-NT: Từ chen đợc lặp lại hai lần: cỏ, cây, đá, lá hoa chen lẫn vào nhau, xâm lấn vào nhau không ra hàng lối.
- Thờ gian: chiều tà, nắng
đã xế bóng
thời gian gợi buồn cảnh vật hoang sơ, vắng lặng
-GV cho hs quan sát bức ảnh chụp Đèo ngang ( T103 )- có giống với tởng tợng của em về cảnh Đèo ngang trong bài thơ
của Bà HTQ không ?
? Cảnh ĐN xuất hiện ở hai câu đề, còn hình ảnh con ngời xuất hiện qua chi tiết nào?
Lom khom dới núi tiều vài chú Lác đác bên sông chợ mấy nhà
? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? sức gợi tả của biện pháp nghệ thuật
đó?
Nghệ thuật đảo trật tự cú pháp và từ láy tợng hình
+Lom khom: gợi hình dáng vất vả, nhỏ nhoi của ngời tiều phu.
+Lác đác: gợi sự ít ỏi, tha thớt.
? Em có nhận xét gì về sự sống của con ngời nơi đây? hé mở trạng thái tâm hồn nào của nhà thơ?
- Sự sống của con ngời ở đèo ngang: tha thớt, hoang sơ và ít ỏi. Thể hiện nỗi buồn man mác của lòng ngời trớc cảnh tợng hoang sơ, xa lạ.
GV : Không nhìn thấy rõ nét ngời hái củi chỉ thấy thấp thoáng bóng dáng cúi lom khom dới núi xa, vài ngôi nhà tha thớt bên sông. Thêm cảnh, thên ngời nhng cảnh vật lại càng heo hút, vắng vẻ hình bóng con ngời đã nhỏ lại càng mờ nhạt. Câu thơ có
đủ yếu tố của bức tranh sơn thuỷ hữu tình nhng tất cả những yếu tố cảm nhận của nhà thơ lại gợi lên quang cảnh heo hút miền biên ải
- Đọc 2 câu luận?
Nhớ nớc đau lòng con cuốc cuốc Thơng nhà mỏi miệng cái gia gia
? Nhận xét về nghệ thuật? Tác dụng của nghệ thuật ?
- Đối ý ( giữa hai câu ),đối thanh (B-T)
tạo nhịp điệu cân đối cho lời thơ
- Nghệ thuật chơi chữ- ẩn dụ( quốc: nớc, gia: nhà) tiếng chim bày tỏ lòng ngời
? ở 2 câu luận này tác giả đã Thể hiện trạng thái cảm súc gì?
-(Tâm trạng đợc bộc lộ kín đáo, tế nhị nh- ng đau đáu, khắc khoải bộc lộ tình cảm gián tiếp)
Hai trạng thái cảm xúc nhớ nớc, thơng nhà. Mợn những âm thanh buồn, khắc
HS quan sát bức
ảnh
HS cùng bàn luận suy nghĩ.
HS chia nhóm trả
lêi
2- Hai c©u thùc.
-Nghệ thuật: đảo trật tự cú pháp và từ láy tợng hình lom khom: gợi hình dáng vất vả, nhỏ nhoi của ngời tiÒu phu
lác đác: gợi sự ít ỏi, tha thít.
-Sự sống của con ngời ở
đèo ngang: tha thớt, hoang sơ và ít ỏi. Thể hiện nỗi buồn man mác.
3- Hai c©u luËn -NT:
+ §èi ý ( gi÷a hai
câu ),đối thanh (B-T) tạo nhịp điệu cân đối cho lời thơ
+Chơi chữ- ẩn dụ( quốc:
nớc, gia: nhà) tiếng chim bày tỏ lòng ngời
Hai trạng thái cảm xúc nhớ nớc, thơng nhà.
khoải triền miên không dứt để bày tỏ tâm hồn nặng lòng với đất nớc, với quê hơng.
GV:Những âm thanh ấy là có thật hay tởng tợng của 1 tâm hồn đang nặng lòng hoài cổ nhớ thơng 1 triều đại đã qua ? Câu thơ
đã gợi tả rõ tâm trạng nhớ nhà, nhớ nớc và tâm trạng hoài cổ của nhà thơ. Nớc và nhà, giang sơn và gia đình gắn liền với nhau trong cảm quan của ngời lữ thứ, không có tâm trạng nhớ nhà, thơng nớc mà nhà xa, nớc mất ( triều Lê đã mất ) thì làm sao có thể viết đợc những dòng tâm trạng hoài cổ, hoài thơng nh thế.
Dừng chân đứng lại trời, non, nớc Một mảnh tình riêng ta với ta.
?Đọc 2 câu thơ kết cho biết toàn cảnh
ĐN hiện ra nh thế nào qua cái nhìn của tác giả?
- Em có nhân xét gì về mối tơng quan giữa cảnh và ngời?
Mối tơng quan đối lập, ngợc chiều.
- Trời, non, nớc: cảnh trải ra trớc mắt ngời đọc bao la, rộng lớn. Cảnh: bát ngát, rộng mở, mênh mông.
- Mảnh tình riêng: tình thơng nhà, nhớ n- ớc luyến tiếc quá khứ vàng son da diết, âm thầm. Tình: nặng nề, khép kín.
? Câu thơ gợi cho em hình dung không gian cảnh ĐN nh thế nào
? Giữa không gian ấy, tâm trạng nhà thơ
ra sao?
- Ta với ta (đại từ số ít ) nỗi buồn, nỗi cô
đơn không ai chia sẻ
HS cùng bàn luận suy nghĩ
HS chia nhóm trả
lêi
- Ta víi ta (đại từ số ít ) nỗi buồn, nỗi cô đơn không ai chia sẻ
4- Hai c©u kÕt
- Trời, non, nớc: Cảnh:
bát ngát, rộng mở, mênh mông.
- Mảnh tình riêng: tình th-
ơng nhà, nhớ nớc luyến tiếc quá khứ vàng son da diết, âm thầm. Tình: nặng nÒ, khÐp kÝn.
- Ta với ta (đại từ số ít ) nỗi buồn, nỗi cô đơn không ai chia sẻ
Nghệ thuật tơng phản (TN réng lín >< con ngêi nhỏ bé đơn chiếc ) càng làm nổi bật tâm trạng cô
đơn, nỗi buồn sâu thẳm vời vợi
Hoạt động 4.Tổng kết
-Mục tiêu:HS hiểu nội dung nghệ thuật của bài.
-Phương pháp: Hỏi đáp, thuyết trình, nhóm.
-Thời gian: 6p
?Nét đặc sắc về nghệ thuật ?
-Thể thơ thất ngôn bát cú, từ ngữ gợi tả, từ láy tợng hình, đối, đảo, ẩn dụ…
? Theo em bài thơ tả cảnh hay tả tình?
Đặc sắc của bài thơ là gì?
-Bài thơ tả cảnh ĐN vào buổi chiều tà, tĩnh vắng, thê lơng - BT bộc lộ tâm trạng nhớ nớc, thơng nhà của tác giả
( bài thơ tả cảnh ngụ tình)
HS đọc ghi nhí trong SGK .