi: Vì nàng cho là ơn đáng trọng nên nàng đẫ bày tỏ ntn?
- Khi LVT không nhận sự trả ơn của KNN thì nàng có thái độ ntn?
- GVKL: nàng áy náy, băn khoăn, tìm cách trả ơn chàng dù hiểu rằng có đến đén mấy cũng chưa là đủ “Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi” và bởi thế nàng tự nguyện gắn bó cuộc đời với chàng trai khảng khái, hào hiệp và đã dám liều mình để giữ trọn ân tình thuỷ chung với chàng.
=> Với hành động và thái độ ấy ta thấy KNN là người ntn?
- GV choát =>
- Hỏi: So với Nguyễn Du thì cách miêu tả nhân vật ở Nguyễn Đình Chiểu có gì khác?
- Hỏi: Em có nhận xét gì về ngôn ngữ thơ và cách kể chuyện?
- Là người chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm, nhân hậu
- Hình ảnh Lục Vân Tiên là một hình ảnh đẹp, lí tưởng.
Tác giả gửi gắm niềm tin, ước vọng vào một xã hội công baèng.
- HS đọc.
- Trình bày: Hiếu thảo, thuỳ mị, nết na. Nói năng dịu dàng, mực thước.
- Trả lời: xưng hô (thưa rằng, quân tử - tiện thiếp); hiếu thảo, trọng ân nghĩa.
- Xem ơn đó rất lớn, vì đã cứu mạng, cứu cả cuộc đời nàng.
- Xin được đền ơn.
- Áy náy, băn khoăn, tìm cách trả ơn chàng.
- Trọng ân nghĩa, không quên ơn người cứu mình.
- Không miêu tả cụ thể mà tác giả chủ yếu thông qua cử chỉ, hành động, lời nói.
- Ngôn ngữ mộc mạc, gần với lời nói thông thường và mang
trọng nghĩa khinh tài, từ tâm, nhân hậu khi cư xử với Kiều Nguyệt Nga sau khi đánh bọn cướp.
2. Đạo lí nhân nghĩa ở nhân vật Kieàu Nguyeọt Nga:
- Là một cô gái khuê các, hiếu thảo, thuỳ mị, nết na. Nói năng dịu dàng, mực thước.
- Trọng ân nghĩa, không quên ơn người cứu mình.
3. Nghệ thuật:
- Miêu tả nhân vật chủ yếu thông qua cử chỉ, hành động, lời nói.
- Sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, bình dị gần với lời nói thông thường và
- Hỏi: Đoạn trích thể hiện khát vọng gì của tác giả? Ca ngợi về ai? Ca ngợi ủieàu gỡ?
-Hỏi: Hành động cứu người của vân Tiên giống như truyện cổ tích nào mà em bieát?
-Hỏi: Em hãy nhận xét về ngôn ngữ được sử dụng trong đoạn trích (so sánh với Truyện Kiều)?
-Gọi HS đọc ghi nhớ.
- YChs đọc diễn cảm theo sắc thái từng nhân vật.
màu sắc địa phương Nam bộ.
- Đoạn trích thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời, ca ngợi hai mẫu người điển hình về cái đẹp.
- Trả lời: Truyện Thạch Sanh
-Ngôn ngữ bình dị mang màu sắc địa phương Nam Bộ, đi sâu vào đời sống người dân.
- Đọc phần ghi nhớ.
mang màu sắc Nam bộ rõ nét, phù hợp với diễn biến tình tiết truyện.
III. YÙ NGHÓA
Truyện Lục Vân Tiên là một trong những tác phẩm xuất sắc của Nguyễn Đình Chiểu, được lưu truyền rộng rãi trong nhân dân.
Đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả vàkhắc họa những phẩm chất đẹp đẽ của nhân vật: Lục Vân Tiên tài ba, dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài ; Kiều Nguyệt Nga hiền hậu, nết na, ân tình.
Hoạt động 4: Luyện tập
HS đọc diễn cảm lại đoạn trích theo sắc thái của từng nhân vật (Phong Lai,
Vân Tiên, Nguyệt Nga) - Đọc diễn cảm đoạn trích.
IV. LUYỆN TẬP
HS đọc diễn cảm lại đoạn trích theo sắc thái của từng nhân vật (Phong Lai, Vaõn Tieõn, Nguyeọt Nga) Hoạt động 5: củng cố, dặn dò
* Câu hỏi củng cố:
- Xây dựng hình tượng Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga tác giả thể hiện khát vọng gì?
- Qua đoạn trích em rút ra được bài học gì cho bản thân?
* Hướng dẫn tự học:
- Gọi HS đọc phần đọc thêm.
- Gọi HS đọc chú thích sau bài đọc thêm.
- Học bài, thuộc lòng đoạn trích.
- Chuẩn bị bài:“miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự”.
+ Học lại bài miêu tả trong văn bản tự sự.
+ Đọc lại đoạn trích Kiều ở Lầu Ngưng Bích + Tìm những câu thơ tả cảnh ngụ tình.
+ Đọc lại đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều.
___________________________________________________________________________________________
Tuaàn 8 NS: 24/9/2010 Tieát 40 ND: 11/10/2010