Giao an Ngu van 8 (ca nam)

- Nắm đợc chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản .- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định , lựa chọn , sắp xếp các phần trong văn bả

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

II k iểm tra bài cũ .

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?

(A) Cổng trờng mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC

'' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s đọc ,

chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc , giọng chậm ,

hơi buồn , lắng sâu ; chú ý giọng

nói của nhân vật '' tôi '' , ngời mẹ

I Đọc , chú thích

1 Tác giả :

( 1911-1988) ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

bố cục ntn ?

? Truyện đợc kể theo ngôi thứ mấy

? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tng bừng

rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi tựu

tr-ờng của tác giả đợc khơi nguồn từ

thời điểm nào ? Quang cảnh ra sao

?

? Kỉ niệm về buổi tựu trờng đợc

diễn tả theo trình tự nào ? Tìm

H/s tự hỏi đáp chú thích Câu chuyện đợc kể theo trình

tự thời gian của buổi tựu trờng (theo dòng hồi tởng của nhân vật '' tôi'')

Truyện đợc kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho ngời kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trờng

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trờng

II đọc- hiểu văn bản.

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trờng

a, Khơi nguồn kỉ niệm

những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá trị

biểu cảm của những từ ngữ ấy ?

? Hãy tìm những hình ảnh , chi tiết

chứng tỏ tâm trạng ( nhân vật ''tôi''

trên con đờng cùng mẹ tới trờng)

hồi hộp , cảm giác ngỡ ngàng của

nhân vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên

đờng tới trờng ?

? Em có nhận xét gì về sự thay đổi

trong tâm trạng nhân vật ''tôi'' khi

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá

khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tng bừng , rộn rã Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng -> Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra từ bao năm rồi mà dờng nh vừa mới xảy ra hôm qua

- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

ợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô

đùa , rong chơi, thả diều ngoài

Từ hiện tại quá khứ Đó là những cảm giác trong sáng nảy

nở trong lòng

b Trên con đờng cùng mẹ tới tr-ờng

cùng mẹ đi trên đờng ? đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm

thấy tất cả dờng nh trang trọng

và đứng đắn Tôi muốn thử sức

và khẳng định mình trong việc cầm bút , thớc và 2 quyển vở

Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa

bé lần đầu tiên đợc đến trờng Tất cả những cử chỉ ấy giúp ta hình dung t thế ngộ nghĩnh ,

đáng yêu của chú bé

Cảm thấy trang trọng , đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng

định mình -> Háo hức

? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ

biến tâm lí rất phù hợp của một

đứa trẻ lần đầu tiên đợc đến trờng

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi tên

h/s nhân vật ''tôi'' lại bất giác dúi

đầu vào lòng mẹ nức nở khóc ?

Em có cảm thấy chú bé này là

ng-ời yếu đuối hay không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì

bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở -> tâm trạng lúng túng ,

sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử

đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì

đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát ít khi đợc tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi

đầu vào lòng mẹ khóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã thấy quyến luyến Tất cả đó là

c Tâm trạng

và cảm giác của ''tôi''khi

đến trờng và khi nghe ông

đốc gọi tên

và phải rời bàn tay mẹ b-

ớc vào lớp

Bỡ ngỡ , lo

sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng

túng sợ sệt

d Tâm trạng

và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học

đầu tiên

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện tác

giả đa hình ảnh '' con chim liệng

bay cao '' có ý nghĩa gì ?

thầy giáo đón nhận học trò mới ,

các bậc phụ huynh ) đối với các

em bé lần đầu đi học ?

sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm

lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , ngời bạn mới ấy sẽ là nơi mà mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con chim non

liệng đến '' có ý nghĩa tợng trng

sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự

do nô đùa , thả diều đã chấm dứt

để bớc vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , đợc đến trờng , đợc học hành , đợc làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trờng

có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất tự

nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi

đi học '' nh mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con ngời và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu

đáo cho con em trong buổi tựu ờng đầu tiên , đều trân trọng tham

tr-dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng

đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy , ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gơng mặt tơi

2 Thái độ ,

cử chỉ của ngời lớn đối với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

G: Những h/ả về ngời lớn cho thấy

trách nhiệm , tấm lòng của nhà

tr-ờng , gia đình đối với các em h/s

Đây thực sự là những dấu ấn tốt

đẹp , những kỉ niệm trong sáng ,

ấm áp không thể phai nhoà trong

cời đón h/s vào lớp cũng là một

ng-ời vui tính thơng yêu h/s

'' Tôi quên thế nào đợc '''' ý nghĩ ấy thoáng qua '''' Họ nh con chim con ''

kí ức tuổi thơ , giúp các em tự tin ,

mang mác và cảm giác nhẹ nhàng

êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+ Truyện ngắn đợc bố cục theo dòng hồi t-ởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể ,

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 4 : Hớng dẫn luyện tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tợng

của em trong buổi khai giảng lần

đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu tiên

đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa

đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những ngời lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên

đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng

và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả bài

- Cảm xúc chân thực , thiết tha

- Nên chọn những chi tiết sâu sắc ,

ấn tợng nhất

IV Luyện tập Bài 1:

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đact trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Ngày soạn :

Ngày giảng :

Tiết : 3 Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ về từ

đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú ,

chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , hơu '' Từ

chim rộng hay hẹp hơn nghĩa của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ

động vật bao hàm nghĩa của ba

từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô , cá

thu '' Vì sao ?

? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

những từ nào ?

- Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú , sáo '' Vì

các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú '' và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áoquần dài , quần đùi áo dài ,

áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom súng trờng , đại bác bom bi ,

ba càng

* Ghi nhớ

II Luyện tập.Bài 1:

b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

IV H ớng dẫn về nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng

Ngày soạn :

- Nắm đợc chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định , lựa chọn , sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình

II k iểm tra bài cũ .

III ài mới b .

1 Giới thiệu bài :

Chúng ta đã đợc tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo

ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy :

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s tìm

hiểu về chủ đề của văn bản

G yêu cầu h/s đọc thầm văn bản

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong

thời thơ ấu của mình ? Sự hồi

t-ởng ấy gợi lên những ấn tợng gì

? Để tái hiện những kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học , tác giả đã

Hs đọc thầm văn bản

Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi

đầu tiên đi học Sự hồi tởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thể nào quên

về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựu trờng

Chủ đề của văn bản : Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trờng

đầu tiên Chủ đề của văn bản là những vấn

đề chủ chốt đợc tác giả nêu lên ,

đặt ra trong văn bản

Hs đọc ghi nhớ

I Chủ đề của văn bản

II Tính thống nhất về chủ

đề của văn bản

đặt nhan đề của văn bản và sử

dụng từ ngữ câu ntn ?

? Tìm các từ ngữ , các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' khi

cùng mẹ đi đến trờng , khi cùng

các bạn vào lớp ?

G: Tất cả các chi tiết trên đều tập

trung khắc họa tâm trạng của

nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu

tr-ờng đầu tiên

? Vậy tính thống nhất về chủ đề

- Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học + Các câu đều nhắc đến những kỉ niệm của buổi tựu trờng đầu tiên trong đời

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu

lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr-ờng

- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng

- Tôi bặm tay ghì thật chặt , nhng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống

* Khi cùng mẹ tới trờng :Con đờng quen đi lại lắm lần nay thấy lạ , cảnh vật xung quanh đều thay đổi thấy mình trang trọng và

đứng dắn trong bộ quần áo mới ,

* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng nề , dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở

* Trong lớp học : cảm thấy xa mẹ nhớ nhà

thể hiện ở những phơng diện nào

Các đoạn văn đã trình bày vấn đề

theo thứ tự nào ? Theo em có thể

thay đổi trật tự sắp xếp này đợc

không ? Vì sao ?

? Nêu chủ đề của văn bản trên ?

? chủ đề ấy đợc thể hiện trong

toàn văn bản Hãy chứng minh ?

? Tìm các từ ngữ , các câu tiêu

biểu thể hiện chủ đề của đề của

Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ nói tới chủ đề đã

xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

Để viết đợc một văn cần xác

định rõ chủ đề của văn bản Chủ

đề của văn bản đợc thể hiện trong đề bài , đề mục , trong quan hệ giữa các phần của văn bản và ở các từ ngữ then chốt lặp

đi lặp lại

Hs đọc ghi nhớ

- Văn bản nói về cây cọ ở vùng sông Thao quê hơng của tác giả

- Thứ tự trình bày : miêu tả hình dáng cây cọ , sự gắn bó của cây

cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọ với ngời dân sông Thao

- Khó thay đổi đợc trật tự sắp xếp vì các ý này đã rành mạch , liên tục

Chủ đề : Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

Chủ đề đợc thể hiện qua nhan đề của văn bản , các ý miêu tả hình dáng , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với ngời

V Luyện tập Bài 1

rừng cọ , lá cọ và các chi tiết miêu tả về :

+ hình dáng của cây cọ + sự gắn bó của cây cọ với tác giả

+ công dụng của cây cọ đối với

đời sống

Hs thảo luận nhóm và cử đại diện trình bày

Yêu cầu thảo luận theo nhóm

Gv yêu cầu thảo luận theo nhóm

Căn cứ vào chủ đề của văn bản thì ý b và d làm cho bài lạc đề vì

nó không phục vụ cho việc chứng minh luận điểm '' Văn chơng làm cho tình yêu quê hơng ''

Đại diện nhóm trình bày

- Có những ý lạc chủ đề : c, g

- Có những ý hợp với chủ đề

nh-ng do cách diễn đạt cha tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề: b,e

a, Cứ mùa thu về , mỗi lần thấy các em nhỏ xốn xang

b, Cảm thấy con đờng '' thờng đi lại lắm lần '' tự nhiên cũng thấy lạ , cảnh vật đều thay đổi

c, Muốn thử sức mình bằng việc

tự mang sách vở nh một cậu học trò thực sự

d, Cảm thấy ngôi trờng vốn qua lại nhiều lần cũng có nhièu biến

đổi

e, Lớp học và những ngời bạn mới trở nên gần gũi , thân thơng

- Hiểu đợc những đặc sắc của thể văn hồi kí qua cách viết của nhà văn Nguyên Hồng

; lối tự truyện chân thành , truyền cảm , thấm đợm chất trữ tình

H1: Phân tích tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu trờng

đầu tiên.

H2: Nhận xét nào đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm ?

A Truyện đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật '' tôi '' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

B Có sự kết hợp hài hoà giữa các phơng thức tạo lập văn bản nh tự sự , miêu tả , biểu cảm

C Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các hình ảnh so sánh giàu chất trữ tình

(D) Cả A,B,C đều đúng

III Bài mới

1 g iới thiệu bài :

Gv cho hs quan sát chân dung nhà văm Nguyên Hồng và cuốn hồi kí tự truyện '' Những ngày thơ ấu '' Nguyên hồng là một trong những nhà văn có tuổi thơ thật cay đắng , khốn khổ Những kỉ niệm ấy đã đợc nhà văm viết lại trong tập tiểu thuyết tự thuật

'' Những ngày thơ ấu '' Kỉ niệm ấy về ngời mẹ đáng thơng qua cuộc trò chuyện với bà cô

và cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chơng truyện cảm động nhất

2 Tiến trình bài dạy :

- Các từ ngữ , h/ả , lời nói của

bà cô đọc với giọng đay đả ,

bộc lộ sắc thái châm biếm , cay

- Thời thơ ấu trải nhiều cay

đắng đẫ trở thành nguồn cảm hứng cho tác giả viết cuốn hồi kí tự truyện cảm động '' Những ngày thơ ấu '' 1938-

Phòng

- Là nhà văn lớn của nền văn học VN

3 Tác phẩm :

Chơng 4 của tác phẩm

? Ngay ở phần đầu truyện bà cô

xuất hiện với cử chỉ '' cời hỏi ''

bé Hồng Vậy cử chỉ và nội

dung câu hỏi có thể hiện đợc

tình yêu thơng của bà cô với đứa

cháu hay không ?

một kỉ niệm sâu sắc Đoạn trích thuộc chơng 4 của tác phẩm

Hs tự hỏi - đáp chú thích dựa vào SGK / 19

P1: Từ đầu ngời ta hỏi đến chứ : Cuộc đối thoại giữa ng-

ời cô và chú bé Hồng ý nghĩ , cảm xúc của bé Hồng về ngời

mẹ P2: Còn lại : Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

Bố chết , cha đoạn tang , mẹ phải đi làm ăn xa và cũng chẳng khá giả gì , đã lâu rồi chú bé không đợc gặp mẹ

- Ngời cô '' cời hỏi '' chứ không phải lo lắng , nghiêm nghị hỏi lại , không phải là

âu yếm hỏi lại Lẽ thờng , câu hỏi đó sẽ đợc trả lời rằng

có, nhất là đối với chú bé vốn

đã thiếu thốn tình yêu thơng

ấp ủ Nhng vốn nhạy cảm , nặng tình thơng yêu và lòng kính mến mẹ chú bé Hồng lập tức nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cời rất kịch của

*, Bố cục :

II Đọc - hiểu văn bản

1 Nhân vật bà cô

( qua cái nhìn và tâm trạng của bé Hồng )

? Em hiểu '' cời rất kịch '' có

nghĩa là gì ?

Câu hỏi thảo luận :

? Sau lời từ chối của bé Hồng

ngời cô Vì thế chú cúi đầu không đáp

Rất kịch : giống nh đóng kịch trên sân khấu , nhập vai , biểu diễn nghĩa là rất giả dối Bà cô cời , hỏi ngọt ngào , dịu dàng nhng không có ý định tốt đẹp mà đang có dắp tâm xấu đối với ngời cháu của mình

Hs thảo luận nhóm

cuộc đối thoại tởng chừng chấm

dứt , nhng ngời cô đâu đã chịu

buông tha Vậy bà hỏi lại bé

Hồng nhữg gì ? Nét mặt và thái

độ của bà thay đổi ra sao Hãy

phân tích ?

G: Rõ ràng bà cô quả là cay

nghiệt và cao tay trớc chú bé

đáng thơng và bị động Cho đến

khi chú phẫn uất , nức nở , nớc

mắt ròng ròng , rồi ''cời dài

trong tiếng khóc '' hỏi lại , ngời

cô vẫn cha chịu buông tha

* Cô tôi hỏi luôn , giọng vẫn ngọt : hai con mắt long lanh nhìn cháu chằm chặp Lời nói và cử chỉ càng chứng tỏ

sự giả dối và độc ác của bà

Bà vẫn tiếp tục đóng kịch , tiếp tục diễu cợt , lôi kéo đứa cháu đáng thơng vào một trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn

* Cô tôi liền vỗ vai tôi cời

mà nói rằng '' Mày dại quá ''

Rõ ràng cử chỉ ấy không chỉ

lộ rõ sự giả dối , độc ác mà còn chuyển sang chiều hớng châm chọc , nhục mạ Quả

không gì cay đắng hơn khi vết thơng lòng lại bị chính ngời cô ruột của mình săm soi , hành hạ Hai tiếng '' em bé ''

nh bị gai cào , muối xát của

đứa cháu là sự vô cảm sắc lạnh đến ghê rợn của ngời cô

* Cô tôi bỗng đổi giọng , vỗ vai , nhìn vào mặt tôi nghiêm nghị Cử chỉ và lời nói tiếp theo của bà cô phải chăng là

sự thay đổi đấu pháp tấn công Dờng nh đã đánh đến miếng đòn cuối cùng bà ta muốn làm cho đứa cháu đau khổ hơn , thê thảm hơn nữa Khi thấy đứa cháu đau đớn , phẫn uất đến đỉnh điểm , bà ta mới tỏ ra ngậm ngùi , xót th-

ơng ngời đã mất Đến đây sự giả dối , thâm hiểm mà trơ

trẽn của ngời cô đã phơi bày toàn bộ

héo cả tình máu mủ ruột thịt trong xã hội thực dân nửa

G: Hình ảnh bà cô gây cho ngời

phong kiến lúc bấy giờ

Bài tập : Theo em , nhớ lại cuộc trò chuyện với ngời cô tức là tác giả nhớ lại điều gì ?

A Cảnh ngộ tội nghiệp của một đứa trẻ

B Cảnh ngộ thơng tâm của ngời mẹ hiền từ

C Sự xảo quệt và độc ác của ngời cô

II Kiểm tra bài cũ

H:Nhân vật bà cô hiện lên trong cuộc trò chuyện với bé Hồng là một con ngời ntn ?

A Là một ngời đàn bà xấu xa , xảo quyệt , thâm độc với những '' rắp tâm tanh bẩn ''

B Là một ngời đại diện cho những thành kiến phi nhân đạo , cổ hủ của XH lúc bấy giờ

C Là một ngời có tính cách tiêu biểu cho những phụ nữ từ xa đến nay

(D) Cả A và B

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

2 Tiến trình bài dạy

? Hãy cho biết hoàn cảnh sống

hiện tại của chú bé Hồng ? - Bố chơi bời nghiện ngập , 2, Tình yêu th -

ơng của chú bé

? Diễn biến tâm trạng của bé Hồng

khi lần lợt nghe những câu hỏi và

thái độ cử chỉ của bà cô ntn?

mất sớm

- Mẹ bỏ nhà tha hơng cầu thực , gần năm trời không có tin tức gì ?

- Hồng phải sống với bà cô

trong sự cô đơn , buồn tủi

Hs thảo luận theo nhóm , cử

đại diện trình bày

Hồng đối với ngời

mẹ

Chia nhóm thảo luận :

N1: Khi nghe câu hỏi đầu tiên của

ngời cô '' Hồng ! Mày có muốn

vào Thanh Hoá ''

N2: Lời hỏi thứ hai của ngời cô

N3: Khi nghe ngời cô kể về tình

cảnh tội nghiệp của mẹ mình

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

của nhóm mình

N1: Mới đầu nghe ngời cô hỏi , lập tức trong kí ức chú bé sống dậy hình ảnh ngời mẹ với vẻ mặt rầu rầu và sự hiền

từ Từ ''cúi đầu không đáp rồi cời và từ chối dứt khoát là một phản ứng thông minh xuất phát từ sự nhạy cảm và lòng tin yêu ngời mẹ của chú

bé Bé Hồng đã sớm nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt của ngời cô mình

N2: Trớc những câu hỏi , lời khuyên nh xát muối vào lòng nhng lại chứa đầy sự mỉa mai , nhục mạ của ngời cô , lòng bé Hồng càng thắt lại vì

đau đớn , vì tủi nhục , xúc

động vì thơng mẹ , thơng thân khiến khoé mắt em đã cay cay , rồi '' nớc mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép , chan hoà

đã bộc lộ lòng căm tức tột cùng ấy bằng các chi tiết đầy

ấn tợng Lời văn lúc

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

Gv nêu vấn đề thảo luận : tiếng

gọi thảng thốt , bối rối : Mợ ơi !

của bé Hồng và giả thiết tác giả

Những câu nói cuối cùng bày

tỏ sự ngậm ngùi của bà ta đối với ngời anh ruột cũng chỉ là lời vuốt đuôi , giả nhân giả

nghĩa mà thôi

- Tiếng gọi '' Mợ ơi ! '' bối rối, mừng tủi , xót xa , đau đớn ,

hi vọng Chỉ là bóng của một ngời trông giống mẹ thôi nh-

ng bé Hồng đã cất tiếng gọi vang lên giữa đờng thể hiện niềm khao khát gặp mẹ đang cháy lên trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi

- Hình ảnh so sánh ở đây chỉ

b, Tâm trạng của

bé Hồng khi gặp

mẹ

đến tuyệt vọng của bé Hồng Tột cùng hạnh phúc , tột cùng

đau khổ , cảm giác gần với cái chết Đó là phong cách văn chơng riêng của Nguyên Hồng

- Cuống cuồng đuổi theo xe

mẹ , thở hồng hộc , ríu cả

chân lại , oà khóc nức nở Giọt nớc mắt lần này khác

G bình : Chú bé Hồng bềnh trôi

trong cảm giác vui sớng , rạo rực,

không mảy may nghĩ ngợi gì

Những lời cay độc của ngời cô ,

những tủi cực vừa qua bị chìm đi

giữa dòng cảm xúc miên man ấy

hẳn với lần trớc ( khi trả lời bà cô ) dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tởi mà mãn nguyện

- Cảm giác sung sớng đến cực

điểm của đứa con khi ở trong lòng mẹ đợc Nguyên Hồng diễn đạt bằng những rung

động rất tinh tế , cảm nhận bằng nhiều giác quan + Cảm nhận gơng mặt mẹ ,

đôi mắt , nớc da , hai gò má

+ Cảm giác ấm áp , êm dịu mơn man khắp da thịt + Hơng thơm : hơi quần áo , mùi trầu nhai : vừa lạ lùng , vừa gần gũi

=> Tất cả là hình ảnh về một thế giới đang bừng nở , hồi sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm và ấm áp tình mẫu tử

Hs thảo luận , nêu vấn đề :

Đoạn văn đã diễn tả niềm sung sớng vô bờ khi đợc nằm trong lòng mẹ Đó là những giây phút thần tiên hạnh phúc

đẹp nhất của con ngời Ngời

Câu hỏi thảo luận : Có ý kiến cho

rằng đoạn văn cuối bài tả lại cảm

giác trong lòng mẹ của bé Hồng là

một đoạn văn hay , một bài ca

Hoạt động 3 : Hớng dẫn h/ s tổng

kết

? Qua đoạn trích , hãy chứng minh

rằng văn Nguyên Hồng giàu chất

trữ tình ?

? qua phần tìm hiểu ( chơng truyện

) đoạn trích em hiểu thế nào là hồi

kí ?

biến hết chỉ còn lại tình mẫu

tử thiêng liêng , bất diệt

- Chất trữ tình thấm đợm ở nội dung câu chuyện đợc kể ở những cảm xúc xót xa , căm giận , yêu thơng lên đến cực

điểm và cách thể hiện ( giọng

điệu , lời văn ) của tác giả + Tình huống và nội dung câu chuyện : hoàn cảnh đáng th-

ơng của chú bé Hồng , câu chuyện về một ngời mẹ âm thầm chịu đựng nhiều cay

đắng + Diễn biến tâm trạng của chú

bé Hồng trong suốt đoạn trích : từ nỗi đau tủi hờn vì hoàn cảnh sống thiếu thốn tình ấp ủ

đến sự phản ứng quyết liệt đối với những lời châm chọc của

bà cô và cảm giác sung sớng khi nằm trong lòng mẹ + Cách thể hiện của tác giả

cũng góp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của chơng hồi

- Các hình ảnh thể hiện tâm trạng , các so sánh gây sinh

Hồi kí là một thể của kí , ở đó ngời viết kể lại những

chuyện , những điều chính

III Tổng kết

1 Nghệ thuật :

Gọi h/s đọc phần ghi nhớ / sgk ?

Hoạt động 4 : Hớng dẫn luyện tập

mình đã trải qua , đã chứng kiến

Hs đọc ghi nhớ

IV

Luyện tập

? Có nhà nghiên cứu nhận định

Nguyên Hồng là nhà văn của phụ

nữ và nhi đồng Qua đoạn trích

''Trong lòng mẹ '' hãy chứng minh

nhận định trên ?

- Nguyên Hồng là nhà văn viết nhiều về phụ nữ và nhi

đồng Đây là những con ngời xuất hiện nhiều trong thế giới nhân vật của ông Ông đã

dành cho họ lòng thơng yêu

và thái độ nâng niu trân trọng

+ Nhà văn đã kể lại một cách thấm thía những nỗi cơ cực , tủi nhục mà ngời phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu thời trớc

+ Nhà văn trân trọng vẻ đẹp tâm hồn , đức tính cao qúy của phụ nữ và nhi đồng

BT : CM nhận

định

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học thuộc ghi nhớ

- phân tích diễn biến tâm trạng bé Hồng trong đoạn trích

- Soạn bài mới : '' Tức nớc vỡ bờ ''

- Hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng , biết cách xác lập các trờng từ vựng đơn giản

- Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng nngôn ngữ đã học nh đồng nghĩa , trái nghĩa ,ẩn dụ , hoán dụ nhân hoá

- Rèn luyện kĩ năng lập trờng từ vựng và sử dụng trong nói , viết

1 Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng ? Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp ? Lấy ví dụ minh họa ?

2 từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của các từ sau đây : h/s , sinh viên , giáo viên, bác sĩ , kĩ s , luật s , nông dân , công nhân, nội trợ

A Con ngời C Nghề nghiệp

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hình thành cho

h/s khái niệm trờng từ vựng

G chép đoạn văn bảng phụ Yêu

- Ngời mẹ của bé Hồng

- Chỉ bộ phận cơ thể của con ngời

- Trờng từ vựng là tập hợp các

từ có ít nhất một nét

I Thế nào là tr - ờng từ vựng

Bài tập nhanh : Hãy đặt tên

tr-ờng từ vựng cho dãy từ dới đây :

nồi, chảo, bếp , đũa nấu

II L u ý .

a một trờng từ vựng có thể bao

G: Treo bảng phụ ghi sẵn VD :

Trờng mùi vị ; cay ,đắng

Có thể tập hợp những từ khác nhau trong một trờng từ vựng

Hs quan sát ví dụ Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khac nhau

Nhân hoá con chó Vàng của lão Hạc có suy nghĩ , hành

gồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn

b Một trờng từ vựng có thể bao gồm những từ ngữ khác biệt nhau về từ loại

c Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau

- Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc

nhiều trờng từ vựng khác nhau

Trờng từ vựng '' ngời ruột thịt'' : thầy , mẹ , cô

d Trong thơ văn , trong cuộc sống ng-

ời ta thờng dùng cách chuyển trờng

từ vựng làm tăng sức gợi cảm

III Luyện tập Bài 1 :

? Cho h/s làm bài 2 theo nhóm :

tr-Bài 4 :Bài 5 :

? Trong đoạn thơ sau , tác giả đã

- Trờng các chiến lợc , chiến thuật hoặc phơng án tác chiến : phản công , tấn công , tổng tấn công

II Kiểm tra bài cũ

- Chủ đề của văn bản là gì ? Một văn bản có tính thống nhất về chủ đề phải đảm bảo những yêu cầu gì ?

- Kiểm tra bài tập 3 của h/s

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Trong tiết trớc chúng ta đã đợc tìm hiểu về chủ đề của văn bản Vậy chủ đề của văn bản có liên quan gì đến bố cục của văn bản Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về mối quan hệ ấy và ôn tập lại bố cục trong văn bản

2 Tiến trình bài dạy

? Qua việc phân tích hãy cho

biết bố cục của văn bản gồm

mấy phần ? Nhiệm vụ của từng

phần ? Mối quan hệ giữa các

P2 : Tiếp không cho vào thăm

P3 : Còn lại P1 : Giới thiệu về Chu Văn

An P2 : Công lao , uy tín , tính cách của Chu Văn An P3 : Tình cảm của mọi ngời

đối với Chu Văn An

- Các phần luôn gắn bó chặt chẽ với nhau , phần trớc là tiền đề cho phần sau , phần sau là sự nối tiếp phần trớc

- Các phần đều tập trung làm

rõ chủ đề của văn bản là '' '' ''Ngời thầy đạo cao đức trọng ''

Bố cục của văn bản gồm 3 phần : MB , TB , KB Mở bài

có nhiệm vụ nêu ra chủ đề của văn bản Thân bài có nhiệm

vụ làm rõ nội dung mà chủ đề nêu ra Kết bài tổng kết chủ

đề của văn bản Có quan

hệ chặt chẽ với nhau để tập trung làm rõ chủ đề của văn bản

? Phần thân bài văn bản '' Tôi đi

II cách bố trí , sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản

? Văn bản '' Trong lòng mẹ ''

của Nguyên Hồng chủ yếu trình

bày diễn biến tâm trạng của bé

Hồng hãy chỉ ra diễn biến tâm

trạng của cậu bé trong phần

đầu buổi học đầu tiên

+ Cảm xúc trong thời điểm hiện tại của tác giả đợc sắp xếp theo sự liên tởng đối lập với cảm xúc cùng về mùa thu trong buổi tựu trờng trớc đây

- Tình thơng mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục

đã đày đoạ mẹ của bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em

- Niềm vui sớng cực độ của cậu bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

- Tả ngời , vật , con vật theo trình tự thời gian , theo quan

hệ tình cảm , cảm xúc , quan

hệ chủ thể - bộ phận

- Tả phong cảnh : sắp xếp theo thứ tự không gian

? Đọc yêu cầu bài 1 Phân tích

cách trình bày các ý trong đoạn

trích

Chia 3 nhóm , mỗi nhóm một

phần

- Các sự việc nói về Chu văn

an là ngời tài cao

- Các sự việc nói về Chu văn

An là ngời đạo đức , đợc học trò kính trọng

- Nội dung phần thân bài ờng đợc sắp xếp theo thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề văn bản , ý đồ giao tiếp của ngời viết

th Các ý trong phần thân bài thờng sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian , sự phát triển của sự việc

Các nhóm lần l ợt trình bày .

N1 : a, Trình bày theo thứ tự

III Luyện tập

Bài 1 :

- Bàn về mối quan hệ giữa sự thật lịch sử và truyền thuyết

'' Trong lòng mẹ '' ? MB : Nêu khái quát tình cảm

của chú bé Hồng đối với mẹ

TB : - Hình ảnh đáng thơng của chú bé Hồng và sự khoa khát tình yêu thơng của mẹ

- Sự cay nghiệt của bà cô và phản ứng quyết liệt của chú

bé Hồng trớc thái độ của bà cô khi nói về mẹ mình

- Niềm sung sớng hạnh phúc của bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

- Qua đoạn trích thấy đợc :

+ Bộ mặt tàn ác bất nhân của chế độ XH đơng thời và tình cảnh khốn khổ cùng cực của ngời nông dân trong xã hội cũ

+ Cảm nhận đợc quy luật của hiện thực : có áp bức có đấu tranh

+ Thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của ngời phụ nữ nông dân

- Thấy đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua đối thoại , cử chỉ , hành động , qua biện pháp đối lập , tơng phản

b chuẩn bị

G: ảnh chân dung Ngô Tất Tố , tác phẩm '' Tắt đèn '' - Giáo án

H: Bài soạn , đọc và tóm tắt tác phẩm '' Tắt đèn ''

c lên lớp

I n định tổ chức ổ .

II Kiểm tra bài cũ

- Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ

- Em hiểu gì về chú bé Hồng qua đoạn trích '' Trong lòng mẹ ''

A Là chú bé phải chịu nhiều nỗi đau mất mát

B Là chú bé dễ xúc động , tinh tế và nhạy cảm

C Là chú bé có tình thơng yêu vô bờ đối với mẹ

D Cả A, B , C đều đúng

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Ngô Tất Tố là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lu văn học hiện thực trớc cách mạng Đề tài trong các tác phẩm văn học của ông chủ yếu viết về ngời nông dân , cho nên ông đợc mệnh danh là '' nhà văn của nông dân '' '' Tắt đèn '' là tác phẩm tiêu biểu trong sự ngghiệp văn học của Ngô Tất Tố Tác phẩm đã phản ánh đợc những nỗi cơ cực , khốn khổ của ngời nông dân trong vụ thuế ở làng quê đồng bằng Bắc Bộ

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s

đọc , tìm hiểu chú thích , bố

cục

G nêu yêu cầu đọc : rõ ràng ,

chú ý lời đối thoại của các nhân

? Cho h/s kiểm tra chú thích

bằng cách hỏi - đáp ?

- '' Tắt đèn '' là tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp văn học của Ngô Tất Tố , đồng thời là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của trào lu văn học hiện thực trớc cách mạng '' Tắt đèn '' đợc Vũ Trọng Phụng gọi là '' một thiên tiểu thuyết có luận đề xã

hội hoàn toàn phụng sự dân quê , một áng văn có thể gọi

là kiệt tác tòng lai cha từng thấy ''

- Đoạn trích nằm ở chơng XVIII của tác phẩm Chú thích : su , cai lệ , xái ,

3 Văn bản

Nằm ở chơng XVIII của tác phẩm

? Gọi h/s tóm tắt lại đoạn trích?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn h/s

đọc - hiểu văn bản

? Khi bọn tay sai xông vào nhà

chị Dậu , tình thế của chị ntn ?

? Trong tình thế ấy chị Dậu

mong muốn điều gì ?

lực điền , hầu cận ( Hs giải thích dựa vào SGK )

Hs tóm tắt dựa vào hai nội dung chính :

- Cảnh buổi sáng ở nhà chị Dậu

- Cuộc đối mặt với bọn cai lệ;

ngời nhà lí trởng chị Dậu vùng lên chống cự lại

- Tình thế của chị Dậu trong buổi sáng sớm :

+ Vụ thuế đang trong thời

điểm gay gắt nhất : quan sắp

về tận làng để đốc thuế , bọn tay sai xông vào tận nhà để

đánh trói , đem ra đình cùm kẹp

+ Chị Dậu phải bán con , bán chó , cả gánh khoai nhng vẫn không đủ tiền để nộp cả xuất

su cho em chồng đã chết từ năm ngoái

+ Anh Dậu đang ốm đau rề rề vẫn có thể bị bắt trói , đánh

đập , hành hạ bất cứ lúc nào Chị Dậu ngời đàn bà đảm

đang , nghèo xác xơ này còn

II Đọc - hiểu văn bản

1 Tình thế của gia

đình chị Dậu khi bọn tay sai xông

đến

G: Tình thế này có thể coi là

thế '' tức nớc đầu tiên '' đợc tác

giả xây dựng và dồn tụ Qua

đây thấy rõ tình yêu thơng của

chị Dậu đối với chồng mình

Cai lệ : viên cai chỉ huy một tốp lính , là chức quan thấp nhất trong quân đội thực dân phong kiến

ở làng Đông Xá , cai lệ đợc coi là tên tay sai đắc lực của quan phủ , giúp quan tróc nã

những ngời nghèo cha nộp đủ

2 Nhân vật cai lệ

? Khi đến nhà chị Dậu tên cai

lệ đợc miêu tả ntn ? Lời nói , c

chỉ , hành động của y đối với

anh Dậu , bản chất , tính cách

của y bộc lộ ra sao ?

tiền su thuế Có thể nói đánh trói ngời là nghề của hắn , đ-

ợc hắn làm với một kĩ thuật thành thạo và sự say mê

- Cử chỉ , hành động của cai

lệ : sầm sập tiến vào với roi song , tay thớc và dây thừng trợn ngợc hai mắt quát , giật phắt cái dây thừng và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu , bịch luôn vào ngực chị Dậu , tát vào mặt chị một cái đánh bốp

- Lời nói : hắn chỉ biết quát , thét , hầm hè , nham nhảm giống nh tiếng sủa , rít , gầm của thú dữ

Bản chất cai lệ đợc bộc lộ : đó là kẻ tàn bạo , không chút tình ngời Hắn cứ nhằm vào anh Dậu mà không bận tâm

đến việc hôm qua

- Hành động

- Lời nói

Là kẻ tàn bạo , không có tình ngời

? Chỉ là tên tay sai mạt hạng

nhng tại sao hắn lại có quyền

đánh trói ngời vô tội vạ nh

vậy ? Qua nhân vật cai lệ em

đáp lại chị Dậu bằng những lời lẽ thô tục , hành động đểu cáng , hung hãn , táng tận l-

ơng tâm

- Trong bộ máy XH đơng thời , cai lệ chỉ là gã tay sai mạt hạng nhng núp dới bóng quan phủ hắn tha hồ tác oai tác quái Hắn hung dữ , sẵn sàng gây tội ác mà không hề chùn tay , cũng không hề bị ngăn chặn vì hắn đại diện cho '' nhà nớc '' nhân danh

'' phép nớc '' để hành động

Có thể nói , tên cai lệ vô

danh không chút tình ngời là hiện thân đầy đủ nhất , rõ nét nhất của xã hội thực dân phong kiến đơng thời

G nêu câu hỏi h/s thảo luận

theo nhóm :

? Chị Dậu đối phó với bọn tay

sai để bảo vệ chòng bằng cách

nào ? Quá trình ấy diễn ra ntn ?

Phân tích sự biến chuyển thái

để ra tay , còn chồng chị chỉ

là kẻ cùng đinh đang có tội nên chị phải van xin Bởi vì chị luôn biết rõ thân phận mình là hạng thấp cổ bé họng , cùng với bản tính mộcmạc , quen nhẫn nhục khiến

3 Nhân vật chị Dậu

G: Nhng đến khi tên cai lệ

không thèm nghe chị lấy nửa

lời , đáp lại chị bằng những quả

nhảy vào cạnh anh Dậu , chị đã

vụt đứng dậy với niềm căm giận

- Thoạt đầu chị cự lại bằng lí

lẽ '' chồng tôi đau ốm ông không đợc phép hành hạ '' Chị không viện đến pháp luật

mà chỉ nói cái lí đơng nhiên, cái đạo lí tối thiểu của con ng-

ời Chị đã thay đổi cách xng hô tôi- ông nh một ngời ngang hàng

- Cái nghiến răng và câu nói buột ra từ miệng ngời đàn bà vốn rất hiền dịu ấy cho thấy cơn giận đã lên đến đỉnh cao , không nghĩ gì đến thân phận ,

đến hoàn cảnh , chị Dậu đã

quát lại ông cai bằng lời lẽ nanh nọc , đanh đá và thách thức báo hiệu hành động bạo lực tất yếu phải xảy ra '' Mày trói ''

- Với tên cai lệ '' lẻo khoẻo ''

hai tên tay sai ?

G: Vừa ra tay , chị Dậu đã

nhanh chóng biến hai tên hũng

hãn , vũ khí đầy mình thành

những kẻ tảm bại xấu xí , tơi tả

Sự thất bại của chúng thật hài

vì nghiện ngập , chị chỉ cần một động tác '' túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa '' làm y không kịp trở tay ngã '' chỏng quèo '' trên mặt đất

- Đến tên ngời nhà lí trởng, cuộc đọ sức có dai dẳng hơn một chút , nhng cũng không lâu hắn bị chị '' túm tóc lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm''

độc ác , tàn nhẫn ấy ? Việc hai

tên tay sai thảm hại trớc chị

Dậu còn có ý nghĩa và chứng tỏ

điều gì ?

? Qua phân tích đoạn trích ta

thấy chị Dậu là ngời ntn ?

? Sau khi tìm hiểu đoạn trích

em hiểu gì về nhan đề '' Tức

n Hành động chống trả dữ dội, quyết liệt của chị Dậu xuất phát từ lòng yêu thơng chồng hết mực Chị không cam lòng khi nhìn thấy chồng đau ốm lệt bệt mà bị hành hạ , cho nên chị đã quên mình để bảo

vệ chồng của mình khỏi sự tra tấn của bọn tay sai

- Chiến thắng của chị Dậu cho thấy sức mạnh tiềm tàng của ngời nông dân , ngời phụ nữ

VN Chiến thắng của chị là tất yếu , phù hợp với quy luật

có áp bức có đấu tranh Chị Dậu là ngời phụ nữ hiền dịu , yêu thơng chồng con , biết nhẫn nhục chịu đựng nh-

ng không hề yếu đuối , mà trái lại có sức sống mạnh mẽ , khi bị đẩy tới đờng cùng chị vùng lên chống trả quyết liệt

Là ngời phụ nữ hiền dịu , yêu thơng chồng , biết nhẫn nhục chịu đựng nhng lại tiềm tàng sức sống mạnh mẽ

ớc vỡ bờ '' Theo em cách đặt

tên nh vậy có thoả đáng

không ? Vì sao ?

- Đoạn trích đã diễn tả tâm trạng chị Dậu từ chỗ cam chịu, van xin tên cai lệ cho

đến khi vùng dậy quật ngã têncai lệ và ngời nhà lí trởng Ngòi bút hiện thực NTT đã

cho ta thấy quy luật : có áp

đ-xu thế '' tức nớc vỡ bờ '' và sức mạnh và sức mạnh của nó

- Khắc họa nhân vật rõ nét nhất là hai nhân vật cai lệ và chị Dậu

+ Cai lệ đợc tác giả tập trung miêu tả nổi bật Giọng nói hống hách , lời nói xỏ xiên

đểu cáng , thân hình loẻo khoẻo vì nghiện ngập , t thế '' ngã chỏng quèo '' mà miệng vẫn còn '' nham nhảm thét trói'' , tất cả đều làm nổi bật h/ả đầy ấn tợng về một tên tay sai trắng trợn , tàn ác , đểu giả

đê tiện + N/ vật chị Dậu : miêu tả

tính cách rất đa dạng vừa van xin thiết tha lễ phép , vừa ngỗ nghịch , '' đanh đá '' , quyết liệt , vừa chan chứa tình yêu thơng vừa ngùn ngụt căm thù diễn biến tâm lí của chị Dậu

đợc thể hiện thật tự nhiên , chân thực , đúng lôgíc tính cách của chị

- Ngòi bút miêu tả linh hoạt , sống động : đoạn văn miêu tả

cảnh chị Dậu liều mạng cự lại hai tên tay sai , đúng là '' tuyệt khéo '' óc quan sát tinh tờng , rất chu đáo

- Ngôn ngữ kể chuyện , miêu tả của tác giả và ngôn ngữ đối thoại của nhân vật rất đặc sắc

III Tổng kết

1 NT

Đó là lời ăn tiếng nói bình dị , sinh động trong đời sống hàng ngày Mỗi nhân vật đều

? Qua bài này chúng ta nhận

đã '' xui ngời nông dân nổi

loạn'' Em hiểu thế nào về nhận

xét đó Qua đoạn trích , em

hãy làm sáng tỏ ý kiến trên ?

có ngôn ngữ riêng Ngôn từ của cai lệ thì thô lỗ , đểu cáng Lời nói của chị Dậu thì

thiết tha , mềm mỏng khi van xin , đanh thép quyết liệt khi liều mạng cự lại Khẩu ngữ

quần chúng nhân dân đợc nhà văn sử dụng nhuần nhuyễn khiến cho câu văn giản dị ,

đậm đà

Hs tự ra từ phần ghi nhớ

Nhận định này hoàn toàn

đúng vì trong tác phẩm NTT tuy cha chỉ ra cho ngời nông dân cách đấu tranh CM nhng

ông đã làm toát lên cái chân lí hiện thực của cuộc sống : tức nớc ắt vỡ bờ , ở đâu có áp bức

ở đó có đấu tranh và con đờng

tự giải phóng cứu lấy mình là một con đờng tất yếu của ng-

ời nông dân dới chế độ cũ Hành động liều mạng vùng lêncủa chị Dậu đã khơi dậy cho những ngời nông dân

đang sống trong cảnh lầm than , cực khổ trớc CM ý thức sâu sắc hơn về nhân phẩm , giá trị của mình

II Kiểm tra bài cũ

- Bố cục của văn bản gồm có mấy phần ? Nêu nhiệm vụ của từng phần

- Các ý trong phần TB của văn bản thờng đợc sắp xếp theo trình tự nào ?III Bài mới

Giới thiệu bà i

Đoạn văn chính là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản Vậy viết văn bản nh thế nào để

đảm bảo về hình thức và nội dung Điều đó chúng ta sẽ đợc tìm hiểu trong bài học hôm nay

2 Tiến trình bài dạy

? Dựa vào dấu hiệu hình thức nào

giúp em nhận biết đoạn văn ?

- Gồm hai ý, mỗi ý đợc viết thành một đoạn

Bắt đầu từ chỗ viết hoa , lùi đầu dòng và kết thúc đoạn có dấu

+ Về hình thức : viết hoa lùi

đầu dòng và có dấu chấm xuống dòng

+ Về nội dung : thờng biểu đạt một ý tơng đối hoàn chỉnh

Đoạn 1 : Ngô Tất Tố ( ông , nhà văn )

- Từ ngữ chủ đề là các từ ngữ

đ-ợc dùng làm đề mục hoặc đđ-ợc lặp lại nhiều lần nhằm duy trì

đối tợng đợc nói đến trong đoạn văn

Câu chủ đề : '' Tắt đèn '' là tác

II Từ ngữ và câu trong đoạn văn

1 Từ ngữ chủ đề

và câu chủ đề của

đoạn văn

trình bày nội dung đoạn văn

G chia 2 nhóm thảo luận

N1 : Đoạn 1 : đoạn 1 có câu chủ

đề không ? ý tố nào duy trì đối

t-ợng trong đoạn văn các câu

trong đoạn văn có quan hệ ntn ?

N2 : Câu chủ đề Đ2 nằm ở đâu ?

phẩm Đó là câu chủ đề vì

nó chứa đựng ý khái quát của

đoạn văn Câu chủ đề là câu mang nội dung khái quát cho toàn đoạn văn

Hs thảo luận Cử đại diện nhóm trình bày

ý của đoạn văn triển khai theo

bày theo kiểu song hành

- Đ2 : gọi là cách trình bày theo

N2 : Câu chủ đề nằm ở đầu

đoạn văn ý chính nằm trong câu chủ đề , các câu tiếp theo

cụ thể hoá ý chính N3 : Câu chủ đề nằm ở cuối

đoạn văn ý chính nằm trong câu chủ đề ở cuối đoạn Các câu trớc đó cụ thể hoá cho ý chính

Hs đọc ghi nhớ sgk /36

Văn bản gồm 2 ý Mỗi ý đợc diễn đạt thành một đoạn văn

N1 : a, Đoạn văn diễn dịch

N2 : b, Đoạn văn song hành N3 : c, đoạn văn song hành Gợi ý : - Câu chủ đề

- Các câu triển khai

III Luyện tập

Bài 1

Bài tập 3 làm hình thức cá nhân

G yêu cầu viết đoạn văn theo

cách diễn dịch sau đó biến đổi

thành đoan văn quy nạp

Đoạn văn diễn dịch : câu chủ đề

nằm ở đầu đoạn văn Đoạn văn

quy nạp nằm ở cuối đoạn

Nên dùng các quan hệ từ nối câu chủ đề với các câu triển khai : vì vậy , cho nên Bài 2 :

- Ôn lại kiểu bài tự sự đã học ở lớp 6 , có sự kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Luyện tập viết thành đoạn văn , bài văn

b chuẩn bị

G: đề bài , đáp án , biểu điểm

H: Giấy kiểm tra

c lên lớp

I n định tổ chức ổ .

II Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s

III Bài mới

Đề bài : Kể lại ngày đầu tiên đi học

+ Buổi sáng trớc khi đi học

+ Trên đờng tới trờng

+ Trên sân trờng

+ Khi ở trong lớp học

3 Kết bà i : ( 1,5 đ ) Khẳng định lại cảm xúc : mãi mãi không bao giờ quên

( Chú ý mắc lỗi chính tả trong toàn bài trừ 1 điểm )

Ngày soạn :

Ngày giảng :

Tuần : 4

- Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao ( thể hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo ) : thơng cảm , xót xa và trân trọng đối với những ngời nông dân nghèo khổ

- Bớc đầu hiểu đợc nghệ thuật viết truyện đặc sắc của tác giả : khắc họa nhân vật với chiều sâu tâm lí , cách kể chuyện tự nhiên , hấp dẫn , kết hợp giữa tự sự , trữ tình và triết lí

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua độc thoại , đối thoại

II Kiểm tra bài cũ

- Qua các nhân vật anh Dậu , chị Dậu em có thể khái quát điều gì về số phận và phẩm

cách của ngời nông dân VN trớc CM T8

- Nhận định nào sau đây nói đúng nhất nội dung chính của đoạn trích '' Tức nớc vỡ

bờ ''

A Vạch trần bộ mặt tàn ác của XHTD phong kiến đơng thời

B Chỉ nỗi cực khổ của ngời nông dân bị áp bức

C Cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của ngời phụ nữ nông thôn : vừa giàu lòng yêu thơng vừa có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ

D Kết hợp cả 3 nội dung trên

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Nam Cao đợc coi là một trong những nhà văn xuất sắc trong dòng văn học hiện thực Đề tài trong các sáng tác của ông chủ yếu viết về ngời nông dân và trí thức tiểu t sản truyện '' Lão Hạc '' là một bức tranh thu nhỏ về đời sống ngời nông dân trớc cách mạng tháng 8 Trong truyện tác giả không trực tiếp phản ánh sự bóc lột , đàn áp của cờng hào , lí trởng mà tập trung miêu tả quá trình ngời nông bị bần cùng hoá đên chỗ bị phá sản , lu vong Quá trình ấy diễn ra ntn ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy

G đọc mẫu 1 đoạn Gọi h/s đọc

1 Tác giả

1915 - 1951 , Hà Nam

Là nhà văn xuất sắc

? Cho h/s hỏi - đáp chú thích

5,6,21,22,43

? Truyện ngắn này có thể chia

làm mấy phần Nội dung của

từng phần ? Hs tóm tắt lại văn

bản ?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn đọc -

hiểu văn bản

? Vì sao lão Hạc rất yêu thơng

'' cậu Vàng '' mà vẫn phải quyết

định bán cậu Vàng ?

? Khi quyết định bán cậu Vàng

về ngời nông dân và trí thức tiểu t sản

'' Lão Hạc '' là truyện ngắn xuất sắc về ngời nông dân ,

vợ bỏ nhà đi

- Tình cảnh của lão Hạc với con chó Vàng , con chó nh ngời bạn làm khuây , nh kỉ vật của đứa con trai

Lão Hạc phải đành lòng bán con chó Vàng cũng là điều vạn bất đắc dĩ , là con đờng cuối cùng mà thôi Lão Hạc quá nghèo , lại yếu mệt sau trận ốm , không có việc làm , hoa màu bị bão phá sạch

Đồng tiền bấy lâu nay dành dụm đã cạn kiệt Đã vậy , lão phải nuôi thêm cậu Vàng Cậu lại ăn rất khoẻ , nuôi thân chẳng nổi , làm sao có thể nuôi chó Mà đã nuôi, lão không nỡ để cho nó đói ,

nó gầy Nh vậy chỉ còn cách duy nhất là bán nó đi Trớc khi quyết định bán cậu

2 Tác phẩm

1943

3 Bố cục

II Đọc - hiểu văn bản

1 Nhân vật lão Hạc

a Tâm trạng của

tâm trạng của lão Hạc thể hiện ra

sao ? Vàng , lão Hạc đã phải đắn đo, suy tính nhiều lắm ( thể

hiện ở việc lão nói đi nói lại ý

lão Hạc sau khi bán cậu Vàng

? Sau khi bán '' cậu Vàng '' tâm

trạng lão Hạc diễn biến ra sao ?

Tìm các chi tiết miêu tả bộ dạng,

cử chỉ của lão Hạc khi kể lại với

ông giáo ?

? Qua việc lão Hạc bán cậu Vàng

cho thấy lão là con ngời ntn ?

định bán cậu Vàng với ông giáo ) Lão coi đó là một việc rất hệ trọng bởi cậu Vàng là ngời bạn thân thiết , là kỉ vật của anh con trai mà lão rất yêu thơng

- Cố làm ra vui vẻ , cời nh mếu , mắt ầng ậng nớc , mặt

đột nhiên co rúm lại ,vết nhăn xô lại , ép cho nớc mắt chảy

ra , miệng mếu máo , hu hu khóc

Tự trách mình già bằng này tuổi rồi mà còn đánh lừa một con chó

ớc việc làm của mình , lão vô

cùng đau đớn ; xót xa ; ân hận

Lão Hạc là con ngời sống rất tình nghĩa , thuỷ chung , trung thực Qua đó càng thấm thía lòng thơng con sâu sắc cra ng-

ời cha nghèo khổ Từ ngày anh con trai phẫn chí bỏ đi phu đồn điền vì không có tiền cới vợ , lão luôn mang tâm trạng ăn năn cảm giác mắc tội vì không lo liệu nổi cho con Lão đã cố tích cóp , dành dụm

để bù đắp lại cho con và chờ

đợi khi con trở về Vì thế dù rất thơng cậu Vàng đến tình cảnhnày lão cũng quyết định bán bởi nếu không sẽ tiêu phạm vào đồng tiền , mảnh v-

ờn mà lão đang

- Tâm trạng day dứt, đau đớn , xót

xa , ân hận

cố giữ trọn cho con trai

BT : Câu văn '' Kiếp con chó là kiếp khổ kiếp ngời nh kiếp tôi chẳng hạn '' Biểu hiện

điều gì ?

A Sự chua chát của lão Hạc khi nói về thân phận mình

B Sự tự an ủi của lão Hạc đối với bản thân mình

C Sự thơng tiếc của lão Hạc đối với cậu Vàng

D Cả A,B,C đều sai

II Kiểm tra bài cũ

- Phân tích tâm trạng củ lão Hạc sau khi bán cậu Vàng ?III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC Nh vậy sau khi quyết định bán cậu Vàng , lão Hạc luôn luôn cảm thấy mình là ngời mắc tội , lão đau đớn biết bao khi lừa dối một con chó '' Tôi gì bằng này tuổi rồi '' vậy sau đó cuộc sống của lão Hạc ra sao chúng ta cùng tìm hiểu bài học

? Sau khi bán cậu Vàng lão Hạc

chọn cho mình cái chết Vậy theo

em cái chết của lão Hạc bắt nguồn

từ nguyên nhân nào ?

Tình cảnh nghèo khổ , đói rách, túng quẫn đã đẩy lão Hạc đến cái chết nh một hành động tự

Trớc khi tìm đến cái chết sợ sẽ gây

phiền hà cho hàng xóm nên lão

Hạc đã thu xếp , nhờ cậy ông giáo

rồi sau đó tìm đến cái chết

? Có ý kiến cho rằng lão Hạc làm

thế là gàn dở Lại có ý kiến cho

rằng lão Hạc làm nh thế là đúng

Vậy ý kiến của em ntn ?

giải thoát cho chính mình Lão

đã tự chọn cái chết để bảo toàn căn nhà , đồng tiền , mảnh v-

ờn , đó là những vốn liếng cuối cùng lão để lại cho con

- Nhìn từ một phía ( một số

ng-ời hàng xóm của lão Hạc ) thì

giải quyết vấn đề nh thế là gàn

dở , là dại Có tiền mà chịu khổ tự lão làm lão khổ đấy chứ Nhận xét của vợ ông giáo chính là đại diện cho ý kiến một số ngời nghèo khổ sống chung quanh lão Hạc

- Có thể lão Hạc làm nh thế là

đúng Lão hiểu tình cảnh của mình lúc này , lão sợ tiếp tục

b Cái chết của lão Hạc

- Nguyên nhân : tình cảnh nghèo khổ , đói rách và quá túng quẫn