Mục tiêu: 1/.Kiến thức: Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên đặc biệt sâu sắc của Bác Hồ, dù trong hoàn cảnh tù ngục.. Người vẫn mở rộng tâm hồn tìm đến giao hoà với vầng trăng qua bài “ N
Trang 1NGẮM TRĂNG - ĐI ĐƯỜNG
( Hồ Chí Minh )
A Mục tiêu:
1/.Kiến thức:
Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên đặc biệt sâu sắc của Bác Hồ, dù trong hoàn cảnh tù ngục Người vẫn mở rộng tâm hồn tìm đến giao hoà với vầng trăng qua bài “ Ngắm trăng”
Cảm nhận được ý nghĩa tư tưởng của bài thơ, từ việc đi đường gian lao mà nói lên bài học đường đời, đường cách mạng qua bài “ Đi đường”
Cảm nhận được sức truyền cảm nghệ thuật của bài thơ, bình dị, tự nhiên, sâu sắc
2/ Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm, phân tích, so sánh bản dịch thơ với bản phiên âm
3/.Thái độ:
- Yêu mến, cảm phục trước tâm hồn nghệ sĩ đầy lạc quan, yêu thiên nhiên của Bác
B Phương pháp: Nêu vấn đề, đàm thoại
C Chuẩn bị:
1/ GV:Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.
2/ HS: Học bài cũ, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn.
D Tiến trình lên lớp:
Trang 2I ổn định:
II Bài Cũ: - Đọc diễn cảm bài thơ “ Tức cảnh Pác Bó” và trình bày cảm nhận của em về bài thơ?
III Bài mới: ĐVĐ Trong thời gian 14 tháng bị chính quyền Tưởng giới
Thạch bắt giam, HCM đã viết tập “ Nhật kí trong tù” với 133 bài đó là một tác phẩm văn chương vô giá, đúng như Xuân Diệu nhận xét “ cái hay vô song của tập thơ là chất người cộng sản HCM” Bên cạnh tình yêu con người, tình yêu đất nước thì tình cảm đối với thiên nhiên là một nét nỗi bật trong thơ Người, đặc biệt là ở những bài thơ viết về trăng Tiết học hôm nay chúng ta sẽ được chứng kiến một cuộc “ Ngắm trăng” thật đặc biệt của Bác Hồ và cũng qua đó ta thấy vẽ đẹp tâm hồn của Bác thể hiện rất rõ trong bài thơ “ Ngắm trăng” 1 bài thơ hay trong tập “ Nhật kí trong tù”
Hoạt động 1: I/Đọc - Tìm hiểu chung
- GV đọc bản phiên âm nguyên tác, sau đó
1 - - HS đọc phần giải nghĩa từ
( GV kiểm tra 1 số từ Hán Việt quen
thuộc)
- Gọi 1 HS khác đọc bản dịch nghĩa
- GV đọc bản mẩu dịch thơ
- Gọi 2 HS đọc lại phiên âm và dịch thơ
- HS đọc kĩ chú thích để hiểu thêm tập thơ
“ ? ? Nhật kí trong tù” bài thơ được làm
theo thể thơ gì?
1 Hoàn cảnh sáng tác bài thơ:
Trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch ( Trung Quốc)
2 /Đọc, hiểu chú thích:
3/ Thể thơ:
Thất ngôn tứ tuyệt
Trang 3Hoạt động 2: II/Đọc - Tìm hiểu bài thơ:
? Theo em, người xưa có thú vui gì khi
thưởng nguyệt và họ ngắm trăng trong
hoàn cảnh như thế nào? có rượu, hoa ”
Khi xem hoa nở, khi chờ trăng lên”, “ Đêm
thanh hớp nguyệt nghiêng chén” ngắm
trăng khi tâm hồn thảnh thơi
? Còn Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh
nào? “ Chẳng được tự do trăng thu”
? Vì sao Bác chỉ nhắc đến thiếu hoa và
rượu?
? Trước cảnh đẹp đêm trăng, tâm hồn Bác
thể hiện như thế nào? Em thử so sánh câu
dịch với nguyên tác?
- Nguyên tác: câu nghi vấn
- Câu dịch: Câu tường thuật,
sự bối rối, tự vấn đã mất, thay vào đó là một sự phủ định
? Vì sao Bác lại có tâm trạng bối rối như
vậy? Vì trăng đẹp lộng lẫy như vậy nhưng
- - - Người không được “ thưởng nguyệt”
một cách thực sự ( không tự do, lại thiếu 2
thứ quan trọng nhất)
1/ Câu 1, 2:
Hoàn cảnh ngắm trăng của Bác: ở tù, không rượu, không hoa
Chỉ nhắc thiếu hoa, rượu-> đón nhận đêm trăng đẹp với tư cách của một người thi nhân
Tâm trạng: Bối rối, xúc động, xốn xang rất nghệ sĩ
Trang 4- HS đọc câu 3, 4 ( lưu ý bản phiên âm).
? Dù có bối rối như vậy nhưng Bác vẫn
quyết định như thế nào?
? Nghệ thuật độc đáo thể hiện ở hai câu
thơ này?
? Qua nghệ thuật đó, cho ta biết được gì về
quan hệ giữa người và trăng?
? Có ý kiến cho rằng đây là một sự vượt
ngục về tinh thần Em có suy nghĩ gì về ý
kiến đó?
? Em có suy nghĩ gì về việc Bác tự nhận
mình là thi gia khi trăng ngắm lại Bác? câu
3 Bác dùng chữ nhân để chỉ người ngắm
trăng nhưng câu cuối, người ngắm trăng
biến thành thi gia Trước vằng trăng,
không còn tù ngục, không còn tù chỉ có
người thơ và tri kĩ vầng trăng Chỉ với tư
cách là thi gia, Bác mới có thể giao hoà
thân mật, say sưa đến vậy
? Qua bài thơ em hiểu được gì về tâm hồn
Bác?
2/ Câu 3, 4:
Chủ động đón trăng bằng tấm lòng
Nghệ thuật:
Nhân hoá:
Đối:
Nhân nguyệt
Nguyệt thi gia
=> quan hệ bạn bè-> 2 cái đẹp giao hoà trở thành bạn tâm giao, tri kỉ
sự vượt ngục về tinh thần
* Tâm hồn nghệ sĩ nhạy cảm, chan hoà, yêu thiên nhiên, phong thái ung
Trang 5Hoạt động 3: III/ - Tổng kết:
? Theo em giá trị nội dung và giá trị nghệ
thuật của bài thơ này là gì?
1/ Nội dung:
2/ Nghệ thuật:
Hoạt động 4: IV/ - Cũng cố:
- HS đọc diễn cảm bài thơ, qua bài thơ em có rút ra được cho bản
thân bài học gì không?
Hoạt động 5: V/ - Hướng dẫn về nhà:
Bài cũ:
- Học thuộc lòng bài thơ.
- Nắm nội dung, nghệ thuật.
- Sưu tầm những bài thơ viết về trăng của Bác.
Trang 6ĐI ĐƯỜNG
Hồ Chí Minh
A.Mục tiêu :
1 Kiến thức : HS hiểu được ý nghĩa tư tưởng của bài thơ : Từ việc đi đường gian lao mà nói nói lên bài học đường đời, đường CM.
- Cảm nhận được sức truyền cảm nghệ thuật của bài thơ rất bình
dị, tự nhiên, chặt chẽ mang ý nghĩa sâu sắc
2 Kĩ năng : Rèn kĩ năng phân tích, cảm thụ bài thơ.
3 Thái độ : Giáo dục HS lòng kính yêu, tự hào về Bác.
B.Phương pháp : Nêu vấn đề, đàm thoại
C Chuẩn bị : GV : Bài soạn, SGK
HS : Chuẩn bị theo hướng dẫn
D.Tiến trình lên lớp :
I ổn định lớp :
II Kiểm tra bài cũ : kiểm tra sự chuẩn bị của HS
III Bài mới :
1 Đặt vấn đề : GV giới thiệu bài
2 Triễn khai bài dạy :
Hoạt động 1 :Đọc- Tìm hiểu chung
Trang 7
GV hướng dẫn HS tìm hiểu hoàn cảnh
sáng tác bài thơ.
- HS đọc, tìm hiểu chú thích
- Thể loại của bài thơ : TNTT
1 Hoàn cảnh sáng tác : Trên đường bị giải đi đến nhà lao khác.
2 Đọc ,hiểu chú thích :
Hoạt động 2 : Tìm hiểu nội dung văn bản
GV hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung bài
thơ
Tìm hiểu kết cấu của bài thơ.
Kết cấu bài thơ thất ngôn tứ tuyệt
Đường luật có trình tự : Khai (mở) ;
Thừa (nâng cao) ; chuyển (chuyển ý) ;
hợp (tổng hợp).
- HS đọc câu 1 : Câu 1 mở ra ý
chủ đạo
gì của bài thơ ? - Nỗi gian lao của người
đi đường.
? ý câu thơ có phải chỉ nói riêng về sự vất
vả của việc đi đường không ?
- Đi đường : chuyển từ nhà lao này-> nhà
lao khác là một thực tế song ở đây tác giả
cũng muốn nói đến con đường CM đầy khó
khăn vất vả.
? Sự khó khăn vất vả đó như thế nào ?
Đọc 2 câu tiếp : Nghệ thuật sử dụng trong
câu thơ ?
Câu1 : Nỗi gian lao của người đi đường - > ý chủ đạo
Câu thơ vừa có ý nghĩa thực vừa
có ý nghĩa sâu xa.
-Câu 2 :
Trang 8- Điệp ngữ.
? Tác dụng ? - Nhấn mạnh sự trùng điệp
của núi non hiểm trở gian lao -> Nỗi gian
lao vất vả triền miên của con đường đời,
con đường CM.
? Đọc câu 3 : Hiểu ý nghĩa của câu thơ như
thế nào ?
-Mọi gian lao, vất vả đều đã kết thúc lùi về
phía sau, người đi đường đến đỉnh núi cao
chót vót Lúc gian lao nhất đồng thời cũng
là lúc mọi khó khăn vừa kết thúc, người đi
đường đứng trên cao điểm tột cùng, đến
đích thắng lợi.
? Đọc câu thơ 4, phân tích nội dung, ý
nghĩa ?
- Câu thơ diễn tả niềm vui bất ngờ đặc biệt,
phần thưởng quí giá cho những con người
đã vượt qua khó khăn, vất vả -> niềm hạnh
phúc lớn lao của người CM khi đã giành
thắng lợi.
- Điệp ngữ -> nhấn mạnh nỗi gian lao vất vả của con đường đời, con đường CM.
Câu 3 : Trải qua nhiều khó khăn vất vả người đi đường đến đích thắng lợi.
->Câu thơ có hàm ý sâu sắc.
Câu 4 : Niềm vui sướng đặc biệt, bất ngờ của người vượt qua được khó khăn, vất vả.-> niềm hạnh phúc của người CM khi đã giành được thắng lợi.
Hoạt động 3 : Tổng kết
? Em hiểu gì về nội, dung, nghệ thuật của
bài thơ ?
- Bài thơ có hai lớp nghĩa : nghĩa đen : nói
về việc đi đường núi, nghĩa bóng ngụ ý nói
* ý nghĩa của bài thơ :
Bài thơ có 2 lớp nghĩa: nghĩa đen
Trang 9về con đường CM, đường đời Bác muốn
nêu lên một chân lí, một bài học rút ra từ
thực tế cuộc sống của chính Bác : Con
đường CM là lâu dài, vô cùng gian khổ
nhưng kiên trì, bền chí vượt qua gian nan,
thử thách thì nhất định sẽ đạt tới thắng lợi
rực rỡ.
? Theo em đây có phải là một bài thơ tả
cảnh, kể chuyện không ? - Không phải
-Đây là một bài thơ chủ yếu thiên về suy
nghĩ, triết lí từ những lời tâm sự chân tình
của Bác.
? Bài học cần ghi nhớ điều gì ?
- Đọc diễn cảm bài thơ
và nghĩa bóng
* Ghi nhớ :
IV Đánh giá kết quả :
Nêu ý nghĩa của 2 bài thơ đã học?
V Hướng dẫn dặn dò : (3’)
Về nhà học thuộc lòng 2 bài thơ, nắm kĩ nội dung Chuẩn bị bài :Câu cảm thán - Đặc điểm hình thức của câu cảm thán ? Chức năng chính của câu cảm thán?