* Giuùp hs
- Oân lại kiểu bài tự sự đã học lớp 6 , có kết hợp với kiểu bài biểu cảm đã học ở lớp 7 - Luyện tập viết bài văn và đoạn văn
II.Chuaồn bũ:
1.GV: Đề bài
III.Tiến trình lên lớp : 1, Oồn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : 3, Bài mới :
I, Đề bài :
Từ văn bản “ Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh . Em hay kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học .
II, Yeâu caàu - Xác định ngôi kể : thứ nhất , thứ ba
- Xác định trình tự kể
+ Theo thời gian , không gian + theo diễn biến của sự việc + Theo diễn biến của tâm trạng
- Xác định cấu trúc của vb ( 3 phần ) dự định phân đoạn ( số lượng đoạn văn cho mỗi phần ) và cách trình bày các đoạn văn
- Thực hiện 4 bước tạo lập vb đã học ở lớp 7 , chú trọng bước lập đề cương
4. Hướng dẫn về nhà: : về nhà viết lại bài tập làm văn này để nắm chắc hơn phần kiến thức văn tự sự , biểu cảm đã học .
Tuần: Ngày soạn:
Tiết: Ngày dạy:
LÃO HẠC (Nam Cao) A.Mục tiêu cần đạt:
* Giuùp hs
- Thấy được tình cánh khốn cùng và nhân cách cao quý của nhân vật lão Hạc , qua đó hiểu thêm về số phận đáng thương và vẻ đẹp tâm hồn đáng trọng của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng tám .
- Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao ( thể hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo ) ; thương cảm đến xót xa và thật sự trân trọng đối với người nông dân ngheứo khoồ
- Bước đầu hiểu được đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao : khắc hoạ nhân vật tài tình , cách dẫn truyện tự nhiên , hấp dẫn ,sự kết hợp giữa tự sự , triết lí với trữ tình
- Rèn kĩ năng : tìm hiểu và phân tích nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại , độc thoại , qua hình dáng , cử chỉ , hành động ; Kĩ năng đọc diễn cảm , thay đổi giọng điệu thể hiện tâm trạng các nhận vật khác trong truyện
B.Chuaồn bũ :
1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp ngang : phần tiếng việt bài Từ láy , từ tượng hình , từ tượng thanh ; phần tập làm văn ở bài Chuyển đoạn trong vb
- Tích hợp dọc : qua các bài Trong lòng mẹ , Tức nước vở bờ đã học - Aûnh chân dung Nam Cao , Nam Cao tác phẩm tập 1
2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài C.Tiến trình lên lớp : 1, Oồn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Từ các nhân vật chị Dậu , anh Dậu và bà lão hàng xóm , em có thể khái quát điều gì về số phận và phẩm cách của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng tám ?
- Từ các nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng , có thể khái quát điều gì về bản chất và chế độ thực dân nữa phong kiến Việt Nam trước đây ?
3, Bài mới :
I. Giới thiệu chung: SGK I. Giới thiệu chung: SGK
(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ? II, Đọc – Tìm hiểu văn bản :
1, Đọc – Tìm hiểu chú thích: Gv đọc sau đó hướng dẫn hs đọc theo yêu cầu ( Giọng điệu biến hoá đa dạng của tác phẩm , tâm trạng , tình cảm của nhân vật trong truyện được biểu hiện qua ngôn ngữ đọc thoại , đối thoại ..)
Giải thích từ khó 2, Boỏ cuùc :
(?) Vb này chia làm mấy phần ? nêu nội dung từng phaàn ?
- Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng - Cái chết của lão Hạc
- Thái độ , tình cảm của nhân vật “tôi” đối với Lão Hạc (?) Nhận xét chung về các phương thức biểu đạt được sử dụng trong vb này ? ( tự sự kết hợp miêu tả )
3, Phân tích : Theo dõi phần đầu cho biết a.Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng
(?) Tại sao một con chó lại được lão Hạc gọi là cậu vàng ?
- Lão Hạc nghèo , sống cô độc , chỉ có con chó lão nuôi làm bạn , được gọi thân mật là cậu vàng .
(?) Lí do gì khiến lão Hạc phải bán cậu vàng ?
- Sau khi bị ốm , cuộc sống của lão Hạc quá khó khăn , lại gặp kì thóc cao gạo kém , lão nuôi thân không nổi
(?) Cuộc bán cậu vàng , đã lưu lại trong tâm trí lão Hạc ntn?
- Nó có biết gì đâu … thế mà lão xử với tôi như thế à?
(?) Bộ dạng của lão Hạc khi nhớ lại sự việc này ?
- Lão cười như mếu và đôi mắt ầng ậng nước … mặt lão đột nhiên co rúm lại . Những vết nhăn xô lại với nhau , ép cho nước mắt chảy ra . Cái đầu lão ngoẹo lại một bên và caí miệng móm mém của lão mếu như con nít . Lão hu hu khóc … đánh lừa con chó
(?) Động từ ép trong câu văn Những nếp nhăn xô lại với nhau , ép cho nước mắt chảy ra có sức gợi ta ntn?
- Gợi lên khuôn mặt cũ kĩ , già nua , khô héo ; một tâm hồn đau khổ đến cản kiệt cả nước mắt , một hình hài rất đáng thương …
II, Đọc – Tìm hiểu văn bản
1, Đọc – Tìm hiểu chú thích
2, Boỏ cuùc : 3 phaàn
3, Phaân tích
a.Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng - Lão cười như mếu , đôi mắt ầng ậng nước , mặt co rúm lại , những vết nhăn co lại với nhau , ép cho nước mắt chảy ra .
- Cái đầu ngoẹo qua một bên , cái miệng móm mém của lão mếu như con nít , lão khóc hu hu
Tâm trạng đau khổ , day dứt, ăn năn , vô cùng yêu thương loài vật
- Lão Hạc còn là một người coi trọng danh dự và coi trọng bổn phận làm cha
b, Cái chết của lão Hạc
(?) Những từ ngữ tượng hình tượng thanh nào được sử dụng để tạo hình ảnh cụ thể , sinh động cho lão Hạc ?
- ầng ậng nước , miệng móm mém , khóc hu hu (?) Từ đó , lão Hạc có tâm trạng như thế nào ? (tâm trạng đau khổ , day dứt , ăn năn , vô cùng yêu thương loài vật ) b, Cái chết của lão Hạc: * Theo dõi đoạn truyện kể việc lão Hạc nhờ cậy ông giáo , hãy cho biết :
(?) Mãnh vườn và món tiền gửi ông giáo có ý nghĩa ntn đối với lão Hạc ?
- Mãnh vườn là tài sản duy nhất lão Hạc có thể dành cho con trai .mãnh vườn ấy gắn với danh dự , bổn phận của kẻ làm cha, .món tiền 30 đồng bạc do cả đời dành dụm sẽ được dùng phòng khi lão chết có tiền ma chay . Món tiền ấy mang danh dự của kẻ làm người .
(?) Em nghĩ gì về lão Hạc từ chối mọi sự giúp đỡ trong cảnh ngộ gần như không kiếm được gì để ăn ngoài rau má , sung luộc ?( lão Hạc là người tự trọng , không để người đời thương hại và xem thường )
(?) Từ đó , phẩm chất nào của lão Hạc được bộc lộ ? - Coi trọng bổn phận làm cha , coi trọng danh giá làm người
(?) Cũng từ đó hiện lên một số phận con người LH ntn?
- Nghèo khổ và cô độc trong sự trong sạch
* Bằng những việc làm cụ thể , lão Hạc đã chuẩn bị cái chết cho mình . Tác giả đã dành đoạn văn cuối cùng để đặc tả cái chết của lão Hạc .
(?) Hãy tìm trong đoạn văn đó những chi tiết miêu tả cái chết của lão Hạc .
-Lão Hạc đang vật vã ở trên giường , đầu tóc rũ rượi …;
khắp người chốc chốc lại bị giật mạnh một cái , nảy lên . (?) đặc tả cái chết của lão Hạc tác giả đã sử dụng từ ngữ ntn? ( Dùng liên tiếp các từ tượng thanh , tượng hình : vật vã , rữ rượi , xộc xệch , long xòng sọc , tru tréo )
(?) Theo em sử dụng như thế có tác dụng gì ?
- Tạo hình ảnh cụ thể sinh động về cái chết dữ dội , thê thảm của lão Hạc
(?) Vì sao mà lão Hạc lại phải tìm đến cái chết như vậy ? - Chết để giữ mãnh vườn và số tiền dành dụm bấy lâu nay
- Lão Hạc vật vã trên giường , đầu tóc rũ rượi , khắp người chốc chốc lại giật mạnh một cái , nảy leân.
Một cái chết dữ dội, thê thảm , kinh hoàng
- Nó góp phần bộc lộ rõ số phận và tình cách của lạo Hạc , cũng là tính cách của nhiều người nông dân nghèo trong xh VN trước cách mạnh tháng tám . Mặt khác cái chết của lạo Hạc có ý nghĩa tố cáo hiện thực xh thực dân nữa phong kieán
cho người con trai , đồng thời cũng là để tạ lỗi cùng cậu vàng
(?) Cái chết của Lão Hạc còn có ý nghĩa như thế nào ? (HSTLN)
- Nó góp phần bộc lộ rõ số phận và tính cách của lão Hạc , cũng là số phận và tính cách của nhiều người nông dân nghèo trong xh VN trước cm thánh tám : nghèo khổ bế tắc cùng đường , giàu tình thương yêu và lòng tự trọng
- Mặt khác cái chết của lão Hạc còn có ý nghĩa tố cáo hiện thực xh thực dân nữa phong kiến , họ chỉ có thể sa đoạ , tha hoá hoặc giữ bản chất lương thiện , trong sạch , tìm lại tự do bằng cái chết của chính mình
(?) Theo em , bi kịch của lão Hạc tác động ntn đến người đọc ? ( tình cảm xót thương , lòng tin vào những điều tốt đẹp trong phẩm chất người dân lao động )
c, Thái độ , tình cảm của nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc
* Theo dõi nhân vật ông giáo trong truyện cho biết (?) Vai trò của ông giáo ntn trong truyện ?
- Vừa là người chứng kiến vừa tham gia vào câu chuyện của nhân vật chính vừa đóng vai trò dẫn dắt truyện , vừa trực tiếp bày tỏ thái độ , tính cảm , bộc lộ tâm trạng của bản thân
(?) Tháo độ của nhân vật “tôi” khi nghe laõ Hạc kể chuyện như thế nào ?
- Ông giáo dần dần thay đổi từ chổ dửng dưng đến chổ khâm phục , cảm thương sâu sắc đối với nổi khổ và tấm lòng của lão Hạc .
(?) Những hành động ,cách cư xử chứng tỏ lòng đồng cảm , xót xa yêu thương của nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc ?
- Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà oà lên khóc - ông con mình ăn khoai , uống nước …thế là sướng (?) Từ đấy , phẩm chất nào của nhân vật tôi được bộc lộ ? - Lòng nhân ái dựa trên sự chân tình và đồng khổ
(?) Khi nghe Binh Tư nói về lão Hạc , ông giáo cảm thấy cuộc đơì thật đáng buồn . Nhưng khi chứng kiến cái chết của Lão Hạc , ông gíao lại nghĩ “ Không cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn , hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng
c, Thái độ , tình cảm của nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc
- Từ chổ dửng dưng đến chổ khâm phục , cảm thương sâu sắc đối với nổi khổ và tấm lòng của lão Hạc , tình cảm và sâu sắc hơn khi ông giáo chứng kiến cái chết vật vã , thê thảm của lão Hạc
Lòng nhân ái dựa trên sự chân tình và đồng khổ . Trọng nhân cách , không mất lòng tin vào những điều tốt đẹp của con người
III, Toồng keỏt: sgk
buồn theo một nghĩa khác” . Em hiểu những ý nghĩ đó của nhân vật ông giáo ntn?(HSTLN)
- Những tính cảm ấy càng sâu sắc hơn khi ông giáo chứng kiến cái chết vật vã thê thảm của lão Hạc
(?) Những ý nghĩ đó cho ta biết được điều cao quý nào trong tâm hồn ông giáo? ( Trong nhân cách , không mất lòng tin vào những điều tốt đẹp ở con người )
III, Tổng kết (?) Học qua vb này em hiểu được điều sâu sắc nào về số phận và phẩm chất của người nông dân lao động trong xh cũ ?
(Số phận đau thương , cùng khổ . Nhân cách cao quí ) (?) nhân vật ông giáo trong vb Lão Hạc là hình ảnh của nhà văn Nam Cao . Từ nhân vật này em hiểu gì về tác giả Nam Cao? (HSTLN)
- Là nhà văn của những người lao động nghèo khổ mà lương thiện . Giàu lòng thương người nghèo . Có lòng tin mãnh liệt vào những phẩm chất tốt đẹp của người lao động
(?) Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của NC trong vb Lão Hạc ? (HSTLN)
- Kể chuyện kết hợp miêu tả và biểu cảm , Sử dụng các chi tiết cụ thể , sinh động để khắc hoạ nhân vật
- Cách kể tự nhiên , chân thực từ ngôi thứ nhất 4. Hướng dẫn về nhà: Học thuộc ghi nhớ
- Tóm tắt đoạn trích
- Soạn bài mới “ Cô bé bán diêm”
5. Ruựt kinh nghieọm:
Tuần: Ngày soạn:
Tiết: Ngày dạy:
TỪ TƯỢNG THANH TỪ TƯỢNG HÌNH A.Mục tiêu cần đạt :
* Giuùp hs
- Hiểu được thế nào là từ tượng hình , từ tượng thanh
- Có ý thức sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh để tăng thêm tính hình tượng , tính biểu cảm trong giao tiếp
- Rèn khả năng sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh trong việc viết vb tự sự , miêu tả , biểu cảm
B.Chuaồn bũ :
1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : vb Lão Hạc , tập làm văn qua bài Liên kết các đoạn trong vb
- Bảng phụ
2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài C.Tiến trình lên lớp : 1, ổn định tổ chức
2, Kiểm tra bài cũ : Thế nào là trường từ vựng ? Cho vd minh hoạ 3, Bài mới :
I.Đặc điểm , công dụng :
Gọi hs đọc đoạn trích ( trong Lão Hạc của Nam Cao )
(?) Trong những từ in đậm trên , những từ nào gợi tả hình ảnh , dáng vẻ , trạng thái của sự vật ; những từ ngữ nào mô phỏng âm thanh của tự nhiên của con người ?
(?) Những từ ngữ gợi tả hình ảnh , dáng vẻ , hoạt động , trạng thái hoặc mô phỏng âm thanh như trên có tác dụng gì trong văn miêu tả , tự sự ?
(?) Từ phân tích vd trên hãy cho biết đặc điểm của ứ từ tượng hỡnh , từ tượng thanh và cụng dụng của nú của nó ?
(HS đọc phần ghi nhớ )
Bài tập nhanh :
- Tìm những từ ngữ tượng hình , tượng thanh trong đoạn văn sau :
Anh dậu uốn vai ngáp dài một tịếng . Uể oải , chống tay xuống phản , anh vưìa rên vừa ngỏng đầu lên . Run rẩy cất bát cháo , anh mới kề vào đến miệng , cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song , tay thước và dây thừng
I.Đặc điểm , công dụng : 1.Vớ duù:
- Từ ứ gợi tả hỡnh ảnh , dỏng vẻ : móm mém , xồng xộc , vật vã , rũ rượi , xộc xệch , sòng sọc . - Từ ngữ mô phỏng âm thanh của tự nhiên , của con người : hu hu , ưu ửu
Gợi được hình ảnh cụ thể , sinh động , có giá trị biểu cảm cao
2 .Kết luận: Ghi nhớ (SGK/ )
- từ tượng hình : uể oải , run rẫy - tượng thanh : sầm sập
II, Luyện tập
Bài tập 1 : Tìm từ tượng hình , từ tượng thanh - Từ tượng hình : rón rén , lẻo khoẻo , chỏng quèo -Tượng thanh : xoàn xoạt , bịch , bốp
Bài tập 2 : Tìm từ tượng hình gợi tả dáng đi của người
- Lò dò , khệng khạng , rón rén , lẻo khẻo , huỳnh huỵch , ngất ngưỡng , lom khom , dòm daãm , lieâu xieâu
Bài tập 3 : Phân biệt nghĩa các từ tượng thanh . - ha hả : từ gợi tả tiếng cười to , tỏ ra rất khoái chí
- Hì hì : từ mô phỏng tiếng cười phát ra đằng mũi , thường biểu lộ sự thích thú , có vẻ hiền lành
- Hô hố : tiếng cười to, vô ý , thô lỗ
- Cười hơ hớ : mô phỏng tiếng cười thoải mái , vui vẻ , không cần che đậy , giữ gìn Bài tập 4 : Đặt câu
- Ngoài trời đã lắc rắc những hạt mưa xuân - Trên cành đào đã lấm tấm những nụ hoa
- Đêm tối , trên con đường khúc khuỷu thấp thoáng những đốm sáng đom đóm lập loè - Chiếc đồng hồ báo thức trên bàn kiên nhân kêu tích tắc suốt đêm
4. Hướng dẫn về nhà: :- Học thuộc phần ghi nhớ - Làm hết bài tập còn lại
- Soạn bài tiếp theo “ Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh”
5. Ruựt kinh nghieọm:
Tuần: Ngày soạn:
Tiết: Ngày dạy:
LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN A.Mục tiêu cần đạt :
*Giuùp hs
- Hiểu cách sử dụng các phương tiện để liên kết các đoạn văn , khiến chúng liền ý , liền mạch
- Viết được đoạn văn liên kết mạch lạc , chặt chẽ
- Rèn luyện kĩ năng dùng phương tiện liên kết để tạo liên kết hình thức và liên kết nội dung giữa các đoạn trong vb
B. Chuaồn bũ :
1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : vb lão Hạc , với tiếng việt qua bài Từ tượng hình , từ tượng thanh . Một số đoạn văn
2 .HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài C.Tiến trình lên lớp : 1, Ổn định tổ chức :
2, Kiểm tra bài cũ : 3, Bài mới :
GV giới thiệu bài mới